9. සුජාතජාතකවණ‍්ණනා 269 අට‍්ඨකථා

9. සුජාත ජාතකය (269)

න හි වණ්ණේණ සම්පන්නා යන මේ දේශනාව බුදුරජාණන් වහන්සේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවාසය කරන සේක් අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ලේලිය වූ ධනඤ්ජය සිටුගේ දුව වූ විසාඛාවගේ කණිටු සොහොයුරිය (නංගි) වූ සුජාතාව අරබයා වදාළ සේක. ඈ වනාහි මහත් සම්පත්තියෙන් අනේපිඬු සිටුතුමාගේ නිවස පුරවමින් පිවිසියාය. මම මහා කුලයක දුව යයි මාන්නයෙන් දැඩි වී චණ්ඩ, පරුෂ තැනැත්තියක් වූවාය. සැඩපරුෂ රළු වචන ඇති, නැන්දා, මාමාගේ, ස්වාමියාගේ වතාවත් නොකරන්නීය. ගෙයි ජනයාට තර්ජනය කරමින් පහරදෙමින් හැසිරෙන්නීය. ඉක්බිති එක් දිනක් බුදුරජාණන් වහන්සේ පන්සියයක් භික්‍ෂූහු පිරිවරාගෙන, අනේපිඩු සිටුතුමාගේ ගෙට වැඩමවා වැඩහුන් සේක. මහ සිටුතුමා බණ අසමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ළඟ හිඳගත්තේය. ඒ අවස්ථාවෙහි සුජාතාව දැසි දසුන්, කම්කරුවන් සමග කෝලහාල කරන්නීය. බුදුරජාණන් වහන්සේ ධර්ම කථාව නවතා ඒ කිනම් ශබ්දයක් දැයි විචාළ සේක. ස්වාමීනි! ඒ ලේලිය කිසි ගෞරවයක් නැත්තීය. ඇය නැන්දාගේ, මාමාගේ හෝ සැමියාගේ හෝ වත් පිළිවෙත් කිරීමක් නැත. දන්දීමක් හෝ සිල් රැකීමක් නැත. සැදැහැ නැත. අප්‍රසන්නය. දිවා රාත්‍රී කෝලහාල කරමින් හැසිරෙන්නී යැයි කීවේය. එසේනම් කැඳවන්නැයි කී සේක. ඈ අවුත් වැඳ එකත්පසෙක සිටියාය.

ඉක්බිති ඇයට බුදුරජාණන් වහන්සේ සුජාතාවෙනි, පුරුෂයාට භාර්යාවෝ සත්දෙනෙකි. ඒ භාර්යාවන් අතරින් නුඹ කවර තැනැත්තියක්දැයි විචාළ සේක. ස්වාමීනි, සැකෙවින් කී දෙයෙහි අර්ථය මම නො දනිමි. විස්තර වශයෙන් මට වදාරණ සේක්වායි කීවාය. බුදුරජාණන් වහන්සේ එසේනම් කන් යොමුකොට අසවයි වදාරා මේ ගාථා වදාළ සේක.

පදුට්ඨචිත්තා අහිතානුකම්පීනී, අඤේඤ සූ රත්තා අතිමඤ්ඤතෙ පතිං, ධනෙන කීතස්ස වධාය උස්සුකා, යා එවරූපා පුරිසස්ස භරියා, වධකා ච භරියාති ච සා පවුච්චති

යං ඉත්‍ථියා වින්‍දති සාමිකො ධනං, සිප්පං වණිජ්ජඤ්ච කසිං අධිට්ඨහං, අප්පම්පි තස්මා අපහාතුමිච්ඡති, යා එවරූපා පුරිසස්ස භරියා, චොරී ච භරියාති ච සා පවුච්චති

අකම්මකාමා අලසා මහග්ඝසා, එරුසා චණ්ඩී ච දුරුත්තවාදිනී, උට්ඨායකානං අභිභුය්‍ය වත්තතී , යා එවරූපාය පුරිසස්ස භරියා, අය්‍යාච භරියාති ච සා පවුච්චති

යා සබ්බදා හොති හිතානුකම්පිනී, මාතා ච පුත්තං අනුරක්ඛතෙ පතිං, තතො ධනං සම්භතමස්ස රක්ඛති, යා එවරූපා පුරිසස්ස භරියා, මාතා ච භරියානි ච සා පවුච්චති

යථාපි ජෙට්ඨා භගිණී කණිට්ඨා, සගාරවා හොති සකම්හි සාමිකෙ, හිරීමනා භත්තුවසානුවත්තිනි, යා එවරූපා පුරිසස්ස භරියා, භගිණී ච භරියාති ච සා පවුච්චති

යාචීධ දිස්වාන පතිං පමොදිතා, සඛී සඛාරංච චිරස්සමාගතං, කොලෙය්‍යකා සීලවතී පතිබ්බතා, යා එවරූපා පුරිසස්ස භරියා, සඛී ච භරියාතිච සා පවුච්චති

අක්කුට්ඨසන්තා වධදණ්ඩතජ්ජිතා, අදුට්ඨචිත්තා පතිනො තිතික්ඛති, අක්කොධනා භත්තුවසානුවත්තිනී, යා එවරූපා පුරිසස්ස භරියා, දාසීච භරියානි ච සා පවුච්චති

සුජාතාවෙනි. පුරුෂයාගේ මේ භාර්යාවන් හත්දෙනායි. ඒ හත්දෙනාගෙන් වධක සම භාර්යාවත්, චෝර සම භාර්යාවත් සැමියාට සම (අය්‍යසම) භාර්යාවත් යන තිදෙනා නිරයේ උපදිත්. ඉතිරි සතරදෙනා නිම්මාන රතී දෙව්ලොව උපදිත්.

යාචීධ භරියා වධකාති වුච්චති, චොරීති අයිරාති ච යා පවුච්චති, දුස්සීලරූපා එරුසා අනාදරා, කායස්ස භෙදා නිරයං වජන්ති තා

යාචීධ මාතා භගිණී සඛී ච, දාසීති භරියාති ච යා පවුච්චති, සීලෙ ඨිතත්තා චිරරත්තසංවුතා, කායස්ස භෙදා සුගතිං වජන්ති තා

මෙසේ බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් මේ භාර්යාවරු සත්දෙනා දක්වනු ලබද්දීම සුජාතාව සෝවාන් ඵලයෙහි පිහිටියාය. එනිසා ඒ හත්දෙනා අතුරින් නුඹ කිනම් භාර්යාවක්දැයි වදාළ කල්හි ස්වාමීනි! මම දාස භාර්යාවට සමානයයි කියා බුදුරජාණන් වහන්සේට වැඳ සමාව ගත්තාය. මෙසේ බුදුරජාණන් වහන්සේ නිවසෙහි වූ ලේලිය වූ සුජාතාව එකම අවවාදයෙන් දමනය කොට, කරන ලද බත් කිස ඇත්තේ (දන් වළදා) දෙව්රමට වැඩ භික්‍ෂු සංඝයා විසින් වත් දැක්වූ කල්හි ගඳකිලියට වැඩම කළ සේක. දම්සභාවෙහිදී භික්‍ෂූහු, ඇවැත්නි! බුදුරජාණන් වහන්සේ එකම අවවාදයෙන් සුජාතා ලේලිය දමනයකොට සෝවාන් ඵලයෙහි පිහිටවූ සේකැයි බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ගුණකථාව මතුකළහ. බුදුරජාණන් වහන්සේ එහි වැඩමවා මහණෙනි! මෙහි දැන් කවර කථාවකින් යුතුව සිටියාහුදැයි විචාරා මෙනම් කථාවෙන් යයි කී කල්හි මහණෙනි! දැන් පමණක් නොව පෙරත් මවිසින් සුජාතාව එකම අවවාදයෙන් දමනය කෙළෙමියි වදාරා අතීත කථාව ගෙනහැර දැක්වූ සේක.

යටගිය දවස බරණැස් නුවර බඹදත් රජු රජ කරද්දී බෝසතාණන් වහන්සේ ඔහුගේ අග බිසවගේ කුසෙහි පිළිසිඳගෙන ඉපිද වැඩිවියට පත්ව තක්සලා නුවරින් ශිල්ප ඉගෙන ගෙන පියාගේ ඇවෑමෙන් රාජ්‍යයෙහි පිහිටා දැහැමින් රාජ්‍යය කරවූහ. ඔහුගේ මව ක්‍රෝධයෙන් යුක්තය. සැඩපරුෂය. දෝෂාරෝපණය කරන, අපහාස කරන තැනැත්තියකි. ඔහු මවට අවවාද දෙනු කැමතිව, මෙසේ හේතුවක් නැතිව කියන්නට යුතු නැතැයි ඇයට අනුශාසනා වශයෙන් එක් උපමාවක් සොයමින් හැසිරෙයි. ඉක්බිති එක්දිනක් උයනට ගියේය. මවද පුතා සමගම ගියාය. ඉක්බිති අතරමගදී කිරළ පක්ෂියෙක් නාද කෙළේය. බෝසත් පිරිස ඒ ශබ්දය අසා කන් වසාගෙන එම්බල චණ්ඩ, පරුෂ වචනයෙන් ශබ්ද කරන්න එපායයි කීහ. මව සමග උයනෙහි හැසිරෙනවිට එක් සුපිපි සල්ගසෙක සැඟවුණු එක් කෙවිල්ලක් මිහිරි හඬින් හඬ ලෑවාය. මහජනයා ඇගේ ස්වර හඬින් මත්වී ඇඟිලි බැඳගෙන මටසිලිටු වචන ඇත්තිය නාද කරවයි නාද කරවයි කියමින් බෙල්ල ඔසවා කන් යොමාගෙන බලමින් සිටියහ.

බෝසතාණන් වහන්සේ ඒ කාරණා දෙක දැක දැන් මවට අවබෝධ කරදීමට හැකි වන්නෙමියි සිතා මෑණියනි! අතරමගදී කිරළාගේ හඬ අසා මහජනයා ශබ්ද කරන්න එපා, ශබ්ද කරන්න එපායයි කන් වසාගත්හ. රළු වචන කිසිවෙකුට ප්‍රිය නොවෙතියි කියා,

නහි වණ්ණෙන සම්පන්නා මඤ්ජුකා පිය දස්සනා, ඛර වචා පියා හොන්ති අසමින් ලොකෙ පරමහි ච

නනු පස්සසිමං කාළිං දුබ්බණ්ණං නිලකාහතං, කොකිලං සණ්හභාණෙන බහුන්නං පාණිනං පියං

තස්මා සඛිල වාචස්ස මත්තභාණි අනුද්ධතො, අත්‍ථං ධම්මඤ්ච දීපෙති මධුරං තස්ස භාසිතං

මෑණියනි, මේ සත්ත්වයෝ පුවඟු මෙන් කලු ත්‍රස්තවාලු මෙන් කලු පැහැයෙන් යුක්ත වුවද කටහඬෙහි මිහිරි බැවින් මඤ්ජුකා නම් වූද මනා රූසපුවෙන් යුක්ත හෙයින් පියදස්සනා නම් වුවද යටත් පිරිසෙයින් මව්පියවරුද දොස් කීම්, අපහාස කිරීම් ආදී වශයෙන් පැවති රළු වචනයෙන් යුක්ත හෙයින් ඛරවාචා නම් වූවාහු මෙලොවද පරලොවද පියා ප්‍රිය නම් නොවෙති. අතරමග සිටි රළු වචන ඇති කිරලා මෙනි. මටසිලිටු මිහිරි වචනයෙන් යුක්ත මොළොක් වචන කථා කරන්නෝ විරූපි වුවද ප්‍රිය වෙති. එහෙයින් මෑණියන්ට කියමි. නනු පස්සසි ඉමං කාළිං දුබ්බණ්ණං ශරීර වර්ණයෙන් වඩාත් කළු වූ සුදු ලපවලින් යුක්ත කොකිලං කෙවිලිය මෙසේ දුර්වර්ණ වුවද මොළොක් වචනයෙන් බොහෝදෙනාට ප්‍රිය වූවාය. මෙසේ රළු වචන ඇති සත්ත්වයා ලෝකයෙහි මව්පියන්ටද අප්‍රිය වෙයි. එහෙයින් බොහෝදෙනාට ප්‍රිය බව කැමති පුරුෂයා මොළොක් වචන ඇති මිහිරි වචන ඇති කෙනෙක් වන්නේය. ප්‍රඥාව නම් වූ මන්ත්‍රයෙන් සීමාකොට කථාකරන හෙයින් මන්තභාණී. විසුරුණු බවින් තොරව ප්‍රමාණයෙන් යුක්තව කථාකරන හෙයින් අනුද්ධතො. යමෙක් මෙබඳු පාළි අර්ථයක් පාළියත් ප්‍රකාශ කරයිද තස්සභාසිතං ඔහුගේ වචනය කරුණු සහිතව අනුන්ට දොස් නොකියා කථාකරන හෙයින් මධුරං මිහිරි වෙයි.

මෙසේ බෝසතාණන් වහන්සේ මේ ගාථා තුනෙන් මවට දම් දෙසා අවබෝධ කරවූහ. ඈ එතැන් පටන් ආචාරශීලී වූවාය. බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේද මව එකම අවවාදයෙන් දමනයකොට කම් වූ පරිද්දෙන් මියපරලොව ගිය සේක.

බුදුරජාණන් වහන්සේ මේ ධර්මදේශනාව ගෙනහැර දක්වා ජාතක කථාව නිමවා වදාළ සේක. එකල බරණැස් රජුගේ මව මේ සුජාතාව වූවාය. රජු වනාහි මම ම වූයෙමි යි වදාළ සේක.