1. ගන්‍ධාරජාතකවණ‍්ණනා 406 අට‍්ඨකථා

1. ගන්‍ධාර ජාතකය (406)

‘හිත්‍වා ගාමසහස්සානි’ යන මේ ගාථා කොටස අයත් ජාතක කථා වස්තුව, බුදුරජාණන් වහන්සේ දෙව්රම් වෙහෙර වැඩවෙසෙන සේක්, ‘භෙසජ්ජසන්නිධිකාර’ ශික්‍ෂාපදය නිමිති කොටගෙන වදාළ සේක. මෙහි වර්තමාන කථා වස්තුව රජගහ නුවරදී සිදු වූවකි. ඒ අනුව ආයුෂ්මත් ‘පිලින්‍දිවච්ඡ’ තෙරුන් වහන්සේගේ ආරාමය සකස් කරගැනීම සඳහා, අත් උදව් දුන් පවුල් අතරින්, කිසියම් පවුලක් රජු විසින් අත්අඩංගුවට ගත් කල්හි, ඒ දායක පවුල රජුගෙන් මුදාගැනීම සඳහා, පිලින්‍දිවච්ඡ තෙරුන් වහන්සේ රජමැදුරට වැඩි සේක. එහිදී රජතුමා සමග සංවාදයක යෙදුණු තෙරුන් වහන්සේ ස්වකීය සෘද්ධි බලයෙන්, මුළු මාලිගාව ම ස්වර්ණමය මන්දිරයක් බවට පත් කළහ. මේ සිද්ධිය මුළු නුවර පුරා පැතිර ගියේය. මෙයින් පසු මිනිසුන්ගේ සිත් තුළ, පිලින්‍දිවච්ඡ තෙරුන් ගැන අතිශය ප්‍රසාදයක් ඇති විය. එසේ පැහැදුණු මිනිස්සු, තෙරුන් වහන්සේට පඤ්චභෙසජ්ජ (ගිතෙල්-වෙඬරු-තලතෙල්-මීපැණි-සකුරු) රැගෙන ගොස් පිදූහ. උන්වහන්සේ ඒ පස් බෙහෙත් සෙසු භික්‍ෂූන් අතර බෙදාහැරි සේක. මෙසේ නිතර නිතර එකී පස් බෙහෙත්, විහාරස්ථානයට නොකඩවා ලැබෙන්නට විය. තෙරණුවෝ ද ඒවා බෙදා හරිති. මෙසේ එම වෙහෙර භික්‍ෂූහු එම පිරිකරවලින් බහුලත්වයට පත් වූහ. ලැබෙන ලැබෙන ගිතෙල් ආදී ද්‍රව්‍ය, විශාල සැලිවල ද, කළවල ද, පාත්‍රා කවරවලද, පුරව පුරවා ඒ ඒ තන්හි තැන්පත් කරති. මේ අතර පන්සලට පැමිණෙන මිනිස්සු, ඉහත කී පස් බෙහෙත් සමූහය දැක, ‘මෙහි වෙසෙන භික්‍ෂූහු බොහෝ අපේක්‍ෂා ඇත්තෝය. ඇතුළත කොටු පුරවා, ඒවා රකින්නෝ යැ’යි භික්‍ෂූන්ට දොස් නැගූහ. කෙසේ හෝ මේ පුවත බුදුරදුන්ට ආරංචි විය. අනතුරුව බුදුරජාණන් වහන්සේ ‘යානි ඛො පන තානි ගිලානානං භික්ඛුනං පටිසායනීයානි භෙසජ්ජා නි’ (වි.පි. මහාවග්ගපාලි, භෙසජ්ජක ඛන්‍ධකය) යන ශික්‍ෂාපදය පනවා, ‘මහණෙනි, පෙර අබුද්ධෝත්පාද කාලයෙහි බාහිර පැවිද්දෙන් පැවිදි වූ (තවුස් පැවිදි ආදී වූ කිසියම් පැවිද්දකින් ශ්‍රමණ භාවයට පත්වූ (පඬිවරු පවා, පන්සිල් පමණක් රකිමින් වුව ද, ලුණු කැටයක් පමණවත් පසුදිනට ගැනීම සඳහා සඟවා තබා ගන්නා අයට, ගර්හා කළහ’යි වදාරා, ‘මෙබඳු වූ නෛර්යානික (නිවනට පමුණුවන) ශාසනයෙහි පැවිදි වූ තොප දින දෙක තුනක් සඳහාන මෙසේ බඩු රැස් කිරීමෙන්, අයුත්තක් ම කරන්නහු යැ’යි දේශනා කොට, ඊට අනුගත ව මේ අතීත කථාව මෙසේ වදාළ සේක.

පෙර ‘ගන්‍ධාර’ රටේ ගන්ධාර රජතුමා රාජ්‍යය කරවන කල්හි, අප බෝසත් තෙමේ, ඒ රජුට පුත් ව උපන්නේය. පියාගේ ඇවෑමෙන් රජකමට පැමිණි එතුමා, දැහැමින් රාජ්‍යය කරවීය. මේ අතර මධ්‍යම දේශයෙහි ‘විදේහ’ රටේ, විදේහ රජතුමා මනා වූ පාලකයෙක් ව, රාජ්‍යය විචාළේය. මේ රජවරු දෙපලම නොදුටු මිතුරෝ වූහ. ඔවුනොවුන් කෙරෙහි ස්ථිර විශ්වාසයෙන් දෙදෙනා ම කටයුතු කළහ. මෙකල මනුෂ්‍යයෝ ඉතා දීර්ඝ ආයුෂ ඇත්තෝ වූහ. එකල ඔවුන්ගේ පරමායුෂ වසර තිස්දහසකි. කිසියම් දිනෙක බෝසත් ගන්ධාර රජතුමා, පසළොස්වක් පොහොය උදා වූ බැවින්, සිල් සමාදන් ව උඩුමහල් තලයෙහි පනවන ලද උතුම් පළඟක වාඩි වී, විවර කළ සීමැදුරු කවුළුවෙන් පෙරදිග ලෝකය දිහා බලාගෙන ඇමතියන්ට අර්ථ-ධර්ම දෙකින් යුතු දේශනාවක් පවත්වමින් හුන්නේය. එකෙණෙහි ගගන තලයට පැන නැගී තිබුණු, පිරිපුන් සඳමඬල රාහු ගිල ගත්තේය. සඳකිරණ අතුරුදන් විය. ඒ දුටු ඇමැතිවරු සඳ, රාහු ගිලගත් බව රජුට දැනුම් දුන්හ. රජතුමා සඳ දෙස බලා, ‘මේ සඳ ආගන්තුකව පැමිණි කෙලෙසුන්ගෙන් (උවදුරු වලින්) කිලිටි විය. එයින්ම නිෂ්ප්‍රභා විය. එසේ ම මාගේ පරිවාර සම්පත්තිය ද, ආගන්තුක ව පැමිණෙන කිසියම් උවදුරකින් කිලුටට පත් වුවහොත්, එය අයුත්තකි. යම් විදියකින් එසේ වුවහොත්, මම ද රාහු ග්‍රහණයට ගත් චන්ද්‍රයාගේ තත්ත්වයට වැටී, නිෂ්ප්‍රභා වන්නේ නම්, එය නුසුදුස්සකි. එබැවින් පිරිසිදු අහස්තලයෙහි බබළන සඳමඬල වැනි මේ රාජ්‍යය, හැරදමා පැවිදි වන්නෙමි. ඒ සඳහා අනුන්ගේ අවවාදයෙන් මට කවර ප්‍රයෝජනයක්දැ’යි කල්පනා කළ රජතුමා, ස්වකීය රාජ කුලය (රජ පවුල) ද, රාජකීය පිරිස ද, නො සලකා ඔවුන් කෙරෙහි නොඇලී, ‘තෙමේ තමාට ම අවවාද කර ගනිමින් වසන්නෙමි. එය මට ඉතාම සුදුසු යැ’යි කල්පනා කොට, සිය ඇමැතිවරුන් ළඟට කැඳවා ‘මේ රජය භාරගෙන තෙපි, යමක් සුදුසු නම්, එය කරවු යැ’යි, ඔවුන්ට රජය පවරා දුන්නේය. මෙසේ රජය අත්හළ ඔහු සෘෂි පැවිද්දෙන් පැවිදි ව, ධ්‍යාන හා අභිඥා උපදවාගෙන, ධ්‍යාන රතියෙන් යුතු ව සතුටින්, හිමවත් පෙදෙසෙහි වාසය කෙළේය.

මේ අතර ගන්ධාර නුවර සිට විදේහ රාජ්‍යයට පැමිණි වෙළඳ පිරිසක් හමු වූ විදේහ රජතුමා, ඔවුන්ගෙන් තම යහලුවාගේ සැප දුක් ගැන විචාරා, ඔහු රජකම අත්හැර පැවිදි වූ බව, ඒ වෙළෙඳුන්ගෙන් දැන, ‘මගේ මිතුරා පැවිදි වූ කල්හි, මම මේ රජය බදාගෙන කුමක් නම් කරන්නෙම් දැ’යි සිතා, සත් යොදුනක් දිග පළල ඇති ‘මිථිලා’ අගනුවර ද, යොදුන් තුන්සියයක් දිග-පළල ඇති මුළු විදේහ රට ද, සොළොස් දහසක් ගම්වල පුරවන ලද කෝෂ්ඨාගාර ද, සොළොස් දහසක් නාටිකාංගනාවන් ද, හැරදමා, දූ පුතුන් ගැන මෙනෙහි නොකොට ම හිමවතට පිවිස, සෘෂි පැවිද්දෙන් පැවිදිව, පවත්තඵල භෝජන (වැටුණු ගෙඩි පමණක් අනුභව කරන්නෙක්) ව, සමාන වත් ඇති ව, සැරිසරමින් වාසය කරන්නට පටන් ගත්තේය. හිමාලයේ වෙසෙන ගන්ධාර තවුසා ද, විදේහ තවුසා ද යන මේ දෙදෙනා ම සම වත් ඇතිව, සම ආචාර ඇතිව, මෙසේ සැරිසරන කල්හි, පසුකලෙක එකට මුණ ගැසුණහ. එහෙත් ඔවුනොවුන් හඳුනා නොගත්හ. එසේ වූ නමුත් දෙදෙනාම ඉතා සතුටින් එකට එකතුව, සම වූ වත් ඇතිව වාසය කළහ. මේ අතර විදේහ තවුසා, ගන්ධාර තවුසාට උවටැන් කරන්නට ද, පටන් ගත්තේය. කිසියම් පුන් පොහෝ දවසක එක්තරා ගසක් මුල වාඩි වූ ඔවුහු දැහැමි කතාවන් කතා කරමින් කල්ගත කළහ. ඒ අතර අහස් තලයේ බබළන සඳමඬල, එක්වරම රාහු ඩැහැ ගත්තේය. සඳේ ආලෝකය කෙසේ නැති වී දැයි, සොයා බැලූ විදේහ තාපසතුමා, එය රාහුගේ ග්‍රහණයට හසු වූ බව දැන, ‘ඇදුරුතුමනි, කවරෙක් නම්, මේ සඳ වසාගෙන, එය නිෂ්ප්‍රභා කෙළේදැ’යි විචාළේය. ‘අන්තේවාසිකය, සඳට ඇති එකම උපක්ලේශය රාහුය. ඔහු ඊට බබළන්නට ඉඩ නො දෙයි. මම ද රාහු ගිලගත් සඳමඬල දැක පැවිදි වූයෙමි’යි, ගන්ධාර තවුසා උත්තර දුන්නේය. ‘ඇදුරුතුමනි, එතකොට ඔබතුමා ගන්ධාර රජතුමා ද?’ ‘අන්තේවාසිකය, එසේය. ඒ මම වෙමි.’ ‘ඇදුරුතුමනි, එසේ නම් අසනු මැනවි. මම විදේහ රටේ මිථිලා නුවර, විදේහ රජතුමා වෙමි. එබැවින් අපි දෙදෙනා ඔවුනොවුන් නො දුටු මිතුරෝ නේදැ’යි විදේහ තවුසා කීය. ‘අන්තේවාසිකය, ඔබ කුමක් අරමුණු කොට, පැවිදි වී ද?’ ‘ඇදුරුතුමනි, ඔබ පැවිදි වූ බව ඇසූ මම, ඒකාන්තයෙන් ම ඔබ පැවිදි වූයේ, පැවිද්දෙහි වූ කිසියම් විශේෂ ගුණයක් දැකීමෙන්ම විය යුතු යැයි සිතා, ඔබ ම අරමුණු කොට ගෙන, මම රාජ්‍යය අතහැර, පැවිදි බිමට පත් වූයෙමි’යි, විදේහ තවුසා පැහැදිලි කෙළේය. එතැන් පටන් ඔවුහු පෙරටත් වඩා, අතිශයින් සතුටු සිතින් යුතුව සමගිව, වැටුණු ගෙඩි පමණක් අනුභව කරමින් වාසය කළහ. මෙසේ හිමාල අඩවියේ දිගුකලක් විසූ ඔවුහු, ලුණුඇඹුල් සේවනය පිණිස, පසුකලෙක හිමවතින් බැස, එක් පසල්ගමකට පැමිණියහ.

ඒ ගමේ මිනිස්සු තවුසන් දෙදෙනාගේ ඉරියව්හි පැහැද, ඔවුන්ට පිණ්ඩපාතය දෙමින්, එගම සමීපයෙහි නවතින්ට ඔවුන් පොරොන්දු කරවාගෙන, ගම අසල කැලෑබද පෙදෙසක, රාත්‍රී ස්ථාන - දිවා ස්ථාන ආදිය සකසා දී, එහිම නවත්වා ගත්හ. එම ආරණ්‍යයට යන පාරෙහි අතරමග, තවුසන්ට දානය වැළඳීම සඳහා ජල පහසුව ඇති තැනෙක, පන්සලක් ද, ඉදිකොට දුන්හ. තාපසවරු පසල් ගමේ පිඬුසිඟා ගොස්, එකී පන්සලට පැමිණ, එහි වැඩහිඳ දන් වළඳා, තමන් වෙසෙන කැලයට පිටත්ව යති. තවුසන්ට දානය පිරිනමන මිනිස්සු, ඇතැම් දවසක වෙනම ලුණු ටිකක් පාත්‍රයට දමා දෙති. සමහර දිනෙක නෙලුම් කොළයක ලුණු මුලක් බැඳ, පූජා කෙරෙති. සමහර දිනෙක, ලැබෙන දානයෙහි ලුණු නැත. එදාට, කලින් දා ලැබුණු, අමතර ලුණු ප්‍රයෝජනවත් වේ. කිසියම් දිනෙක විදේහ තවුසාට ලුණු ගොඩක් ලැබුණි. එය රැගෙන ගිය ඔහු, බෝසතුන් දන් වළඳන වේලාවෙහි, ඔහුට සෑහෙන ප්‍රමාණයක් ලුණු දී, තමා ද ඇතිතාක් ගෙන ඉතිරිය, ඒ කොළයේ ම බැඳ, ලුණු නැති දිනෙක ගන්නෙමැ’යි සිතා එය තණ වැටියක් අතර සඟවා තැබුවේය. පසුදිනෙක ලුණු නැති අහර, තවුසන් දෙදෙනාට ම ලැබුණි. එකල්හි විදේහ තවුසා තණවැටිය අතුරෙන් ලුණු මුල ගෙන, ගන්ධාර තවුසා වෙත ගොස්, ‘ඇදුරුතුමනි, ලුණු ගනු මැනවැ’යි කීය. ‘අන්තේවාසිකය, අද මිනිසුන්ගෙන් ලුණු ලැබුණේ නැත. එසේ ඇති කල්හි, ඔබට ලුණු කොයින්ද?’ ‘ඇදුරුතුමනි, කලින්ද, මිනිස්සු අපට බොහෝ ලුණු දුන්හ. එවිට මම ලුණු නැති දවසට ප්‍රයෝජනයත් වේ යැයි සිතා, ඒවා සඟවා තැබුවෙමි.’ ‘හිස් මිනිස, යොදුන් තුන්සියයක් දිග-පළල ඇති, මුළු විදේහ රට අතැර දමා, පැවිදි වී, කිසිත් නැති තත්ත්වයට පත් වී, දැන් ඔබ ලුණු කැටයකට තෘෂ්ණාව උපදවන්නෙහි දැ’යි විදේහ තවුසාට තර්ජනය කළ බෝසත් තවුසා, ඔහුට අවවාද වශයෙන් මෙසේ ද කීය.

භිත්‍වා ගාම සහස්සානි - පරිපුණ්ණානි සොළස, කොට්ඨාගාරානි ඵීතානි - සන්නිධිං දානි කුබ්බසීති

මෙහි ‘කොට්ඨාගාරානි’ යනු ‘රන්-රිදී-මිණි-මුතු ආදී රත්නයන්ගෙන් යුතු කෝෂ්ඨාගාර ද, රෙදි හා ධාන්‍ය කෝෂ්ඨාගාර ද’ යන අර්ථයි. ‘පීතානි’ යනු ‘පිරුණු’ යන අර්ථයි. ‘සන්නිධිංදානි කුබ්බසි’ යනු ‘දැන්, හෙට අනිද්දා ප්‍රයෝජන වන්නේ යැයි ලුණු ටිකක් අරන් තියන්නෙහිද?’ යන අර්ථයි.

මෙසේ බෝසතුන් විසින් ගරහනු ලැබූ විදේහ තවුසා, එම ගැරහීම නොඉවසමින් ඊට විරුද්ධව ‘ඇදුරුතුමනි, ඔබ ඔබගේ දොස් නො බලා, මගේ ම දොස් ගැන බලන්නෙහිද? මට අනුන්ගේ අවවාදයෙන් කවර ප්‍රයෝජනයක්ද? එබැවින් මම මට ම අවවාද කර ගන්නෙමැ’යි කියා, පැවිදි වූ ඔබතුමා දැන් මට කුමට අවවාද කරහි දැ’යි කියා, මේ ගාථාව පැවසීය.

2. බොහෝ ධන-ධාන්‍ය ඇති, ගන්ධාර රට හැරදමා, (තමා ම) අවවාද කර ගනිමින් නික්මුණු (ඔබ) දැන් මෙහිදී (මට) අවවාද දෙන්නෙහි ද?

මෙහි ‘පසාසනිතො’ යනු ‘අවවාද අනුශාසනා දීම් වශයෙන්’, යන අර්ථයි. ‘ඉධදානි’ යනු ‘දැන් මේ කැලයේ දී කුමක් හෙයින් මට අවවාද කරහිද?’ යන අර්ථයි.

මේ ඇසූ බෝසත් තවුසා පිළිතුරු වශයෙන් මෙසේ කීවේය.

3. විදේහ තවුස, මම ධර්මය කියමි. අධර්මය මට රුචි නො වේ. බණ කියන මා කෙරෙහි පාපය නො ඇලේ.

මෙහි ‘ධම්මං’ යනු ‘ස්වභාව’ යි. බුද්ධාදී උතුමන් විසින් වර්ණනා කරන ලද උසස් කාරණා ම’ යන අර්ථයි. ‘අධම්මො මෙ න රුච්චති’ යන මෙහි ‘අධම්මො’ යනු ‘අස්වභාව’ යි. ‘එය මට කවදාවත් රුචි නැත’ යන අර්ථයි. ‘න පාපමුපලිප්පති’ යනු ‘ස්වභාව ම, කාරණ ම, කියන මගේ හදවතෙහි, පාපය නො ඇලේ. අවවාද දීම නම් වූ මේ කාරණය, බුදු-පසේබුදු-බුද්ධශ්‍රාවක-බෝධිසත්ත්ව යන උතුමන්ගේ ප්‍රවේණිය යි. ඔවුන් විසින් දෙන ලද අවවාද අනුවණයෝ නො ගනිති. අවවාද දෙන්නාට ඉන් වන පාපයක් නැත’ යන අර්ථයි.

4. නිධානයක් පෙන්වන්නාක් මෙන්, යමෙක් තමා තුළ ඇති වරද පෙන්වා දේ ද? නිග්‍රහ කෙරේද? එබඳු වූ නුවණැත්තකු, පඬිවරයකු ඇසුරු කරන්න. එබන්දකු ඇසුරු කරන්නා උතුමෙක් වේ. පවිටකු නොවේ. (ධම්මපදය)

5. අවවාද අනුශාසනා කරන, පවින් වළකන, ඒ පුද්ගලයා සත්පුරුෂයන්ට ප්‍රිය වන අතර, අසත්පුරුෂයන්ට අප්‍රිය වේ. (ධම්මපදය)

විදේහ තාපසයා බෝසත් තවුසාගේ මේ කතාව අසා ‘ඇදුරුතුමනි, අර්ථ සහිත යමක් කියනවිට, අනුන් හා ගටා, තරහින් කීම නො වටියි. ධර්මය වුවත් ඔබ මට කියා දුන්නේ, මොට්ට ආයුධයකින් හිස මුඩු කරන්නාක් මෙන්, ඉතාමත් පරුෂ ආකාරයකිනි’යි කියා මේ ගාථාව පැවසීය.

6. යම්කිසි කාරණයකින් අනෙකා ගටනු ලබයි ද? ඉදින් මහත් අර්ථයක් ඇති වචනයක් වුවත්, පණ්ඩිතයෙක් එවැන්නක් නො කියන්නේ ය.

මෙහි ‘යෙන කෙනචි’ යනු ‘දහමින් යුතු කරුණෙකින්’ යන අර්ථයි. ‘ලභති රුප්පනං’ යනු ‘ගැටුමක්, දූෂණයක්, තරහක් ලබාම ය’ යන අර්ථයි. ‘න තං භාසෙය්‍ය’ යනු ‘එබැවින් ඔහු ඒ අන්‍ය පුද්ගලයා යම් වචනයකින් තරහ ගන්වාද? එය මහත් වූ අර්ථයක් සලසන වචනයක් වුවත්, නො කියන්නේය’ යන අර්ථයි.

ඉක්බිති බෝසත් තවුසා, විදේහ තවුසා අමතා මෙසේ කීවේය.

7. ඒකාන්තයෙන් ගැටුනත්, නො ගැටුනත්, බොල් මෙන් විසිර ගියත්, ධර්මය ම කියන්නා වූ මට පව් සිදු නොවේ.

මෙහි ‘කාමං’ යනු ‘ඒකාන්තයෙන්’ යන අර්ථයි. මින් කියන ලද්දේ මේ අර්ථය යි. එනම්, නුසුදුසු යමක් කරන කෙනෙකුට ඔබ විසින් නුසුදුස්සක් කරන ලදැ’යි අවවාද දෙන විට, ඒකාන්තයෙන් කිපුණත් නැතත්, නැති නම් බොල් මිටක් මෙන් විසිර ගියත්, ධර්මය ම කියන මට පවක් නැත’ යන අර්ථයි.

මෙසේ ද කියා තවදුරටත් කරුණු දක්වමින් (බුදුරජාණන් වහන්සේ, ‘ආනන්දය, කිසියම් කුඹලෙක් අමු මැටිවල ඇති රොඩු, ගල් බොරලු තෝර තෝරා ඉවත් කරන්නාක් මෙන්, මම එසේ අනුන් හික්මවනු පිණිස වීර්යය නො කරන්නෙමි. ආනන්දය. මම නිග්‍රහ කරමින්, දොස් කියමින් කරුණු දක්වන්නෙමි. යමෙක් නුවණැත්තේ නම්, ඔහු එහි පිහිටන්නේය යන මේ බුදුරදුන්ගේ අවවාදයට අනුරූප වූ ප්‍රතිපත්තියක පිහිටා, යම් සේ කුඹලෙක් පිළිස්සූ භාජනවලට අතින් තට්ටු කරමින් බලා, නො පිළිස්සුණු වළං ඉවත් කරමින්, පිළිස්සුණු ඒවා ම ගනියි ද? එසේ නැවත නැවත අවවාද කොට, නිග්‍රහකොට මැනවින් පිළිස්සුණු වළඳක් වැනි, පුද්ගලයාම ගත යුතු යැ’යි දැක්වීම සඳහා)* නැවතත් ඔහුට අවවාද කරමින් මෙසේ කීය.

8. ඉදින් ස්වකීය වූ බුද්ධියක් නැතිනම්, හික්මීමක් හෝ පුහුණුවක් හෝ නැතිනම්, ඒ බොහෝ වූ ජනයා, වනයෙහි වෙසෙන අන්ධ මීමකු මෙන්, හැසිරෙන්නේය.

9. යම් හෙයකින් මෙලොව සමහර අය, ගුරුවරුන් කෙරෙහි මැනවින් හික්මුණාහුද, ශික්‍ෂිත විනය ඇති, ඒ නුවණැත්තෝ සාමාහිත සිත් ඇතිව හැසිරෙති.

යහලු වේදේහය, මේ සත්ත්වයන් අතුරෙන් යමෙක්, ඉදින් තමාගේ බුද්ධියෙන් හෝ, අවවාද දෙන පඬිවරුන් නිසා හෝ ගුරුවරුන්ගේ පැණවීම් සංඛ්‍යාත විනයෙන් හික්මුණු තැනැත්තෙක් නො වන්නේ නම්, එසේ ඇති කල්හි, ඔහු තෘණ-ලතාදියෙන් ගහණ වනයෙක, අන්ධ මීමකු වැනිය. යෝග්‍ය කෑම හෝ අයෝග්‍ය කෑම හෝ, සැක සහිත ස්ථාන හෝ, සැක රහිත ස්ථාන හෝ, යන මේ කිසිවක් ඌ නො දනියි. ඔබ වැන්නෝ ද, එසේ වෙති. එවැනි බොහෝ අය මෙලොව වෙති. මෙලොව ස්වකීය බුද්ධියෙන් තොර ඇතැම් උදවිය, ගුරුවරුන් සමීපයෙහි දී ආචාර-ප්‍රඥප්තීන්ගෙන් මොනවට හික්මුණාහු වෙති. එබැවින් ගුරුවරුන් විසින් තම-තමාට සුදුසු වූ විනයෙන් හික්මවන ලද බැවින්, ඔවුහු ‘විනීත විනයා’ නම් වෙති. ඔවුහු සුසමාහිතව, එනම් එකඟ වූ සිත් ඇතිව, හැසිරෙති.

මෙයින් දක්වනුයේ මේ කරුණයි. එනම්, මේ පුද්ගලයා විසින් ගිහියකු වශයෙන් නම්, සිය පවුලට අනුරූප වූ ද, පැවිද්දකු වශයෙන් නම්, මහණකමට අනුරූප වූ ද, ශික්‍ෂාවන්ගෙන් හික්මිය යුතුය. ගිහියෝ පවා, තම පවුලට සුදුසු වූ කෘෂි කර්මාන්ත, ගව පාලනය ආදී වූ දේවල් ඉගෙන, යහපත් ජීවිකාවෙන් සම්පූර්ණව, සමාහිත සිත් ඇතිව කටයුතු කරති. පැවිද්දෝ ද, මහණකමට අනුරූප වූ, පැහැදීම්වලට තුඩු දෙන ලක්‍ෂණවලින් යුතු යෑම්-ඊම් ආදියෙහි ද, අධිශීල-අධිචිත්ත-අධිප්‍රඥා යන ශික්‍ෂාවන්හිද, මැනවින් හික්මී, කලබල හා අවුල් ස්වභාවයන් දුරුකොට, සමාහිත සිත් ඇතිව, හැසිරෙති. ලෝකයෙහි,

10. බහුශ්‍රැත තාවයත්, ශිලප ඤාණයත්, විනයෙන් ලද හික්මුණු බවත්, සුභාෂිත වචන කතා කිරීමත්, යන මේවා මංගල කරුණු වේ. (මහාමංගල සූත්‍රය, සුත්ත නිපාත)

මේ අසා විදේහ තාපසයා, ‘ඇදුරුතුමනි, මෙතැන්පටන් මට අවවාද කරනු මැනව. නොඉවසන්නකු වන මම ඔබ සමග විරුදු ව කතා කෙළෙමි. ඊට මට සමා වුව මැනවැ’යි කියා, බෝසතුන් සමා කරවා ගත්තේය. අනතුරුව ඔවුහු ඉතා සමගියෙන් බොහෝ කලක් වැස, ඒ ගමෙන් නික්ම පෙරළා හිමවතට ම ගියහ. එහිදී බෝසත් තවුසා, විදේහ තාපසයාට කසිණ පරිකර්මය ඉගැන්වීය. ඔහු ද, එය අනුගමනය කොට අභිඥාවන් ද, සමාපත්ති ද, ඉපදවීය. මෙසේ ඔවුහු දෙදෙනා ම, නොපිරිහුණු ධ්‍යාන ඇතිව ජීවත් වී, පසුකලෙක දිවි කෙළවර මියගොස්, බඹලොව උපන්හ.

බුදුරජාණන් වහන්සේ මේ ධර්ම දේශනාව ගෙනහැර දක්වා, ජාතකය නිමවා වදාළ සේක. එදා විදේහ තාපසයා නම්, ආනන්ද තෙරණුවෝය. ගන්ධාර රජතුමා වූ කලී, ‘මම ම යැ’යි, බුදුරජාණන් වහන්සේ තමන් වහන්සේ දක්වා වදාළ සේක.