6. දද‍්දල‍්ල විමානවණ‍්ණනා අට‍්ඨකථා

6. දද්දල්ල විමන වර්ණනා

දද්දල්ලමානා වණ්ණෙන යනුවෙන් දද්දල්ල විමාන වස්තුව ඇරඹේ. එහි උත්පත්ති කථාව කෙසේ වීද යත්? භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර ජේතවන විහාරයෙහි වැඩවාසය කරන සේක. එසමයෙහි නාල නම් ගමේ ආයුෂ්මත් රේවත නම් තෙරණුවන්ගේ උපස්ථායක වූ එක්තරා කෙළෙඹියකුට දියණිවරු දෙදෙනෙක් වූහ. ඒ අතුරෙන් එක් තැනැත්තියක් භද්දානම් ද අනෙක් තැනැත්තිය සුභද්දා නම් ද වූහ. ඔවුන් අතරින් භද්දා නමැත්තිය පතිකුලයට ගියාය. ඕ ශ්‍රද්ධාවන්ත වූවා, බුද්ධිමත් වූවා ප්‍රසන්න වූවා, නමුත් වඳ අඟනක වූවාය. ඕ තොමෝ තම ස්වාමියාට මෙසේ කීවාය. සුභද්දා නම් වූ මගේ කණිටු සොහොයුරිය සිටී. ඇය ගෙන එන්න ඉදින් ඇයට පුතකු ලැබෙන්නේ නම් ඔහු මට ද පුතු වන්නේ ය. මෙසේ කුල පරපුරද නොනස්නේ යයි සැමියාට කීවාය. හෙතෙමේ ද යහපතැයි පිළිගෙන එසේ කළේය.

ඉක්බිති භද්දා තොමෝ ‘සුභද්දාවෙනි, දන්දීමෙහි නියැලෙමින්, ධාර්මිකව හැසිරෙමින්, අප්‍රමාදී වන්න. එසේ කිරීමෙන් මෙලොව වශයෙන් ද, පරලොව වශයෙන් ද යහපතක් අත්පත් වන්නේම වේ.’ යයි සුභද්‍රාවට ඔවදන් දුන්නාය. ඇයගේ අවවාදයෙහි පිහිටා කියන ලද පරිද්දෙන්ම පිළිපදින්නා වූ සුභද්දා තොමෝ, එක් දිනක් ආයුෂ්මත් රේවත තෙරණුවන් ඇතුළු අටනමකට දානයට ආරාධනා කළාය. තෙරණුවෝ ද සුභද්දාවට පින් රැස්වීම පිළිබඳව සිතා දානයට සංඝයා තෝරාගැනීම් වශයෙන් භික්‍ෂු සත්නමක් ගෙන ඇගේ නිවසට වැඩමවූහ. ප්‍රසන්න වූ සිත් ඇති මේ තොමෝ ආයුෂ්මත් රේවත තෙරණුවන් හට ද අනික් භික්‍ෂූන්ට ද ප්‍රණීත වූ ඛාද්‍යයෙන් හා බෝද්‍යයෙන් සිතින්ම සංග්‍රහ කළාය. තෙරණුවෝ අනුමෙවෙනි බණ වදාරා ගියහ. ඕ තොමෝ පසුකල්හි කළුරිය කොට නිර්මාණරතී දෙව්ලොව උපත ලැබුවාය.

සුභද්දා තොමෝ තමාගේ දිවසැපත ගැන සලකා බලා කවරනම් පිනකින් මෙහි උපන්නේ වේදැයි සිහි කරන්නී ‘භද්දාගේ අවවාදයෙහි පිහිටා සංඝගත කොට දන් දීමෙන් මේ සැපතට පැමිණියා වෙමි’යි දැක භද්දා වූ කලී කොහේ උපන්නාදැයි බලන්නී ශක්‍රයාගේ පරිචාරිකාවක ලෙස උපන් ඇය දැක අනුකම්පා කරන්නී ඇගේ විමනට පැමිණියාය. එවිට භද්ද දෙවඟන ගාථා දෙකකින් මෙසේ විමසුවාය.

දද්දල්ලමානා වණ්ණෙන - යස්සා ච යසස්සිනී සබ්බෙදෙවෙ තාවතිංසෙ - වණ්ණෙන අතිරෝචසී

දස්සනං නාභිජානාමි - ඉදං පඨමං දස්සනං කස්මා කායානු ආගම්ම - නාමෙන භාසසෙ මමං

මෙසේ විචාළ කල්හි ඇය පිළිතුරු දෙන්නී,

අහං භද්දෙ සුභද්දාසිං - පුබ්බෙ මානුසිකෙ භවෙ සහ භරියා ච තෙ ආසිං - භගිනීච කණිට්ඨකා

සා අහං කායස්ස භෙදා - විප්පමුත්තා තතො චුතා නිම්මානරතීනි දෙවානං - උප්පන්නා සහව්‍යතං

එහි වණ්ණෙන වර්ණ ආදී සම්පත්තියෙන් දස්සනං නාභිජානාමි මින් පෙර ඔබේ දැක්මක් වී යයි නො දනිමි. ඔබ මා විසින් මීට පෙර දක්නා ලදැයි නො සිතමි. පෙර දක්නා ලද්දියක නොවේ යන අර්ථයි. එහෙයින් ඉදං පඨම දස්සනං යයි කීය. මේ පළමු දැකීමයි යනුවෙන් කීවාය. කස්මා කායානු ආගම්ම නාමෙන භාසසෙ මමං කවරනම් දේව කොට්ඨාසයකින් පැමිණ ‘භද්දෙ’ යන නමින් මා අමතන්නෙහි ද?

අහං භද්දෙ යන මෙහි භද්දෙ යනු ආලපනයයි. ආමන්ත්‍රණයයි. සුභද්දාසිං මම සුභද්ද නම් වෙමි. ඔබගේ භගිනී කණිට්ඨාකා අසිං ඔබගේ කණිටු සොහොයුරිය වූවෙමි. එහි පුබ්බෙ මුනාසක භවෙ සහ භරියා යන්නෙහි සහ භරියා යනු ‘සමාන බිරිඳයි’ යන අදහසයි. තෙ ඔබේ සමග එක් අයකුගේ බිරිඳක් ඔබේ සැමියාගේම බිරිඳ වුයෙමි යන අර්ථයි. නැවත භද්ද මෙසේ විචාළාය -

බෙහෙවින් කරන ලද පින් ඇති සත්ත්වයෝම නිර්මාණරතී දෙව්ලොව උපදින සුභද්දාවෙනි, ඒ දෙවියන් අතර වෙසෙන ඔබ තමන්ගේ උපත පිළිබඳව තොරතුරු කියන්න.

ඔබ කෙසේ කවරෙකු විසින් අනුශාසනා කරනු ලැබීමෙන් කෙබඳු වූ දානයකින් කවරනම් යහපත් පැවැත්මක් ඇතිව පැවැත්මෙන් මේ සම්පත් ඇති වූවෙහිද?

මෙබඳු විපුල වූ, විශේෂ වූ සම්පත්තියට ඔබ පැමිණ සිටින්නෙහිය. දේවතාවිය, මෙසේ කවරනම් කුසලයක ඵලයකින් ද යන බව මට කියන්න.

සුභද්දා නැවත මෙසේ පිළිතුරු දුන්නීය.

පෙර භවයෙහි පිදුම් ලැබීමට සුදුසු වී සංඝයා හට පැහැදීමෙන් යුතුව සියතින්ම පිණ්ඩපාතය දුනිමි. අට නමක් වඩමවා යම්කිසි දානයක් දුන්නේ නම්,

ඒ පිනෙන් මට මෙබඳු වර්ණයක් ලැබිණ. ඒ පිනෙන් මට මෙබඳු සම්පත් ලැබිණ. මා හට යමක් ප්‍රිය වේද, ඒ සම්පත් මට උපදී.

මහත් ආනුභාව ඇති දේවතාවියනි, ඔබට මෙසේ කියමි. මිනිස් දුවක වූ මම යම්කිසි පිනක් කළෙම් ද, ඒ පිනෙන් මෙසේ දීප්තිමත් ආනුභාවයක් ඇතිව වෙසෙමි. මගේ වර්ණය ද සියලු දිසාවන් බබළවයි.

එහි පහූත කත කල්‍යාණා තෙ දෙවෙ සන්ති - පහූතකත කල්‍යාණ යනු ඒ කරන ලද මහා පින්කම්ය. තෙ යනු නිර්මාණරතී දෙවිවරුය. දෙවෙ යන්ති යනු ඉපදීම් වශයෙන් එහි යති යනු අදහසය. පාණිනො සත්ත්වයෝ යෙසං - නිර්මාණරතී දෙවිවරු අතරෙහි, ත්‍වං අත්තනො ජාතිං කිත්තයිස්සි - කියන්නෙහි යන අදහසයි.

කෙන වණ්ණෙන - කවර කරුණකින් කීදීසෙනවා එව ශබ්දය එකතු කොට දැක්වීමෙහි (සමුච්චයාර්ථයෙහි) නිපාතයි. කවර අයුරකින් හෝ යන අර්ථයි. කීදිසෙන ච යන මේ පාඨයම වුව ද යෙදිය හැකිය. සුබ්බතෙන යහපත් පැවැත්මෙන්. පිරිසිදු සීලයෙන් යන අර්ථයයි.

අට්ඨෙව පිණ්ඩපාතානි - භික්‍ෂූන් වහන්සේ අටනමකට දෙන ලද පිණ්ඩපාතයන් සඳහා කියවේ. අද්දං දුන්නෙමි.

සුභද්දා විසින් මෙසේ කියන ලද කල්හි භද්දා නැවත මෙසේ විචාළාය.

මම (ඔබ දන් දුන් භික්‍ෂූන් සංඛ්‍යාවකට වඩා වැඩි සංඛ්‍යාවක් වූ බ්‍රහ්මචාරී වූ භික්‍ෂු සමූහයක් ආහාරපාන ආදියෙන් සියතින් වැළඳවීමි.

එහෙත් ඔබ දන් දුන් සංඛ්‍යාවට වඩා වැඩි ගණනකට දන් දී පහත් දෙව්ලොවක උත්පත්තියට පැමිණියෙමි. ඔබ සුලු ස්වභාවකට (දන් දී) විශේෂ උසස් බවකට පැමිණියේ කෙසේද? දේවතාවියනි, (මා විසින්) විමසන ලද ඔබ මෙය කිනම් කර්මයක ඵලයක්ද බව මට කියන්න.

එම ගාථාවෙහි තයා යනු අවධි අර්ථයෙහි කරණ විභක්තියයි. නැවත සුභද්දා තමන් විසින් කරන ලද පුණ්‍ය කර්මය මෙසේ කීවාය.

උතුම් ගුණයෙන් මන වඩන්නා වූ මනා අවබෝධයක් ඇත්තා වූ භික්‍ෂූන් මගේ නගරයේ විසූහ. රේවත තෙරණුවන් අටවැන්නා කොට ඇති භික්‍ෂූන් අටනමකට දානය සඳහා මම ආරාධනය කළෙමි.

මගේ යහපත කැමති වූ ඒ තෙරණුවෝ සංඝයාට දන් දෙන්නැයි මට කීහ. මම උන්වහන්සේගේ වචනය අනුව ක්‍රියා කළෙමි.

සාංඝික කොට දෙන ලද ඒ දානය පමණ නොකළ හැකි තරම් ගුණවතුන් කෙරෙහි පිහිටියේය. ඔබ විසින් පුද්ගලයන් කෙරෙහි දෙන ලදී. එය ඔබට මහත්ඵල වූයේ නොවේ.

එහි මනොභාවනියො මන වඩන්නා වූ, උදාර ගුණවත් බව නිසා ගෞරවණීය වූ. සන්‍දිට්ඨො ආරාධනා වශයෙන් අවබෝධයෙන් යුතුව කියන ලදී. ඒ නිසා මේ ගාථාර්ධය කීහ. තාහං භත්තෙන නිමන්තෙසිං රේවතං අත්තනට්ඨ මන්ති මන වඩන්නා වූ ඒ රේවත ආර්යයන් වහන්සේ අටවෙනි කොට ඇති, (හෙවත් අටනමක් වූ) භික්‍ෂූන් හට දානය සඳහා මම ආරාධනා කළෙමි.

සො මෙ අත්‍ථ පුරෙක්‍ඛාරො ඒ රේවත නම් ආර්යයන් වහන්සේ දානයේ මහත්ඵල භාවය ඇති කිරීමෙන් මගේ යහපත පෙරටුකොට ගත්තාහූ යහපත කැමති වූහ. සංඝෙ දෙහීති මං අවොච “සුභද්දාවෙනි, ඉදින් ඔබ භික්‍ෂූන් අටනමකට දෙනු කැමැත්තෙහි නම් යම් කෙනෙක් ඒ සංඝයා උදෙසා මනාසේ දෙන ලද මනාසේ පුදන ලද මනාසේ පරිත්‍යාග කරන ලද දානයක් දෙන්නහුද සාංඝික ලෙස පිහිටියා වූ බුදුරදුන් විසින් වර්ණනා කරන ලද ඒ දානය මහත්ඵල මහානිසංස සහිත වන්නේය. යම්හෙයකින් පුද්ගලයන් වෙත යොමු වූ දානයට වඩා සාංඝික වූ දානයෙහි මහත්ඵල ඇත්තේද, එහෙයින් සංඝයාට සාංඝික කොට දෙන්න. සංඝයා උදෙසා දානය දෙන්න යයි” මට කීහ. තං එම දානය.

මෙබඳු වූ දානය සිහිපත් කරන්නා වූ එයින් සොම්නස උපදවා ගන්නා වූ යමෙක් ලෝකයෙහි සිටීද, උත්තම භාවය ඇති ඔව්හු මසුරු මල සහමුලින් යටපත්කොට ස්වර්ගය නමැති ස්ථානයට පැමිණෙන්නේය.

මෙසේ කියූ සුභද්දා තමන්ගේ දේව ලෝකයට ගියාය. අනතුරුව දෙවියන්ට ප්‍රධාන වූ ශක්‍රයා පැමිණ ශරීරාලෝකයෙන් තව්තිසා දෙවියන් යටපත්කොට බැබළුනා වූ සුභද්දා නම් දෙව්දුව දැක දෙව්ලියන්ගේ පිළිසඳර කථා ඇසූ නමුත් එකෙණෙහිම සුභද්දා අතුරුදන් වූ බැවින් ඇය කව්දැයි දැකගත නුහුනු නිසා භද්දා දෙවඟනගෙන් මෙසේ විචාළේය.

භද්‍රාවෙනි, ඔබ සමග සාකච්ඡා කළා වූ, තව්තිසා දෙවිවරුන් මැඩ වර්ණයෙන් බැබළුනා වූ ඒ දෙවඟන කවරියක්ද, ඔබ කෙසේ දන්නේ ද කවර තැනැත්තියක් ද,

දෙව්රජුනි,

පෙර මම මිනිස් ලොව මිනිස් දුවක් වීමි. මට කණිටු සොහොයුරියක් ද වූවාය. මාත් ඇයත් දෙදෙන එකම ස්වාමියකුගේ සමාන භාර්යාවන් වශයෙන් විසූමු. සංඝයා කෙරෙහි දන් දී කරන ලද පින්කම් නිසා ඇය බබළන්නීය.

ඉක්බිති ශක්‍රයා සංඝගත දක්‍ෂිණාවේ මහානිසංස භාවය දක්වමින්, දහම් පද කීවේය. මෙසේ කියන ලදී.

භද්‍රාවෙනි, ගුණයෙන් අප්‍රමාණ වූ සංඝයා කෙරෙහි ඔබේ සොහොයුරිය යම් දානයක් දුන්නීද, පූර්වයෙහි කරන ලද එම දානමය ධර්මයෙන් සොහොයුරිය ඔබ අභිබවා සිටී.

ගිජුකුළු පව්වෙහි දී මා විසින් ප්‍රශ්න කරනු ලැබූ බුදුන් වහන්සේ මහත්ඵල විපාක ඇත්තේ කවරෙකු වෙත දෙන ලද පරිත්‍යාගයෙන් ද යන බව ප්‍රකාශ කළහ.

කවරෙකු වෙත දෙන ලද දානය පරලොව සඳහා මහත්ඵල වන්නේද යන බව දන්නා වූ පින් බලාපොරොත්තු වන්නා වූ, අය පිළිබඳව බුදුන් වහන්සේ මෙසේ ප්‍රකාශ කළහ.

කර්මය හා ඵලය දැනගෙන යම්කිසිවකුට දෙන ලද දානයේ මහත් වූ ඵලවිපාක ඇතිවන්නේ ද එය බුදුන්වහන්සේ මට වදාළහ.

යම් සඟනමක් මාර්ග හතරට පිළිපන්නේ ද ඵල සතරෙහි පිහිටියේද, ඒ මේ සංඝ තෙමේ ඍජු ප්‍රතිපත්ති ඇත්තේය. ප්‍රඥාවෙන් හා සීලයෙන් සන්සුන්ව වෙසෙන්නේය.

දන් දෙන්නා වූ පින් බලාපොරොත්තු වන්නා වූ මනුෂ්‍ය ප්‍රාණීන් සංඝයා වෙත දෙන දානය පරලොව සඳහා මහත්ඵල වන බව බුදුහු වදාළහ.

මේ සංඝ තෙම උතුම් වන්නේ ය. උසස් බවට පත් සිත් ඇත්තේය. මේ සංඝ තෙමේ ගැඹුරු ජලය සහිත සයුර මෙන් මිනිය නොහැකි ගුණ ඇත්තේය. බුද්ධශ්‍රාවක වූ මේ සංඝයා වහන්සේලා ශ්‍රේෂ්ඨ වන්නාහ. නුවර්ණ නමැති ආලෝකය දෙන්නාහ. ධර්මය දේශනා කරන්නාහ.

යම්කෙනෙක් ඒ සංඝයා උදෙසා මනාසේ දෙන ලද මනාසේ පුදන ලද මනාසේ පරිත්‍යාග කරන ලද දානයක් දෙන්නාහුද සංසික ලෙස පිහිටියා වූ බුදුන්වහන්සේ විසින් වර්ණනා කරන ලද්දා වූ ඒ දානය මහත්ඵල සහිත වන්නේය.

මෙබඳු වූ දානය සිහිපත් කරන්නා වූ එයින් සොම්නස උපදවා ගන්නා වූ යමෙක් ලෝකයේ සිටිත්ද, උත්තම ස්වභාවය ඇති ඔව්හු මසුරුමල සහමුලින් යටපත්කොට ස්වර්ගය නමැති ස්ථානයට පැමිණෙන්නේ ය.

එහි ධම්මෙන හේතුවෙන් හෙවත් සත්‍ය මාර්ගයෙන් තයා අවධි අර්ථයෙහි කරණ විභක්ති වචනයි. දැන් ධම්මෙන යනුවෙන් කියන ලද ඒ අර්ථය දක්වනු පිණිස යං සංඝස්මිං අප්පමෙය්‍ය පතිට්ඨාපෙසි දක්‍ඛිණන්ති යයි කියන ලදී. ‘අප්පමෙය්‍ය’ යනු තමන් විසින් කරන ලද්දා වූත් කරවන ලද්දා වූත් විශේෂ ගුණානුභාවයාගේ වශයෙන් යන අදහසයි. ප්‍රමාණ කළ නොහැකි යන අර්ථය ද ගැනේ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරිපිටදීම අසන ලදී. ඉදිරිපිටදීම පිළිගන්නා ලදී යයි දක්වමින් පුච්ඡිතො ආදිය කීහ. එහි යජමානානං යනු දන් දෙන්නා වූ අයගේ පුඤ්ඤ පෙක්‍ඛාන පාණිනං පුඤ්ඤපෙක්‍ඛානං කියයුතු තැන අග නිග්ගහීතය හෙවත් බින්දුව ලොප්කොට පුඤ්ඤපෙක්‍ඛාන යයි කියා ඇත. පිනෙහි ඵලය බලාපොරොත්තු වන සත්ත්වයෝ ඔපධිකා උපධි යන ස්කන්ධයෝය. උපධීන් ඇතිකරන ස්වභාවය හෝ උපධීන් ක්‍රියාවෙහි යෙදවීම ඔපධික නම් වේ. ආත්මභාවය ඇතිකරවන යන අදහස ඇතුළත් වේ.

ජානං කම්මඵලං එකං සත්ත්වයන්ගේ තම තමාට අයත් තමන් විසින්ම රැස්කරගත් ඒ ඒ පිනද පිනෙහි ඵලයද අල්ලෙහි නෙල්ලි ගෙඩියක් මෙන් පැහැදිලිව දන්නා වූ සකං යන පදය ‘ය් කාරයට ‘ක’ කාරය ආදේශ කොට කියන ලද්දකි. ‘ක’ ආදේශයට පෙර සයං යන්න අත්තනා හෙවත් තමාම යන අර්ථ දැක්වේ.

පටිපන්නා පිළිපදින්නාහ. සෝවාන් ආදී මාර්ගයන්හි පිහිටියාය යන අර්ථයි. උජුභූතො ඍජු ප්‍රතිපත්තියෙන් සෘජුභාවයට පැමිණ දානමානාදිය පිළිගැනීමට සුදුසුකම් ඇතිකර ගත්තා වූ, පඤ්ඤා සීල සමාහිතො ප්‍රඥාවෙන් ද ශීලයෙන් ද යුක්තව, සන්සුන් වූයේ දෘෂ්ටිය හෙවත් තමන් විශ්වාස කරන ධර්මය පිළිබඳ සීලයෙන්ය යුක්ත වූයේ උතුම් වූ දැක්මෙන් ද සීලයෙන් ද යුක්ත වූයේ වෙයි. එයින් ද එම සංඝයාගේ පරමාර්ථ වශයෙන් පවත්නා සංඝ ස්වභාවයම දැක්වේ. දෘෂ්ටියෙන් ද ශීලයෙන් ද ශ්‍රමණ භාවයෙන් ද සංඝ යන ස්වභාවයෙන් සිටි බැවින් ද, සංඝ යයි කියනු ලැබේ. තවද, සන්සුන් ස්වභාවය සමාධියයි. ප්‍රඥාවද ශීලය ද, සන්සුන් බව ද මේ අයට ඇත්තේය යන අරුතෙන් පඤ්ඤාසීල සමාහිතො යයි කියනු ලැබේ. එහෙයින් මෙම සංඝයාට සීලාදී ධර්මස්කන්ධ ස්වභාවයෙන් යුක්තවන හෙයින් සංඝයාගේ උතුම් වූ පූජනීය භාවය දැක්වේ.

විපුලො මහග්ගතො ගුණයන්ගෙන් උසස් බවට පත් වූයේය යන අදහසින් මහග්ගතො යයි කියනු ලැබේ. ඒ හේතුවෙන්ම තමන් විසින් කරන ලද්දා වූ ද, කරවන ලද්දා වූ ද, පුණ්‍ය ඵලයන්ගේ මහත් බව හේතුවෙන් විපුල යයි කියනු ලැබේ. උදධීව සාගරො මෙහි ජලය දරා සිටීය යන අදහසින් සාගරයට උදධී යයි කියනු ලැබේ. සාගරය මෙපමණ ජලාශයකින් යුක්ත වී යයි යනාදී ලෙසින් ජලයේ ප්‍රමාණය දැක්විය නො හැක්කේය. මෙය ගුණය වශයෙන් මෙසේය යන අර්ථයයි. එකෙහි මෙය හි ශබ්දය අවධාරණාර්ථයෙහි වේ. මේ සංඝයාම ශ්‍රේෂ්ඨ වෙති යන අර්ථය වේ. මෙසේද කියන ලදී.

“මහණෙනි, සංඝයා හෝ සමූහයා හෝ යම්තාක් තථාගත ශ්‍රාවක සංඝයා වෙත්ද, ඒ පිරිසට අග්ග හෙවත් ශ්‍රේෂ්ඨ යයි කියනු ලැබේ” යනුයි.

නරවීර සාවකා මිනිසුන් අතර වීර්ය සම්පන්න වූ මනුෂ්‍යයන්ගේ ශ්‍රාවකයෝය යන අදහසයි. පභංකරා ලෝකයට නුවණ නමැති ආලෝකය ඇති කරන්නා වූ, ධම්ම මුදීරයන්ති ධර්මය පෙන්වා දෙති. කෙසේද ධර්මස්වාමී වූ බුදුන්වහන්සේ විසින් ධර්මයේ බැබළීම හෙවත් දහම් අසන ආර්ය සංඝයා මත තබන ලදී.

යෙ සංඝමුද්දිස්ස දදන්ති දානං යම් සත්ත්ව කෙනෙක් ආර්ය සංඝයා උදෙසා සම්මුති සංඝයා අතරෙහි (මාර්ග හිත ඉපදීමට පෙර උපදිත් සිතින් යුතුව ගෝත්‍රභූ පුද්ගලයන් කෙරෙති. හෝ දන් දෙත්ද, ඒ දානය පරිත්‍යාග වශයෙන් දෙන ලද්දේ නමුදු සුදින්නං නම් වේ. පූජා හෝ ත්‍යාග වශයෙන් දෙන ලද්දේ සුහුතං යී යෙදේ. මහා පූජාවක් වශයෙන් පරිත්‍යාග කරන ලද්දේ සුයිට්ඨං නම් වේ. කුමක් හෙයින්ද යත්. සා දක්‍ඛිණ සංඝගතා පතිට්ඨිතා මහප්ඵලා ලොකවිදූන වණ්ණිතා ලෝකය අවබෝධ කරගත්තා වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් ආනන්දය, මම කවර ආකාරයකින් හෝ සාංඝික දානයකට වඩා පෞද්ගලික දානය ඵල සහිතයයි නො කියමි යයි ද ‘පින් කැමැත්තවුන්ගේ පූජාවට සංඝයාම ප්‍රමුඛ වේ’ යයිද, ලෝකයාට උතුම් පින්කෙත සංඝයාම යයි ද, ආදී වශයෙන් සාංඝික පූජාවේ මහත්ඵල වශයෙන් වර්ණනා කරන ලදී. ප්‍රශංසා කරන ලදී. උසස්කොට දක්වන ලදී යන අර්ථ ඇත්තේ වේ.

මෙබඳු වූ සංඝයා උදෙසා තමන් විසින් කරන ලද දන්දීම, සිහි කරන්නා වූ පුද්ගලයෝ වෙදජාතා සොම්නස් උපදවා ගත් අය විනෙය්‍ය මච්ඡෙර මලං මසුරු බවම සිතේ කිලිටි බව ඇතිකරන බැවින් මච්ඡෙරමලං මසුරු මල යයි යෙදේ. තවද මසුරු බවය අන්‍ය වූ ඊර්ෂ්‍යා ලෝභ ද්වේෂ ආදී කිලිටි ස්වභාවයන්ය යන අදහසින් ද ඉච්ඡෙරමලං මසුරුමල යයි යෙදේ. ඒ ‘මල’ යන්න ද අවිද්‍යාව සැකය මානසික විපර්යාස යන මූලයන් සමග පවතී යන අදහසින් ‘සමූලං’ යී යෙදේ. විනෙය්‍ය යනු හික්මවා යටපත්කොට, අනින්‍දිතා සග්ගමුපෙන්ති ඨානං උත්තම වූ ස්වර්ග නමැති ස්ථානයට පැමිණේ යන අදහසයි. සෙසු සියල්ල පෙර කියන ලද පිළියෙළම වේ.

මේ සම්පූර්ණ ප්‍රවෘත්තිය සක්දෙව් රජ තෙමේ ‘දද්දල්ල මාතා වණ්ණෙන’ යන ආදී වශයෙන් මහ මුගලන් තෙරුන් වහන්සේට කීවේය. ආයුෂ්මත් මහ මුගලන් තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට කීහ. ඒ කරුණ අර්ථෝත්පත්ති කොටගෙන රැස්ව සිටි පිරිසට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දහම් දෙසූ සේක. මහජනයාට ධර්ම දේශනාව සාර්ථක වූයේය.

දද්දල්ල විමාන වර්ණනාව නිමියේ ය.