7. මහානාරදකස‍්සපජාතකවණ‍්ණනා 544 අට‍්ඨකථා

7. මහානාරදකස්සප ජාතකය (544)

අහු රාජා විදෙහානං මේ ගාථා කොටසින් ඇරඹෙන ජාතක කථාව බුදුරජාණන් වහන්සේ ලට්ඨිවන උද්‍යානයෙහි වැඩවසද්දී උරුවේල කස්සප දමනය අරබයා දේශනා කළ සේක. යම්කලෙක වනාහි ශාස්තෲන් වහන්සේ පවත්වන ලද උතුම් දම්සක් පැවතුම් ඇත්තේ උරුවෙල කස්සප ආදී ජටිලයන් දමනය කොට මගධ රජුට දුන් පොරොන්දුවෙන් නිදහස්වීමට පැරණි ජටිලයන් දහසක් පරිවරාගෙන ලට්ඨිවන උද්‍යානයට වැඩි සේක. එකල්හි දොළොස් දහස් නහුතයක් පිරිස සමග අවුත් බුදුන් වැඳ සිටියා වූ මගධ රජුගේ පිරිස අතර සිටි බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන්ට විතර්කයක් ඇතිවිය. කිම උරුවෙල කස්සප තෙමේ මහා ශ්‍රමණයන් වෙත බඹසර හැසිරෙයිද, නැතහොත් මහා ශ්‍රමණයන් වහන්සේ උරුවෙල කස්සප ළඟ බඹසර හැසිරෙයිද යනුවෙනි. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උරුවෙල කස්සප තමන් සමීපයෙහි පැවිදි වූ බව දන්වන්නෙමියි මේ ගාථාව වදාළ සේක.

උරුවෙලවාසී ඔබ කුමක් දැක ගින්න අත්හළේද, කාශ්‍යපය, ඔබගෙන් මේ කාරණය අසමි. කෙසේ නම් ඔබගේ යාගහෝම ගිනි පූජා ප්‍රහීණ වූයේද,

තෙරණුවෝ ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ අදහස දැන,

රූප ශබ්ද රස කාම ස්ත්‍රීහුද යන මේවා යාගයෙහි කියත්. මෙය උපධි විෂයෙහි කිලිටියැයි දැනගෙන යාග හෝමයන්හි නොඇලුනෙමි.

මේ ගාථාව කියා තමන්ගේ ශ්‍රාවක භාවය ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා තථාගතයන් වහන්සේගේ පා ළඟ හිස තබා භාග්‍යවතුන් වහන්ස! මම ඔබවහන්සේගේ ශ්‍රාවකයෙක් වෙමි’ යි කියා එක් තල්ගසක්, තල්ගස් දෙකක් ආදී ලෙස තල්ගස් හතක් පමණ සත්වරක් අහසට පැන නැගී, බිමට බැස තථාගතයන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසෙක හුන්නේය. ඒ ප්‍රාතිහාර්ය දැක මහාජනයා, පුදුමයි. බුදුවරයන් වහන්සේලා මහානුභාව සම්පන්නය. මෙසේ ස්ථිර දෘෂ්ටියකින් යුක්තව සිටි තමා රහත්යැයි හඟිමින් සිටි උරුවෙල කස්සප තෙමේ තම දෘෂ්ටිදැල බිඳ දමා තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දමනය කරනු ලැබුයේ යැයි ශාස්තෲන් වහන්සේ ගුණ කථා කළහ. ශාස්තෲන් වහන්සේ දැන් සර්වඥතාවයට පත්වූ මා විසින් මොහු දමනය කිරීම පුදුමයක් නොවේ. ඒ මම පෙර සරාගී කාලයේදී නාරද නම් වූ බ්‍රහ්මයා වී මොහුගේ දෘෂ්ටිවැල බිඳ දමා මොහු එය සේවනය නොකරන්නකු කළෙමියි කියා ඒ පිරිස විසින් ඉල්ලා සිටියේ අතීතය ගෙනහැර දැක්වීය.

අතීතයෙහි වේදේහ රටේ මිථිලා නගරයේ ‘අංගාති’ නම් රජතෙමේ රාජ්‍යය කළේය. ධාර්මික රජ කෙනෙක් විය. ඔහුට රුජා නම් දියණියක් සිටියාය. ඇය රූමත්ය. ප්‍රසන්නය. ඇය කල්ප ශතසහශ්‍රයක් පැතු පැතුම අනුව මහා පින් ඇති අගමෙහෙසියගේ කුසෙහි උපන්නීය. ඔහුගේ ඉතිරි දාසයදහසක් ස්ත්‍රීහු වඳ වූහ. ඔහුට දියණිය අතිශයින් ප්‍රිය විය. මනාප වූවාය. ඔහු ඇයට නොයෙක් මල්පිරවූ මල්පෙට්ටි විසිපහක් ද සියුම් වස්ත්‍රද යවා මේවායෙන් තමා අලංකාර වන්නැයි දිනපතා යවන ලදී. ඇගේ කෑමබීමවල ප්‍රමාණයක් නැත. අඩමසක් පාසා දන් දෙන්නයැයි දහසක් යැවීය. ඔහුට වනාහි විජය, සුනාම හා අලාතයැයි අමාත්‍යයෝ තුන්දෙනෙක් වූහ. හෙතෙම ඉල් පසළොස්වක සිව්මස් සැණකෙළිය පවත්නා කල්හි නගර දේවනගරයන් මෙන් ද අන්තඃපුරද අලංකාරකොට තමා ස්නානය කොට මනාව සුවඳ ආලේපකොට සියළු අලංකාරයන්ගෙන් සැරසී රාත්‍රී භෝජනය වළඳා සී මැදුරු කවුළු විවෘතකොට මහා ශාලාවේ ඇමතිගණයා පිරිවරා පිරිසිදු ගගනතලයේ නොඇලෙන සඳමඬල දැක මේ සඳරැස් ඇති රාත්‍රිය රමණීයයි. අද කවර තැනැත්තියක් සමග අභිරමණයේ යෙදෙම්දැයි ඇමැතියන්ගෙන් විචාළේය. ඒ කාරණය ප්‍රකාශ කරන්නා වූ ශාස්තෲන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ.

අංගාති නම් ක්‍ෂත්‍රියයෙක් විදේහ වැසියන්ගේ රජෙක්ව සිටියේය. ඔහුට බොහෝ යානවාහන ඇත. ධනවත්ය. අනන්තවල ඇති පුරුෂයෙකි.

ඔහු ප්‍රථම යාමයට පළමු ඉල්මස පසළොස්වක් රාත්‍රියේ ඇමතියන් රැස්කළේය.

ශ්‍රැත සම්පන්න වූ සිතාබලා කථාකරන විචක්‍ෂණ වූ පණ්ඩිත වූ සේනාපති වූ විජය, සුනාම හා මලාතක යන ඇමැතිවරුන්ගෙන් වේදේහ රජතෙමේ ඇසීය.

ඔබලාගේ රුචිය වෙන වෙනම කියව්. අද ඉල්මස පසලොස්වක සඳ එළිය ඇති පහ වූ අඳුර ඇති රාත්‍රියේ මේ ඍතුව කවර තැනැත්තියක් සමග ගතකරන්නෙම්ද?

එහි පහූතයොග්ගො යනු බොහෝ වූ ඇත්වාහන ආදියෙන් යුක්ත වූ, අනන්තබල පොරිසො බොහෝ බලසම්පන්න වූයේ. අනාගතෙ යනු අවසාන නොවූ. ඉක්ම නොගිය යන අර්ථයි. චාතුමස්ස යනු අවසාන නොවූ, ඉක්ම නොගිය යන අර්ථයි. චාතුමස්ස යනු වැසි සතර මාසයේ අවසාන දවස වූ. කොමුදියා යනු මනාව පිපුණු කුමුදු ඇති. මිහිත පුබ්බෙ යනු පළමු සිතාබලා පසුව කියනසුලු. තමනුපුච්ඡති. එය ඒ අමාත්‍යයන්ගෙන් වෙන වෙනම විචාළේය. පච්චෙකං බ්‍රෑථ සංරුචිං නුඹලා සියළුදෙනා තමන්ගේ කැමැත්ත වෙන වෙනම මට කියව්. කොමුදජ්ජා කුමුදු ඇති අද ජුණ්හං පිහිටවන සඳමඬල නැගී ආවේය. ව්‍යපගතං තමං යනු එයින් සියළු අඳුර නසන ලදී. උතුං යනු අද රාත්‍රිය මේ මෙබඳු වූ ඍතුව කා සමග ගතකරන්නෙම්දැයි ඇමැතියන්ගෙන් විමසීය. ඔහු විසින් විචාරණ ලද ඔව්හු තම තමන්ගේ කැමැත්ත අනුව මෙසේ ප්‍රකාශ කළහ.

මේ කාරණය ප්‍රකාශ කරමින් ශාස්තෲන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ.

ඉක්බිති අලාක සෙන්පතියා රජුට මෙසේ කීය. සතුටු වූ යෝග්‍ය වූ බලවන්ත වූ සියළු සේනාවන් සූදානම් කරමු.

අනන්ත වූ බලසම්පන්න පුරුෂයන් ඇතිව දේවයන් වහන්ස, යුද්ධයට යමු. යමෙක් අපේ වසඟයට නොඑත්ද ඔවුන් වසඟයට ගෙනෙමු. නොදිනූ අයව දිනමු. මේ මාගේ දෘෂ්ටියයි.

අලාත සෙනෙවියාගේ වචනය අසා සුනාම තෙමේ මෙසේ කීය. මහරජතුමනි, ඔබවහන්සේගේ සියළු සතුරෝ වසඟයට පත්වූවාහ.

බහා තබන ආයුධ ඇති, සතුරෝ යටහත් පහත්ව හැසිරෙත්. අද උතුම් උත්සවයකි. යුද්ධය මම රුචි නොකරමි.

ඔබවහන්සේට ආහාරපාන කැවිලි වහා සූදානම් කරන්වා. දේවයන් වහන්ස! මනා වාදනයන් සහිතව නැටුම් ගැයුම් සහිත කාමයන්ගෙන් සතුටුවන්න.

සුනාමගේ වචනය අසා විජය තෙමේ මෙසේ කීය. දේවයන් වහන්ස, සියළු කාමයෝ ඔබවහන්සේට නිරන්තරයෙන් සූදානම්ය.

දේවයන් වහන්ස, කාමයන්ගෙන් සතුටුවීම ඔබවහන්සේට දුර්ලභ දෙයක් නොවේ. සැමදා කාමයෝ ලබාගත හැක. ස්වාමීනි! මාගේ අදහස එය නොවේ.

අද යමෙක් හට විනයෙහි සැකයක් නැද්ද, අර්ථධර්ම දන්නා වූ, ඍෂිගුණවලින් යුක්ත බහුශ්‍රැත වූ කවර හෝ ශ්‍රමණයකු හෝ බ්‍රාහ්මණයකු වෙත යමු.

විජයගේ වචනය අසා අංගාති රජ මෙසේ කීය. යම්සේ විජය කථා කරයිද, මට ද එය රුචි වෙයි.

අද යමෙක් හට විනයෙහි සැකයක් නැද්ද, අර්ථධර්ම දන්නා වූ, ඍෂිගුණවලින් යුක්ත බහුශ්‍රැත වූ කවර හෝ ශ්‍රමණයකු හෝ බ්‍රාහ්මණයකු වෙත යමු.

මෙහි සිටින්නා වූ ඔබ සියළු දෙනා සිතන්න. අද විනයෙහි සැකයක් නැති අර්ථ ධර්ම දෙක දන්නා වූ ඍෂි ගුණවලින් යුක්ත කවරනම් පණ්ඩිතයකු වෙත යන්නෙමුද?

වේදේහයන්ගේ වචනය අසා අලාක සෙනෙවියා මෙසේ කීය. පණ්ඩිතයැයි සම්මත ආජීවකයෙක් මිගදායෙහි සිටී.

ඔහු ගුණවන්තය. කාශ්‍යප ගෝත්‍රයේය. බහුශ්‍රැතය. විචිත්‍ර කථා ඇත්තේය. පිරිස් සහිතය. දේවයන් වහන්ස, ඔහුව ඇසුරු කරමු. ඔහු අපගේ සැකය නැතිකරන්නේය.

අලාකගේ වචනය අසා රජතෙමේ රථාචාර්යයාව මෙහෙයවීය. අපි මිගදායට යන්නෙමු. සුදුසු වූ යානාවක් ගෙනෙන්න.

එහි හට්ඨං යනු සතුටු වූ ඔජිනාමසෙ යනු ඔහුව පරාජය කරමු. මේ මාගේ බලාපොරොත්තුවයි. රජ තෙමේ ඔහුගේ කථාව ප්‍රතික්‍ෂේප කළේ නැත. සතුටු වූයේ ද නැත. සුනාමො එතදබ්‍රවී යනු රජු අලාමාගේ වචනයට සතුටු නොවී ප්‍රතික්‍ෂේප නොකරද සිටිනවා දැක මෙය පිරිසිදු අදහසක් නොවේ. මම මොහුගේ සිත් ගෙන කාමගුණයන්හි ඇලීම පිළිබඳව වර්ණනා කරන්නෙමියි සිතා මේ සබ්බෙ තුය්හං යනාදී වචන කීය.

විජයො එතදබ්‍රවී යනු රජතෙමේ සුනාමගේ වචනයට කැමැති නොවීය. ප්‍රතික්‍ෂේප කළේද නැත. ඉක්බිති විජය තෙමේ, මේ දෙදෙනාගේම වචන අසා නිහඬව සිටියේ පණ්ඩිතයෝ නම් දහම් ඇසීමේ ආශා ඇත්තෝ වෙති. මොහුට ධර්මශ්‍රවණයේ ගුණ වර්ණනා කරන්නෙමියි සිතා මේ සබ්බෙකාමා ආදී වචන ප්‍රකාශ කළේය. එහි තවමුපට්ඨිතා යනු එබට එළඹ සිටියා වූ. මොදිතුං ඔබගේ කාම වස්තූන්ගෙන් සතුටුවීමට, ඒවායින් අභිරමණය කිරීමට කැමැත්ත ඇති කල්හි මේ කාමයෝ දුර්ලභ නොවෙත්. නෙතං චිත්තමතං මම යනු මේ ඔබගේ කාමයන්ගෙන් අභිරමණය කිරීමේ අදහස මගේ අදහසක් නොවේ. එහි මගේ සිත පැන නොදුවයි. යොතජ්ජ යනු යමෙක් ඔබලාට අත්‍ථධම්මවිදු යනු පෙළෙහි අර්ථයද පෙලෙහි ධර්මයද දන්නා තැනැත්තා. ඉසෙ යනු සෘෂීන් විසින් සෙව්නා ගුණ.

අංගාතිමබ්‍රවී යනු අංග යයි කීය. මය්හම්පෙතෙවරුච්චතී මට ද මෙයම රුචි වෙයි. සන්තා මෙහි සිටින නුඹලා සියලුදෙනා. මතිං කරොථ සිතව්. අලාතො ඒතදබ්‍රවී යනු රජුගේ කථාව අසා මේ මාගේ හොඳ මිත්‍රයකු වූ ගුණ නම් ආජීවකයෙක් රජ උයනෙහි වාසය කරයි. ඔහුට පසසා රජුගේ මිත්‍රයකු බවට පත්කරන්නෙමියි සිතා මේ අත්‍ථායං යනාදී වචන කීවේය. එහි ධීරසම්මකො යනු පණ්ඩිතයැයි සම්මතය. කස්සප ගොත්තාය යනු මේ කාශ්‍යප ගෝත්‍රයට අයත්. සුතො යනු බහුශ්‍රැත. ගණී යනු පිරිස් ඇති. චොදෙසි යනු අණ කළේය.

[missing trans]

ඇත්දත් කැටයම් ඇති රිදීමය සැරසිලි ඇති චන්ද්‍රයා වැනි පිරිසිදු ඵරුස නොවූ පිරිවර රිය සහිත යානාවක් යෙදවූහ.

කුමුදු වර්ණ වූ වාතයට සමාන වේග ඇති මනාව හික්මුණු අශ්වයන් සතර දෙනෙක් යොදන ලදී.

සුදුපාට ඡත්‍රය, සුදුපාට රථය, සුදුපාට අශ්වයන්, සුදුපාට වල්විදුනා සහිතව රථයෙන් ගෙනයන්නා වූ අමාත්‍යයන් පිරිවැරූ විදේහ රජු චන්ද්‍රයා මෙන් බබලයි.

කඩු දරන බලවත් බොහෝ ධීරවීර ජනයෝ උතුම් රජු අනුව ගියහ.

ඉක්බිති ඒ වේදේහ ක්‍ෂත්‍රිය තෙමේ මොහොතක් ගොස් යානයෙන් බැස අමාත්‍යයන් සමග ගුණ’ නම් වූ ආජීවකයා ළඟට පයින්ම ගමන් කළේය.

පළමුව එහි ගිය බ්‍රාහ්මණයෝ ද, ධනවන්තයෝ ද වූහ. නමුත් රජුට අවකාස ලබාදීම සඳහා ඒ පිරිස එතනින් බැහැර නොකළහ.

එහි තස්සයානං යනු ඒ රජුට රථයක් යෙදවූහ. දන්තං යනු දන්තමය. රූපිය පක්ඛරං රිදියෙන් කළ කැටයම්. සුක්කමට්ඨපරිවාරං යනු පිරිසිදු ඵරුෂ නොවූ රිය පිරිවර, දොසිනා මුඛං දොස් රහිත වූ, රාත්‍රිය මුඛය මෙන්, චන්ද්‍රයා හා සමාන යන අර්ථයි. තත්‍රාසුං යනු එහි වූහ. කුමුදානි කුමුදු වර්ණයෙන් යුත්. සින්‍ධවා අශ්ව වර්ග. අනිලූපමසමුප්පාතා වාතයට සමාන වේ ඇති. සෙතං ඡත්තං ඒ රථයෙහි ඔසවන ලද ඡත්‍රය ද සුදු වර්ණයෙන් යුක්ත විය. සෙත රථො ඒ රථයද සුදුය. සෙතස්සා යනු අශ්වයෝ ද සුදුය. සෙතවිජනී යනු විජිනිපත් ද සුදුපාටය. නිය්‍යං යනු ඒ රථයෙන් ගෙනයන්නා වූ ඇමැතියන් පිරිවැරූ විදේහ රජු චන්ද්‍රයා මෙන් බැබළුනේය.

නරවරාධිපං මනුෂ්‍යයන්ට අධිපති රාජාධිරාජ වූ සො මුහුත්තං ව යාඨිත්‍වා ඒ රජු මොහොතකින් ම උයනට ගොස් පත්තිගුණමුපාගමි පයින්ම ගුණ නම් වූ ආජීවකයා වෙතට ගියේය. යෙපි තත්‍ථ තදා ආසුං යනු යමෙක් ඒ උයනෙහි එකල්හි පළමුව ඒ ආජීවකයාව ඇසුරු කරමින් සිටියාහු වෙත්ද, න තෙ අපනයී යනු අපගේම දෝෂයකි. අපි පසුව පැමිණියෙමු. තෙපි නොසෙල්වව් කියා ඒ බ්‍රාහ්මණයන් ද ධනවතුන් ද රජු වෙනුවෙන් ඉඩ ලබාගැනීම සඳහා භූමිමාගතෙ ඉවත් නොකළහ. ඒ ඔහු විවිධ තරාතිරමේ ජනයා පිරිවරාගෙන සිටියේම එකත්පසෙක හිඳ පිළිසඳර කථා කෙළේය.

ඒ කාරණය ප්‍රකාශ කරන ශාස්තෲන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ.

ඉක්බිති ඒ රජතෙමේ මෘදු ස්පර්ශ ඇති මුදු ඇතිරිලි ඇති, මුදු පස තුරුණුයෙන් යුත් මොළොක් බිස්සෙක එකත්පස්ව හිඳගත්තේය.

ඉක්බිති රජතුමා එහි හිඳ සුවදුක් විචාරණ කථා කළේය. ස්වාමීනි, කෙසේද, යැපීම. කිම ඔබවහන්ගේ ශරීරයේ වායෝධාතුව වෙනසක් නැතිව පවතීද?

කිම! දිවිපැවැත්ම දුක් රහිතද? කිම ආහාරපාන ලැබෙයිද? අල්ප වූ ආබාධ ඇතිව වසන්නෙහිද? කිම ඔබතුමන්ගේ චක්‍ෂුන්‍ද්‍රිය දුබල නොවේද?

ගුණ නම් නිඝණ්ඨ තෙමේ, විනයෙහි ඇලුනා වූ වේදේහ රජ සුවදුක් විචාරීම් කථාවට පිළිතුරු දුන්නේය. මහරජ, ඒ සියල්ල සුවපහසු ලෙස පවතී. අසන ලද ඉතිරි කරුණු දෙක ද යහපත්ය.

කිම වේදේහ මහරජ, කිම ප්‍රත්‍යන්තයන් නොකිපේද? නිරෝගීද? වාහනය කෙසේද? ශරීරය පීඩාවට පත්කරන රෝගාබාධ නැද්ද?

පිළිසඳර කථාවෙන් සතුටට පත් රජතෙමේ අනතුරුව ප්‍රශ්නයක් විචාළේය. ධර්මය කැමති රජතුමා අර්ථ ධර්ම න්‍යායන් පිළිබඳව විචාළේය.

කාශ්‍යපය, කෙසේ නම් මිනිසා මාපියන් කෙරෙහි ධර්මානුකූලව හැසිරේද? ගුරුවරුන් කෙරෙහි කෙසේ හැසිරේද? දූ දරුවන් කෙරෙහි කෙසේ හැසිරේද?

වැඩිමහල්ලන් කෙරෙහි කෙසේ හැසිරේද? ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් කෙරෙහි කෙසේ හැසිරෙන්නේද? බලකායයන්හි කෙසේ හැසිරේද? කෙසේනම් ජනපදිකයන් කෙරේ හැසිරේද?

කෙසේ නම් ධර්මයෙහි හැසිර පසුව සුගතියට යයිද? කෙසේනම් ඇතැමෙක් අධර්මයෙහි පිහිටියාහු පහත නිරයට වැටෙත්ද?

එහි මුදුකාභිසියා යනු මෘදු වූ සුවපහසු ස්පර්ශ ඇති බිස්සෙහි, මුදුචිත්තකලන්‍දකෙ. සුව ස්පර්ශ ඇති ඇතිරියෙනි. මුදුපච්චත්‍ථතෙ මෘදු වූ ඇතිරියෙන්. සම්මොදි ආජීවක සමග සතුටු සාමීචි කථා පැවැත්වීය. තතො යනු එහි හිඳීමෙන් අනතුරුව සුවදුක් ඇසීමේ කථා කළේය යන අර්ථයි. එහි කච්චියාපානීයං කිම ස්වාමීනි, ඔබගේ ශරීරය ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් යැපෙන්නට හැකිද? වාතානමවිසග්ගතා යනු කිම ඔබගේ ශරීරයේ වායෝධාතු මනාව පවතීද? වාතයන්ගේ භේදයක් නැද්ද? ඒ ඒ තැන්වල කොටස් කොටස් වී වායුහු බාධා නොකරත්ද?

අකසිරා යනු නිදුක්ද? වුත්ති යනු ජීවිකා වෘත්තිය. අප්පාබාධො යනු ඉරියව් බිඳින්නා වූ බාධකයන්ගෙන් තොර වූ කච්චිවො යනු චක්‍ෂු ආදී ඉන්‍ද්‍රියයන් නොපිරිහේදැයි විචාරයි. පටිසම්මොදි යනු සුවදුක් ඇසීමේ කථා පෙරළා කළේය. එහි සබ්බමෙතං යනු යමක් ඔබ විසින් කියන ලදද වාතයන්ගේ විරුද්ධ බවක් නැති, ඒ සියල්ල ඒ අයුරින්ම පවතී. තදුභයං යනු යමක් ඔබ විසින් අප්පාබාධොවසි කච්චි චක්ඛුං නපරිහායති අල්ප වූ ආබාධ ඇත්තෙහි. කිම ඇස නොපිරිහේද යනුවෙන් කියන ලද ඒ කාරණා දෙකද එන්සේ පවතී.

න බලීයරෙ අභිභවනය නොකරත්. නොකිපෙත්. අන්තරා යනු පිළිසඳරෙන් අනතුරුව ප්‍රශ්න විචාළේය. එහි අත්‍ථං ධම්මංච ඤායඤ්ච යනු පාළි අර්ථයද පෙළද යුක්තිය සාධාරණයද ගැන විචාළේය. එහි කථඤ්චෙකෙ අධම්මඨා යනු ඇතැමෙක් අධර්මයෙහි සිටියාහු කෙසේනම් නිරයටද පහත සෙසු අපායන්හිද වැටෙත් යනාදී සර්වඥ බුද්ධ, පසේබුදු, බුද්ධශ්‍රාවක මහාබෝධි සත්ත්වයන් කෙරෙහි කලින් කලින් ඇතිදේ නොලද කල්හි පසුව පසුව විචාරිය යුතු මහේශාක්‍ය ප්‍රශ්නයක් රජතෙමේ කිසිවක් නොදන්නා වූ බැබලීමක් නැති නග්නයන් විසින් අනුභව කළහැකි අඳබාල ආජීවකයාගෙන් විචාළේය.

ඔහු මෙසේ විචාරණ ලද්දේ ඇසූ දෙයට ගැලපෙන විවරණයක් නොදී යන්නා වූ ගොනාට හොටෙන් අනින්නාක් මෙන් බත් පාත්‍රයෙහි කසල දමන්නාක් මෙන් මහරජතුමනි, අසන්න යැයි අවකාස ලබාගෙන තමන්ගේ මිථ්‍යාවාදය පිහිටුවීය. මේ කාරණය ප්‍රකාශ කරමින් ශාස්තෲන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ;

වේදේහගේ වචනය අසා කාශ්‍යප තෙමේ මෙසේ කීය. මහරජතුමනි, මාගේ සත්‍ය වූ මේ පදය අසන්න.

හොඳ හෝ නරක රැස්කරන කර්මයන්ගේ ඵලයක් නැත. රජතුමනි, මෙහි ආ තැනැත්තාට මෙයින් එහා පරලොවක් නැත.

දේවයිනි, පියවරු නැත. මවක් කොයින්ද? පියෙක් කොයින්ද? ගුරුවරයෙක් කොයින්ද? දමනය නොවූවාහු කවරෙක් දමනය කරන්නේද?

සත්ත්වයෝ වනාහි සමාන වෙත්. වැඩිමල් අයට ගරු කරන්නේ නැත. බලයක් හෝ වීර්යයක් හෝ නැත. උට්ඨාන වීර්යයෙන් යුත් පුරුෂයෙක් කොයින්ද? සත්ත්වයෝ වනාහි නියතයහ. ගෝට විසය මෙනි. නැව හැර නොයන ගල්වන මෙන් සත්ත්වයෝ නියමය අනුව යති.

මනුෂ්‍යයා ලැබිය යුතු දෙය ලබයි. එහි දාන ඵලයක් කොයින්ද? රජතුමනි, දාන ඵලයක් නැත. ඔහු වීර්යය නැත්තෙකි.

නුණුවනයන්, බාලයන් විසින් දානය පනවන ලදී. පණ්ඩිතයන් විසින් භාරගන්නා ලදී. පණ්ඩිතමානී වූ බාලයෝ ධීරයන්ට දෙත්.

එහි ඉධාගතො යනු එයින්, පරලොවින් මෙහි ආ කෙනෙක් නම් නැත. පිතරොවා දේවයන් වහන්ස, පියාගේ පියා හෝ නැත. ඔවුන් නැති කල්හි මවක් කොයින්ද, පියෙක් කොයින්ද? යථා ගොටවිසො ගොටවිස නම් පස්සෙන් ගැටගසන ලද, යම්සේ නැව පසුපස බඳින ලද දෙය නැව අනුවම පසුපස යයි. එපරිද්දෙන් මේ සත්ත්වයෝ නියත වශයෙන් පසුපස යත්යැයි කියයි. අවසො දෙවපිරියො මෙසේ දානඵලයක් නැති කල්හි යම්කිසි බාලයෙක් දෙයි ද ඔහු වීර්ය නැතිව තමන් යටත් නැතිව වීර්ය නැතිව බලයෙන් නොදෙයි. දානඵලය වනාහි ඇත්තේයැයි ඇත යන හැඟීමෙන් අනිකුත් අඳබාලයන් විශ්වාස කොට දෙන්නේ යැයි දක්වයි. බාලෙහි දානං පච්චත්තං යනු දානය දිය යුතුයැයි අඳබාලයන් විසින් පනවන ලදී. අනුදැන ඇත. බාලයෝ දෙති. පණ්ඩිතයෝ ගනිත්.

මෙසේ දානයාගේ නිෂ්ඵලතාවය වර්ණනාකර දැන් පාපයාගේ විපාකයක් නැති බව වර්ණනා කරමින් කීය.

තේජෝ, පඨවි, ආපෝ, වායු, සුඛ, දුක්ඛ යන මේවාත් ජීවය යන සත්වැන්නත් යන මේ සමූහයෝ නොසිඳිය හැක්කහ. කෝප නොකළ යුතුය. මේවායේ සිඳීමක් විද්‍යමාන නොවේ.

නසන්නෙක් නැත. සිඳින්නෙක් හෝ නැත. යමෙක් නසන්නේද ඔහු ද නැත. මේ සප්තකායයන් අතර ම හැසිරෙත්.

යමෙක් තියුණු කඩුවකින් යමකුගේ හිස සිඳින්නේද ඔහු ද කායයන් නොසිඳෙන්නේය. එහි පාපයෙහි ඵලයක් කොයින්ද?

සියල්ලෝම සූ අසූමහා කල්පයක් සසර හැසිරෙමින් පිරිසිදු වෙත්. අනාගතයෙහි සංයමයට පත්වූවකු පවා පිරිසිදු නොවේ.

පිළිවෙලින් අපගේ පාරිශුද්ධිය චූල අසීති කල්පයකින් සිදුවන්නේය. වෙරළ ඉක්මවා නොයන සාගරය මෙන් නියතිය නොඉක්මවමු. බොහෝ යහපත කිරීමෙන් ද ඒ කාලය පැමිණෙන තෙක් පිරිසිදු නොවේ.

එහි කායා යනු සමූහයෝ. අවිකොපිනො කෝප කරන්නට නොහැකිය. ජීවෙ ච යනු ජීවියකු. ජීවො ච කියා ද පාඨයක් ඇත. මේ අර්ථයමය. සත්තිමෙ කායා යනු මේ සප්ත කායයෝ, හඤ්ඤරෙවා කොචිනං යනු යමෙක් නසන්නේ ද ඔහු ද නොවන්නේය. වීතිවත්තරෙ යනු මේ කාණ්ඩ සත අතරෙහිම හැසිරෙත්. සිඳින්නට නොහැකි වෙත්. සිරමාදාය අනුන්ගේ හිස ගෙන. නිසිතාසිනා තියුණු අවියකින් සිඳින්නේ යැයි කියයි. ඔහු ද ඒ කායයන් නො සිඳියි. පඨවි කොටස පඨවි කොටසටම එකතු වෙයි. පා නැත්තෝ සුවදුක් ජීවිකා ඇත්තාහු අහසට පනිත් යැයි දක්වයි.

සංසරං යනු මහරජ, මේ සත්ත්වයෝ මේ පොළව එක් මස්ගුලියක් කොටද මෙපමණ කල්ප ගණනක් හැසිරෙන්නාහු ශුද්ධ වෙත්. සසරින් වෙනත් තැනක සත්ත්වයන් ශුද්ධ කරන්නට සමර්ථයෙක් නම් නැත. සියල්ලෝම සසරින්ම ශුද්ධ වෙත්. අනාගතෙ තම්හි කාලෙ කියන ලද පරිදි එක්කලෙක අනාගතයෙහි පරිශුද්ධ ස්වභාව ඇත්තා ද ශුද්ධ නොවේ. තං ඛණං ඒ කියන ලද ආකාර ඇති කාලය අනුපුබ්බෙන නො යනු අපගේ වාදයෙහි පිළිවෙලින් ශුද්ධිය වෙයි. අප සියළු දෙනාටම පිළිවෙලින් පාරිශුද්ධිය වන්නේය යන අර්ථයි. ඉක්බිති හෙතෙම උච්ඡේදවාදය තමන්ගේ ධෛර්යයෙන් සියවාදය දක්වමින් මෙසේ කීය.

කස්සපයන්ගේ වචනය අසා අලාක තෙමේ මෙසේ කීය. ඔබවහන්සේලා යම්සේ කියයිද මට ද එයම රුචිවෙයි.

මම ද තමාගේ පැරණි ජීවිතය ගැන සිහිපත් කරන්නෙමි. මම ද පෙර පිංගලක නමින් ගවයන් ඝාතනය කරන වැද්දෙක් වීමි.

සම්පත් ඇති බරණැස් නුවර සිට මා විසින් බොහෝ පව් කරන ලදී. මා විසින් බොහෝ මීගවයන්, ඌරන්, එළුවන් ආදී බොහෝ ප්‍රාණීන් නසන ලදී.

එයින් චුත වූයේ මෙහි ඍද්ධිමත් වූ සේනාපති කුලයක උපන්නේ වෙමි. ඒකාන්තයෙන් පාපයේ ඵලයක් නැත. ඒ මම නිරයට නොගියෙමි.

එහි අලාතො එතදබ්‍රවී යනු ඔහු වනාහි කසුප් බුදුන්ගේ චෛත්‍යයන් කටුකරඬු මල්දමකින් පුදා කොට මරණ කාලයෙහි වෙනත් කර්මයකින් අනුභාවය පරිදි සසර හැසිරෙන්නේ එක් පාපකර්මයක් ගලායාමෙන් ගවඝාතක කුලයක ඉපිද බොහෝ පව් කළේය. ඉක්බිති ඔහු මියයන කල්හි අලුයම සැඟවී තිබුණු ගිනිපුපුරක් මෙන් මෙත්තෙක් කල් සැඟවී තිබුණු ඒ පුණ්‍යකර්මයට ඉඩ ලැබුනේය. ඔහු ඒ ආනුභාවයෙන් මෙලොව ඉපිද ඒ සැපතට පත්වූයේ තම ජාතිය ගැන සිහිපත් කරන්නේ පසුගිය ආත්මයට කලින් තත්ත්වය ගැන සිතන්නට නොහැකි වූයේ ගෝඝාතක කර්මය නිසා මෙහි උපන්නෙමියි දැනගෙන ඔහුගේ වාදය තහවුරු කරමින් මෙය යථාභදන්තො ආදී වචන කීවේය. එහි සරෙ සංසරිතත්තනො තමන්ගේ සංචාරය සිහිකරමි. සේනාපතිකුලෙ යනු සේනාපති කුලයෙහි.

ඉක්බිති මෙහි බීජක නම් දාසයෙක් දිළින්දෙක් විය. ඔහු උපෝසථයෙහි හැසිරෙන්නේ ගුණ සමූහයකට ළඟාවිය.

කස්සපගේ වචනයත් අලාතකගේ කියුමන් අසා හුස්ම නිකුත්කරන්නේ උණු කඳුළු වැගිරවූයේය.

එහි අථෙත්‍ථ යනු ඉක්බිති මේ මිථිලාවේ. පළච්චරී යනු දිළිඳු, කෘපණයෙක්. ගුණසන්තිකමුපාගමි ගුණයාගේ සමීපයට, කිසියම් යහපතක් අසන්නෙමියි, එළඹියේ යැයි දතයුතුයි.

හිතවත, කුමක් නිසා ඔබ හඬන්නෙහිදැයි වේදේහ තෙමේ ඔහුගෙන් ඇසීය. කුමක් ඇසීද? දැක්කේද? කුමන නම් වේදනාවකින් දුක්විඳින්නෙහිද?

එහි කිං මං වෙදෙසි වෙදනං යනු කිම, නුඹ කායික හෝ චෛතසික වේදනාවකට පත්වූයේ මෙසේ හඬන්නේ මට දැන්වූයේ ද, එය නොසඟවා මට කියව.

වේදේහගේ වචනය අසා බීජක තෙමේ මෙසේ කීය. මහරජතුමනි, මට වේදනාවක් හෝ දුකක් නැත. මා කියන දේ අසන්න.

මම ද තමාගේ සැප ගැන පූර්වජාතීන් සිහිකරමි. මම පෙර ගුණයෙහි ඇළුනු භාවසෙට්ඨි නමින් සාකේතයෙහි විසූයෙමි.

ඒ මම සම්භාවනාවට පත්වූයෙම් යහපත් කර්ම කරන්නෙම් තමා විසින් කරන ලද පාපකර්මයක් සිහිපත් නොකරමි.

වේදේහය, එතනින් චුත වූ මම මේ නගරයේ දිළිඳු කුම්භදාසී නම් අයහපත් තැනැත්තියගේ කුසෙහි උපන්නෙමි. ඒ මම උපන් දවසේ පටන් අතිශයින් දුක්ඛිත වූයේ වෙමි.

මෙසේ දුප්පත්කමින් යුක්ත වූයේ නමුත් ධාර්මික ලෙස ජීවත් වූයෙම් යමෙක් කැමැති වෙයිද මගේ ආහාරවේලෙන් කොටසක් දෙමි.

සැමකල්හි තුදුස්වක හා පසළොස්වක දිනයන්හි උපෝසථයෙහි යෙදුනෙමි. සත්ත්වයන්ට හිංසාද නොකරමි. සොරකමද අත්හළෙමි.

මේ සියළුම පිරිසිදුබව ඒකාන්තයෙන් නිෂ්ඵල වෙයි. මේ සීලය නිරර්ථක බව වැටහින. මේ අලාත සෙනෙවියා කියන්නාක් මෙනි.

යම්සේ නූගත් සූදුකාරයා පරාජයම ලබන්නාක් මෙන් මම ද දැන් දුක් විඳිමි. යම්සේ කපටි වූ උගත් අලාත සේනාපතියා හැර බොහෝ පව්කොට උසස් තනතුරක් ලබයි.

මහරජතුමනි, සුගතියට යන මාර්ගයක් නොදුටිමි. ඒ නිසා කස්සපගේ වචනය අසා හඬමි. වැලපෙමි.

එහි භාවසෙට්ඨි මේ නම් ඇති අසූ කෝටියක් සම්පත් ඇති සිටුවරයා. ගුණෙ රතො ගුණයෙහි ඇලුනේ. සම්මතො සම්භාවනාවට පත්වූයේ. සුචී. යහපත් කර්ම කරන්නේ ඉධජාතො දුරිත්‍ථියා යනු මේ මිථිලා නගරයෙහි. දුරිත්‍ථියා දිළිඳු, කෘපණ වූ, කුම්භදාසියගේ කුසෙහි උපන්නේ වෙමි. ඔහු වනාහි කාශ්‍යප බුදුන් කල්හි වනයෙහි නැති වූ ගවයකු සොයන්නේ, එක් මංමුළා වූ භික්‍ෂුවක විසින් මාර්ගය ඇසූවිට නිහඬව සිට නැවතත් ඔහු විසින් අසන ලද්දේ කිපී ශ්‍රමණ දාසයෝ වනාහි වාචාලයෝ වෙත්. නුඹ දාසයෙක් විය යුතුයි. අතිශයින් වාචාල වන්නෙහිය කියා කීය. ඒ කර්මය එදා විපාක නොදී අළුයට සැඟවී තිබුනු ගිනි මෙන් සිටියේ වෙනත් කර්මයක් පිහිටට සිටියේය. ඔහු කර්මානුරූපව සසර ඇවිදින්නේ එක් කුසල කර්මයක ඵලයක් ලෙස සාකෙත නගරයේ කියන ලද ස්වභාව ඇති සිටුවරයෙක් වී දානාදී පින්කම් කළේය. ඔහුගේ ඒ කර්මය වනාහි පොළොවෙහි තබන ලද නිධානයක් මෙන් සිටියේ ඉඩක් ලැබුනු විට විපාක දෙන්නේය. යම් ඒ ඔහු විසින් ඒ භික්‍ෂුවට බැනවැදීම නිසා කරන ලද පාපකර්මය මේ ආත්මභාවයේදී ඔහුට විපාක දුන්නේය. ඔහු මේ ගැන නොදන්නේ වෙනත් හොඳ වැඩක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස කුම්භදාසියගේ කුසෙහි පිළිසිඳ ගත්තෙම් වෙමියි යන හැඟීමෙන් මෙසේ කීය. යතො ජාතො සුදුග්ගතො යනු ඒ මම උපන් කාලයේ පටන් අතිශයින් දුකට පත්වූයේ වෙමියි දක්වයි.

සමචරියං අධිට්ඨිතො යනු ධාර්මික දිවිපෙවෙතෙහි පිහිටියේ. නූනෙතං ඒකාන්ත වශයෙන්, මඤ්ඤි දං දං සීලං යනු දේවයන් වහන්ස, මේ සීලය වනාහි නිරර්ථක වූවකැයි සිතමි. අලාතො යනු යම්සේ මේ අලාත සේනාපතියා, තමා කලින් භවයක බොහෝ සතුන් මරා සේනාපති තනතුර ලබන ලදැයි කියයි. ඒ කරුණෙන් මම සීලය අර්ථ රහිත දෙයක්යැයි සිතමි. කලිමෙව යම්සේ ශිල්ප නොදත්, නූගත් සූදු ධූර්තයා පරාජයට පත්වෙයිද, එපරිද්දෙන් ඒකාන්තයෙන්ම කලින් භවයෙහි තමන්ගේ සම්පත විනාශකර දැන් දුක් විඳිමි. කස්සප භාසිතං යනු කාශ්‍යප ගෝත්‍රයේ නිගණ්ඨයාගේ කියුම අසා යැයි කියයි.

රජතෙම බීජකගේ වචනය අසා අංගාතිට මෙසේ කීය. නියතියම හෙවත් චුල්ලාසීති මහාකල්පය බලන්න. සුගතියට යන දොරටුවක් නැත.

ඉදින් සැපක් හෝ දුකක් නියතියෙන්ම ලැබෙයි. සියල්ලන්ටම සංසාර ශුද්ධිය කාලයාගේ ඇවෑමෙන් ලැබෙයි. ඔබ ඉක්මන්කාරයෙකි.

මම ද පෙර යහපත් වූයේ බ්‍රාහ්මණයන් කෙරෙහි මෙහෙ කරන්නෙක් වීමි. විනිශ්චය තනතුරේ සිටිමින් රාජකාරිය කරන්නෙම්. මෙපමණ කලක් කාමගුණයන්ගෙන් පිරිහුනේ වෙයි.

එහි අංගාතිමබ්‍රවී යනු පළමුවෙන්ම අනිකුත් දෙදෙනාගේත් පසුව බීජකගේතේ යන තුන්දෙනාගේ වචන අසා දැඩි මිසදිටු ගෙන මේ නත්‍ථි ද්වාරං යනාදී වචන කීය. නියතිං කංඛා යනු යහළු බීජකය, නියත වශයෙන්ම බලන්න. සුළු අසූවක් මහා කල්පප්‍රමාණ වූ කාලයක්ම සත්ත්වයන්ව පිරිසිදු කරයි. නුඹ අතිශයින් හදිසි වූවෙක්ය යන අදහසින් මෙසේ කීය. අනාගතෙ යනු ඒ කාලය නොපැමිණි කල්හි අනතුරුව දෙව්ලොව යන්නෙමියි හදිසි නොවව. ව්‍යාවටො යනු බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන් අතර ඔවුන්ගේ ශාරීරික වතාවත් දානමාන ආදී කටයුතුවල නිරත වූයේ වෙමි. වොහාරං යනු විනිශ්චය තනතුරෙහි සිට රාජකාරිය ක්‍රියාත්මක කරන්නේ රතිහීනො තදන්තරා යනු මෙපමණ කලක් කාමගුණයන්හි ඇලීමෙන් පිරිහුනේ වෙයි.

මෙසේ ද කියා ස්වාමීනි, කස්සප අපි මෙතෙක් කල් ප්‍රමාද වූවෝ වෙමු. දැන් වනාහි අප විසින් ගුරුවරයකු ලබන ලදී. මෙතැන් පටන් කාම රතියම භුක්ති විඳින්නෙමු. නුඹ ළඟ මීට වඩා උසස් බණක් ඇසීම අපට ප්‍රමාදයකි. නුඹ නතරවන්න. අපි යන්නෙමු යැයි විචාරන්නේ,

ස්වාමීනි, එක් තැනක අපගේ එක්වීම වන්නේද නැවතද අපි දකිමු.

එහි සංගතිචෙ යනු ඉදින් එක් තැනක අපගේ රැස්වීම වන්නේද යම්හෙයකින් එසේ නොවන්නේද ඔබ විසින් දකින ලද පින්ඵලයෙන් කවර ප්‍රයෝජනද?

මෙය කියා වේදේහ තෙමේ තම වාසස්ථානයට ගියේය.

එහි සනිවෙසනං යනු මහණෙනි, වේදේහ රජු මේ වචනය කියා රථයට නැගී තමන්ගේ වාසස්ථානය වූ චන්දක ප්‍රාසාදතලයටම නික්ම ගියේය.

රජතෙමේ පළමුව ගුණකගේ සමීපයට ගොස් වැඳ ප්‍රශ්නයක් විචාළේය. යන්නේ වනාහි නොවැඳම ගියේය. ගුණ තෙමේ තමාගේ අගුණ බැවින් වැඳීමක් පවා නොලද්දේය. පිණ්ඩපාත ආදී සැලකිලි කෙසේ ලබයිද? රජ තෙමේද ඒ රාත්‍රිය ගතකර පසුදා ඇමැතිවරුන් කැඳවා මට කාමගුණයන් ගෙන එව්යැයි කීය. මම මෙතැන් පටන් කම්සැප ම අනුභව කරන්නෙමි. මට වෙනත් වැඩ නොකිය යුතුයි. විනිශ්චය කිරීමේ කාර්යය අසවල් තැනැත්තාම කරනු ලැබේවා යි කියා කාමවස්තූන්හි ඇලුනු කෙනෙක් විය. ඒ කාරණය ප්‍රකාශ කරන්නා වූ ශාස්තෲන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ;

ඉක්බිති රාත්‍රිය ගතකොට සේවාස්ථානයේ ඇමැතිවරුන් කැඳවා මේ වචන ප්‍රකාශ කෙළේය.

මාගේ චන්දක ප්‍රාසාදයෙහි සැමකල්හි කාම වස්තූන්ගෙන් උපස්ථාන කෙරෙත්වා. ප්‍රකට හෝ අප්‍රකට කිසිම කටයුත්තක් සඳහා කිසිවකු මා වෙත නොයා යුතුයි.

විජය, සුනාම, අලාත යන මේ කටයුතු කිරීමෙහි දක්‍ෂ විනිශ්චය කාර්යයේ දක්‍ෂ සේනාපතිවරු තුන්දෙනා මා විසින් කළයුතු කටයුතුවල යෙදෙත්.

මෙය කියා වේදේහ තෙම කාමයන්ම බොහෝසෙයින් බලාපොරොත්තු විය. කිසිදු බ්‍රාහ්මණ කාර්යයක නිරත වූයේ නැත.

එහි උපඨානම්හි යනු තමාගේ සේවාස්ථානයේ. චන්‍දකෙ මා සතු චන්දක ප්‍රාසාදයෙහි. විධෙන්තු මෙ නිරන්තරයෙන් මට කාමයන්ම සංවිධානය කරනු ලැබේවා. උවටැන් කරනු ලැබෙත්වා. ගුය්හප්පාකාසියෙසු වා යනු සැඟවුනු හෝ විවෘත හෝ කටයුත්තක් එළඹසිටි කල්හි මා වෙත නොඑත්වා. අත්‍ථෙ යනු අභිවෘද්ධියත් ඇතිකරන විනිශ්චයෙහි නිසීදන්තු යනු මා විසින් කළයුතු කටයුතු ඉටුකිරීම සඳහා ඉතිරි අමාත්‍යයන් සමග හිඳිත්වා.

ඉක්බිති කාමයන්හි ගැලුනු දවසේ සිට දින දාහතරක් ගත වූ තැන වේදේහයන්ගේ දුවණියක් වූ ප්‍රියමනාප රාජ කන්‍යාවක් රුජා නම් කිරිමවකට මෙසේ කීවාය.

මාත් මගේ යෙහෙළියන්වත් වහා අලංකාර කෙරෙත්වා. හෙට පසළොස්වක දිනයයි. පියා සමීපයට යන්නෙමු.

ඇයට මල්මාලා වටිනා සඳුන් මැණික්, සක්, මුතු, නානාවර්ණ වස්ත්‍ර ආදිය පිළිගැන්වූහ.

ස්වර්ණමය පීඨයෙහි හිඳගත් බොහෝ ස්ත්‍රීන් විසින් පිරිවරාගත් මනා වර්ණයෙන් හෙබි රුජාදේවිය බැබලුනේය.

එහි තතො යනු රජු කම්සැප නමැති මඩවගුරෙහි ගිලුනු දවසේ පටන්. ද්වෙසත්තරත්තස්සා යනු දාහතරවන දිනයේ. ධාතිමාතරමබ්‍රවී පියා සමීපයට යනු කැමැති වී කිරිමවට කීවාය. ඇය වනාහි සති දෙකක් පාසා පන්සියයක් කුමාරිකාවන් පිරිවරා කිරිමවුන් සමූහය ගෙන මහත් වූ ශ්‍රී විලාසයෙන් තමන්ගේ ආසාව දනවන සත්මහල් ප්‍රාසාදයෙන් බැස පියා දැකීම පිණිස චන්දක ප්‍රාසාදයට යයි. ඉක්බිති පියා ඇයව දැක සතුටු සිතැත්තේ මහත් සත්කාර කොට උනන්දු කරවන්නේ මෑණියනි, දන් දෙන්න යැයි දහසක් දී පිටත්කර හරියි. ඕ තොමෝ තමන්ගේ වාසස්ථානයට අවුත් දෙවන දිනයේ පෙහෙවස් සමාදන්ව දුගී මගී දුප්පත් යාචකාදීන්ට මහදන් දෙයි. රජු විසින් ඇයට එක් ජනපදයක් දෙන ලදී. එයින් ලැබෙන ආදායමින් සියළු කටයුතු කරයි. එකල්හි වනාහි රජු විසින් ගුණ නම් ආජීවකයා නිසා වැරදි දෘෂ්ටියක් ගන්නා ලදැයි මුළුනුවරම ඒකකෝළාහල විය. ඒ බව කිරි මව්වරු අසා රජ දියණියට දැනුම් දුන්හ. ආර්යාවෙනි, රජතුමා වනාහි ආජීවකයන්ගේ කථාව අසා වැරදි දර්ශනයක් ගන්නා ලදී. ඔහු එහි සිවු දොරටුවල දන්සැල් කඩාබිඳ දමා අනුන් විසින් අල්ලාගන්නා ලද ස්ත්‍රීන්ද කුමාරිකාවන්ද බලහත්කාරයෙන් අණ කරත්. රාජ්‍යය නොවිචාරත්. කාමයෙන් මත් වූවෙක් විය. ඇය ඒ කථාව අසා අසතුටට පත්ව මාගේ පියා එබඳු වූ පහවූ යහපත් ක්‍රියා ඇති නිර්ලජ්ජි වූ නග්න වූවකු වෙත පැමිණ පැන විචාරන්නේය. කර්මවාදී ධාර්මික වූ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයකු ළඟට ගොස් විචාරීම වෙනුවට මා හැර මාගේ පියාව වැරදි දර්ශනයෙන් ඉවත්කර හොඳ දර්ශනයක පිහිටුවන්ට සමර්ථ වෙන කෙනෙක් නැත. මම වනාහි අතීතයෙන් ආත්මභාව සතක් හා අනාගතයෙන් ආත්මභාව සතක් සිහිකරන්නට හැක්කෙමි. ඒ නිසා පෙර මා විසින් කරන ලද පාපකර්ම නිසා පාපකර්මවල ඵලවිපාක දක්වමින් මාගේ පියාට අවබෝධ කරවන්නෙමි. ඉදින් වනාහි අදම යන්නෙමි. ඉක්බිති මෑණියනි! වෙනදා සති දෙකකට වරක් එන්නාවූ ඔබ අද කුමක් නිසා ඉක්මනට පැමිණියේදැයි මගෙන් අසන්නෙහිය. ඉදින් එහිදී මට ඔබ විසින් වැරදි දර්ශනයක් අදහන්නේයැයි අසා ආවෙමියි කියම්ද මාගේ වචනය ගරුකොට නොපිලිගනී. ඒ නිසා අද අවුත් මෙයින් දින දාහතරක් ගියතැන තුදුස්වක කාල පක්‍ෂයේ කිසිවක් නොදන්නාක් මෙන් පෙර එන්නා වූ ක්‍රමයටම ගොස් එතකල්හි දන්වැට සඳහා දහසක් ඉල්ලන්නෙමි. එකල්හි මාගේ පියා දෘෂ්ටිය වැළඳගත් බව කියන්නේය. ඉක්බිති මම ඔහුට තමාගේ බලයෙන් මිථ්‍යාදෘෂ්ටිය බැහැර කරවන්නෙමියි සිතුවේය. ඒනිසා තුදුස්වක දිනයේ පියා සමීපයට යනු කැමැති වී මෙසේ කීය.

එහි සඛියො යනු මිතුරියෝ, මාගේ පන්සියයක් කුමාරිකාවෝ එකිනෙකාගෙන් අසමාන කොට නොයෙක් අලංකාරයෙන් නොයෙක් වර්ණයන්ගෙන් මල් හා වස්ත්‍ර හා ආලේපන ආදියෙන් අලංකාර කෙරෙත්වා. දිබ්බො යනු දිව්‍යමය, දෙවියන් එක්රැස්වීමෙන් යුක්ත වූ, යනු දිබ්බ නම් වේ. ගච්ඡන්ති යනු මාගේ දන්වැට ගෙන ඒමට වේදේහ පියා සමීපයට යන්නෙමි. අභිහරිංසු යනු සුවඳ පැන් සොළොස් කලයකින් නා සැරසීම සඳහා ඉදිරියට ගෙන ආහ. පරිකිරියා යනු පිරිවරාගෙන අසොභිංසු යනු සුජාව පිරිවරාගෙන සිටියා වූ දේවකන්‍යාවන් මෙන් ඒ දවස අතිශයින් බැබලුනේය.

සියළු ආභරණවලින් සැරසුනු ඇය වලාකුලක චන්ද්‍රයා මෙන් රුජා තොමෝ චන්දක ප්‍රසාදයට පිවිසියේය.

විනයේ ඇලුණු රුජා වේදේහ වෙත පැමිණ වැඳ සප්ත රත්නයෙන් අලංකාර කළ පුටුවෙහි එකත්පස්ව හිඳගත්තාය.

එහි පාවිසි යනු පියා වසන තැන වූ චන්දක ප්‍රසාදයට පිවිසියේය. සුවණ්ණ විකතෙ සප්ත රත්නයෙන් විසිතුරුවූ රන් ඔබ්බන ලද.

වේදේහ රජතෙමේ දෙවගනන් සමූහයකට බඳු ඒ පිරිස දැක යෙහෙළියන් මැදට ගිය රුජා රාජ දියණියට මේ වචනය ප්‍රකාශ කළේය.

කිම ප්‍රාසාදයෙහි සිත් අලවා වසන්නෙහිද, ගෘහ උද්‍යානයෙහි පිහිටි පොකුණෙහි සිත් අලවා වෙසෙහිද නන් වැදෑරුම් කෑම වර්ග ඔබ හට ගෙන දේද?

කිම කුමරියනි, තෙපි ක්‍රීඩා රතියෙහි ඇලුනාහු නානාවිධ මල්දම් ගොතා එක්වන් මල්ගුළා කරවුද?

කුමන දෙයකින් තිට අඩුවක් වෙයිද? එය වහාම සපයා දෙත්වා. අබ, මැටි, තල කල්කයෙන් පැහැපත් කළ මුහුණු ඇත්තිය සඳ වැනි දෙයක් පවා කැමැත්තී නම් මට කියව. එය ලබාදෙමියි රජ කීවේය.

එහි සංගමං යනු අප්සරාවන්ගේ එක්රැස්වීමක් බඳු ඒ රැස්වීම බලා පාසාදෙ මැණියනි, මා විසින් ඔබට වෛජයන්ත ප්‍රාසාදයට සමාන රතිය වඩන ප්‍රසාදයක් කරවන ලදී. කිම එහි සතුටු වන්නේද? අන්තොපොක්ඛරණියං පති යනු මා විසින් ඒවා නන්දා පොකුණට සමාන ලෙස පොකුණක් කරවන ලදී. කිම ඒ පොකුණෙහි ජල ක්‍රීඩා කරන්නේ එයින් ප්‍රීතිමත් වන්නෙහිද? මාල්‍යං යනු මෑණියනි, මම ඔබට දිනපතා මල්කූඩා විසිපහක් යවමි. කිම නුඹලා සියළු දෙනම ඒ මල් නෙලා ගොතා නිතර කෙළිලොල් බවෙහි ඇලුනාහු කිම වෙන වෙනම මල් ගෙවල් සදන්නහුද? මම සුන්දර වෙමි. මම ඊට වඩා සුන්දර වෙමි යන ලෙස වෙන වෙනම එකට එක කරන්නාක් මෙන් මල්ගෙවල්, මල්කාමර, මල් ආසන, මල් යහනාවන් නිම කරන්නහුද යැයි විචාරයි.

විකලං යනු අඩු බව. මනොකරස්සු සිත උපදවන්න. කුඩ්ඪමුඛී යනු අබකුඩුවලින් මුහුණේ පැහැය සඳහා ඔහුට මෙසේ කීය. ස්ත්‍රීහු වනාහි මුහුණෙහි පැහැය ඇතිකිරීමට, නරක් වූ ලේ, මුහුණ විරූපී කරන කුරුළෑ නැතිකිරීම සඳහා පළමුව අබසුණු මුහුණෙහි තවරත්. අනතුරුව ලේ සමනය කිරීම සඳහා මැටිද අනතුරුව හමේ පැහැපත් බව සඳහා තල ඇඹරූ චූර්ණයද තවරත්. චන්‍දසමම්හිපි යනු චන්ද්‍රයාට වඩා දුර්ලභතර දෙයක් නැත. එබඳු දේ කෙරෙහි රුචියක් උපදවාගෙන මාහට දන්වන්න. එය මම ලබාදෙන්නෙමි කියාය.

වේදේහගේ වචනය අසා රුජා පියාට මෙසේ කීවාය. මහරජතුමනි, ජනනායක වූ ඔබ වෙතින් මේ සියල්ල ලැබෙයි.

පියාණෙනි, හෙට දිව්‍යමය වූ පසළොස්වක් පොහෝ දවසයි. කහවණු දහසක් මට දෙනු මැනවි. පෙර දුන් පරිදි සියළු යාචකයන් කෙරෙහි දෙන්නෙමියි පැවසූය.

එහි සබ්බවර්ණසුභං යනු සියලු දෙවියන් කෙරෙහි මම.

රුජා කුමරියගේ බස් අසා අංගාති රජ තෙමේ මෙසේ කීය. තා විසින් අවැඩ වන ලෙස නිෂ්ඵල ආකාරයෙන් බොහෝ වස්තුව විනාශ කරන ලදී.

නිති පෙහෙවස් සමාදන් වෙමින් ආහාරපාන අනුභව නොකෙරෙහි ය. නියති වශයෙන් මෙය නොවැළඳවිය යුතු යි. නොවළඳන්නාට පින් නැතැයි කීය.

එහි අංගාතිමබ්‍රවී යනු මහණෙනි, ඒ අංගාති රජතෙමේ පෙර නොඉල්වන ලද්දේ නමුත් මිථ්‍යා මතයන් ගත් බැවින් නොදීමේ වශයෙන් බහු විනාසිතං බොහෝ ධනය විනාශ කළේය යනාදිය කීය. නියතෙතං අභුත්තබ්බං යනු මෙය නියත වශයෙන් නුඹ විසින් අනුභව නොකළයුතු වන්නේය. අනුභව කරන්නන්ටද අනුභව නොකරන්නන්ටද පිනක් නැත. සියල්ලෝම වනාහි අසූවන මූල මහා කල්පය ඉක්මගිය කල්හි පිරිසිදු විය යුතුය.

බීජක තෙමේද කස්සපගේ වචනය අසා බලන්නේ ඇස්වල උණු කඳුළු පිරවීය.

රුජාදියණියනි, යම්තාක් කල් ජීවත් වෙහිද ඒතාක් කල් අහර දුරු නොකරව. යහපත් දියණියනි, පරලොවක් නැත. නිකරුණේ කෑමට වෙහෙසෙයිදැයි ඇසීය.

එහි බීජකො යනු බීජක තෙමේද පෙර යහපත් දේ කොට ඒවා ගෙවීයාමෙන් දාසියකගේ කුසෙහි උපන්නේ යැයි නිදර්ශන ලෙස මේ කථාවද ඇයට ගෙනහැර දැක්වීය. නත්‍ථි භද්දෙ යනු භද්‍රාවෙනි, ගුණචාර්යයා මෙසේ කීය. මේ ලෝකයක් නැත. පරලොවක් නැත. මවක් නැත. පියෙක් නැත. ඕපපාතික සත්ත්වයෙක් නැත. ලෝකයේ යහපත් මගට පිවිසි මනා පිළිවෙත් පුරණ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ නැත. පරලොවදී මේ ලෝකය වන්නේය. ඔහුද නැත. මව්පියන් සිටින කල්හි දු පුත්තු වන්නාහ. ඔව්හුද නැත. ධර්මය ඇති කල්හි ධාර්මික ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ වෙත්. ඔව්හුද නැත. කුමක් නිසා දන් දෙන්නී සිල් රකින්නී නිරර්ථකව වෙහෙසන්නීය.

යහපත් ශරීර වර්ණ සම්පන්න වූ රුජා රාජකන්‍යව වේදේහ නම් පියාගේ බස් අසා පූර්වාපර ආත්මභාවයන් දන්නා පියාට මෙසේ කීවාය.

යමෙක් අඥානයන් සෙවුනේ වෙයිද ඔහුද අඥානභාවයට ම පැමිණේ යනු මා විසින් පෙර අසා ඇත. මෙය වනාහි දැන් ඇස් හමුවෙහි දක්නා ලදී.

යම්සේ මංමුළා වූවෙක් මංමුළා වූවකු කරා පැමිණ අතිශයින් මුළාවේද, එපරිද්දෙන් දෘෂ්ටියෙන් මුළා වූවහුද? අතිශයින් මුළාවට පැමිණෙයි. අලාත සෙනෙවියාද බීජක දාසයාද (ගුණ නිවටයා වෙත පැමිණ) මුළාවන්නට සුදුසු වෙත්.

එහි පුබ්බාපර ධම්මං යනු මහණෙනි! පියාගේ වචනය අසා රුජා රජදියණිය අතීතයෙහි ජාති සතක් හා අනාගතයේ ජාති සතක් වශයෙන්ද දන්නී පියාව මිසදිටු බවෙන් මුදාගනු කැමැත්තේ මේ සුතමෙවමෙ ආදිය කීය. එහි සම්පජ්ජථ යනු යම් පුද්ගලයෙක් බාලයන් සේවනය කරයිද ඔහුද ඒ ස්වභාවයට පත්වේයැයි යන කාරණය පෙර මා විසින් අසන ලදමය. අද වනාහි එය ප්‍රත්‍යක්‍ෂ වශයෙන් දක්නා ලදී. මූළ්හො යනු මංමුළාවට පැමිණි මංමුළා වූවකු මෙන් දෘෂ්ටිමය මුළාවට පත්ව දෘෂ්ටියෙන් මුළාවූයේ මතුවටත් මුළාවට පත්වී මූළ්හතර නම් වේ. අලාතෙන යනු දේවයන් වහන්ස, නුඹලා විසින් ජාති, ගෝත්‍ර, කුල ප්‍රදේශ, ඓශ්වර්ය, ප්‍රඥාව යන මේවායින් හීන වූ අලාත සේනාපතියා විසින් අතිශයින්ම හීන වූ ප්‍රඥාවෙන් තොර බීජක දාසයා විසින් ගම්දරුවකු වැනි වූ ලජ්ජා රහිත බාල වූ ගුණධර්මයන්ගෙන් යුත් ආජීවකයකු ළඟට පැමිණ මුළාවීම සුදුසු නැත. කිම ඔහු මුළා නොවෙත්ද? යනාදී ලෙස,

ඒ දෙපක්‍ෂයටම නින්දාකොට දෘෂ්ටියෙන් මුදවාගනු කැමැත්තෙන් පියාව වර්ණනා කරන්නී මෙසේ කීවාය.

දේවයන් වහන්ස, ප්‍රාඥ වූ ධීර වූ අර්ථයෙහි දක්‍ෂ වූ ඔබ කෙසේනම් ඒ බාලයන් හා සමාන වී ලාමක දෘෂ්ටියට පැමිණියහුද?

ඉදින් සංසාර මාර්ගයෙන් ශුද්ධිය වේනම් ගණ නම් වූ නිවටාගේ පැවිද්ද නිරර්ථකය. දිළිසෙන ගින්නට පනින පළඟැටියෙකු සේ අතිශයින් මුළාවූයේ නග්න භාවයට පැමිණියේය.

සංසාරයෙන් ශුද්ධිය වේයැයි පළමුව මිසදිටු ගත් බොහෝ ජනයෝ නොදන්නාහු කරුමයද කර්මඵලයද නසති. ඔවුන් විසින් පළමුවැ ගන්නා ලද පරාජය වරදවා ගන්නා ලදමැයි. ඔහුව බිලීකටුව ගිලින ලද මත්ස්‍යයකු මෙන් එයින් මුදවාලිය නොහැක.

එහි සප්පඤ්ඤො යනු යසස, වයස, පින් තීර්ථයක වාසය කිරීම, නුවණින් මෙනෙහි කිරීම, සාකච්ඡාව ආදී වශයෙන් ලබන ලද ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වූ ඒ කාරණයෙන්ම ප්‍රඥාවන්ත වූයේ පණ්ඩිත බැවින් කාරණාකරණ දැනගැනීමේ දක්‍ෂ වූ බාලෙහි සදිසං යම්සේ ඒ බාලයෝ ඒ තත්ත්වයට පත්වූවහුද එසේ කවර හෙයකින් නුඹ පහත් දෘෂ්ටියකට පත්වූයේද අපාපතං යනු වැටුනේය යන අර්ථයි. මෙය කියන ලද්දේ වෙයි. පියාණෙනි! සංසාරයෙන් පිරිසිදු බව ඇති කල්හි යම්සේ පළඟැටියා රාත්‍රී කාලයේ දිලිසෙන ගින්න දැක ඒ නිසා ඇතිවන දුක නොදැන මුළාවෙන් එහි පනින්නේ මහත් වූ දුකකට පත්වෙයි. එපරිද්දෙන් ගුණ ආජීවකයා පස්කම් සැප අතහැර මුළාවට පත්වූයේ රස වින්දනයක් නැති නග්න භාවයට පත්වේ.

පුරෙ නිවිට්ඨා යනු පියාණනි! සසර හැසිරීමෙන් ශුද්ධිය වන්නේ යන කිසිවකුගේ වචනය නොඅසා පළමුව පිවිසියාහුය. කළ හොඳ නොහොඳවල විපාකයක් නැත යැයි ගන්නා ලද බැවින් බොහෝ ජනයා නොදන්නාහු කම්මං විදූසෙන්ත ඔහුව දූෂණය කරන්නාහු කර්මඵලයද දූෂණය කරත්මය. මෙසේ පෙර ගන්නා ලද ඔවුන්ගේ වරද වනාහි පරාජය, වැරදි ලෙස අල්ලාගැනීම වන්නේය. දුම්මොචයා බලිසා අම්බුජො වා යනු ඔව්හු වනාහි මෙසේ නොදන්නා මිථ්‍යාදෘෂ්ටිය ග්‍රහණය කර සිටින්නා වූ බාලයෝ යම්සේ වනාහි බිලීකටුවක් ගිල සිටියා වූ මත්ස්‍යයෙකු බිලී කොක්කෙන් මුදවාගත නොහැක. එපරිද්දෙන් ඒ අනර්ථයෙන් මුදවාගත නොහැකි වෙත්.

මත්තෙහිද උදාහරණ දක්වන්න මෙසේ කීවාය.

මහරජතුමනි! ඔබට වැඩ පිණිස උපමාවක් කියමි. මෙලොව ඇතැම් පණ්ඩිත පුරුෂයෝ උපමායෙනුදු අර්ථය දැනගනිත්.

යම්සේ වෙළඳ නැවක් අපමණ වූ බර ගෙනයන්නේ අධික වූ වස්තු සම්භාරයද සමග සයුරේ ගැලේද?

එපරිද්දෙන් මිනිසෙක් අකුශලය මදින්මද රැස් කරනුයේ අධික වූ අකුශලභාරය ගෙන නිරයෙහි ගැලෙයි.

රජතුමනි! අලාත සෙනෙවියාගේ අකුසලභාරය තවම පිරි නැත. ඔහු යම් පාපයකින් දුගතියට යයිද ඒ පාපකර්මය රැස්කරන්නේද වෙයි.

රජතුමනි, අලාත සෙනෙවියා විසින් පූර්වයෙහිම කරන ලද යම් පිනක් ඇද්ද, දේවයිනි! මෙතෙමේ මෙකල යම් සුවයක් විඳීනම් මේ ඒ කුශලයාගේ විපාකයකි.

ඔහුගේ ඒ පින ගෙවී ගියේමැයි. එය එසේමය. අකුසලයෙහි ඇලුණු හෝ ඍජු වූ කුසල මාර්ගය හැරපියා අකුසල මාර්ගයෙහිම යයි.

යම්සේ අල්ලා ගන්නා ලද තරාදිය භාණ්ඩ ගැනීම පිණිස තරාදි තැටිය එල්ලා තැබූ කල්හි එහි බඩු දමන ලද්දේ පහතට බසීද, (ඒ බඩු) ඉවත්කළ කල්හි තරාදි හිස උඩට නගීද?

එපරිද්දෙන් ම මිනිසා කුශලය මදින් මද රැස්කරනුයේ ස්වර්ගයට පමුණුවන කුසලයෙහි ඇලුනු බීජක දාසයා මෙන් මධුර විපාක ඇති කුසලයෙහිම ඇලුනේ වෙයි.

එහි නිරයෙ යනු අටවැදෑරුම් මහා නරකයන්හි දහසය වැදෑරුම් උස්සද නිරයේද ලෝකාන්තර නිරයේද භාරො පියාණෙනි, මොහුගේ අකුසලභාරය පිරෙයි. තස්සෙසා යනු ඔහුගේ ඒ පෙර කරන ලද පිනෙහි ගලායාමයි. ඒ අලාත සෙන්පතියා අද සැප ලබයි. පියාණෙනි! මේ ගවඝාතක පාපයේ විපාක ඵලය වනාහි යහපත් මනහර එකක් වන්නේය යන්න සිදුවිය නො හැක්කකි. අගුණෙ රතො එසේම මේ තැනැත්තා දැන් අකුසල කර්මයෙහි ඇලුනේ වේ. උජුමග්ගං යනු දසකුසල් කර්මපථය. කුම්මග්ගං නිරයගාමී වූ අකුසල මාර්ගයයි.

ඔහිතෙකුල මණ්ඩලෙ බඩු බාරගැනීම සඳහා තරාදියෙහි දමන ලද උන්නමෙති. උඩට එසවෙයි. ආචිනං යනු ස්වල්පය බැගින් පින් රැස්කරන්නේ පාප නමැති බර බිම තබන මිනිසා යහපත් කටයුත්තක් සඳහා හිස ඔසවා දෙව්ලොවට යයි. සග්ගාතිමානො ස්වර්ගයෙහි අභිමානයෙන් යුක්ත වූයේ ස්වර්ගය ළගාකර දෙන්නා වූ මනා ප්‍රතිඵල ගෙනදෙන යහපත් කටයුතුවල යෙදුනේ සග්ගාධිමානො යැයිද පාඨයක් ඇත. ස්වර්ගය හේතු කොටගෙන සිටියා වූ සිත් ඇති යන අර්ථයි. සාතවෙරතො මේ බීජක දාසයා යහපත් දෙයෙහි මිහිරි වූ විපාකයෙහි, කුසල කර්මයන්හිම ඇලුන්නේ ඔහු මේ

පාපකර්මය ගෙවීගිය කල්හි යහපත් කර්මයාගේ ඵලයෙන් දෙව්ලොව උපදින්නේය. යමෙක් වනාහි දැන් දාසබවට පත්වූයේ හොඳ ක්‍රියාවක ප්‍රතිඵලයක් නිසා නොවේ. මොහුගේ ආත්මය හා බැඳීපවත්නා වූ පෙර කරන ලද පාපකර්මයක් වන්නේය. එය නිමාවට පත්විය යුතුය යන මේ අර්ථය ප්‍රකාශ කරන්නී මෙසේ කීවාය.

අද බීජක දාස තෙම යම් දුක්ඛිත තත්වයක් තමා කෙරෙහි දකීද ඒ ඔහු පෙර කරන ලද පාපයකි. එය ඔහුව ඇසුරු කරයි.

ඔහුගේ ඒ පාපය ගෙවී යන්නේය. එසේ වුවත් ආචාර විනයෙහි ඇලුණා වූ නුඹවහන්සේ කස්සප ගෝත්‍ර ඇති ආජීවකයා කරා එළඹ අකුසල මාර්ගයට නොයන්න.

එහි මාහෙවුප්පථමාගම යනු පියාණෙනි, නුඹවහන්සේ කුමක් නිසා මේ නග්න වූ කාශ්‍යප ආජීවකයා ළඟට පැමිණ නිරයගාමී වූ වැරදි මගට බැස පව් නොකරන්නැයි පියාට අවවාද කළාය.

දැන් ඔහුට පාපමිත්‍ර සේවනයේ දෝෂයත් කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇසුරුකිරීමේ හොඳත් දක්වන්නී මෙසේ කීවාය.

රජතුමනි! සත්පුරුෂ වූ හෝ අසත්පුරුෂ වූ සිත් වූ හෝ දුස්සීල වූ යම් කෙනෙකුව ඇසුරු කළේ නම් හෝ ඔහුගේම වසඟයට යයි. සහවාසය එසේය.

විස පෙවූ ඊතලයක් හියවුරෙහි බහාලන ලද්දේ හියවුර විසයෙන් තැවරුනේ වෙයි. එපරිද්දෙන් පාපමිත්‍රයා පාපයෙන් ස්පර්ශ වූයේ තමා සේවනය කරන අන්‍යයාද පාපයෙන් තවරයි. ඥානවන්තයා පාපයෙන් තැවරෙන බියෙන් පාපමිත්‍රයන් ඇත්තෙක් නොවන්නේය.

යම් මිනිසෙක් කුණු වූ මාළු කුසතණයෙන් ඔතයිද එයින් කුසතණ ද කුණුගඳ ගසයි. බාලයන් ඇසුරුකිරීම ද එසේය.

යම්කෙනෙක් තුවරලා කොළපතකින් බැඳගනී ද ඒ කොළපතද සුවඳ විහිදුවයි. පණ්ඩිතජ ජන සේවනයද එබඳුය.

ඒ නිසා පත්‍ර පුටයෙන් සුවඳ විහිදීම මෙන් තමාගේ ඥාන පරිපාකය දැන පණ්ඩිත පුරුෂයා අසත්පුරුෂයන් නොසෙවුනේය. සත්පුරුෂයන් සේවනය කරන්නේය. අසත්පුරුෂයෝ තමන්ව සේනය කරන්නවුන් නිරයට පමුණුවති. සත්පුරුෂයෝ සුගතියට පමුණුවත්.

එහි සතං වා යනු සත්පුරුෂයකු හෝ යදිවා අසං ඉදින් අසත්පුරුෂයකු හෝ සරො දිද්ධො කලාපං වා මහරජ, යම්සේ වනාහි හලාහල විෂ ආලේප කළ ඊතලය ඊතල මිටියෙහි බහාලන ලද්දේ තවරා නොමැති වුවත් ඊතල සියල්ලටම විෂ ඇද ගනී. එපරිද්දෙන් පාපමිත්‍රය පාපය ඇසුරු කරන්නේ තමා ඇසුරුකරන අනිත් තැනැත්තාවද ස්පර්ශ කරන ලද්දේ නොතවරණ ලද නමුත් ඒ පුද්ගලයා තමා හා සමාන අදහස් ඇත්තකු කරන්නේ ඔහුව ස්පර්ශ වෙයි. වායං යනු ඔහුගේ ඒ කුසතණද දුගඳ හමයි. තගරංච යනු තුවරළා හෝ වෙනත් සුවඳ ද්‍රව්‍යයක් ඔතන ලද පත්‍ර ද සුවඳවත් වේ.

[missing trans] ඒ නිසා කොළයක් මෙන් මම පණ්ඩිත සේවනයෙන් පණ්ඩිතයකු වන්නෙමියි මෙසේ ඤත්‍වා සම්පාකමත්තනො යනු තමාගේ මුහුකුරා ගිය බව, පණ්ඩිත බව, පරිණත බව දැනගෙන නොහික්මුණු අයව හැර පණ්ඩිතයන් ශාන්ත වූවන් ඇසුරු කරන්නේය. නිරයං නෙන්ති යනු මෙහිදී දේවදත්ත ආදීන් විසින් නිරයට ගෙනගිය හා සැරියුත් මහතෙරුන් වහන්සේ ආදීන් විසින් සුගතියට ගෙනයන ලද අය ආදී ලෙස උදාහරණ දැක්විය යුතුය.

මෙසේ රජදියණිය ගාථා සයකින් පියාට ධර්මදේශනා කර දැන් අතීතයෙහි තමා විසින් විඳි දුක දක්වන්නී මෙසේ කීවාය.

දේවයන් වහන්ස, මම ද තමා විසින් සැරිසරන ලද ජාති සතක් සිහිකරමි. මෙයින් චුතව යා යුතු වූ අනාගත ජාති සතක් ද සිහිකරමි.

රජතුමනි, පෙර මාගේ යම් සත්වෙනි ජාතියක් වීද එකල මගධ රට රජගහ නුවර කම්මල්කරුවකුගේ පුත් වීමි.

මා විසින් පවිටු මිතුරකු නිසා බොහෝ පව් කරන ලද පරදාරාවන් වෙහෙසට පත්කරමින් නොමැරෙන්නන් මෙන් හැසුරුනෙමු.

රැස්කරන ලද ඒ කර්මය අළුයට සැඟවුන ගිනි පුපුරක් මෙන් යටපත්ව තිබුනේය. ඉක්බිති අන්‍ය කර්මයකින් වංස රට උපන්නෙමි.

මහරජතුමනි, කොසබෑ නුවර සමෘද්ධිමත් වූ සම්පත්තියෙන් ආඪ්‍ය වූ මහා ධනවත් සිටු කුලයක නිරන්තර පුද සත්කාර ලබන එකමැ පුත්‍රයා වීමි.

එහිදී පණ්ඩිතයකු වූ ඇසූ පිරූ තැන් ඇති යහපත් ක්‍රියාවන්හි ඇලුණු මිත්‍රයකු සහාය වශයෙන් ඇසුරු කළෙමි. හෙතෙම මා කුසල් දහම්හි පිහිටුවීය.

බොහෝ තුදුස්වක් පසළොස්වක් දිනයන්හි පෙහෙවස් විසීමි. ඒ කර්මය ජලාන්තයක පිහිටි නිධානයක් මෙන් සැගවී සිටියේය.

ඉක්බිති මා සතු පව්කම් අතුරෙන් මගධයේ දී කළ යම් මේ අන් අඹුවන් සේවනය කිරීමේ කර්මයක් වේද එහි විපාකය අනුභව කළ නපුරු විෂක් මෙන් මා වෙත ළඟාවිය.

වේදේහ රජතුමනි, මම එයින් චුතව සිය පව්කම් හේතුවෙන් රෞරව නරකයෙහි බොහෝ කලක් පැසුනෙමි. එය සිහිපත් කරන්නෙම් සිතට සැපතක් නොලැබේ.

මහරජතුමනි, එහි බොහෝ වර්ෂ ගණනක් මුළුල්ලෙහි බොහෝ දුක් ගෙවා හෙණ්ණාකට දේශයෙහි බීජෝද්ධරණය කළ එලුවෙක් වීමි.

එහි සත්තා යනු මහරජතුමනි, මෙලොව පරලොව වනාහි හොඳ නොහොඳ කර්මයන්හි ඵලයක් ඇත. සංසාරය සත්ත්වයන් පිරිසිදු කරන්නට අසමත් වෙයි. ස්වකීය කර්මයෙන්ම සත්ත්වයෝ පිරිසිදු වෙත්. අලාත සේනාපතියාද බීජකද එකම ජාතියක් සිහිපත් කරත්. හුදෙක් මොවුහු පමණක් පුරාණ ජාති සිහිකරන්නෝ නොවෙති. මම ද අතීතයේ ජාති හතක හැසිරිම සිහිකරමි. අනාගතයෙහිද මෙයින් යායුතු ජාති හතක් දකිමි. යාමෙසා යනු යම් ඒ මාගේ සත්වන ජාතිය වීද කම්මාර පුත්තො යනු ඒ ජාතියෙහි මම මගධයේ රජගහනුවර රන්වැඩ කරන ගෙදරක පුත්‍රයෙක් වීමි.

පරදාරස්ස හෙඨෙන්තො යනු පර අඹුවන් වෙහෙසට පත්කරන්නේ රකින ලද අනුන්ගේ භාණ්ඩවලට අපරාධ කරන ලද අට්ඨා යනු එදා මවිසින් කරන ලද පාපකර්මය ඵල දෙන්නට අවස්ථාවක් නොලැබ ඉඩක් ලැබුණු විට ඵල දෙන්නට වී අලුයට සැඟවුනු ගින්නක් මෙන් තැන්පත් වූයේ විය. වංසභූමියං යනු වංස රටෙහි එකපුත්තො යනු අසූ කෝටියක් සම්පත් ඇති සිටු කුලයක මම එකම පුත්‍රයා වීමි. සාතවෙ රතං යහපත් ක්‍රියාවන්හි ඇලුනා වූ සොමං යනු ඒ මිත්‍රයා මා අත්‍ථෙ කුසල් දහම්හි පිහිටුවූයේය.

තං කම්මං මාගේ ඒ පුණ්‍යකර්මය එදා ඉඩක් නොලැබ ඉඩක් ලැබුණු විට විපාක දෙන්නක් වී ජලයෙහි බහාතබන ලද නිධානයක් මෙන් තබන ලද්දේ විය. යමෙතං යනු ඉක්බිති මා සතු පාපකර්මයන් අතුරින් යම් ඒ මගධයෙහි පරදාර සේවනය සංඛ්‍යාත පාපකර්මයක් වීද එහි ඵලය පසුව මා වෙත පරියාග ළඟාවිය යන අර්ථයි. යම්සේ කුමක් වීද යත් භුත්‍වා දුට්ඨවිසං යථා. විෂ සහිත ආහාරයක් අනුභවකොට සිටියහුගේ ඒ නපුරු වූ අපවිත්‍ර වූ හළාහල විෂය කිපෙයි. එපරිද්දෙන් මා වෙතට ළඟාවිය යන අර්ථයි. තතො යනු ඒ කොසඹෑ නුවර සිටුකුලයෙන් තං සරං එය ඒ නිරයෙහි විඳිය යුතු දුක සිහිකරන්නී සිතෙහි සතුටක් නම් නොලබමි. බියක්ම උපදී. හෙණ්ණාකටෙ හෙණ්ණාකට දේශයෙහි උද්ධිතප්ඵලො උදුරා දමන ලද බීජ ඇත්තේ,

ඒ එලුවා වනාහි බලවත් වූයේ විය. පිටෙහි නැග ගියහ. යානාවන්හිද යෙදූහ. ඒ කාරණය දක්වමින් මෙසේ කීවාය;

මා විසින් පිටින් ද රියෙන් ද ඇමැති පුත්තු උසුලන ලදහ. මේ සියල්ල මාගේ ඒ පරදාර සේවන කර්මයාගේ විපාකයයි.

මෙහි සාතපුත්තා යනු ඇමැති පුත්තු. තස්සකම්මස්ස රෞරව මහා නරකයෙහි පැසීමද එලුවකු වූ ආත්මයේ බීජෝද්ධරණයද පිටෙහි, හා යානවාහනවල යෙදීමද යන මේ සියල්ල පරදාරගමන කර්මයාගේ ඵල දීමයි.

එයින් චුතව වනයෙහි වඳුරු යෝනියක පිළිසිඳ ගත්තේය. ඉක්බිති මා උපන් දිනයෙහි රැළේ නායකයාට පෙන්වූහ. හෙතෙම මාගේ පුත්‍රයාව මෙහි ගෙන එවයි දැඩිව අල්ලාගෙන ඔහු හඬද්දී දත්වලින් බීජයන් උදුරා දැම්මේය. ඒ කාරණය ප්‍රකාශ කරන්නී මෙසේ කීවාය;

වේදේහ රජතුමනි, එයින් චුත වූ මම මහා වනයෙහි වඳුරෙක් වීමි. එහිදී හිතුවක්කාර නායක වඳුරා විසින් ගලවා දමන ලද බීජ ඇත්තේ වීමි. ඒ ද මාගේ පරදාරගමන කර්මයාගේ විපාකයෙකි.

එහි නිලිච්ඡිත ඵලොයෙව එහිද මම දරදඬු වූ රංචු නායකයා විසින් ගලවා දමන ලද බීජ ඇත්තේ වීමි යන අර්ථය ඉක්බිති අනිකුත් ජාතීන්ද දක්වන්නී මෙසේ කීවාය.

වේදේහයෙනි, එයින් චුත වූ මට දසණ්ණ ජනපදයේ ගොනෙක් වීමි. ඉවත්කළ බීජ ඇත්තෙම් ජවයෙහි යහපත් වීමි. මා විසින් එහි බොහෝකලක් බර උසුලන ලදී. එයද මාගේ ඒ පරදාර සේවන කර්මයාගේ විපාකයෙකි.

වේදේහයෙනි, එයින් චුත වූ මට වජ්ජි ජනපදයෙහි කුලයක උපත ලැබුවෙමි. අතිශයින් දුර්ලභ වූ මනුෂ්‍යාත්මයෙහිද, ස්ත්‍රියක් නොවීමි. පුරුෂයෙක්ද නොවීමි. (නපුංසකයෙක් වීමි.) ඒ ද මාගේ පරදාර සේවන කර්මයාගේ විපාකයෙකි.

වේදේහයෙනි! එයින් චුත වූ මම තව්තිසාවේ නන්දන වනයෙහි කැමැති වේශයක් ගැනීමට සමර්ථ වූ අප්සරාවක් වී උපන්නෙමි.

විසිතුරු වස්ත්‍ර හා ආභරණ ඇත්තේ පැළැඳි මිණිකොඩොල් ඇත්තී නෘත්‍ය ගීතයන්හි දක්‍ෂ වූවා ශක්‍රයාගේ භාර්යාවක් වීමි.

වේදේහයෙනි! එහි සිටි මම මේ ජාතීන් සිහිපත් කළෙමි. මෙයින් චුතව යම්තැනකට යන්නෙම්ද ඒ අනාගත ජාති සතක් ද සිහි කළෙමි.

කොසබෑ නුවරදී මා විසින් යම් කුශලයක් කරන ලද ද එය තමාගේ වාරයෙන් විපාකදීමට එළඹ සිටියේය. මෙයින් චුත වූ මම දෙව්ලොවද මිනිස්ලොවද සැරිසරන්නෙමි.

මහරජ! මෙසේ සත් ජාතියක නිතර පූජා සත්කාර කරන ලද්දී වෙමි. යට කී ජාති සයෙහි ස්ත්‍රීභාවයෙන් නොමිදුනිමි.

දේවයන් වහන්ස, සත්වන ගතියෙහි දෙවියන් අතර උතුම් වූ මහත් සෘද්ධි ඇති පුරුෂ දේව වූ දිව්‍ය පුත්‍රයෙක් වන්නෙමි.

අද ද නන්දන උයනෙහි රැස් කළ මල් (මා සඳහා) ගොතන්නාහ. ජව නම් වූ දිව්‍යපුත්‍රයෙක් මා සඳහා ගසින් වැටෙන මල් පිළිගනීද (හේ මාගේ සැමියාය.)

යම් මේ පසු වූ සොළොස් වසක් වේද එය දෙව්ලොව ඇසිල්ලක් මෙනි. මිනිස් ගණනින් සියක් වසක් දෙව්ලොව එක් රෑ දාවලෙකි. (එක දවසකි.)

මෙසේ නොගිණිය හැකි ජාතියෙකැ පවා කර්මයෝ (සත්ත්වයා) අනුව යති. කුශල වූ අකුශල වූ හෝ කර්මය (විපාක නොදී) නො නස්නේය.

එහි දසණ්ණෙසූ යනු දසණ්ණ රටෙහි. පසූ යනු වෘෂභයෙක් වීමි. නිලිච්ඡිතො යනු වසුපැටි කාලයේම මා මෙසේ වූ මනාප වන්නේ යැයි බීජ උද්ධරණය කළහ. ඒ මම උදුරා දැමූ බීජ ඇත්තෙම් ජවයෙහි අති දක්‍ෂ වීමි. වජ්ජිසු කුලමාගතා වෘෂභ යෝනියෙන් චුතව වජ්ජි රටෙහි එක් පොහොසත් කුලගෙයක උපන්නෙමියි දක්වයි. නෙවිත්‍ථි නපුමා නපුංසක බව සඳහා කියන ලදී. භවනෙ තාවතිංසාන තාවතිංස භවනයෙහි මම.

තත්‍ථ ධීතාහං වෙදෙහ සරාමි ජාතියො ඉමා යනු ඕතොමෝ වනාහි ඒ දිව්‍යලෝකයෙහි සිටියා මම මෙබඳු වූ දෙව්ලොවකට එන්නෙම් කොහේසිට ආවේදැයි බලන්නී වජ්ජි රටෙහි පොහොසත් කුල ගෙදරක නපුංසක ආත්මභාවයක සිට චුතව එහි උපන් බව දුටුවේය. ඉක්බිති කුමන නම් කර්මයකින් මෙබඳු රමණීය වූ තැනක උපන්නේදැයි බලන්නී කොසබෑ නුවර සිටු කුලයක ඉපිද කරන ලද දානාදී කුසලයන් දැක මෙහි ඵලයෙන් උපන්නේ යැයි දැනගෙන අනතුරු ආත්මභාවයේ නපුංසක ආත්ම භාවයේ උපන්නී කොහේසිට ආයෙම්දැයි බලන්නී දසණ්ණ රටෙහි වෘෂභයෙක්ව ඉපිද මහා දුකක් වින්ද බව දැනගත්තේය. ඉන් අනතුරුව ජාතිය සිහිපත් කරන්නී වානර යෝනියෙහි ඉපිද උගුලා දමන ලද බීජ ඇති බව දුටුවාය. ඉන් අනතුරුව හෙණ්ණාකටයේ එළු යෝනියෙහි ඉපිද උදුරා දමන ලද බීජ ඇති බව සිහිපත් කළාය. ඉන් අනතුරුව ආත්මභාවය සිහිකරන්නී රෝරුව නරකයෙහි උපන්බව සිහිපත් කළේය.

අනතුරුව ඇගේ නිරයෙහිත්, තිරිසන් ආත්මභාවයේත් විඳි දුක සිහිපත් කරන්නියට බියක් ඇතිවිය. අනතුරුව කවරනම් කර්මයකින් මෙබඳු වූ දුකක් මා විසින් විඳින ලදදැයි සයවන ජාතිය සිහිකරන්නී ඒ ජාතියේදී කොසබෑ නුවරදී කරන ලද යහපත් කර්මයන් දැක සත්වන ආත්මභාවය ගැන බලන්නී මගධ රටෙහි පාපමිත්‍රයකු නිසා කරන ලද පරදාර කර්මය දැක මේ කර්මයාගේ ඵලයෙන් මෙබඳු වූ මහා දුකක් විඳින ලදැයි දැනගත්තාය. ඉක්බිති එයින් චුතව අනාගතයෙහි කොහේ උපදින්නෙම්දැයි බලන්නී දිවි ඇතිතෙක් සිට නැවත ශක්‍රයාගේ පරිචාරිකාවක් වී උපදින්නෙමියි දැනගත්තාය. මෙසේ නැවත නැවත බලන්නී තුන්වන ආත්මභාවයේදී ශක්‍රයාගේ පරිචාරිකාවක්ව උපදින්නෙමි. එසේම සතරවන හා පස්වන ආත්මභාවවලදී ඒ දෙව්ලොවට ජවන දිව්‍යපුත්‍රයාගේ අගමෙහෙසිය වී උපදින්නේයැයි දැනගෙන අනතුරුව බලන්නී සයවන ආත්මභාවයේදී මේ තාවතිංස භවනයෙන් චුතව අංගාති රජුගේ අග මෙහෙසියගේ කුසෙහි උපදින්නේය. රුජා යැයි මට නමක් වන්නේයැයි දැනගෙන ඊට අනතුරුව කොහේ උපදින්නෙමිදැයි බලන්න සත්වන ජාතියෙහි එයින් චුතව තව්තිසා දෙව්ලොව මහත් සෘද්ධි ඇති දේවපුත්‍රයෙක්ව උපදින්නෙමි යිද ස්ත්‍රීභාවයෙන් මිදෙන්නෙමියැයි ද දැනගත්තාය. ඒ නිසා;

වේදේහයෙනි! එහි සිටි මම මේ ජාතීන් සිහි කෙළෙමි. මෙයින් චුතව යම්තැනකට යන්නෙම්ද, ඒ අනාගත ජාති සතක් ද සිහි කළෙමි.

පරීයාගතං යනු පිළිවෙළින් තමාගේ වාරයෙන් ආවා වූ සත්තජච්චො වජ්ජි රටේ නපුංසකව උපන් ජාතිය සමග දෙව්ලොව පස්වෙනි හා මේ සයවෙනි වශයෙන් ජාති සතක් උපන්නෙමි. මේ ජාති සත නිරන්තරයෙන් සත්කාර සම්මානයෙන් යුක්තවම වූයෙමියි දක්වන්නීය. ජට්ඨානිගතියො දෙව්ලොව වනාහි පසක්ද මේ එකද යන ජාති හයෙන් ස්ත්‍රී භාවයෙන් නොමිදෙත්යැයි කියයි. සත්තමිව යනු මෙයින් චුතව අනතුරුව. සන්තානමයං එක නැට්ටක් සිටින සේ කරන ලද සමූහය. ගන්‍ථෙනකි යම්සේ සමූහ වශයෙන් වේද එපරිද්දෙන් අද ද මාගේ පරිචාරිකාවෝ නන්දන වනයෙහි මල්මාලා ගොතත්. යො මෙ මාලං පටිච්ඡති මහරජතුමනි, අනතුරු ජාතියක මාගේ ස්වාමී වූ ජව නම් දේවපුත්‍රයා, යමෙක් ගසෙන් වැටෙන වැටෙන මල ලබාගනු කැමැත්තේ වීද.

සොළසා යනු මහරජ, මාගේ ජාතියෙන් දැන් සොළොස් වර්ෂයකි. මෙපමණ කලක් දෙවියන්ට එක මොහොතකි. ඒ නිසා ඔහු මා චුත වූ බවද නොදන්නේ මා සඳහා මල්මාලා ගොතති. මානුසිං යනු මිනිසුන්ගේ ගණනට අනුව සියක් වසකි. මෙසේ දීර්ඝායුෂ ඇති දෙවිවරු මේ කාරණයෙන් ද පරලොවට ද යහපත් හා නරක ඇති බව දනුව.

අන්‍වෙන්ති යම්සේ මා ලුහුබැඳ ආවාහුද එසේ ලුහුබඳිත්. නහිකම්මං පනස්සතී යනු දිට්ඨධම්ම වේදනීය වශයෙන් ඒ ආත්ම භාවයේදීත් උපපජ්ජවේදනීය කර්මය අනතුරු භවයෙහි විපාක දෙයි. අපරාපරිය වේදනීය කර්මය වනාහි විපාක නොදී නොනැසේ. ඒ සඳහා නහි කම්මං පනස්සතී යැයි කියා දේවයන් වහන්ස, මම පරදාර සේවන කර්මය ඵලදීමෙන් නරකාදියෙහිද තිරිසන් යෝනියෙහිද මහත් දුකක් අනුභව කළෙමි. ඉදින් ඔබලාද දැන් ගුණ නිවටයාගේ වචන අදහා මෙසේ කරන්නහුය. මා විසින් විඳින ලද හා සමානවම දුක් අනුභව කරන්නාහුය. ඒ නිසා මෙසේ නොකරවයි ඔහුට කීය.

ඉක්බිති ඔහුට මත්තේද ධර්මදේශනා කරන්නී මෙසේ කීය.

යමෙක් මතු මතු ජාතීන්හි පුන පුනා පුරුෂයකු වීමට කැමැත්තේ නම් ධෝවනය කළ පා ඇත්තකු මඩ දුරුකරන්නාක් මෙන් පරදාර කර්මය දුරුකරන්නේය.

යම් ස්ත්‍රියක් මතු මතු ජාතීන්හි පුන පුනා පුරුෂයකු වන්නට කැමැති වේනම් පරිචාරිකාවන් ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයාට මෙහෙවර කරන්නාක් මෙන් සිය සැමියාට අත්පා මෙහෙවර කරන්නේය.

යමෙක් දිව්‍යමය භවභෝග වස්තූන්ද දිව්‍ය ආයුෂ යසස හා සුවඳ කැමැත්තේ නම් පව් දුරු කොට ත්‍රිවිධ සුචරිත ධර්මයෙහි හැසිරෙන්නේය.

නුවණැති ස්ත්‍රියක් හෝ පුරුෂයෙක් කයින්, වචනයෙන් හා මනසින් නොපමා වී නම් එය තමාට වැඩ පිණිස හේතු වේ.

මේ සත්ත්වලෝකයෙහි යසස් ඇති පරිපූර්ණ සියළු භෝග ඇති යම් ඒ මනුෂ්‍යයෝ වෙත්ද ඔවුන් විසින් නිසැකවම පෙරපින් කරන ලද්දේය. නානාප්‍රකාර වූ සියලු සත්ත්වයෝ කර්මය ස්වකීය කොට ඇත්තාහ.

දේවයන් වහන්ස! තමා මැ සිතනු මැනවි. මහරජතුමනි, අප්සරාවන් හා සමාන වූ අලංකාර වූ රත්දැලින් වසන ලද්දා වූ ඔබගේ යම් මේ ස්ත්‍රීහු කුමකින් හටගත්තාහුද?

එහි හොතු යනු වේවා. සබ්බසමන්තභොගා පරිපූර්ණ වූ සියළු භෝගයෝ. සුචිණ්ණං මනාව රැස්කරන ලද්දේ. යහපත් කර්මයන් කරන ලදී. කම්මස්සකා සෙ කර්ම කරන්නාහු තමා විසින් කරන ලද කර්මයාගේම විපාකය විඳින්නෝ වෙත්. මව්පියන් විසින් කරන ලද කර්මය දූ දුරුවන්ට හෝ දූ දරුවන් විසින් කළ කර්මය දෙමව්පියන්ට විපාක දෙන්නේ නැත. අන් අය විසින් කරන ලද කර්මය අනිත් අයට කෙසේනම් වන්ද?. ඉංඝා යනු චෝදනාර්ථයෙහි නිපාතයකි. අනුචින්තෙසි අනුව සිතන්න. යාතෙ ඉමා යම් මේ සොළොස් දහසක් ස්ත්‍රීහු ඔහුට උපස්ථාන කරති. මොව්හු කවර හේතුවක් නිසා නිදි ලද්දහු විසින් ලබන ලද ද නැතහොත් විවේක ස්ථාන දූෂණය, සන්ධි බිඳීම ආදී පව්කොට නැතහොත් හොඳ කර්මයක් නිසා ලබන ලද ද යන මේ කාරණය පළමුව තමා විසින් සිතන්නෙහිය.

මෙසේ ඇය පියාට අනුශාසනා කළාය. ඒ කාරණය ප්‍රකාශ කරන්නේ ශාස්තෲන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ.

සුන්දර වූ ව්‍රත ඇති රුජා නම් කන්‍යා තොමෝ මෙපරිද්දෙන් ප්‍රිය වූ අංගාති රජු සතුටු කරවීය. මුළා වූ රජුට නිවැරදි මග කියාදෙන ලදී. ධර්මය පැවසුවාය.

එහි ඉච්චෙවං යනු මහණෙනි, මෙසේ ඒ ඒ මධුර ස්වරූප ඇති වචනවලින් ඒ රුජා රාජකන්‍යා තොමෝ පියාව සතුටුකරවූවාය. මුළා වූවහුට මාර්ගය කියන්නාක් මෙන් ඔහුට සුගති මාර්ගය කීවාය. නන් අයුරින් සුචරිත ධර්මය පැවසුවාය. ධර්මය කියන්නී ඕ තොමෝ සුබ්බතා සුන්දරවත් වූවා තමාගේ අතීත ජාතීන් ද ප්‍රකාශ කළාය.

මෙසේ උදේ පටන් මුළු රැයම පියාට ධර්මය දේශනාකර දේවයන් වහන්ස! නග්න වූ මිථ්‍යාදෘෂ්ටිකයාගේ වචන නොපිළිගන්න. මෙලොවක් ඇත. පරලොවක් ඇත. හොඳ නොහොඳ කර්මයන්ගේ ඵලයක් ඇතැයි කියන්නා වූ මා වැනි කල්‍යාණ මිත්‍රයකුගේ වචනය පිළිගන්න. නුසුදුසු තොටකින් නොපනින්නයැයි කීවාය. මෙසේ කරුණු කීවද පියාව මිථ්‍යා දර්ශනයෙන් මුදවා ගැනීමට අසමත් වූවාය. ඔහු වනාහි හුදෙක් ඇගේ වචනය අසා සතුටු වූවා පමණි. මව්පියවරු ප්‍රිය දරුවන්ගේ වචන ප්‍රිය කරත්. ඔවුන්ගේ දර්ශනය අත් නොහරිත්. රුජා රජ දියණිය පියාට ධර්මදේශනා කර මිථ්‍යා දර්ශනය ඉවත් කරවූයේ යැයි නගරයෙහි ඒකකෝළාහල විය. පණ්ඩිත වූ රජ දියණිය පියාව වැරදි දර්ශනයෙන් මුදා නගරවැසියන්ට යහපතක් කරන්නයැයි මහාජනයා සතුටු වූහ. ඇය පියාට කරුණු අවබෝධ කරවන්නට අපොහොසත් වූවා වීර්ය අත්නොහැර යම් කවර හෝ උපායකින් පියා යහපත් තත්ත්වයට පත්කරන්නෙමියි, හිසෙහි ඇඳිලි බැඳගෙන දශදිසාවට නමස්කාර කොට, මේ ලෝකයෙහි, මෙලොව දරාගෙන සිටින ධාර්මික ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ, ලෝකපාලක දේවතාවන් නම් වූ මහා බ්‍රහ්මයෝ සිටිත්. ඔව්හු අවුත් තමන්ගේ බලයෙන් මගේ පියාව මිථ්‍යා දර්ශනයෙන් මුදාගනිත්වා. මොහුගේ ගුණයක් නැති කල්හි මගේ ගුණයෙන් මගේ බලයෙන් මගේ සත්‍යයෙන් අවුත් මේ මිථ්‍යා දර්ශනය අත්හැර දමා සියළු ලෝවැස්සන්ට යහපතක් කරත්වයි නමස්කාර කළාය.

එකල්හි බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ නාරද නම් වූ මහා බ්‍රහ්මයෙක් විය. බෝධිසත්ත්වවරු වනාහි තමන්ගේ මෛත්‍රී භාවනාවෙන් කරුණාවේ මහත් බැවින් යහපත් ප්‍රතිපත්ති මාර්ගයට පිළිපන් හා නොපිළිපන් සත්ත්වයන් දැකීම සඳහා කලින් කලට ලෝකය බලත්. ඔහු ඒ දවසේ ලෝකය දෙස බලන්නේ ඒ රජ දියණිය පියාව මිථ්‍යා දෘෂ්ටියෙන් මුදවා ගැනීම සඳහා ලෝකපාලක දෙවිවරුන්ට නමස්කාර කරනු දැක මා හැර මේ රජුව මිථ්‍යා දෘෂ්ටියෙන් මුදවා ගැනීමට සමත් වෙන කෙනෙක් නැත. අද මා විසින් රජ දියණියට සංග්‍රහ කරන්ටත් රජු ඇතුළු පිරිසට යහපතක් කරන්නටත් වටනේයැයි සිතා කවරනම් වෙසක් මවාගෙන යන්නෙම්දැයි සිතා, මිනිසුන්ට වනාහි පැවිද්දෝ ගෞරවණීය වෙත්. ඔවුන්ගේ වචන පිළිගන්නේය. ඒ නිසා පැවිදි වෙසකින් යන්නෙමියි සනිටුහන් කොට පැහැපත් රන්වන් වූ මනුෂ්‍යාත්ම භාවයක් මවාගෙන මනා වූ ජටා මණ්ඩලයක් බැඳගෙන ජටාව තුළ රන්හුලක් දවා ඇතුල් සුරත් පටිය මත්තේ රතුපාට වැහැරි වස්ත්‍රය හැඳ පෙරවා රන්තරුවලින් විසිතුරු වූ රජතමය අඳුන් දිවිසම ඒකාංශකොට මුතු ඇල්ලී පසුම්බියෙහි දමන ලද ස්වර්ණමය ආහාර ගන්නා පාත්‍රය ගෙන තුන් තැනකින් නැමුනා වූ ස්වර්ණමය කද කරේ තබාගෙන මුතු ඇල්ලූ පසුම්බිය පබළු මල්ලද රැගෙන මේ ඍෂි වේශයෙන් අහසෙහි චන්ද්‍රයා මෙන් බබලන්නේ අහසින් අවුත් අලංකාර කරන ලද චන්ද පසාද මහා තලයට පිවිස රජු ඉදිරියේ අහසේ පෙනී සිටියේය. ඒ අදහස ප්‍රකාශ කරන ශාස්තෲන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ;

ඉක්බිති නාරද නම් බ්‍රහ්මයා දඹදිව බලන්නේ අංගාති රජුව දුටුවේය. බ්‍රහ්ම ලෝකයෙන් මනුෂ්‍ය ප්‍රජාව වෙත එළඹියේය.

ඉක්බිති වේදේහ රජු ඉදිරියෙහි ප්‍රාසාදය සමීපයෙහි අහසෙහි සිටියේය. පැමිණ ඔහු දැක රුජා තොමෝ ඒ සෘෂිවරයා වැන්දාය.

එහි අද්දා යනු බඹලොව සිටම දඹදිව දෙස බලන්නේ ගුණ නම් වූ ආජීවකයා සමීපයෙහි ගන්නා ලද මිථ්‍යාදර්ශන ඇති අංගාති රජුව දුටුවේය. ඒ නිසා පැමිණියේය යන අර්ථයි. තතො පතිට්ඨා එයින් ඒ බ්‍රහ්මයා ඇමැති ගණයා පිරිවරාගත් ඒ රජුගේ ඉදිරියේ ඒ ප්‍රාසාදයේ පා නොතබා පා දක්වන්නේ අහසෙහි සිටියේය. අනුප්පත්තං පැමිණි, ආවා වූ, ඉසිං ඍෂිවේශයෙන් ආ බැවින් ශාස්තෲන් වහන්සේ ‘ඉසි’ යැයි වදාළහ. අවන්‍දථා යනු මට අනුග්‍රහ පිණිස මාගේ පියාට කරුණාව දක්වා එක් දිව්‍යරාජයෙක් ආවේ වන්නේයැයි තුටුපහටු වූවා වාතයෙන් කම්පා වූ ස්වර්ණමය කෙසෙල් ගසක් මෙන් නැමී නාරද මහා බ්‍රහ්මයාට නමස්කාර කළාය.

රජුද ඔහුව දැක ම බ්‍රහ්ම තේජසින් තැවුනේ තමන්ගේ අසුනෙහි සිටින්නට නොහැක්කේ ඉන් බැස බිම සිට පැමිණි තැන හා ගෝත්‍රයද විචාළේය. ඒ කාරණය දක්වන ශාස්තෲන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ.

යළි රජ බිය වූ සිත් ඇත්තේ අසුනෙන් බැස නාරද බ්‍රහ්මයා විචාරන්නේ මේ වචන ප්‍රකාශ කළේය.

දෙවියකු බඳු වූ ශරීර වර්ණ ඇති රාත්‍රිය හොබවන චන්ද්‍රයා වැනි වූ තෙපි කොහි සිට ආවාහුද? මා විසින් විචාරණ ලද්දේ නම්ගොත් කියව. මිනිස්ලොව ගැන තෙපි කෙසේ දනිත්ද?

එහි ව්‍යම්භිතමානසො යනු බියට පත් සිත් ඇති. කුතොනු කිම විද්‍යාධරයන් වන්නෙහිදැයි සිතන්නේ නොවැඳ මෙසේ විචාළේය.

ඉක්බිති ඔහුට මේ රජු පරලොවක් නැතැයි සිතයි. පළමුව ඔහුට පරලොව ගැන කියන්නෙමියි සිතා මේ ගාථාව කීය.

මම වනාහි දැන් දෙව්ලොවින් එමි. රාත්‍රිය හොබවන චන්ද්‍රයා මෙන් තොප විසින් විචාරණ ලද්දෙම් නම්ගොත් කියමි. නමින් ‘නාරද’ වෙමි. ගෝත්‍රයෙන් කාශ්‍යපයැයිද මා දනිත්.

එහි දෙවතො යනු දෙව්ලොවින් නාරදොකස්සපො චා ති මා නාමයෙන් නාරද ද ගෝත්‍රයෙන් කාශ්‍යප ද යැයි දනිත්.

ඉක්බිති රජතුමා පසුවත් මොහුගෙන් පරලොව ගැන විචාරන්නෙමියි ඍද්ධියෙන් ලබන ලද කාරණා ඇත්තේ පළමුව ඔහුගෙන් විචාරමියි සිතා ගාථාව ප්‍රකාශ කළහ.

තොපගේ යම්බඳු වූ ශරීර වර්ණයක් වේනම් එයද තෙපි අහසෙහි යන්නහුය. සිටින්නහුය යන කරුණද ඒකාන්තයෙන් පුදුමයකි. නාරද සෘෂිවරය, මේ කරුණ තොපගෙන් විචාරමි. කවර කරුණකින් තොපගේ මේ ඍද්ධිය වීද?

එහි තාදිසඤ්ච යනු ඔබගේ සළකුණ යම්සේද ඔබ අහසෙහි යන්නෙහි, නතරවී සිටින්නෙහි. මෙය පුදුමයකි.

නාරද තෙමේ කීය;

සත්‍යය, ත්‍රිවිධ සුවරිත ධර්ම, ඉන්‍ද්‍රිය දමනය, කෙලෙසුන් දුරුකිරීම හා දෙය්‍ය ධර්මයන් පරිත්‍යාග කිරීමද යන මේ ගුණයෝ මා විසින් පෙර භවයෙහි මනාව පුරුදු කරන ලදී. මනාව සේවනය කරන ලද ඒ ගුණධර්ම හේතුවෙන් රිසි තැනකට යා හැකි ඍද්ධිබල ඇත්තේ වෙමි.

එහි සච්චං යනු වචී සත්‍යය, ධම්මො තෙවැදෑරුම් සුචරිත ධර්මයෝ හා කසිණ, පිරියම් හා ධ්‍යාන ධර්ම. දමො යනු ඉන්‍ද්‍රිය දමනය. චාගො කෙලෙසුන් අත්හැරීම හා දානවස්තූන් පරිත්‍යාග කිරීමද. පකතා පුරාණා මා විසින් පූර්ව භවයෙහි කරන ලදැයි දක්වයි. [missing trans]

එහිදී මෙසේ කියද්දීත් රජු මිථ්‍යා දර්ශනයක් ගත් බැවින් පරලොව ගැන විශ්වාස නොකරන්නේ කිම පින්කම්හි විපාකයක් ඇත්දැයි කියා මේ ගාථාව ප්‍රකාශ කළේය.

කුසල ධර්මයන්ගේ ඵලදායකත්වය ආශ්චර්යකොට කියන්නහුය. ඉදින් මේ කරුණු තොප කියන පරිදි වේනම් නාරද තපස්වීහි මේ කරුණ තොපගෙන් අසමි. විචාරණ ලද්දේ මනාව මට ප්‍රකාශ කරන්න.

එහි පුඤ්ඤසිද්ධිං යනු පින්වල ඵලදායිකත්වය ගැන අසන්නේ පුදුමයක් අසන්නෙහි,

නාරද කීය;

මහරජ, යම් සැකයක් ඇත්තේ ද මහරජ, තොපගේ ඒ කාරණය මගෙන් විමසන්න. කාරණයෙන් ද නුවණින් ද ප්‍රත්‍යයෙන් ද මම තොපව නිසැක බවට පත්කරන්නෙමි.

එහි තවෙස අත්‍ථො යනු ඇසිය යුත්ත නම් ඔබගේ මේ අර්ථයයි. යං සංසයං යම් කිසියම් අර්ථයක සැකයක් ඇත්තේද එය මගෙන් අසන්න. නිස්සංසයතං මම එය නිසැක බවට පත්කරමි. නයෙහි යෝග්‍ය වචනවලින්. ඤායෙහි යනු ඥානයන්ගෙන්. හේතූහි හේතු කාරණාවලින්. ප්‍රතිඥා මාත්‍රයෙන් ම නොකියා නුවණින් පිරිසිඳ යෝග්‍ය වචනවලින් ඒ ඒ කාරණා උපදනා ක්‍රමයට ඒවා නිසැක කරන්නෙමියි යන අර්ථයි.

රජ තෙමේ කීය;

නාරද මුනිවරය, ඒ කරුණ තොපගෙන් විචාරමි. මුනිවරය, මා විසින් විචාරණ ලද්දේ අසත්‍ය නොකියව. ජනයා යමක් කියාද එබඳු වූ දෙවියෝ ඇත්ද, මව්පියෝ සිටිත්ද, පරලොවක් තිබේද?

එහි ජානොයමාහු යනු ජනයා මෙසේ කීවාහුය. දෙවියෝ සිටිත්. මව්පියෝ සිටිත්. පරලොවක් ඇත. ඒ සියල්ල තිබේදැයි විචාරයි.

නාරද තෙමේ කීය;

මහරජ, ජනයා යමක් කියාද එබඳු දෙවියෝ සිටිත්. මව්පියෝ වෙත්. පරලොවක් ඇත්තේය. කාමයන්හි ගිජු වූ මෝහයෙන් යුක්ත වූ අතිශයින් මුළා වූ ජනයා පරලොව නොදනිත්.

එහි අත්‍ථෙවා ති මහරජ! දෙවියෝද මව්පියෝද වෙත්. යම් පරලොවක් ඇතැයි ජනයා කියත්ද එය ද ඇත. නවිදූ යනු කාමයට ගිජු වූ මෝහයෙන් මුළා වූ ජනයා පරලොව නො දන්නේය. එය නො විඳී. එය නො දනිත්.

ඒ අසා රජු උපහාසයට ලක් කරමින් මේ ගාථාව කීය.

නාරද තවුසාණෙනි! ඉදින් මළවුන් සඳහා පරලොව නිවසක් ඇතැයි අදහන්නේ නම් මට මෙලොවදී (කහවණු) පන්සියයක් දෙව. තොපට පරලොවදී පන්සියයක් දෙන්නෙමි.

එහි නිවෙසනං යනු වාසස්ථානයක්. පඤ්චසතානි යනු කහවණු පන්සියයක්.

ඉක්බිති මහාසත්ත්වයන් වහන්සේ ඔහුව පිරිස් මැද ගරහන්නේ මෙසේ ප්‍රකාශ කළහ.

ඉදින් ඔබ සිල්වතෙක. මහණ බමුණන්ගේ අදහස දන්නෙකැයි දනුමෝ නම් ඔබට කහවණු පන්සියයක් දෙමි. රෞද්‍ර වූ ක්‍රියා ඇත්තා වූ නිරයේ වසන්නා වූ තොප වෙත පැමිණ පරලොවදී කවරෙක් නම් දහසක් ඉල්ලන්නේද?

මෙලොවදීම යමෙක් දැහැමි නොවූ ස්වභාව ඇත්තේ ද? පවිටු හැසිරීම් ඇත්තේද අලස වූයේද රුදුරු ක්‍රියා ඇත්තේද නුවණැත්තෝ ඔහුට ණය නොදෙත්. එබඳු තැනැත්තාගෙන් ණය ආපසු ලැබීමක් සිදු නොවේ.

ධනය ඉපයීමෙහි දක්‍ෂ වූ උත්සාහවත් වූ සිල්වත් වූ සත්‍ය වචන ඇති පුරුෂයාව දැනගෙන (ධනවත්හු) කර්මාන්තකොට පසුව ධනය ගෙනඑවයි තුමූම ධනය පවරා දෙත්.

එහි ජඤ්ඤාමුචෙ යනු ඉදින් අපි ඔබ සිල්වත්ය. මොහු පරිත්‍යාගශීලීය. ධාර්මික ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ට මේ කාලයෙහි මෙයින් වනාහි ප්‍රයෝජනයක් ඇතැයි දැනගෙන ඒ කටයුත්ත කරන්නහු පරිත්‍යාග ශීලියෙක්යැයි. ඉක්බිති ඔබට පන්සියයක් පොළියට දෙන්නෙමු. ඔබ වනාහි තපුරුය. සාහසිකයැ. මිථ්‍යා දර්ශනයන් පිළිගෙන දන්සල් වනසා පරදාරාවන් වෙත ගියහ. එයින් චුතවූයේ නිරයේ උපදින්නෙහිය. මෙසේ නපුරු වූ නිරයේ වසන ඔබ වෙත පැමිණ කවරෙක් නම් දහසක් මට දෙවයි චෝදනා කරන්නේද? තථාවිධම්හා එබඳු වූ පුරුෂයෝ දෙන ලද ණය ආපසු දෙන්නෝ නොවෙති. දක්ඛං යනු ධනය ඉපයීමෙහි දක්‍ෂ. පුනමාහරෙසි යනු තමන්ගේ කාරණය ඉටුකරගෙන ධනය උපදවා නැවත අප ළඟට ගෙනෙන්න. වැඩ නැතිව නොසිටවයි තමාම ආමන්ත්‍රණය කරත්.

ඉක්බිති රජතුමා ඔහු විසින් නිග්‍රහ කරනු ලබන්නේ ප්‍රතිභානයෙන් තොරවූයේ විය. මහජනයා තුටු පහටු වී මහා ඍද්ධි ඇති සෘෂිවරයා අද රජුගේ මිථ්‍යාදර්ශනය පහකරන්නේයැයි මුළු නගරය ඒක කෝලාහල කරන්නට විය. මහා සත්ත්වයන් වහන්සේගේ අනුභාවයෙන් එදා සත්යොදුන් මිථිලා නුවර ඔහුගේ ධර්ම දේශනාව නොඅසන කෙනෙක් නම් නොවීය. ඉක්බිති මහාසත්ත්වයන් වහන්සේ, මේ රජු අතිශයින් උත්සාහ කොට මිථ්‍යා දර්ශනය වැළඳ ගත්තේය. නිරය පිළිබඳ බියෙන් ඔහුට තර්ජනය කොට මිථ්‍යාදෘෂ්ටිය අත්හරවා නැවත දෙව්ලොව පිළිබඳ කථාවෙන් අස්වසන්නෙමියි සිතා මහරජ, ඉදින් ඔබ වැරදි දෘෂ්ටිය අත් නොහරින්නෙහිද, මෙසේ අනන්ත වූ දුක් ඇති නරකයට යන්නෙහිය කියා නරකය පිළිබඳ කථාව ආරම්භ කළේය.

මහරජ! මෙයින් චුත වූයේ ඒ නරකයෙහි ලෝහමය තුඩු ඇති කපුටු සමූහයා විසින් අදිනු ලබන්නේ දන්නෙහිය. කවුඩන් ගිජුලිහිණියන් හා උකුස්සන් විසින් කනු ලබන සිඳින ලද සිරුරු ඇතිවැ නිරයෙහි වෙසෙන ලේ වැගිරෙන තොපගෙන් පරලොවදී කහවණු දහසක් ඉද්වනු ලබන්නේද?

එහි කාකොළ සංගෙහි යනු ලෝහමය තුඩුවලින් යුත් කවුඩන් සමූහයා විසින් කඩ්ඪමානං අදිනු ලබන්නා වූ තමන්ව ඒ නිරයෙහි දකින්නෙහිය. තං යනු ඒ ඔබව.

ඒ වනාහි කාකොළ නිරය වර්ණනා කර ඉදින් වනාහි මෙහි නූපදින්නෙහි නම් ලෝකෝත්තර නිරයෙහි උපදින්නෙහි යැයි කියා ඒ නිරය දක්වන්නට මේ ගාථාව කීය.

ඒ නරකයෙහි අතිශය අන්‍ධකාරය ඇත්තේය. සඳහිරු නැත්තාහ. ඒ නිරය හැමකල්හි ඝන අන්ධකාරයෙන් වැසුණේ වෙයි. භයානක ස්වරූප ඇත්තේය. මෙහි රාත්‍රිය නැත. දිවා කාලයද නොපෙනේ. එබඳු තැනක ධනය කැමැති කවරෙක් නම් හැසිරෙන්නේද?

එහි අන්‍ධන්තමං මහරජ, යම් ඒ ලෝකෝත්තර නරකයෙහි මිථ්‍යා දෘෂ්ටිකයෝ උපදිත්ද, එහි චක්‍ෂු විඥානයේ හටගැනීම වලකන අධික අන්ධකාරය. සදාතුමුලො ඒ නරකය නිරන්තරයෙන් ඝන අඳුරෙන් යුක්තය. ඝොර රූපො බිහිසුනු ජාතීහු. සානෙව රත්තී මේ ලෝකයේ යම් රැයක් වේද, යම් දවාලක් වේද, එය එහි නොපෙනේ. කො විචරෙ කවරෙක් නම් ණය එකතු කරමින් හැසිරෙන්නේද?

එයද ඔහුට ලෝකාන්තර නිරය විස්තර ලෙස වර්ණනාකොට මහරජ, මිථ්‍යාදෘෂ්ටිය අත්නොහරින්නහු හුදෙක් මෙය පමණක් නොව අන්‍ය වූද බොහෝ දුක් අනුභව කරන්නේයැයි දක්වන්නේ මේ ගාථාව කීය.

මහත් වූ ශක්තිමත් වූ ඉතා වැඩුණු ශරීර ඇති කඹුරුවන් වූ ද ශ්‍යාම වර්ණ වූද සුනඛයෝ දෙදෙනෙක් මෙලොවින් චුතව පරලොව යන්නහු අයෝමය දත්වලින් හපති.

එහි ඉතො පහුණ්ණං යනු මේ මිනිස්ලොවින් චුත වූ. අනිකුත් නරකයක්හිද මේ ආකාරමය. ඒ නිසා ඒ සියළු තැන් නිරය පාලකයන්ගේ උපක්‍රම සමග පහත කියන ලද පරිදිම විස්තර කොට ඒ ඒ ගාථාවල ගැඹුරු අමාරු පද විස්තර කළ යුතුය.

නිරයෙහි වෙසෙන දරුණු වූ දුෂ්ට වූ දුක් ගෙනදෙන්නා වූ ඒ සුනඛයන් විසින් කනු ලබන සිඳුණු සිරුරු ඇති ලේ වැගිරෙන ඔහුගෙන් පරලොවදී කවරෙක් දහසක් ඉල්වන්නේ ද?

එහි ලුද්දෙහි දරුණු වූවන් විසින්. වාළෙහි දුෂ්ටයන් විසින්. අසම්මිගෙහි දුක් ගෙනදෙන්නා වූ මෘගයන් විසින් දුක් ගෙන දෙන්නා වූ ඒ සුනඛයන් විසින් යන අර්ථයි.

ඝෝර වූ කාලූපකාල නිරයෙහි පසමිතුරු වූ එනම් ඇති නිරයපල්ලෝ පෙර පව්කළ මිනිසාට මනාව මුවහත් කළ හීයෙන්ද අඩයටියෙන්ද පහර දෙත්. විදීමද කෙරෙත්.

එහි හනන්ති විජ්ඣන්ති යනු දිලිසෙන ලෝහමය පොළවෙහි හෙළා සියළු ශරීරය සිදුරු කරන්නාහු පහර දෙත්. විදිත්. කාලූපකාළ එනම් ඇත්තා වූ නිරය පාලකයෝ. නිරයම්හි එහි, ඔවුන්ගේ වශයෙන් කාලූපකාළ සංඛ්‍යාත නරකයෙහි. දුක්කතකම්මකාරී මිථ්‍යා දෘෂ්ටි වශයෙන් කරන ලද වැරදි කර්ම කරන.

නිරයෙහි ඔබමොබ හැසිරෙන්නා වූ කුසයෙහිද ඇලයෙහිද පහරදෙනු ලබන්නා වූ පළන ලද උදර ඇති සිඳුනු සිරුරු ඇති ලේ වැගිරෙන තොපගෙන් පරලොවදී කවරෙක් දහසක් ඉල්වන්නේද?

එහි තං නිරයේ එසේ පැසෙන්නා වූ ඔබව. වජන්තං එහෙමෙහෙ දුවන. කුච්ඡිස්මිං කුසෙහිද. පස්සස්මිං පාර්ශ්වයන්හි ද. හඤ්ඤමානං විදිනු ලබන යන අර්ථයි.

ඒ නිරයෙහි අඩයටි, ඊ, තෝමර, හෙල්ල යන විවිධ ආයුධ සහිත වැසි වසී. දිළියෙන අඟුරු මෙන් ගිනිදැල් සහිත ආයුධ පව් කරන්නන් මත වැටෙයි. හෙණ මෙන් ගිනිගෙන දිළිසෙන ගල් වැසි වසී.

එහි අංගාරමිවච්චිමන්තො දිළිසෙන අඟුරු මෙන් ගිනිගෙන, දිළිසෙන ආයුධ විශේෂ වැටේ. සිලාසනී දිලිසෙන ගල් ආයුධ. වස්සති ලුද්දකම්මෙ යම්සේ වනාහි වැසි වසින කල්හි හෙණ වැටෙයි. එපරිද්දෙන් අහසේ හටගන්නා වූ චිටි චිටි හඬනගන දිළිසෙන ගල් වර්ෂාව ඒ පව්කාරයන් මත වැටෙයි.

ඒ නිරයෙහි දරාගත නොහැකි උණුසුම් වාතය ඇත්තේය. එහි අල්ප වූද සැපයක් නොලැබේ. සැඟවෙන තැන් නැතිවැ පීඩාවට පත්වැ ඒ ඒ තැන දිවෙන තොපගෙන් කවරෙක් දහසක් ඉල්වන්නේද?

එහි ඉත්තරසි ස්වල්පයක් නමුත් විධාවන්තං දුවන්නහු.

රථයන්හි යොදන ලදුව දුවන්නා වූ ගින්නෙන් දිළිසෙන පොළවෙහි ඇවිදිනා වූ කෙවිටි දඬුවලින් මෙහෙයවනු ලබන්නා වූ තොපගෙන් කවරෙක් දහසක් ඉල්වන්නේද?

එහි රථෙසු යුත්තං යනු වරින්වර ඒ ඒ ගිනිගෙන දිලිසෙන රථවල යොදන ලද. කමන්තං මැඩගන්නා, පාගන, සුචොදියන්තං මනාව මෙහෙයවනු ලබන.

පරලොවදී දිලිසෙන කුරවලින් යුත් දුටුවන් බිය උපදවන ගින්නෙන් දිලිසෙන භයානක පර්වතයට නගින්නා වූ සිඳුණු සිරුරු ඇති ලේ වැගිරෙන තොපගෙන් කවරෙක් නම් (කහවනු) දහසක් ඉල්වන්නේ ද?

එහි තමාරු හන්තං යනු ඒ ඔබ දිලිසෙන ආයුධ ප්‍රහාරයෙන් ඉවසාගත නොහැකිව දිලිසෙන්නා වූ කුරවලින් යුක්තවූයේ දිලිසෙන ලෝහ පර්වතයට නගින්නා වූ.

පරලොවදී ගින්නෙන් දිලිසෙන භයානක පර්වතයක් වැනි අඟුරු රැසට නගින්නා වූ මනාව දැවුණු සිරුරු ඇති බැගෑපත්ව හඬන තොපගෙන් කවරෙක් නම් දහසක් ඉල්වන්නේද?

එහි සන්‍දඩ්ඪගත්තං යනු හොඳින් දැවුණු ශරිරය.

නිරි සතුන්ගේ ලේ බොන්නා වූ අයෝමය තියුණු කටුවලින් ගැවසීගත් වෘක්‍ෂයෝ මේඝකූට මෙන් ඉතා උස් වෙති.

එහි කණ්ටකාපචිතා දිලිසෙන කටුවලින් යුක්ත. අයොමයෙහි මෙය යම් ඒ කටුවලින් යුක්තද ඒ දැක්වීම සඳහා කියන ලදී.

පරදාර ගමන පාපකර්මයෙහි යෙදුනු ස්ත්‍රීහුද පුරුෂයෝද අඩයටියක් ගත් අත් ඇති යමයාගේ නියෝග ඉටු කරන්නන් විසින් මෙහෙයවන ලද්දාහු ඒ වෘක්‍ෂයට නගිත්.

එහි සමාරුහන්ති යනු ඒ මෙබඳු වූ ඉඹුල්ගසට නගිත්. යමනිද්දෙසකාරීහී යමයාගේ වචන ක්‍රියාවට නගන නිරය පාලකයන් විසින් යන අර්ථයි.

නිරයෙහි ඇති ඒ ඉඹුල් රුකට නැගෙන්නා වූ ලේ වැකුණු සමින් තොර වූ කඩ කඩ වූ කය ඇති පීඩිත වූ දැඩි වේදනා ඇති මොහොතක් පාසා උණුසුම් සුසුම් හෙළන පෙර කළ පව්කම් නමැති අපරාධ ඇති රුක් අගින් හා වෙලෙප් අගින් පහරනලද තොප වෙත එළඹ කවරෙක් ඒ ධනය ඉල්වන්නේද?

එහි විදඩ්ඪකායං විනාශකරන ලද සිරුර. විතචං සම් හා මස් සිඳී බිඳී ගිය කෝවිළාර හෝ එරබදු පුෂ්පයක් වැනි.

නිරිසතුන්ගේ ලේ බොන්නා වූ තියුණු වූ අයෝමය අර්ධ පත්‍රයන්ගෙන් ගැවසීගත් වෘක්‍ෂයෝ මේඝකූට මෙන් ඉතා උස්වැ සිටිනාහ.

එහි අසිපත්තාචිතා යනු කඩුමය වූ පත්‍රවලින් සැදි.

පරලොවදී තියුණු අසිපත්වලින් සිඳිනු ලබන කැපුනු සිරුරු ඇතිව ලේ වගුරුවමින් ඒ අසිපත් රුක් වෙත එළඹෙන තොප වෙත පැමිණ කවරෙක් කහවණු දහසක් ඉල්වන්නේද?

එහි තමානුපත්තං යනු එ නිරයපල්ලන් ආයුධ පහරින් ඉවසා ගැනීමට නොහැකිව.

දුක් වූ ඒ අසිපත නිරයෙන් නික්මුණු පමණකින්ම වේතරණී නදියට වැටුණු තොප වෙත එළඹ කවරෙක් කහවනු දහසක් ඉල්වන්නේද?

එහි සම්පතිතං යනු වැටුනු.

පරුෂ වූ කරදියෙන් යුක්ත වූ රත් වූ දුගී වූ වේතරණී නදියට වැටුණු තොප වෙත එළඹ කවරෙක් ඒ ධනය ඉල්වන්නේ ද?

එහි ඛරා යනු ඵරුෂ වූ අයොපොක්ඛරසඤ්ජන්තා අයෝමය වූ තියුණු අගිස් ඇති නෙලුම් පත්‍රවලින් ගැවසීගත්. පත්තෙහි යනු ඒ පත්‍රවලින් ඒ ගංගාව ඉතා බලවත්ව ගලා යයි.

එල්බෙන පිළිසරණක් නැති ඒ වේතරණි ගංගා ජලයෙහි ඔසවා ගෙන යනු ලබන කැපුණු සිරුරු ඇති ලේ තැවරුණු තොප වෙත එළඹ කවරෙක් ඒ ධනය ඉල්වන්නේද?

එහි වෙතරඤ්ඤෙ වෙතරණී ජලයෙහි.

මහා සත්ත්වයන්ගේ මේ නිරයකථා අසා රජු කළකිරුණු සිත් ඇත්තේ මහා සත්ත්වයන්ගේම පිහිට පතන කෙනෙක් වී මෙසේ කීය.

මුනිවරය, තොප විසින් කියනලද ගාථා අසා සිඳිනු ලබන ගසක් මෙන් සැලෙමි. වෙසෙසින් මුළා වූ සිහි ඇත්තෙව් දිසාවන් නොදනිමි. බියෙන් තැවෙමි. මාගේ බිය ඉතා මහත්ය.

සෘෂීන් වහන්ස! දැවුණු කය ඇති කල්හි දිය මැදට පැමිණීම මෙන්ම සැඩදිය පහරෙහි හෝ සයුරෙහිදී දිවයිනක් මෙන්ද අඳුරෙහි පහනක් මෙන්ද තෙපිම අපට පිහිට වන්නහුය.

සෘෂීන් වහන්ස, අර්ථයෙන් ද ධර්මයෙන් ද මට අනුශාසනා කළ මැනවි. ගිය දවස මා විසින් අපරාධ කරන ලදී. නාරද මුනිතුමනි, යම්සේ මම නිරයෙහි නොවැටෙම්ද එබඳු මනා පිළිවෙතක් මට කියන්න.

එහි භයසානුතප්පාමි තමා විසින් කරන ලද පාපකර්මයට බියෙන් තැවෙමි. මහා ච මෙ භයං මා හට මහත් වූ නිරය පිළිබද බියක් හටගත්තේය. දීපං වොසෙ යනු, මහා ජල තරංගයකදී දිවයිනක් මෙන්. මෙසේ කියා ඇත. සිරුර ගිනිගෙන දැවෙන කල්හි ජලය මැද මෙන්, නැව් කැඩී ගියවුන්ට මහා ජලකඳෙහි හෝ මහා සාගරයෙහි දිවයිනක් මෙන් ද, ගන අඳුරෙහි දී ප්‍රදීපයක් මෙන්ද ඔබ අපට පිහිටය. අතීත මද්ධා අපරාධිතං මයා නියත වශයෙන්ම මා විසින් අතීත කර්මය අපරාධ කරන ලදී. වරද්දා ගන්නා ලදී. කුසලය නොඉක්මවා අකුසලයම කරන ලදී.

ඉක්බිති ඔහුට මහා සත්ත්වයන් වහන්සේ පිරිසිදු මාර්ගය කියන්නට මහා පිළිවෙත්හි පිහිටි පැරණි රජවරුන් උදාහරණ ලෙස දක්වමින් මෙසේ කීය.

ධතරට්ඨය, වෙස්සාමිත්තය, අට්ඨකය, යාමතග්ගිය, උසිරය, සිවිය ය යන රජවරු යම්සේ මහණ බමුණන්ට යුතුකම් ඉටුකරන්නෝ වූහ.

මොහුද අන් රජවරු ද ධර්මයෙහි හැසිර ශක්‍රයාගේ විෂයයට ගියාහුද රජතුමනි, එසේ හෙයින් තෙපිද අධර්මය දුරුකොට ධර්මයෙහි හැසිරෙන්න.

කවරෙක් බඩ සා ඇත්තේ ද කවරෙක් පිපාසා ඇත්තේද කවරෙක් මල්දම් රුචිකරන්නේද කවරෙක් සුවඳ විළවුන් කැමැති වේද, නග්නව සිටින කවරෙක් නොයෙක් පැහැයෙන් යුත් වස්ත්‍ර හඳින්නේදැයි කියමින් ආහාර ගත් අත් ඇති පුරුෂයෝ තොපගේ රාජ භවනයෙහිද පුරයෙහිද සෝෂා කෙරෙත්වා.

කවරෙක් මහමග ඡත්‍ර දරන්නේද, කවරෙක් මෘදු මොළොක් මනා පාවහන් කැමැත්තේදැයි මෙසේ තොපගේ පුරයෙහි උදේ සවස ඝෝෂා කෙරෙත්වා.

පෙර බලවත් වූයේ කළ අධිකාර ඇත්තේ ද, ජරාවට පත්වූ ඒ අමාත්‍යාදීන් ද ගව අශ්ව ආදීන් ද පෝෂණය කරන්නේ ඔවුන් පෙර මෙන් රාජකාරියෙහි නොයොදව. ඔවුන්ට පෙරහර දෙන්න.

එහි එකෙච යනුමේ ධෘතරාෂ්ට්‍ර, වෙස්සාමිත්ත, අට්ඨක, යාමතග්ගි, උසින්නරො, සිවි යන රජවරු සයදෙන ද අන් අයද ධර්මයෙහි හැසිර ශක්‍ර විෂයට ගියාහ. මෙසේ නුඹද අධර්මය අත්හැර ධර්මයෙහි හැසිරෙන්න. කොජාතො මහරජ, ඔබගේ විමානයෙහි ද පුරයෙහි ද රජවාසල ද නගරයෙහි ද ආහාර ගත් අත් ඇති පුරුෂයෝ කවරකුට බඩසා ඇත්තේද කවරකුට පිපාසා ඇත්තේද ඔවුන්ට දෙනු කැමැතිව ඝෝෂා කරත්වා. කොමාලං කවරෙක් මල්මාලා කැමැතිවෙයිද කවරෙක් විලේපන කැමැති වෙයිද, නොයෙක් වර්ණයෙන් යුත් යම් යම් වස්ත්‍ර කැමැති වෙයිද, ඒ ඒ දෙය කොනග්ගොපරිදහෙස්සති ඝෝෂා කෙරෙත්වා. කොපන්‍ථෙඡත්තමාදහෙ කවරෙක් මාර්ගයෙහි ඡත්‍රයක් දරන්නේද, පාදුකාච කවරෙක් නම් මෘදු, යහපත් වූ පාවහන් කැමැති වේද,

ජින්නපොසං යම් ඒ උපස්ථායකයන් අතර අමාත්‍යයෙක් හෝ අන්‍යයෙක් හෝ පෙර කරන ලද උපකාර ඇත්තේ ජරාජීර්ණ වූ කාලයේ පෙරකළ වැඩ කරන්නට අපොහොසත් වෙයි. යම් ඒ ගව අශ්ව ආදීහු වෙත්ද, ජරාවට පත්ව සිටින බැවින් වැඩ කරන්නට නොහැකි වෙත්. ඔවුනතුරෙන් එක් අයෙකුවත් පෙරසේ වැඩෙහි නොයොදන්න. ජරාජීර්ණ වූ කල්හි ඔවුහු ඒ වැඩකරන්නට නොහැකි වෙත්. පරිහාරඤ්ච යනු මෙහිදී පිරිවරම පරිහාර ලෙස කියන ලදී. මෙසේ කියා ඇත. යමෙක් පෙර බලවත්ව සිට සේවා කටයුතු කරන ලද්දේ ද පෙර කරන ලද උපකාර ඇති ඔහුට ජරාජීර්ණ වූ කල්හි පෙර පරිදි පිරිවර දෙන්න. අසත්පුරුෂයෝ වනාහි තමන්ගේ උදව්කරුවන්ට උදව් කළ හැකි කාලයෙහිම සම්මාන ගෞරව දක්වත්. වැඩපළ නොකළ හැකි කාලයේදී ඔවුන් ගැන නොබලත්. සත්පුරුෂයෝ වනාහි වැඩකළ නොහැකි කාලයේදී පවා ඔවුන්ට එසේම සැළකිලි දක්වති. ඒ නිසා නුඹද එසේ කරන්න.

මෙසේ මහාසත්ත්වයන් වහන්සේ රජුට දානකථා ද සීලකථා ද කියා දැන් යම්හෙයකින් මේ රජු තමාගේ ආත්ම භාවයෙහිදී රථයට උපමා කර වර්ණනා කරන කල්හි සතුටු වෙයි. ඒ නිසා මොහුට සියලු සැප ලැබෙන උපමාවකින් ධර්මදේශනා කරන්නේ මෙසේ වදාළහ.

මහරජ, තොපගේ ශරීරය රථයක් බඳුය. සැහැල්ලු වූ මනසම රියැදුරුය. අවිහිංසා නමැති මනාකොට නිම වූ රෝදය සවිවන යකඩය වන්නේය. බෙදා වැළඳීම ම රථ පාරිවාර වේ.

පාද සංයමය එහි නිම්වළල්ලය. හස්ත සංයම නමැති වෙහෙලිපත් ඇත්තේය. පමණ දැත වැළඳීම නමැති තෙල් ගැල්වීම ඇත්තේය. වාක් සංයමය නමැති නිහඬ බව වෙයි.

සත්‍ය වාක්‍ය නමැති පිරිපුන් අවයව ඇත්තේය. කේලාම් නොකීම නමැති මහා සටහන් ඇත්තේය. මටසිලිටු වචන නමැති නිදොස් රථාංග ඇත්තේය. පමණ දැන කථාකිරීම නමැති බඳනා ලාටු ඇත්තේය.

ශ්‍රද්ධාව හා අලෝභය නමැති මහා අලංකාරයෙන් යුක්තය. යටහත් පැවතුම් හා ඇඳිලි බැඳීම් සංඛ්‍යාත කිඹුල්තලු ඇත්තේය. නොදැඩි බව නමැති නැමුණු රිය හිස ඇත්තේය. සීල සංවර නමැති රැහැණ ඇත්තේය.

ක්‍රෝධ නොකිරීම නමැති නො හැකිළීම ඇත්තේය. දශකුසල ධර්ම නමැති සේසතින් යුක්තය. බොහෝ ඇසූ පිරූ තැන් ඇති බව නමැති ආධාරක පුවරු ඇත්තේය. මනාව පිහිටි සිත් නමැති සිහසුන් හෝ උඩ ඇතිරි ඇත්තේය.

කල්දැන කරන ලද කුසලින් යුක්තවූ සිත් නමැති සාරයෙන් යුක්තය. විශාරද බව නමැති ත්‍රිදණ්ඩයෙන් යුක්තය. යටත් පැවතුම් නමැති යොත් ඇත්තේය. අධික මාන නොකිරීම නමැති සැහැල්ලු වියදඬු ඇත්තේය.

නොපසුබස්නා සිත් නමැති ඇතිරි ඇත්තේය. නුවණැති වෘද්ධයන් ඇසුරු කිරිම නිසා නසන ලද රජස් ඇත්තේය. පණ්ඩිත වූ තොපගේ සිහි නමැති කෙවිට ඇත්තේය. වීර්යයද ප්‍රතිපත්තියෙහි යෙදීම නම් වූ යෝගයද රැහැණ වෙයි.

මනාකොට හික්මුණු අසුන්ගෙන් යුක්ත වූ දැමුණු සිත යහපත් මග අනුව යයි. ඉච්ඡාවද ලෝභයද නොමග නම් වේ. සීල සංයමයම සුමග වෙයි.

රූප, ශබ්ද, ගන්‍ධ, රසයන් වෙත දිවෙන (ඔබගේ කය නමැති) වාහනයේ (අශ්වයින් නතර කිරීමට) පහරදෙන්නේ ප්‍රඥාවයි. මහරජ, එහි තමාම රියැදුරු වන්නේය.

මහරජ, යම්හෙයකින් මේ යානය කැමැති සම්පත් දෙන්නේද (යමකුගේ) සම චරියාවත් නොපසුබස්නා වීර්යයත් දැඩි වූයේද හෙතෙම මේ යානයෙන් ඒකාන්තයෙන් කිසිකලෙකත් නිරයට නොපැමිණේ.

එහි රථසඤ්ඤාතො යනු මහරජ, ඔබගේ කය රථය ලෙස සළකන්න. මනො සාරථියො මන සංඛ්‍යාත වූ කුසල සිත නමැති රියදුරාගෙන් යුක්ත වූ. ලහූ යනු පහවූ ථීනමිද්ධතාවය ඇති බැවින් සැහැල්ලු වූයේ. අවිහිංසා සාරිතක්ඛො අවිහිංසාව නම් වූ මනාව නිර්මාණය වූ අලවංගුව සහිත. පාදසඤ්ඤා මනෙමියො පාද සංඥාමය වූ නිම් වළල්ලෙන් යුක්ත. හත්‍ථිසඤ්ඤා මපක්ඛරො හස්ත සංඥා නමැති වෙහෙලිපත් ඇති. කුච්ඡිසඤ්ඤමනබ්භන්තො පමණ දැන වැළඳීම නමැති තෙල් ගැල්වීම ඇති. වාචාසඤ්ඤමකූජනො වාග් සංයමයෙන් නිහඬ වූ.

සච්ච වාක්‍ය සමත්තංගො සත්‍ය වාක්‍යයෙන් පරිපූර්ණ අවයව ඇති. අඛණ්ඩ වූ රථ කොටස් ඇති. අපෙසුඤ්ඤ සුසඤ්ඤතො කේලාම් නොකීම නමැති මහා සටහන් ඇත්තේ. ගිරාසඛිලතෙලිංගො මටසිලිටු වචන නමැති නිදොස් රථාංග ඇති. මටසිලිටු රථ අංග ඇත්තේ. මිතභාණීසිලෙසිතො පමණ දැන කථාකිරීම නමැති බඳනා ලාටු ඇති. සද්ධාලොභසුසංඛාරො කර්මඵල අදහන ශ්‍රද්ධාවෙන් ද අලෝභමය වූ ද සුන්දර අලංකාරයෙන් යුත්. නිවාතඤ්ජලි කුබ්බරො සිල්වතුන්ගේ යටත් පැවතුම් හා ඇඳිලි බැඳීම් සංඛ්‍යාත රථය දෙපස කිඹුල්තලු ඇති. අත්‍ථද්ධතානතිසාඛො මෘදුබව හා සතුටුවීම් සංඛ්‍යාත නැමුණු රියහිස ඇති. සීලසංවර නන්‍ධතො අඛණ්ඩ පංචශීලයෙන් සංවර වූ චක්‍ෂු ආදී ඉන්‍ද්‍රියයන් නමැති රැහැණ ඇත්තේය.

අක්කොධන මනුග්ඝා ක්‍රෝධ නොකිරීම නමැති නොහැකිලීම් ඇති. ධම්ම පණ්ඩර ජත්තකො දශකුසල කර්මපථ සංඛ්‍යාත වූ සුදුපාට සේසතක් ඇති. බාහුසච්චමපාලම්බො අර්ථ සංනිශ්‍රිත බහුශ්‍රැත බව නමැති ආධාරක පුවරුවෙන් යුක්ත වූ. ඨිතචිත්තමුපාධියො ලෝකධර්මයන්ගෙන් නොසැළෙන බැවින් මනාව පිහිටි සිත් නමැති සිහසුනින් හෝ උඩ ඇතිරියෙන් යුක්ත. කාලඤ්ඤුතාචිත්තසාරො මේ දානයට කාලයයි. මේ සීලය ආරක්‍ෂා කළ යුතු කාලයයි. මෙසේ කාලය දැනගැනීම් සංඛ්‍යාත කල් දැන කළා වූ කුසල චිත්ත නමැති සාරයෙන් යුත් මෙය කියා ඇත. යම්සේ මහරජ, රථයක වනාහි ඇණය ආදිකොට ඇති සියළුම අවයව කොටස් පිරිසිදුය හෝ සාරවත්ය කියා සිතිය යුතුය. මෙපරිද්දෙන් වනාහි එය ස්ථිරසාර වූයේ මාර්ගයට යෝග්‍ය වූයේ වෙයි. එපරිද්දෙන් ඔබගේ ශරීර නමැති රථය කාලය දැන කළා වූ පිරිසිදු සිතින් කළ දානාදි කුසල සාරයෙන් යුක්ත වූයේ වේවා. වෙසාරජ්ජභිදණ්ඩකො පිරිස් මැද කියන්නහුගේ විශාරද බව සංඛ්‍යාත වූ ති දණ්ඩයෙන් යුක්ත වූ. නිවාතවුත්ති සොත්තකො අවවාදයෙහි පිහිටීම් සංඛ්‍යාත වූ මෘදු බවෙන් යුත් යොතින් සැදුම්ගත් මෘදු වූ යොතින් රථයෙහි බඳින ලද අශ්වයෝ සුවසේ රථය උසුලත්. මෙපරිද්දෙන් නුඹගේ ද කාය නමැති රිය පණ්ඩිතයන්ගේ අවවාද පැවැත්ම නිසා බැඳුනේ සැපසේ සේවා ආදී අර්ථයයි. අනතිමානයුගොලහු අනතිමාන සංඛ්‍යාත වූ සැහැල්ලු වියගස ඇති.

අලීන චිත්තසන්‍ථාරො යම්සේ රථය වනාහි දන්තමය වූ ඇතිරියෙන් බබලයි. එපරිද්දෙන් ඔබගේ කය නමැති රථයද නොපසුබස්නා නොහැකිලුණු සිත් නමැති ඇතිරිය ඇත්තක් වේවා. වද්ධසෙරජොහතො යම්සේ වනාහි රථය නම් විෂම වූ දූවිලි මතුවන මාර්ගයෙන් යන්නේ දූවිලි තැවරුණේ නොහොබී. සම වූ දූවිලි රහිත මාර්ගයෙන් යන්නේ හොබනේය. මෙපරිද්දෙන් ඔබගේ කය නමැති රථයද ප්‍රඥාවන්ත වෘද්ධයන් සේවනය කිරීමෛන් සමතල වූ සෘජු මාර්ගයට පිවිස නසන ලද රජස් ඇත්තේ වේවා. සතිපතොඝොධිරස්ස ධීර වූ පණ්ඩිත වූ ඔබගේ ඒ රථයෙහි මනාව පිහිටුවන ලද සිහිය කෙවිට වේවා. ධිතියොගොච රස්මියො හටගත්තා වූ වීර්යසංඛ්‍යාත වූ උත්සාහවන්ත ප්‍රතිපත්තියෙහි යෙදීම් සංඛ්‍යාත වූ ඔබගේ රථයෙහි පිහිටියා වූ ස්ථිර රැහැන් වේවා! මනොදන්තපථන්‍වෙති සමදන්තෙනවාහිසි යම්සේ වනාහි රථය විෂම ලෙස හික්මවන ලද අශ්වයන් වැරදි මගක යන්නේද මනාව දමනය වූ මනාව හික්මවන ලද අශ්වයන්ගෙන් යුක්ත වූයේ ඍජු මාර්ගයම අනුගමනය කරයි. එපරිද්දෙන් සිතද දැමුනේ සේවනය නොකළ යුතු වැරදි මාර්ගය අතහැර ඍජුමාර්ගය ගනී. ඒ නිසා මනාව දමනය වූ ආචාර සම්පන්න වූ සිත ඔබගේ සිරුර නමැති රියෙහි අශ්වයන්ගේ කාර්යය ඉටුකර දේවා. ඉච්ඡා ලොභො යනු එහි නොලද ආශා කරන සතර ආකාර බලාපොරොත්තුවලට ලෝභ කිරීමත්ය යන මේ ආශාවත් ලෝභකමත් වැරදි මාර්ගය නම් වේ. කුටිල වූ වක්‍ර වූ මාර්ගය අපායටම ගෙනයයි. දසකුසල කර්මපථ වශයෙන් වනාහි අෂ්ටාංගික මාර්ග වශයෙන් හෝ පැවැති සීල සංයමය ඍජු මාර්ගය නම් වේ. එය ඔබගේ කය නමැති රථයෙහි මාර්ගය වේවා.

රූපෙ යනු මේ මනාප වූ රූපාදී කාමගුණයන්හි නිමිති ගෙන දුවන්නා වූ ඔබගේ කය නම් වූ රථයට, වැරදි මාර්ගයට පිළිපන් රාජරථයෙහි අශ්වයන්ට තලා වළක්වන කෙවිටක් මෙන් ප්‍රඥා නමැති ඇනීම වේවා. ඕ තොමෝ වනාහි ඔහුව වැරදි මගින් වලක්වා ඍජු වූ සුචරිත මාර්ගයට යොමු කරයි. තත්‍ථ අත්තාවා ඒ ඔබගේ කය නමැති රථයෙහි අනික් රියදුරෙක් නම් නැත. ඔබම එහි රියැදුරු වේවා. සචෙඑතෙන යානෙන සමචරියා දළ්හාධිති ඔහුගේ සමචරියාවත් නොපසුබට වීර්යයෙන් දැඩිවූයේ ද ස්ථිර ද ඔහු මේ යාගයෙන් යම්හෙයකින් මේ රථය සියලු කැමැති දේ දෙන්නේ වේද, මහරජ, යම්සේ පතන ලද ද කැමති සියල්ල දෙයි. ඒ නිසා න ජාතු නිරයං වජෙ ඒකාන්ත වශයෙන් මෙය සිතට ගන්න. මෙබඳු වූ යානාවකින් නිරයට නොයන්න. ඉක්බිති වනාහි මහරජතුමනි, මා යමක් ප්‍රකාශ කළේද, ආචික්ඛ මෙ නාරද සුද්ධිමග්ගං යථා අහං නො නිරයෙ පතෙය්‍ය නාරද, යම්ලෙසකින් නිරයට නොවැටෙන්ද, ඒ සුද්ධි මාර්ගය මට කියන්න. මා විසින් ඔබට මෙය අනේක ආකාරයකින් කියන ලදී.

මෙසේ ඔහුට ධර්මය දේශනාකර මිථ්‍යාදෘෂ්ටිය හරහා ශීලයෙහි පිහිටුවා මෙතැන් පටන් පාපමිත්‍රයන් අතහැර කල්‍යාණ මිත්‍රයන් වෙත එළඹෙන්න. නිරන්තරයෙන් අප්‍රමාදී වන්න යන ලෙසට ඔහුට අවවාද කොට රාජ දියණියගේ ගුණය වර්ණනා කර රජ පිරිසටත් රජුගේ අන්තඃපුර වාසීන්ටත් අවවාද දී මහත් වූ ආනුභාවයෙන් ඔවුන් බලාසිටියදීම බ්‍රහ්ම ලෝකයට ගියේය.

ශාස්තෲන් වහන්සේ මේ ධර්මදේශනය ගෙනහැර දක්වා, මහණෙනි, දැන් පමණක් නොව පෙරත් මා විසින් දෘෂ්ටි ජාලය බිඳ දමා උරුවෙල කාශ්‍යපයන් දමනය කරන ලද්දේ වෙයි කියා ජාතකය ගලපා අවසානයෙහි මේ ගාථාව දේශනා කළ සේක.

එදා අලාත මේ දේවදත්ත විය. භද්දිය තෙරුන් සුනාම විය. සැරියුත් තෙරණුවෝ විජය නම් ඇමැති වූහ. මුගලන් තෙරණුවෝ බීජක නම් වූහ.

සුනක්ඛත්ත ලිච්ඡවී තෙමේ ගුණ නම් අචේලකයා විය. යම් රජදුවක් රජු පැහැදවීද ඒ රුජා රාජදියණිය ආනන්ද තෙරණුවෝය.

උරුවෙල කස්සප එදා පාප දෘෂ්ටි ගත් රජය. බෝධිසත්ත්වයෝ නාරද නම් මහා බ්‍රහ්මයා විය. මෙසේ මේ ජාතකය ධාරණය කරවු.

මහා නාරද කස්සප ජාතකය නිමියේ ය.