3. පුත‍්තමංසසුත‍්තවණ‍්ණනා අට‍්ඨකථා

3. පුත්තමංස සූත්‍ර වර්ණනාව

තෙවැනි සූත්‍රයේ - “චත්තාරො මෙ භිකඛවෙ! ආහාරා” යනාදිය පෙර කියන ලද පරිදිමය. මේ සූත්‍රයේ අර්ථොත්පත්තිය බහා තැබිය යුතු හෙයින් එය දක්වා, මෙහි පෙර විස්තර නොකළ පදයන්ගේ විවරණ පමණක් දක්වමු. කුමක් අරභයා මේ සූත්‍රය දේශනා කළේ ද? ලාභසත්කාර අරභයායි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වනාහී මහත් ලාභසත්කාර ඇතිවිය. යම්සේ සාරාසංඛ්‍ය කල්ප ලක්ෂයක් පුරා පුරන ලද දානපාරමිතා රාශියේ ප්‍රතිඵල වශයෙනි. සෑම දිසාවකින් ම මහවැසි දෙක බැගින් පැන නැගී මහා සැඩ පහරක් ඇතිවූවාක් මෙන් සියලු පාරමිතාවෝ, “එකම ආත්ම භාවයක විපාක දෙන්නෙමු”යි එක්රැස් වී ලාභසත්කාර නමැති මහසැඩ පහරක් හටගත්තේ ය. ඒ ඒ දෙසින් ආහාරපාන, යාන, වස්ත්‍ර, මල් ගඳවිලවුන් ආදිය ගත් අත් ඇතිව ක්ෂත්‍රිය බ්‍රාහ්මණාදීහු අවුත් “බුදුරජාණන් වහන්සේ කොතැනද?” “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කොතැනද?” “දෙවියන්ට දෙවි වූ උතුමා කොතැනද?” “අති උතුම් මිනිසා කොතැනද?” “පුරුෂ ශ්‍රේෂ්ඨයා කොතැනද?”යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ම සොයා යති. කරත්ත සිය ගණනින් ප්‍රත්‍ය පුරවාගෙන අවුත්, දෙව්රමෙහි අවසරයක් නොලැබ හාත්පස ගවුවක් පමණ ප්‍රදේශයේ කරත්ත වියගසෙන් වියගස ගැටෙන සේ තබා අන්ධක වින්ද බ්‍රාහ්මණාදීහු මෙන් ලුහුබැඳ සිටිත්. මේ විස්තර සියලු ඛන්ධකයන්හිද ඒ ඒ සූත්‍රයන්හිද පැමිණි අයුරින් දතයුතුයි.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙන් ම භික්ෂු මහා සංඝයාට ද මෙම ලාභසත්කාර ඇතිවිය. එනිසා මෙය කියන ලදී.

“එසමයේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සත්කාර කරන ලද්දේ,ගරුකරන ලද්දේ, පුදන ලද්දේ, පූජාකරන ලද්දේ, අපචායනය කරන ලද්දේ, සිවුරු-පිණ්ඩපාත-සේනාසන-ගිලන්පස බෙහෙත් පිරිකර ආදිය ලබන සුළු වූයේ වේ. භික්ෂු සංඝයාටද සත්කාර කරන ලද්දේ, ගරු කරන ලද්දේ -පෙ- වේ.”

එසේම “චුන්දය! යම්සේ දැන් මේ ලෝකයේ පහළ වූ යම් සමූහයක්, ගණයක් වේනම්, චුන්දය! භික්ෂු සංඝයා මෙන් ලබන ලද ලාභ, කීර්ති ප්‍රශංසාදියෙන් යුක්ත වූ අන්‍ය සමූහයක් හෝ ගණයක් මම නොදකිමි.”

මෙලෙසින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ද භික්ෂු මහා සංඝරත්නයට ද උපන් (මහා සැඩපහර දෙකක් බඳු) ලාභ සත්කාර දෙක එක්වී, මහා නදී දෙකක ජලපාර මෙන් අප්‍රමාණ විය.

ඉක්බිති ශාස්තෘන් වහන්සේ තනිව හුදකලා වූ සේක් මෙසේ සිතූ සේක. “අතීත බුදුවරුන්ට ද ලාභසත්කාර ලැබීම් මේ අයුරින් ම සිදුවිය. අනාගත බුදුවරුන්ට ද මෙසේම සිදුවේ. කිම භික්ෂූන් වහන්සේලා රසවත් ආහාරපාන ලැබ, සිහිකල්පනා ඇතිව රාගාදිය දුරුකරමින් සිවුපසය පරිභෝජනය කිරීමට සමත්වේද? අසමත්වේද?”යි යනුවෙනි.

මෙසේ විමසා බැලූ බුදුපියාණන් වහන්සේ දැන් අලුත පැවිදි වූ ඇතැම් කුලපුත්‍රයෝ ප්‍රත්‍යවේක්ෂා නොකර ආහාරපානාදිය පරිභෝජනය කරනු දුටුසේක. එය දැකීමෙන් පසු බුදුපියාණන් වහන්සේට මේ අදහස පහළවිය. “මවිසින් සාරාසංඛ්‍ය කල්ප ලක්ෂයක් පුරා පාරමීදම් පිරූයේ හුදෙක් චීවරාදී ප්‍රත්‍ය ලැබීමට නම් නොවේ. උතුම් ඵලය වූ අරහත් බව පිණිසම පුරන ලද්දේය. මේ භික්ෂූහු මා ළඟ පැවිදි වූවෝ චීවරාදී ප්‍රත්‍ය ලබාගැනීමට ම නොවෙති. අර්හත් ඵලය සාක්ෂාත් කරගැනීමට ම පැවිදි වූහ. දැන් ඔවුහු මා දැක්වූ අසාර දෙය සාර ලෙසත් සාර දෙය අසාර ලෙසත් ගනිති”යි බුදුරදුන්ට ධර්මසංවේග පහළ වූ සේක. අනතුරුව මෙසේ සිතූසේක. “ඉදින් මට පස්වන පාරාජිකාවක් පැණවිය නොහැක. ප්‍රත්‍යවේක්ෂා නොකර ආහාර ගැනීම පස්වන පචිති ඇවතක් ලෙස සමාන වුවත්, මේ ආහාර ගැනීම් ආදිය පුහුදුන් සත්වයන්ගේ නිත්‍ය අවශ්‍යතාවක් වන බැවින් එසේ පැණවිය නොහැක. මෙය පස්වැනි පාරාජිකාව මෙන් දේශනා කළ කල්හි, අනාගතයේ එය සිහිපත් කරන භික්ෂූන් වහන්සේලා ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරමින් සිවුපසය වළඳනෝ ම ය. උන්වහන්සේලා මෙසේ ධර්මයේ දාසයන්ව, සංවරයෙන් යුක්තව, තම සීමාව මැනවින් දැනගනිති. මේ අර්ථෝත්පත්තිය සඳහාම මෙම පුත්තමංස උපමා සූත්‍රය දේශනා කළ සේක.

එහි “චත්තාරො මෙ භික්ඛවේ! ආහාරා” යනාදිය ඉහත පැවසූ පරිදිම අර්ථ දැනගත යුතුය.

සතර ආහාරයන් දක්වා දැන් ඒවායේ ආදීනව දැක්වීමට “කථඤ්ඤච භික්ඛවේ! කබලිංකාරෝ ආහාරො දට්ඨබ්බො” යනාදිය දේශනා කළ සේක.

එහි - “ජයම්පතිකා” යනු අඹුව හා සැමියාය. “පරිත්තං සම්බලං” යනු බත් මුලක්, අත්සුණු, අග්ගලා යනාදී අනිකුත් අල්ප මාර්ගෝප-කරණයන්ය. “කන්තාර මග්ගං” යනු කාන්තාරය මැදින් වූ මාර්ගයට. කාන්තාරයේ වූ මාර්ගය. කාන්තාර පහකි. චෝර කාන්තාරය, වාළ කාන්තාරය, අමනුෂ්‍ය කාන්තාරය, නිරුදක කාන්තාරය හා අල්ප භක්‍ෂ කාන්තාරය යනුවෙනි. යම් කාන්තාරයක සොරබිය ඇත්නම් ඒ චෝර කාන්තාරයකි. යම් කාන්තාරයක සිංහ, ව්‍යාඝ්‍රාදී නපුරු-දරුණු සත්තු සිටිත් නම් ඒ වාළ කාන්තාරයයි. යම් කාන්තාරයක වළවාමුඛ යක්ෂණිය වැනි අමනුෂ්‍යයන්ගේ වශයෙන් භයක් වේනම් ඒ අමනුෂ්‍ය කාන්තාරය නම් වේ. බීමට හෝ නෑමට දිය පොදක් නොමැති කාන්තාරය, “නිරුදක” නම් වේ. යම් කාන්තාරයක යෑයුතු හෝ බුදියයුතු දෙයක්වත්, යටත් පිරිසෙයින් කඳ - මුල් ආදියක්වත් නොමැත්තේද ඒ අල්ප භක්ෂ කාන්තාරය නම් වේ. යම් තැනක වනාහී මේ පස්වැදෑරුම් බිය ඇතිවන්නේ ද එය කාන්තාරයක්මය. මෙබඳු වූ යම් ප්‍රදේශයක් දින දෙකතුනකින් ඉක්මවිය හැකිනම් එබඳු ප්‍රදේශය මෙහිදී අදහස් නොවේ. මේ සූත්‍රයේදී නිරුදක වූත් අල්පභක්ෂ වූත් යොදුන් සීයක් පුරා පැතිර සිටි මහා කාන්තාරයක් අදහස් කරන ලදී. එබඳු වූ කාන්තාර මාර්ගයක් “පටිපජ්ජෙය්‍යුං” යනු සාගිනි බියෙන් ද රෝග බියෙන් ද එසේම රාජ බියෙන් ද යන උපද්‍රවයන්ගෙන් මිදීමට මගට බැස - “මේ කාන්තාරය තරණය කර, වෙනත් රටක ධාර්මික වූ රජෙකු යටතේ නිරුපද්‍රිතව සුවසේ වෙසෙමු”යි සිතමින්

“එකපුත්තකො” යනු ඔසවා ගත් අනුකම්පා කළයුතු, අස්ථිර වූ ශරීරයක් ඇති (ඉතා ළදරු වූ) එක් පුතෙකු “වල්ලූරඤ්ච සොණ්ඩිකඛඤ්ච” ඝන වූ තද වූ අර්ථයෙන් ගෙන වියලි මස්, ඇට-නහර ආශ්‍රිත වූ ඇටමස් යන අර්ථයි. “පතිපිංසෙය්‍යුං” යනු පහර දෙන්නාහුය. “කහං එකපුත්තකා”යන මෙය ඒ මවුපිය දෙදෙන වැළපෙන ආකාරයයි.

මේ දැක්වූයේ සිදුවූ පුවතෙහි පැමිණි සුත්‍රාගත වචනවල සංක්‍ෂිප්ත අර්ථ වර්ණනාවයි. දැන් කථාව සංක්ෂිප්තව දක්වමු. අඹු සැමි දෙදෙන තම පුතා ද රැගෙන අල්පවූ මාර්ගෝපකරණ සහිතව යොදුන් සීයක් වූ කාන්තාර මාර්ගයට පැමිණියහ. ඔවුන් ගෙනා මාර්ගෝපකරණ යොදුන් පනහක් ගිය තැන නිමාවට පත්විය. ඔවුහු සා පිපාසා දෙකින් පීඩිතව දුර්ලභ ගස් සෙවනක හිඳගත්හ. පුරුෂයා භාර්යාවට මෙසේ කීවේය. “සොඳුර! මේ හාත්පස පනස් යොදුනක් යනතෙක් ගමක් හෝ නියම්ගමක් හෝ නැත. එනිසා පුරුෂයකු විසින් කළයුතු සීසෑම්-ගවරක්‍ෂණාදියක් මාහට දැන් කළ නොහැක. එන්න. මා මරා මගේ ශරීරයෙන් භාගයක් කා, ඉතිරි භාගය මාගෝපකරණ ලෙස ගෙන පුතා සමග කාන්තාරය තරණය කරන්න”යි පැවසූ වදන් ඇසූ බිරිඳ “ස්වාමීනි! මවිසින්ද දැන් ස්ත්‍රියක විසින් කළයුතු වූ නූල්කැටීම් ආදී ජීවනෝපායක් කළ නොහැක. එන්න. මා මරා ශරීරයෙන් අඩක් කා, ඉතිරි අඩ මාර්ගෝපකරණ ලෙස ගෙන පුතා සමග සුවසේ කාන්තාරයෙන් එතරවන්න”යි කීවාය. එය ඇසූ සැමියා නැවත බිරිඳට මෙසේ කීවේය. “සොඳුර! ස්ත්‍රියගේ මරණය සිදුවුවහොත් දෙදෙනෙක් මරණයට පත්වේ. මේ ළදරු කුමරා මව නොමැතිව ජීවත්වීමට අසමත් වේ. ඉදින් අපි දෙදෙනම ජීවත්වෙමු නම් නැවත දරුවකු ලබාගන්නෙමු. එනිසා අපි පුතා මරා මස් කා කාන්තාරය තරණය කරමු” යනුවෙනි. එවිට මව තම පුතුට මෙලෙස කීවාය. “පුතේ! පියා ලඟට යන්න” දරුවා පියා ලඟට ගියවිට, පියා “මවිසින් මේ පුතණුවන් නොයෙක් ගොවිතැන් ගවරක්ෂණාදී කර්මාන්තවල යෙදීමෙන් අනල්ප වූ දුක් විඳිමින් පෝෂණය කළෙමි. මම පුතා මැරීමට අසමත් වෙමි. නුඹම නුඹේ පුතා මරව”යි කියා දරුවාට “පුතේ! අම්මා වෙතයන්න”යි කීව්වේය. දරුවා නැවත මවු ලගට ගියේය. එවිට මවු ද “මවිසින් පුතෙකු ප්‍රාර්ථනා කරමින් ගෝවෘත, සුනඛවෘත, දෙවියන්ට කන්නලවු කිරීමාදියෙන් අනල්පවූ දුක් නුඹ ලබාගැනීමට වින්දෙමි. නුඹ කුසදරණ කාලයේ විඳි දුක් ගැන කියනු කිම? මේ පුතු මැරිමට මම අසමත් වෙමි”යි කීවාය. මෙලෙස මේ මවු-පිය දෙදෙන වෙත යමින් ම දරුවා මැරී වැටුණි. ඔවුහු එය දැක හඬා වැලපී සූත්‍රයේ දැක්වෙන අයුරින් මස් ගෙන කමින් පිටත්ව ගියහ.

ඔවුන්ගේ ඒ පුත්‍ර මාංශය කාරණා නවයකින් පිළිකුල් සහගත වේ. ක්‍රීඩා පිණිස හෝ මදය පිණිස හෝ අලංකාරය පිණිස හෝ සැරසීම පිණිස හෝ නොව හුදෙක් කාන්තාරයෙන් එතෙරවීම සඳහා ම ඔවුහු එය අනුභව කරති. කවර කාරණා නවයකින් එම ආහාරය පිළිකුල් කටයුතු වේද? තම වර්ගයේම අයෙකුගේ මස් බැවින්, සිය ඥාතියකුගේ මස් බැවින්, තම එකම පුතුගේ මස් බැවින්, ප්‍රිය වූම පුතුගේ මස් බැවින්, ළදරු මස් බැවින්, අමු මසක් බැවින්, නොකෑ යුතු මසක් බැවින්, ලුණු නැති මසක් බැවින්, නොපිසූ මසක් බැවින් යන කරුණු නවයෙනි. මෙසේ ආකාර නවයකින් පිළිකුල් වූ ඒ මස් ඔවුහු දෙදෙන ඇලී ගිජුව ගෙන නොම අනුභව කළහ. මධ්‍යස්ථ වූම නොකැමති විරාගී පරිභෝජන සිතින් යුක්තවම අනුභව කළහ. ඔවුහු දරුවාගේ සිරුරේ ඇට, නහර, සම් ආදිය ආශ්‍රිත වූ අපද්‍රව්‍ය බැහැර කර, තර වූ දැඩිවූ හොඳ මස්ම තෝරාගෙන අනුභව නොකළහ. අතට පැමිණි මසක්ම ගෙන අනුභව කළහ. මදින්මද ඒ ඒ දිනට යැපීම් පමණට ම මස් අනුභව කළහ. ඔවුනොවුන් කෙරෙහි මසුරු-ලෝභ සිතින් නොම අනුභව කළහ. දුරුවූ මසුරුමල ඇති, පිරිසිදු වූ සිතින්ම එය අනුභව කළහ. “අනික් කිසියම් මුව මසක් හෝ මොණර මසක් හෝ එවැනි අනික් මසක් කමු”යි නොමුලාව ම අනුභව කළහ. මෙය මා ප්‍රිය පුතුගේ ම මාංශය යැයි දැන දැනම අනුභව කළහ. එපමණක් නොව, “අනේ අපිට මෙබඳු වූ තවත් පුතෙකුගේ මාංශයක් කෑමට ලැබේවා!”යි ප්‍රාර්ථනා නොකර ම මේ මස් අනුභව කළහ. කිසිදු පැතුමක් නොමැතිවම ආහාරය අනුභව කළහ. “මේ කොටස කාන්තාරයේදී අනුභව කර, ඉතිරි කොටස කාන්තාරය නිමවූ පසුව ගමට ගොස් ලුණු-ඇඹුල් යොදා රසකර කන්නෙමු” යි මස් ඉතිරි කරගෙන අනුභව නොකළහ. කාන්තාරය අවසන් වූ කෙණෙහිම “නුවර මහජනයා දකී”යැයි ඉතිරි මස් වළ දැමූහ. නැතිනම් ගින්නට දැමූහ. “වෙන අන් කිසිවෙක් අප මෙන් තම. පුතුගේ මස් කෑමට නොලැබුවෝයැ”යි තමා ගැන මානයක් හෝ ආඩම්බරයක් නොදැක්වූහ. නිහතමානීව, නිරහංකාරව ම එය අනුභව කළහ. “මේ ලුණු නැති, ඇඹුල් නැති, නොපිසූ, දුගඳ හමන ආහාරයෙන් කවර වැඩක් ද?”යි පිළිකුල් කරමින් අනුභව නොකළහ. “පිළිකුල” දුරින්ම දුරුකර අනුභව කළහ. “මේ නුඹේ භාගයයි.” “මේ මගේ භාගයයි.” “නුඹේ පුතා” “මගේ පුතා” යනුවෙන් ඔවුනොවුන්ට අවමන් කරමින් අනුභව නොකළහ. සමගි සමාදානයෙන් යුක්තව ම එම මස් අනුභව කළහ. ඔවුන්ගේ මේ “නිච්ඡන්ධවිරාගී පරිභෝජනය” සළකා බලන ශාස්තෘන් වහන්සේ භික්ෂු සංඝයාට ද ඒ කාරණය ම අනුදැන වදාරන සේක්, “තං කිං මඤ්ඤථ භික්ඛවේ! අපිනු තෙ දවාය වා ආහාරං ආහාරෙය්‍යුං” යනාදිය දෙසූහ.

එහි “දවාය වා” ආදී පදයන්ගේ විස්තර විශුද්ධි මාර්ගයේ විස්තර කළ පරිදිම දතයුතුයි. “කන්තා රස්සා” යනු පසුකොට ගොස් ඉතිරි වූ කාන්තාරයේ

“එවමෙව ඛො” යනු “පිළිකුල් කටයුතු නවාකාර වශයෙන් ම ප්‍රියවූ පුත්‍ර මාංශය හා සමාන කර දැකිය යුතුයි” යන අර්ථයයි. ඒ කවර නවයක්ද?

ගමනාගමන වශයෙන්, ගෙයක් පාසා සෙවීම් වශයෙන්, පරිභෝග වශයෙන්, පිත්තාදීන්ට ආශ්‍රයවීම් වශයෙන්, තැන්පත් වන ස්ථාන වශයෙන්, නොපැසීම් වශයෙන්, පැසීම් වශයෙන්, ගලායෑම් වශයෙන් හා ගැල්වීම් වශයෙනි. මෙසේ පිළිකුල් වශයෙන් ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරමින් ම කබලිංකාර ආහාරය පිළිගනියි. මෙම ගමනාගමනාදී වශයෙන් එන පිළිකුල් බව පිළිබඳ දීර්ඝ විස්තර විශුද්ධිමාර්ගයේ ආහාර ප්‍රතිකූල සංඥා නිර්දේශයේ විස්තර කරන ලද්දේමය.

මෙසේ මේ නවාකාර ප්‍රතිකූලයන්ගේ වශයෙන් පුත්‍ර මාංශය උපමා කරගෙන ආහාර අනුභව කළයුතුයි.

යම්සේ අඹුසැමි යුවල පිළිකුල් වූ පුතුගේ මාංශයම අනුභව කරන ලද්දේ එහි ඇලී-ගිජු සිතින් නොවේ. මධ්‍යස්ථ භාවයෙන් හා දුරුකළ ඡන්ද -රාග ඇතිවම එය අනුභව කළාක් මෙන් භික්ෂුව ද සිවුපස පරිභෝජනය කිරීමේදී “ඡන්ද-රාග දුරුකළ මැදහත් සිත” පවත්වාගත යුතු වේ. එම දෙමාපිය දෙදෙන ඇට, සම්, නහර මිශ්‍රිත වූ මස් කොටස් බැහැරලා, තද -දැඩි වූ හොඳ හොඳ මස්ම අනුභව නොකර, අතට පැමිණි මසක්ම අනුභව කිරීම මෙන් භික්ෂුව ද නීරස බත් ව්‍යඤ්ජනාදිය පිටි අලෙන් බැහැර කර, වටුමස්-කුකුල්මස් ආදිය සීමාවක් නොදැන පිළිගෙන ඒ ගිතෙල් මස් ආදියෙන් යුතු රසවත් ආහාරම සොයා අනුභව නොකර, සිංහයකු මෙන් පිළිවෙලක් සහිතව අනුභව කළ යුතුය.

යම්සේ ඒ දෙමාපිය දෙදෙන ගෙල ලඟට ම ආහාර නොගෙන එක් එක් දිනට යැපෙන පමණට මදින් මද ආහාර අනුභව කළේ ද එලෙසින්ම භික්ෂූන් වහන්සේ ද ආහාරහත්ථකාදී බමුණන් මෙන් කුස පිරීයන තරම් ආහාර නොගෙන, සතර පස් පිඩකට ඉඩ තබා ධර්මසේනාපති සැරියුත් මහතෙරුන් මෙන් වැළඳිය යුතුයි.

තෙරුන්වහන්සේ වනාහී අවුරුදු හතලිස් පහක් වැඩ වසමින් පසු බත් කල, ඇඹුල්රස උගුරට එන පරිදි කිසිදිනෙකවත් ආහාර නොගත් බව සිංහනාද කරමින් පවසන සේක් මේ ගාථාව වදාළහ.

චත්තාරො පඤ්ච ආලොපෙ අභුත්වා උදකං පිවෙ අලං ඵාසු විහාරාය - පහිතත්තස්ස භික්ඛුනො

ඒ අඹුසැමියෝ දෙදෙන ඔවුනොවුන්ට මසුරුසිත් නූපදවා, දුරුකල මසුරු සිත් ඇතිව, පිරිසිදු සිතින් ම පුත්‍ර මාංශය අනුභව කළාහුද එපරිද්දෙන්ම පිණ්ඩපාතය ලැබ ඒ පිළිබඳ මසුරුසිත් නොමැතිව; “මේ සියල්ල ගන්නහුට මේ සියල්ලම දෙමි. මින් අඩක් ගන්නහුට ඒ අඩ දෙමි. ඉදින් අන්‍යයන් රැගෙන ඉතිරි වූ දෙයක් වේ නම් එය තමා විසින් අනුභව කරන්නේය” යන සාරාණීය (සිහිකටයුතු) ධර්මයේ පිහිටියහු විසින් ම ආහාර අනුභව කළයුතු වන්නේය.

ඒ අඹු සැමි දෙදෙන “අනික් කිසියම් මුව-මොණර ආදී රසවත් මාංශයකි”යි මුළාවට පත්නොවී, “මේ පුත්‍ර මාංශය මයැ”යි දැන දැනම අනුභව කළාක් මෙන් පිණ්ඩපාතය ලැබ; “මම ආහාර ගනිමි. අනුභව කරමි” යැයි ආත්ම දර්ශනයේ පිහිටා මුලාවීමට අවසර නොදී, “මේ කබලිංකාහාරය, සිවුමහාභූතමය වූ මේ කය තමා විසින්ම පෝෂණය කරන්නේ ය”යි නොදනී. මේ සිවුමහා භූතමය කය ද කබලිංකාර ආහාරයෙන් මා වර්ධනය වන්නේ යැයි නොදනී. යනුවෙන් මෙසේ නොමුලාව අනුභව කළ යුතුයි. සති සම්ප්‍රප්ඥ වශයෙන් හෝ නොමුලා වී වැළඳිය යුතුයි.

එසේම දෙමාපිය දෙදෙන - “අනේ අපට නැවතත් මෙබඳු පුත්‍ර මාංශයක් කෑමට ලැබේවා!”යි ප්‍රාර්ථනා නොකොට, මෙබඳු පැතුමක් නොමැතිවම අනුභව කළේද, ඒ අයුරින්ම භික්ෂුව ප්‍රණීත භෝජනයක් ලැබ, “අනේ හෙටත්, ඉන් පසුවත් මෙබඳු ම ආහාර ලැබේවා!”යි යනුවෙන් ද, නීරස ආහාරයක් ලැබ “අනේ ඊයේ මෙන් අද රස භෝජනයක් නොලැබුණේයැ”යි යනුවෙන්ද ප්‍රාර්ථනා කිරීම හා ශෝක කිරීම යන දෙකම තණ්හා දුරුකළ භික්ෂූන්ට නුසුදුසුය.

“අතීතං නානු සොචාමි නප්ප ජප්පාන මනාගතං පච්චුප්පන්නෙන න යාපෙමි- තෙන වණ්ණො පසීදති”

මෙසේ අවවාද සිහිකරන්නහු විසින් “වර්තමානයේ ම යැපෙමි”යි ආහාර වැළඳිය යුතුයි.

මවුපිය දෙදෙන, “මේ මස් කොටස කාන්තාරයේදී අනුභව කර, ඉතිරි කොටස ගමකට පැමිණ ලුණු-ඇඹුල් යොදා රසට කමු”යි තැන්පත් නොකළහ. කාන්තාරය නිම වූ වහා “නුවර ජනයා දකීවි”යැයි බියෙන් ඉතිරි වූ මාංශ පොළවෙහි සැඟවූහ. ගින්නට හෝ දැමූහ. මේ අයුරින් ම

අන්නානමථො පාණානං ඛාදනීයානං අථොපි වත්ථානං ලද්ධන සන්නිධිං කයිරා නච පරිතස්සෙ තානි අලභමනො

යනාදී මේ අවවාද සිහිකරන්නවුන් විසින් සිවුපසයෙන් තමාට යමක් ලැබේද එයින් යැපෙන පමණක් ගෙන, ඉතිරිය අන්‍ය සබ්‍රහ්මචාරීන්ට දී රැස් කිරීමෙන් තොරව සිවුපස පරිභෝජනය කළ යුතුයි.

මාපිය දෙදෙන, “අනික් කිසිවකු අප මෙන් මෙබඳු වූ පුත්‍ර මාංශයක් කෑමට නොලැබුවෝය”යි මානයක් හෝ ආඩම්බරයක් හෝ නූපදවා, නිහතමානීව-නිරහංකාරවම එය අනුභව කළහ. මේ අයුරින් ම රස භෝජනයක් ලැබ, “මම වනාහී ඉතා උසස් සිවුරු, පිණ්ඩපාත ආදිය ලබන්නෙමු”යි මානයක්-ආඩම්බරයක් නොකළ යුතුයි. “මේ පැවිද්ද සිවුරු ආදී හේතුවක් නිසා නොව රහත්බව පිණිසමයැ”යි ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කර දුරුවූ මාන දර්ප ඇතිව සිවුපස පරිභෝජනය කළ යුතුයි.

ඒ මාපිය දෙදෙන - “මේ ලුණු නැති, ඇඹුල් නැති, නොපිසූ, දුගද හමන ආහාරයෙන් කවර වැඩක් ද?”යි පිළිකුල් නූපදවා, පිළිකුල දුරුකර මාංශය අනුභව කළහ. ඒ අයුරින්ම භික්ෂුව පිණ්ඩපාතය ලැබ, “මේ රූක්ෂ වූ නීරස වූ අශ්ව, ගවාදීන්ට දෙන ආහාර වැනි වූ - ආහාරයෙන් කවර ප්‍රයෝජනයක්ද? මෙය ප්‍රාණීන් සහිත දොළකට දමවු”යි කියා පිණ්ඩපාතය විසිකිරීම හෝ, “මෙය අනුභව කරනුයේ කවුද? බලු කපුටන්ට ම දෙව”යි කියා දායකයන් දුන් දානය පිළිකුල් කර ඔවුන්ට ම දීම හෝ නොකළ යුතුයි.

සපත්තපාණි විචරන්තො- අමුගො මූග සම්මතො අප්පං දානං න හීළෙය්‍ය- දාතාරං නාව ජානියා

මේ අවවාද සිහිකරන්නා විසින් පිණ්ඩපාතය අනුභව කළ යුතුයි.

ඒ දෙමාපියෝ “මේ නුඹගේ භාගයයි. මේ මගේ භාගයයි. මේ නුඹේ පුතායි. මේ මගේ පුතායි” යනුවෙන් ඔවුනොවුන් ඉක්මවමින් අවමන් කිරීමෙන් ඉවත් වී සමගිව සතුටින් යුක්තවම මාංශය අනුභව කළහ. එපරිද්දෙන්ම පිණ්ඩපාතය ලැබූ ඇතැම් භික්ෂූහු, “නුඹලාට දන් දෙන්නේ කවුද? නිකරුණේ ගෙදර එළිපත්ත මත පැකිළෙමින් ඇවිදින්නෙහු. නුඹලා වැදු මව පවා නුඹලාට දන් නොදෙති. මට වනාහී ගිය ගිය තැන ප්‍රණීත වූ සිවුරු පිරිකර ලැබේ” යනුවෙන් සිල්වත් සබ්‍රහ්මචාරීහු හෙළාදකිමින්, ඔවුන්ට අවමන් කරති. ඒ සඳහා මෙය කියන ලදී.

“ඒ භික්ෂුව ලාභ, සක්කාර, කීර්ති, ප්‍රශංසාදියෙන් අන්‍ය ශික්ෂාකාමී භික්ෂූහු පහත්කොට සිතයි. අවමන් කරයි. මහණෙනි! ඒ මෝඩ හිස් පුරුෂයාට එම කාරණය බොහෝ කාලයක් අහිත පිණිස, දුක්පිණිස හේතු වන්නේය” යනුවෙන් බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළහ.

එනිසා මෙසේ කිසිවකුත් පිළිබඳව අවමන් නොකර, සියලු බ්‍රහ්මචාරීන් සමග සමගිව සමාදානයෙන් යුතුව සතුටින් සිවුපස පරිභෝජනය කළ යුතුයි.

“පරිඤ්ඤාතෙ” යනු ඤාත පරිඤ්ඤාව, තීරණ පරිඤ්ඤාව හා ප්‍රහාණ පරිඤ්ඤාව යැයි යන මේ ත්‍රිවිධ පරිඥාවන්ගෙන් ආහාරය පිළිබඳව පිරිසිඳ දත් කල්හිය. ඒ කෙසේද? මේ ශාසනයේ භික්ෂුවට කබලිංකාර ආහාර නම් වූ සවත්ථුක වශයෙන් ඕජාෂ්ඨමක රූපය වේ. ඔජාෂ්ඨමක රූපය කොතැන හැපේද? ජිව්හා ප්‍රසාදයෙහි හැපේ. ජිව්හා ප්‍රසාදය කුමක් ඇසුරු කරන ලද්දේ ද? සිවුමහා භූතයන් ඇසුරු කරන ලදී. මෙසේ ඕජාෂ්ඨමක ජිව්හා ප්‍රසාදය, එහි ප්‍රත්‍ය වූ මහාභූතයෝ යන මේ ධර්ම රූපස්කන්ධය නම් වේ. එය පරීක්ෂා කිරීම් වශයෙන් උපන් ස්පර්ශය පස්වැනි කොට ඇති ධර්මයෝත්, සතර අරූපස්කන්ධ ධර්මයෝත් යන සියල්ල පංචස්කන්ධයයි. සංක්ෂිප්ත වශයෙන් නාමරූප මාත්‍රයම යැයි දැනගනියි. ඔහු මේ ධර්ම ස්වකීය ලක්‍ෂණ වශයෙන් වෙන් වෙන්ව දක්වා, ඒ ප්‍රත්‍ය පිළිබඳව විමසා බලනුයේ අනුලෝම ප්‍රතිලෝම වශයෙන් ප්‍රතීත්‍ය සමුත්පාදය දකියි. මෙපමණකින් “කබලිංකාර ආහාරය” නමින් විස්තර වූ ප්‍රත්‍ය සහිත නාමරූප ධර්මයන්ගේ යථා ස්වභාවය දුටු බැවින් ඒ කබලිංකාර ආහාරය ඤාත පරිඤ්ඤාවෙන් පිරිසිඳ දත්තේ වේ.

උන්වහන්සේ ඒ ප්‍රත්‍ය සහිත වූ නාමරූප අනිත්‍යය, දුක්ඛය, අනාත්ම යැයි ත්‍රිවිධ ලක්‍ෂණයන් හා ආරෝපණය කොට සත්ත්වයන්ගේ නුවණින් සලකා බැලීම් වශයෙන් විමසයි. මෙපමණකින් මේ ත්‍රිවිධ ලක්‍ෂණ “ප්‍රතිවේධ විමර්ශන ඤාණ” නම් වූ තීරණ පරිඤ්ඤාවෙන් කබලිංකාර ආහාරය පිරිසිඳ දන්නේ වේ. ඒ නාමරූප ධර්මයන් ඡන්දරාග වශයෙන් පහතට ඇදීමෙන් අනාගාමී මාර්ගය විශේෂයෙන් දැනගැනීම් වශයෙන් ප්‍රහාණ පරිඤ්ඤාවෙන් ආහාරය පිළිබඳව පිරිසිඳ දත්තේ වේ.

“පඤ්චකාම ගුණිකො” යනු පඤ්කාම ගුණයන්ගේ හටගැනීමයි. “රාගො” යනු රාගය පිරිසිඳ දත්තේ වේ. මෙහි ඒක පරිඤ්ඤාව, සර්ව පරිඤ්ඤාව හා මූල පරිඤ්ඤාව යනුවෙන් පරිඤ්ඤා තුනකි. ඒක පරිඤ්ඤාව නම් කුමක්ද? යම් භික්ෂුවක් ජිව්හා ද්වාරයෙන් එක් රස තෘෂ්ණාවක් පිරිසිඳ දැනගනියි. එයින් පංචකාම ගුණික රාගය පිරිසිඳ දැනගත්තා වෙයි. කුමක් නිසාද? එය එම වස්තුවෙහි ඉපදීම් වශයෙනි. එම තණ්හාව ම චක්ෂුද්වාරයේ උපන්නෙහි නම් “රූපරාග” නම් වේ. ශෝතද්වාරයේ උපන්නේ නම් “ශබ්දරාග” නම් වේ. සෙසු ඉන්ද්‍රියයන්හිද එම නාමය ලබයි. යම්සේ එකම සොරෙකු මාර්ග පහක පැහැරගැනීම් ආදිය සිදුකරන විට, එම සොරා අල්ලාගෙන එක මගකදී හිස සිඳ දැමුවිට මාර්ග පහම නිර්භය වූයේ වන්නේ ද එලෙසින්ම ජිව්හා ද්වාරයේ දී රස තෘෂ්ණාවෙන් පිරිසිඳ දත් “පංචකාම ගුණික රාගය” මැනවින් පිරිසිඳ දැනගත්තේ වේ. මෙය “ඒක පරිඤ්ඤාව” නම් වේ.

“සර්ව පරිඤ්ඤාව” යනු කුමක්ද? පාත්‍රයේ දමන ලද පිණ්ඩපාතයෙහි එකම වූ පඤ්චකාම ගුණික රාගයක් ලබයි. ඒ කෙසේද? පිරිසිදු වූ ඒ ආහාරයේ වර්ණය බැලීමෙන් “රූපරාගය” ඇතිවේ. ගිතෙල් ආදියෙහි ලා රත්කරන කල්හි හා තෙල් ආදිය ඉසින කල්හි පට, පට යන ශබ්ද නැගේ. එබඳු වූ කෑයුතු දේ අනුභව කරන තැනැත්තාට “මුරු, මුරු” ශබ්දය ද උපදියි. එය ආශ්වාදය කිරීමෙන් “ශබ්ද රාගය” උපදියි. දිරවීමට යොදන උපකාරක ද්‍රව්‍යයන්ගේ සුවඳ ආඝ්‍රාණය කරන්නාට “ගන්ධ රාගය” ඇතිවේ. යහපත්-ප්‍රිය රස වශයෙන් ආශ්වාද කරන්නාට “රස රාගය” ඇතිවේ. “ඉතා මෘදු ආහාරය” යැයි ස්පර්ශ කිරීම් වශයෙන් ආශ්වාදයක් ලබන්නාට “ඵස්ස (ඵොට්ඨබ්බ) රාගය” ඇතිවේ. මේ අයුරින් ආහාරයේ සිහිය පිහිටුවා විමසා බැලීමෙන් හා ඡන්ද-රාග පරිභෝජනයෙන් වෙන්ව පරිභෝග කරන කල්හි, ඔහුට සියල්ල ම පිරිසිඳ දත හැකි වේ. මෙය “සර්ව පරිඤ්ඤාව” නම් වේ.

“මූල පරිඤ්ඤාව” නම් කුමක්ද? පඤ්චකාම ගුණික රාගය ඇතිවීමෙහි කබලිංකාහාරය මූලය වේ. කුමක් නිසාද? එය ඇති කල්හි පඤ්චකාමය උපදින හෙයිනි. බැමිණිතියා සාය ඇති වූ කාලයේ දොළොස් වසරක් ම අඹුසැමියන්ට ඔවුනොවුන් පිළිබඳ සිතක් නම් ඇති නොවිණි. කුමක් නිසාද? ආහාර මඳ බැවිනි. දුර්භික්ෂ කාලයක් ඇති වූ බැවිනි. මේ දුර්භික්ෂය නිමාවී ආහාරපාන සුලබ වූ කල්හි, තම්බපන්ණියේ හෙවත් ලංකාවෙහි යොදුන් සීයක් පමණ ප්‍රදේශය දරු උපත් නිසාම හටගත් එකම මංගල කෝලාහලයක් ඇතිවිය. මෙසේ කාමයට මුල්වූ ආහාරය පිරිසිඳ දත් කල්හි පඤ්චකාමරාගය මැනවින් පිරිසිඳ දැනගත්තා වේ. මෙය මූල පරිඤ්ඤාවයි.

“නත්ථි තං සංයොජනං” යනු රාගය සමග ම ප්‍රහාණය වූවක් බැවින් නැවත ප්‍රහීන කළයුත්තක් නැත යනුයි.

මෙසේ මේ දේශනාව අනාගාමී මාර්ගය දක්වාම දේශනා කරන ලදී. මෙපමණකින් අවසන් කිරීමට නොපැමිණ මේ රූපාදීන්ගේ වශයෙන්ම පඤ්චස්කන්ධයෙහි විදර්ශනාව වඩා රහත්බව දක්වා විස්තර කිරීම සුදුසුය.

පළමු ආහාර වර්ණනාව නිමාවිය.

දෙවැනි ආහාරයේ “නිච්චම්ම” යනු කුරයේ පටන් අං අග දක්වා ම සියලු ශරීරයෙන් උපුටා දමන ලද සම ඇති, (සම ගලවා දැමූ) එරබදු මල් රැසක් බඳු පැහැ ඇති යනුයි. කුමක් නිසා වෙනත් ඇත්, අස්, ගව ආදී උපමාවක් නොගෙන ගැලවූ සම් ඇති එළදෙනගේ උපමාව ගත්තෙක්ද? ඉවසීමට අසමත් බව පෙන්වීම පිණිසයි. ස්ත්‍රිය වනාහී උපන් දුක් වේදනා, ඉවසීමට-දරාගැනීමට නොහැකි වේ. අසමත් වේ. මේ අයුරින් ම ඵස්සාහාරය ද අබලය. දුර්වලයැයි දැක්වීමට, ඊට සමවූ මෙම උපමාව දක්වන ලදී. “කුඩ්ඩං” යනු ගල් බිත්ති ආදී අනෙකුත් බිත්තියයි. “කුඩ්ඩනිස්සිත පාණා” යනු මකුළුවෝ, හූනෝ, මීයෝ වැනි සත්තුය. “රුක්ඛනිස්සිතා” යනු දළඹුවෝ වැනි සත්තුය. “උදක නිස්සිතා” යනු මත්ස්‍ය-කිඹුල් ආදීහුය. “ආකාස නිස්සිතා” යනු මැසි, මදුරු, කපුටු, උකුසු ආදීහුය. “ඛාදෙය්‍යුං” උදුරා කන්නේය. ඒ එළදෙන ඒ ඒ තැන් ඇසුරු කිරීමට පැමිණි ප්‍රාණීහු ශරීරය කඩාකෑමේ බියෙන් යුක්තව. තමාට සත්කාර කිරීම් වශයෙන් සිදුකෙරෙන පිටෙහි සත්තු එලවීම, සිරුර සම්බාහන කිරීම්, උණුදිය ඉසීම් ද අකමැති වන්නීය. මෙලෙසම භික්ෂුවට ඵස්සාහාරය මූලික කරගත්, ක්ලේශ නම් ප්‍රාණීහු කෑමේ බිය දක්වමින් ත්‍රෛභූමික ස්පර්ශයෙහි විපත් කැමති වේ.

“ඵස්සෙ භික්ඛවේ! ආහාරෙ පරිඤ්ඤාතෙ” යනු ත්‍රිවිධ පරිඤ්ඤාවෙන් (ආහාරය පිළිබඳ) මනාව පිරිසිඳ දත් යනුයි. මෙහිද පරිඤ්ඤා තුනකි. එහි ස්පර්ශය සංඥා ස්කන්ධයයි. සිත විඤ්ඤාණස්කන්ධයයි. ඒ වස්තු ආරම්ණයන්ගේ රූපස්කන්ධයයි. මෙසේ ප්‍රත්‍ය සහිත නාමරූපයාගේ යථා ස්වභාවය දැකීම ඤාත පරිඤ්ඤාවයි. එහිම ත්‍රිලක්ෂණය ආරෝපණය කර, සත්වයන්ගේ නුවණින් බැලීම් වශයෙන් අනිත්‍යදිය හා තුලනය කිරීම තීරණ පරිඤ්ඤාවයි. ඒ තම රූපයෙහිම ඡන්දරාගයන් පිටතට ඇදීම් වශයෙන් ඇතිවන අරහත් මාර්ගය ප්‍රහාණ පරිඤ්ඤාවයි. “තිස්සො වෙදනා” යනු මෙසේ ස්පර්ශාහාරයෙහි ත්‍රිවිධ පරිඤ්ඤාවන්ගෙන් පිරිසිඳ ගත් කල්හි ත්‍රිවිධ වේදනාව පිරිසිඳ දැනගත්තේම වේ යනුයි. එය මූලික වූත් සම්ප්‍රයුක්ත වූත් ධර්මයක් බව අවබෝධ වේ. මෙලෙස ස්පර්ශනාහාර වශයෙන් දේශනාව රහත්බව දක්වාම දේශනා කරන ලදී.

දෙවැනි ආහාර වර්ණනාව නිමා විය.

තෙවැනි ආහාරයේ “අංගාරකාසු” අගුරුවලකි. “කාසු” යනු රාශියයි. ආවාටයයි.

අංගාරකාසුං අපරෙ පුණන්ති නරා රුදන්තා පරිදඩ්ඪ ගත්තා භයං හි මං වින්දති සූත! දිස්වා පූච්ඡාමි තං මාතලි! දෙව සාරථී

මෙහි “කාසු” යන්නෙන් “රාශිය” අදහස් විය.

“රියදුර! කුමක් නිසා ඉක්මන් කමකින් යුතුව වලක් සාරන්නෙහිද? (කාසු ඛණසි)”

යන මෙහි “කාසු” යනු වලකි. මෙම සූත්‍රයේ ද “කාසු” යන්නෙන් “වල” යන තේරුම (ආවාටය) ගතයුතුයි.

“සාධිකපොරිසා” යනු පුරුෂ ප්‍රමාණයට වඩා වැඩි වූ, අධික වූ, පස්රියනක් පමණ වූ යනුයි. “වීතච්චිකානං වීතධූමානං” යන මෙයින් මහත්වූ ගිනිමැලයක් දක්වයි. ගිනිදැල් හෝ දුම හෝ ඇති කල්හි, සුලඟ හමයි. එවිට ගිනිමැලය කුඩා වේ. සුලඟ නතර වූ විට නැවත ගිනිමැලය විශාල වේ. “ආරකාවස්සා” යනු දුරම පවත්නේය.

“එවමෙව ඛො” යනු මෙහි උපමා සන්සන්දනයයි. අඟුරුවල මෙන් ත්‍රෛභූමික වූ සසර පැවැත්ම දතයුතුයි. ජීවත්වනු කැමති පුරුෂයා මෙන් සසර ඇසුරු කළ බාල පුහුදුන් පුද්ගලයා දතයුතුයි. බලවත් පුරුෂයන් දෙදෙනා මෙන් කුසලාකුසල ධර්ම සැළකිය යුතුයි. ඔවුහු ඒ පුරුෂයා නොයෙක් අත්වලින් ගෙන අඟුරුවලට ඇදගෙන යන කාලය මෙන් පුහුදුන් පුද්ගලයාගේ කර්ම රැස්කිරීමේ අවස්ථාව දැකිය යුතුයි. කර්ම රැස්කිරිම ම ප්‍රතිසන්ධියට ඇදගැනීම නම් වේ. අඟුරු වලෙහි දැමීම දුකක් මෙන්, කර්ම රැස්කිරීම සසර දුකට හේතු වේ යැයි දතයුතුයි.

“පරිඤ්ඤාතෙ” යනු ත්‍රිවිධ පරිඥාවන් මැනවින් පිරිසිඳ දත් යනුයි. මෙහි විශේෂ ඤාණයෙහි යෙදීම ස්පර්ශාහාරයේ කියූ පරිදි දතයුතුයි. “තිස්සො තණ්හා” යනු කාම තණ්හාව, භව තණ්හාව සහ විභව තණ්හාවයි. මේ තණ්හාවත් මැනවින් පිරිසිඳ දැනගත්තා වේ. කුමක් නිසාද? මනොසඤ්චේතනාහාරය තණ්හාමූලික බැවිනි. මෙසේ මනෝසඤ්චේතනාහාර වශයෙන් ද අර්හත්බව දක්වා දේශනා කරන ලදී.

තෙවැනි ආහාර වණනාව නිමාවිය.

සිවුවැනි ආහාරයේ “ආගුචාරිං” යනු වැරදි -පවිටු හැසිරීම් ඇති, දෝෂ- වැරදි කරන පුද්ගලයායි. “කථං සො පුරිසො” යනු ඒ පුරුෂයා කෙසේද? කිම ජීවත්වේද? ජීවත් නොවේද?යි අසයි. “තථෙව දෙව! ජීවති” පෙර පරිදිම ඔහු ජීවත් වේ.

“එවමෙව ඛො” යනු උපමා සන්සන්දනයයි. - රජු මෙන් කර්මය දැකිය යුතුයි. සංසාර පැවැත්ම ඇසුරුකරන බාල පුහුදුන් පුද්ගලයා, වරද කළ පුරුෂයා මෙනි. ප්‍රතිසන්ධි විඥාණයද අඩියටි තුන්සීය මෙනි. වරදකාරී පුරුෂයකුට අඩයටි තුන්සීයක් ගැසීමට රජු අණ කළ අවස්ථාව මෙන් කර්මය නමැති රජු සංසාරික පුහුදුන් පුද්ගලයා රැගෙන ප්‍රතිසන්ධියෙහි දමන අවස්ථාව සැළකිය යුතුයි. එහි අඩයටි තුන්සීය මෙන් ප්‍රතිසන්ධි විඤ්ඤාණය පවතියි. අඩයටියෙහි දුක පිහිටා ඇත. එම ආයුධය වැදීමෙන් ඇති වූ තුවාලය මූලික කරගෙන දුක ඇතිවේ. මේ අයුරින්ම ප්‍රතිසන්ධියෙහි දුකක් නැත. ප්‍රතිසන්ධියෙන් ඇතිකරන විපාක දුක, ආයුධවලින් ගැසීමෙන් ඇති වූ තුවාලවල දුක මෙන් දතයුතුයි.

“පරිඤ්ඤාතෙ” යනු ත්‍රිවිධ පරිඤ්ඤාවන්ගෙන්ම පිරිසිඳ දත් යනුයි. මෙහිද පිරිසිඳ දැනීමෙහි පිළිවෙත ඵස්සාහාරයේ කියූ පරිදිම දතයුතුයි. “නාමරූපං” යනු විඤ්ඤාණ ප්‍රත්‍යයෙන් නාමරූප ඇතිවේ. විඤ්ඤාණය පිරිසිඳ දත් කල්හි නාමරූපය මැනවින් දැනගත්තා නම් වේ. නාමරූප දෙකට විඤ්ඤාණය ම මුල් වූ බැවින් සහ විඤ්ඤාණයත් සමග උපදින බැවිනි. මෙසේ විඤ්ඤාණාහාර වශයෙන් ද අරහත්ඵලය දක්වා ම සූත්‍ර දේශනාව පැවැත්වූ සේක.

සතරවන ආහාර වණනාව නිමාවිය.

තෙවැනි සූත්‍රයයි.