අනුරුද්ධ සුත‍්තං
3. 3. 7.
3. 3. 7.
අනුරුද්ධ සුත‍්තං
අනුරුද්ධ සූත්‍රය
එවං මෙ සුතං : එකං සමයං භගවා සාවත්‍ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ‍්ඩිකස‍්ස ආරාමෙ. අථ ඛො පඤ‍්චකඞ‍්ගො ථපති අඤ‍්ඤතරං පුරිසං ආමන‍්තෙසි : ‘එහි ත්‍වං අම‍්භො පුරිස, යෙනායස‍්මා අනුරුද‍්ධො තෙනුපසඞ‍්කම. උපසඞ‍්කමිත්‍වා මම වචනෙන ආයස‍්මතො අනුරුද‍්ධස‍්ස පාදෙ සිරසා වන්‍දාහි. පඤ‍්චකඞ‍්ගො භන‍්තෙ, ථපති ආයස‍්මතො අනුරුද‍්ධස‍්ස පාදෙ සිරසා වන්‍දතී’ති. එවඤ‍්ච වදෙහි : අධිවාසෙතු කිර භන‍්තෙ, ආයස‍්මා අනුරුද‍්ධො පඤ‍්චකඞ‍්ගස‍්ස ථපතිස‍්ස ස‍්වාතනාය අත‍්තචතුත්‍ථො භත‍්තං, යෙන ච කිර භන‍්තෙ, ආයස‍්මා අනුරුද‍්ධො පගෙවතරං ආගච‍්ඡෙය්‍ය, පඤ‍්චකඞ‍්ගො භන‍්තෙ, ථපති බහුකිච‍්චො බහුකරණීයො රාජකරණීයෙනා’ති.
මා විසින් මෙසේ අසන ලද: එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහි ජේතවන නම් අනේපිඬුසිටුහුගේ අරම්හි වැඩවසන සේක. එකල්හි පඤ්චකඞ්ග නම් වඩුදෙටුවාණෝ එක්තරා පුරුෂයකු ඇමතූහ: “එම්බා පුරුෂය, තෙපි එව, ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරණුවන් කරා එළැඹ මාගේ බසින් ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරණුවන්ගේ පාදයන් හිසින් වඳුව, ‘වහන්ස, පඤ්චකඞ්ග ථපති ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරණුවන්ගේ පාදයන් හිසින් වඳීයයි. මෙසේත් කියව: “වහන්ස, ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධස්ථවිරයන් වහන්සේ පඤ්චකඞ්ග ථපතිහුගේ සෙට දින බත තමා සතරවනු ව ඉවසන සේක්වා, වහන්ස, පඤ්චකඞ්ග ථපති බොහෝ කිස ඇතියෙක, රාජකරණීයයෙන් බොහෝ කරණී ඇතියෙක, වහන්ස, එයින් අනුරුද්ධස්ථවිරයන් වහන්සේ ඉතා අලුයම වඩනා සේක්වා” යි.
එවං භන‍්තෙති ඛො සො පුරිසො පඤ‍්චකඞ‍්ගස‍්ස ථපතිස‍්ස පටිස‍්සුත්‍වා යෙනායස‍්මා අනුරුද‍්ධො තෙනුපසඞ‍්කමි. උපසඞ‍්කමිත්‍වා ආයස‍්මන‍්තං අනුරුද‍්ධං අභිවාදෙත්‍වා එකමන‍්තං නිසීදි. එකමන‍්තං නිසින‍්නො ඛො සො පුරිසො ආයස‍්මන‍්තං අනුරුද‍්ධං එතදවොච : ‘පඤ‍්චකඞ‍්ගො භන‍්තෙ, ථපති ආයස‍්මතො අනුරුද‍්ධස‍්ස පාදෙ සිරසා වන්‍දති. එවං ච වදෙති : ‘අධිවාසෙතු කිර භන‍්තෙ, ආයස‍්මා අනුරුද‍්ධො පඤ‍්චකඞ‍්ගස‍්ස ථපතිස‍්ස ස‍්වාතනාය අත‍්තචතුත්‍ථො භත‍්තං. යෙන ච කිර භන‍්තෙ, ආයස‍්මා අනුරුද‍්ධො පගෙවතරං ආගච‍්ඡෙය්‍ය. පඤ‍්චකඞ‍්ගො භන‍්තෙ, ථපති බහුකිච‍්චො බහුකරණීයො රාජකරණීයෙනා’ති. අධිවාසෙසි ඛො ආයස‍්මා අනුරුද‍්ධො තුණ‍්හීභාවෙන. අථ ඛො ආයස‍්මා අනුරුද‍්ධො තස‍්සා රත‍්තියා අච‍්චයෙන පුබ‍්බන‍්හසමයං නිවාසෙත්‍වා පත‍්තචීවරමාදාය යෙන පඤ‍්චකඞ‍්ගස‍්ස ථපතිස‍්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ‍්කමි. උපසඞ‍්කමිත්‍වා පඤ‍්ඤත‍්තෙ ආසනෙ නිසීදි. අථ ඛො පඤ‍්චකඞ‍්ගො ථපති ආයස‍්මන‍්තං අනුරුද‍්ධං පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන සහත්‍ථා සන‍්තප‍්පෙසි සම‍්පවාරෙසි. අථ ඛො පඤ‍්චකඞ‍්ගො ථපති ආයස‍්මන‍්තං අනුරුද‍්ධං භුත‍්තාවිං ඔනීතපත‍්තපාණිං අඤ‍්ඤතරං නීචං ආසනං ගහෙත්‍වා එකමන‍්තං නිසීදි. එකමන‍්තං නිසින‍්නො ඛො පඤ‍්චකඞ‍්ගො ථපති ආයස‍්මන‍්තං අනුරුද‍්ධං එතදවොච :
‘එසේ යැ වහන්සැ’ යි එපුරිස් පඤ්චකඞ්ග ථපති හට පිළිවදන් දී, ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරණුවන් කරා එළැඹියේය. එළැඹ ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරණුවන් සකසා වැඳ එකත්පස් වැ හින. එකත්පස් වැ හුන් එපුරිස් ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරණුවනට තෙල සැලකෙළේ: ‘වහන්ස, පඤ්චකඞ්ග ථපති ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරණුවන්ගේ පා හිසින් වඳී, මෙසේත් සැලකෙරෙයි: ‘වහන්ස, ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරණුවෝ පඤ්චකඞ්ග ථපතිහුගේ සෙට බත ආත්මචතුර්‍ත්‍ථ ව ඉවසන සේක්වා. වහන්ස, පඤ්චකඞ්ග ථපති බොහෝ කිස ඇතියෙක, රාජකරණීයයෙන් බොහෝ කරණී ඇතියෙක. වහන්ස, එයින් ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධස්ථවිරයන් වහන්සේ ඉතා අලුයම වඩනේ මැනැව”යි. ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරණුවෝ තුෂ්ණීම්භාවයෙන් ඉවසූහු. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරණුවෝ රෑ ගෙවීමෙන් පෙරවරු හැඳ පෙරෙව පාසිවුරු ගෙන පඤ්චකඞ්ග ථපතිහුගේ නිවෙස්න කරා වැඩියෝ, වැඩැ පැන්වූ අස්නෙහි හුන්හු. එසඳ පඤ්චකඞ්ග ථපති ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරණුවන් ප්‍රණීත ඛාද්‍යභෝජ්‍යයෙන් සියතින් සැතැපී. මොනොවට පැවරී. ඉක්බිති පඤ්චකඞ්ග ථපති වළඳා නිමවූ පාත්‍රයෙන් ඉවත් කළ අත් ඇති ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරණුවන් වෙත් අන්‍යතර නිවාසනයක් ගෙන එකත්පස් වැ හින, එකත්පස් වැ හුන් පඤ්චකඞ්ග ථපති ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරණුවනට තෙල සැලකළේ.
ඉධ මං භන‍්තෙ ථෙරා භික‍්ඛූ උපසඞ‍්කමිත්‍වා එවමාහංසු : ‘අප‍්පමාණං ගහපති, චෙතොවිමුත‍්තිං භාවෙහී’ති. එකච‍්චෙ ථෙරා එවමාහංසු : ‘මහග‍්ගතං ගහපති, චෙතොවිමුත‍්තිං භාවෙහී’ති. යා චායං භන‍්තෙ, අප‍්පමාණා චෙතොවිමුත‍්ති, යා ච මහග‍්ගතා චෙතොවිමුත‍්ති, ඉමෙ ධම‍්මා නානත්‍ථා චෙව නානාබ්‍යඤ‍්ජනා ච? උදාහු එකත්‍ථා බ්‍යඤ‍්ජනමෙව නානන‍්ති?
“වහන්ස, ස්ථවිර භික්‍ෂූහු මා කරා එළැඹ මෙසේ කීහ: ‘ගැහැවියෙනි, අප්‍රමාණ චේතෝවිමුක්ති වඩව’ යි. කිසි තෙර කෙනෙක් මෙසේ කීහ: ‘ගැහැවිය, මහද්ගත චේතෝවිමුක්ති වඩව’ යි. වහන්ස, අප්‍රමාණ චේතෝවිමුක්තියෙක් ඇද්ද, යම් මහද්ගතචේතෝවිමුක්තියෙක් ඇද්ද, මේ දහම්හු නානාර්‍ත්‍ථත් වෙත් ද, නානාව්‍යඤ්ජනත් වෙත් ද, නොහොත් ඒකාර්‍ත්‍ථ වෙත් ද, ව්‍යඤ්ජනමාත්‍රය මැ වෙනස් වේ දැ”යි.
තෙන හි ගහපති, තඤ‍්ඤෙවෙත්‍ථ පටිභාතු අපන‍්නකං තෙ ඉතො භවිස‍්සතීති.
ගැහැවිය, එකරුණෙන් මෙහි ලා තොපට මැ වැටහේවා, මෙයින් තොපට අවිරාධිත බවෙක් වෙයි.
මය‍්හං ඛො භන‍්තෙ, එවං හොති. යා චායං අප‍්පමාණා චෙතොවිමුත‍්ති යා ච මහග‍්ගතා චෙතොවිමුත‍්ති, ඉමෙ ධම‍්මා එකත්‍ථා බ්‍යඤ‍්ජනමෙව නානන‍්ති.
වහන්ස, මට මෙසේ සිත් වෙයි: යම් අප්‍රමාණචේතෝවිමුක්තියක් හා යම් මහද්ගතචෙතොවිමුක්තියක් හා ඇද්ද, මේ දහම්හු ඒකාර්‍ත්‍ථයහ ව්‍යඤ්ජනමාත්‍රය මැ වෙන වෙන යැ කියා යි.
යා චායං ගහපති, අප‍්පමාණා චෙතොවිමුත‍්ති, යා ච මහග‍්ගතා චෙතොවිමුත‍්ති, ඉමෙ ධම‍්මා නානත්‍ථා චෙව නානාබ්‍යඤ‍්ජනා ච. තදමිනාපෙතං ගහපති, පරියායෙන වෙදිතබ‍්බං, යථා ඉමෙ ධම‍්මා නානත්‍ථා චෙව නානාබ්‍යඤ‍්ජනා ච.
ගැහැවිය, යම් අප්‍රමාණචේතෝවිමුක්තියක් හා යම් මහද්ගතචෙතොවිමුක්තියක් හා ඇද්ද, මේ දහම්හු නානාර්‍ත්‍ථ ද වෙති, නානාව්‍යඤ්ජන ද වෙත්. යම් පරිදි මේ දහම්හු නානාර්‍ත්‍ථත් නානාව්‍යඤ්ජනත් වෙත් ද, ගැහැවිය, මේ ක්‍රමයෙනුදු තෙල දන්නේ මැනැව.
කතමා ච ගහපති, අප‍්පමාණා චෙතොවිමුත‍්ති? ඉධ ගහපති භික‍්ඛු මෙත‍්තාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්‍වා විහරති. තථා දුතියං තථා තතියං තථා චතුත්‍ථිං. ඉති උද‍්ධමධො තිරියං සබ‍්බධි සබ‍්බත‍්තතාය සබ‍්බාවන‍්තං ලොකං මෙත‍්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග‍්ගතෙන අප‍්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ‍්ඣෙන ඵරිත්‍වා විහරති. කරුණාසහගතෙන චෙතසා ..... පෙ..... මුදිතාසහගතෙන චෙතසා ..... පෙ..... උපෙක‍්ඛාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්‍වා විහරති. තථා දුතියං ..... පෙ..... විහරති. අයං වුච‍්චති ගහපති අප‍්පමාණා චෙතොවිමුත‍්ති.
ගැහැවිය, යම් අප්‍රමාණචේතෝවිමුක්ති නම් කවර: ගැහැවිය, මේ සස්නෙහි මහණ මෙත් සහගිය සිතින් එක් දිගක් පතුරුවා වාස කෙරෙයි. දෙවන දිග එපරිදි ම ය, තෙවන දිග එපරිදි මය, සතරවන දිග එපරිදි මැ යි. මෙ සැටියෙන් උඩ ය, යට යැ, සරස යැ, යි හැම තැන සර්‍වාත්මතායෙන් සියලු සතුන් ඇති ලෝකය විපුල මහද්ගත අප්‍රමාණ අවෛර අව්‍යාබාධ වූ මෛත්‍රීසහගත සිතින් පැතිරැගෙන වාස කෙරෙයි. කරුණාසහගත සිතින් ... මෘදුතාසහගත සිතින් ... උපේක්‍ෂාසහගත සිතින් එක් දිගක් පැතිරැගෙන වාස කෙරෙයි. දෙවන දිග ද එසේ යැ ... වාස කෙරෙයි. ගැහැවිය, මේ අප්‍රමාණචෙතොවිමුක්ති වෙයි.
කතමා ච ගහපති මහග‍්ගතා චෙතොවිමුත‍්ති? ඉධ ගහපති භික‍්ඛු යාවතා එකං රුක‍්ඛමූලං මහග‍්ගතන‍්ති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. අයං වුච‍්චති ගහපති, මහග‍්ගතා චෙතොවිමුත‍්ති. ඉධ පන ගහපති භික‍්ඛු යාවතා ද‍්වෙ වා තීණි වා රුක‍්ඛමූලානි මහග‍්ගතන‍්ති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. අයම‍්පි වුච‍්චති ගහපති මහග‍්ගතා චෙතොවිමුත‍්ති. ඉධ පන ගහපති, භික‍්ඛු යාවතා එකං ගාමක‍්ඛෙත‍්තං මහග‍්ගතන‍්ති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. අයම‍්පි වුච‍්චති ගහපති, මහග‍්ගතා චෙතොවිමුත‍්ති. ඉධ පන ගහපති, භික‍්ඛු යාවතා ද‍්වෙ වා තීණි වා ගාමක‍්ඛෙත‍්තානි ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. අයම‍්පි වුච‍්චති ගහපති, මහග‍්ගතා චෙතොවිමුත‍්ති. ඉධ පන ගහපති, භික‍්ඛු යාවතා එකං මහාරජ‍්ජං මහග‍්ගතන‍්ති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. අයම‍්පි වුච‍්චති ගහපති, මහග‍්ගතා චෙතොවිමුත‍්ති. ඉධ පන ගහපති, භික‍්ඛු යාවතා ද‍්වෙ වා තීණි වා මහාරජ‍්ජානි මහග‍්ගතන‍්ති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති, අයම‍්පි වුච‍්චති ගහපති, මහග‍්ගතා චෙතොවිමුත‍්ති. ඉධ පන ගහපති භික‍්ඛු යාවතා සමුද‍්දපරියන‍්තං පඨවිං මහග‍්ගතන‍්ති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. අයම‍්පි වුච‍්චති ගහපති, මහග‍්ගතා චෙතොවිමුත‍්ති. ඉමිනා ඛො එතං ගහපති පරියායෙන වෙදිතබ‍්බං යථා ඉමෙ ධම‍්මා නානත්‍ථා චෙව නානාබ්‍යඤ‍්ජනා ච.
ගැහැවිය, මහද්ගතචේතෝවිමුක්ති කවර: ගැහැවිය, මෙ සස්නෙහි මහණ එක් රුක් මුලක් පමණ තැන මහද්ගත යයි පතුරුවා නිශ්චය කොට වාස කෙරෙයි. ගැහැවිය, මේ මහද්ගතචේතෝවිමුක්ති යයි කියනු ලැබේ. ගැහැවිය, මෙ සස්නෙහි මහණ රුක්මුල් දෙකක් හෝ තුනක් හෝ පමණ තැන මහද්ගත යයි පතුරුවා නිශ්චය කොට වාස කෙරෙයි. ගැහැවිය, මේ මහද්ගතචේතෝවිමුක්ති යයි කියනු ලැබේ. ගැහැවිය, මෙ සස්නෙහි මහණ එක් ගම්කෙතක් පමණ තැන මහද්ගත යයි පතුරුවා නිශ්චය කොට වාස කෙරෙයි. ගැහැවිය, මේ මහද්ගතචේතෝවිමුක්ති යයි කියනු ලැබේ. ගැහැවිය, මෙ සස්නෙහි මහණ ගම්කෙත් දෙකක් හෝ තුනක් හෝ පමණ තැන මහද්ගත යයි පතුරුවා නිශ්චය කොට වාස කෙරෙයි. ගැහැවිය, මේ මහද්ගතචේතෝවිමුක්ති යයි කියනු ලැබේ. ගැහැවිය, මෙ සස්නෙහි මහණ එක් මහාරාජ්‍යයක් පමණ තැන් මහද්ගත යයි පතුරුවා නිශ්චය කොට වාස කෙරෙයි. ගැහැවිය, මේ මහද්ගතචේතෝවිමුක්ති යයි කියනු ලැබේ. ගැහැවිය, මෙ සස්නෙහි මහණ මහාරාජ්‍ය දෙකක් හෝ තුනක් හෝ පමණ තැන් මහද්ගත යයි අරමුණු කොට නිශ්චය කොට වාස කෙරෙයි. ගැහැවිය, මෙ ද මහද්ගතචේතෝවිමුක්ති යයි කියනු ලැබේ. ගැහැවිය, මෙ සස්නෙහි මහණ සමුද්‍ර පර්‍ය්‍යන්ත පෘථුවිය පමණ තැන් මහත්ගත යයි අරමුණු කොට නිශ්චය කොට ගෙන වාසය කෙරෙයි. ගැහැවිය, මෙ ද මහද්ගතචේතෝවිමුක්ති යයි කියනු ලැබේ. ගැහැවිය, යම් පරිදි මේ දහම්හු නානාර්‍ත්‍ථත් වෙත් ද නානාව්‍යඤ්ජනත් වෙත් ද, තෙල මෙ කරුණිනුදු දතයුතු වේ.
චතස‍්සො ඛො ඉමා ගහපති, භවූපපත‍්තියො. කතමා චතස‍්සො? ඉධ ගහපති එකච‍්චො පරිත‍්තාභාති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. සො කායස‍්ස භෙදා පරම‍්මරණා පරිත‍්තාභානං දෙවානං සහව්‍යතං උපපජ‍්ජති. ඉධ පන ගහපති, එකච‍්චො අප‍්පමාණාභාති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. සො කායස‍්ස භෙදා පරම‍්මරණා අප‍්පමාණාභානං දෙවානං සහව්‍යතං උපපජ‍්ජති. ඉධ පන ගහපති, එකච‍්චො සංකිලිට‍්ඨාභාති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. සො කායස‍්ස භෙදා පරම‍්මරණා සංකිලිට‍්ඨාභානං දෙවානං සහව්‍යතං උපපජ‍්ජති. ඉධ පන ගහපති, එකච‍්චො පරිසුද‍්ධාභාති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. සො කායස‍්ස භෙදා පරම‍්මරණා පරිසුද‍්ධාභානං දෙවානං සහව්‍යතං උපපජ‍්ජති. ඉමා ඛො ගහපති, චතස‍්සො භවූපපත‍්තියො.
ගැහැවිය, මේ භවෝත්පත්තීහු සතරදෙනෙකි: කවර සතරදෙනෙක යත්: ගැහැවිය, මෙ සස්නෙහි කිසි මහණෙක් ‘පරිත්තාභ’ යයි අරමුණු කොට, නිශ්චය කොට වෙසෙයි. හේ කාබුන් මරණින් මතුයෙහි පරිත්තාභ දෙවියන්ගේ සහභාවයට පැමිණෙයි. ගැහැවිය, මෙ සස්නෙහි කිසි මහණෙක් ‘අප්පමාණාභ’ යයි අරමුණු කොට, අධිමෝක්‍ෂ කොටගෙන වෙසෙයි. හේ කාබුන් මරණින් මතුයෙහි අප්පමාණාභ දෙවියන්ගේ සහභාවයට පැමිණෙයි. ගැහැවිය, මෙ සස්නෙහි කිසි මහණෙක් ‘සංකිලිට්ඨාභ’ යයි අරමුණු කොට, අධිමෝක්‍ෂ වශයෙන් බැසගෙන වෙසෙයි. හේ කාබුන් මරණින් මතුයෙහි සංකිලිට්ඨාභ දෙවියන්ගේ සහභාවයට පැමිණෙයි. ගැහැවිය, මෙ සස්නෙහි කිසි මහණෙක් ‘පරිසුද්ධාභ’ යයි අරමුණු කොට, අධිමෝක්‍ෂ වශයෙන් නිශ්චය කොටගෙන වෙසෙයි. හේ කාබුන් මරණින් මතුයෙහි පරිසුද්ධාභ දෙවියන්ගේ සහභාවයට පැමිණෙයි. ගැහැවිය, මේ සතර භවෝත්පත්තීහු යි.
හොති ඛො සො ගහපති, සමයො, යා තා දෙවතා එකජ‍්ඣං සන‍්නිපතන‍්ති. තාසං එකජ‍්ඣං සන‍්නිපතිතානං වණ‍්ණනානත‍්තං හි ඛො පඤ‍්ඤායති. නො ච ආභානානත‍්තං. සෙය්‍යථාපි ගහපති, පුරිසො සම‍්බහුලානි තෙලප‍්පදීපානි එකං ඝරං පවෙසෙය්‍ය, තෙසං එකං ඝරං පවෙසිතානං අච‍්චිනානත‍්තං හි ඛො පඤ‍්ඤායෙථ නො ච ආභානානත‍්තං. එවමෙව ඛො, ගහපති, හොති ඛො සො සමයො, යා තා දෙවතා එකජ‍්ඣං සන‍්නිපතන‍්ති, තාසං එකජ‍්ඣං සන‍්නිපතිතානං වණ‍්ණනානත‍්තං හි ඛො පඤ‍්ඤායති. නො ච ආභානානත‍්තං. හොති ඛො සො ගහපති සමයො, යා තා දෙවතා තතො විපක‍්කමන‍්ති, තාසං තතො විපක‍්කමන‍්තීනං වණ‍්ණනානත‍්තං චෙව පඤ‍්ඤායති, ආභානානත‍්තඤ‍්ච. සෙය්‍යථාපි ගහපති, පුරිසො තානි සම‍්බහුලානි තෙලප‍්පදීපානි තම‍්හා ඝරා නීහරෙය්‍ය තෙසං තතො නීහරන‍්තානං අච‍්චිනානත‍්තං චෙව පඤ‍්ඤායෙථ ආභානානත‍්තඤ‍්ච. එවමෙව ඛො ගහපති, හොති ඛො සො සමයො, යා තා දෙවතා තතො විපක‍්කමන‍්ති. තාසං තතො විපක‍්කමන‍්තීනං වණ‍්ණනානත‍්තං චෙව පඤ‍්ඤායති ආභානානත‍්තඤ‍්ච. න ඛො ගහපති, තාසං දෙවතානං එවං හොති : ඉදං අම‍්හාකං නිච‍්චන‍්ති වා ධුවන‍්ති වා සස‍්සතන‍්ති වා. අපි ච යත්‍ථ යත්‍ථෙව තා දෙවතා අධිවසන‍්ති තත්‍ථ තත්‍ථෙව තා දෙවතා අභිරමන‍්ති. සෙය්‍යථාපි ගහපති, මක‍්ඛිකානං කාජෙන වා පිටකෙන වා හරීයමානානං න එවං හොති : ඉදං අම‍්හාකං නිච‍්චන‍්ති වා ධුවන‍්ති වා සස‍්සතන‍්ති වා, අපි ච යත්‍ථ යත්‍ථෙව තා මක‍්ඛිකා අභිනිවිසන‍්ති, තත්‍ථ තත්‍ථෙව තා මක‍්ඛිකා අභිරමන‍්ති. එවමෙව ඛො ගහපති, තාසං දෙවතානං න එවං හොති : ඉදං අම‍්හාකං නිච‍්චන‍්ති වා ධුවන‍්ති වා සස‍්සතන‍්ති වා, අපි ච යත්‍ථ යත්‍ථෙව තා දෙවතා අධිවසන‍්ති, තත්‍ථ තත්‍ථෙව තා දෙවතා අභිරමන‍්තීති.
ගැහැවිය, යම් කලෙක ඒ දෙවියෝ එක්රැස් වෙත් ද, එබඳු කලෙක් වෙයි. එක්රැස් වූ ඒ දෙවියන්ගේ වර්‍ණනානාත්‍වය මැ පැනෙයි, අලෝකනානාත්‍වයෙක් නො ද පැනෙයි. යම්සේ ගැහැවිය, පුරුෂයෙක් බොහෝ තෙල්පහන් එක් ගෙයකට ප්‍රවේශ කරන්නේ නම්, ඒ එක් ගෙයකට ප්‍රවේශ කළ ප්‍රදීපයන්ගේ ගිනිසිළු වෙනස මැ පැනෙයි, අලෝකනානාත්‍වයෙක් නො ද පැනෙයි. එසෙයින් මැ ගැහැවිය, ඒ දෙවියෝ යම් කලෙක එක්රැස් වෙත් ද, එබඳු කලෙක් වෙයි. එක්රැස් වූ ඒ දෙවියන්ගේ වර්‍ණනානාත්‍වය මැ පැනෙයි, අලෝකනානාත්‍වයෙක් නො ද පැනේ. ගැහැවිය, යම් කලෙක ඒ දෙවියෝ එතැනින් නික්මයෙත් ද, එබඳු කලෙක් වෙයි. එයින් නික්මයන ඒ දෙවියන්ගේ ශරීරවර්‍ණයාගේ නානාත්‍වය ද ආලෝකයෙහි නානාත්‍වය ද පැනෙයි. යම් පරිදි ගැහැවිය, පුරුෂයෙක් ඒ බොහෝ වූ තෙල් පහන් එ ගෙයින් බැහැර කරන්නේ නම්, එයින් බැහැර කරන ඒ ප්‍රදීපයන්ගේ සිළුනානාත්‍වයක් ආලෝකයෙහි නානාත්‍වයත් පැනෙයි. එපරිදි ම ගැහැවිය, යම් කලෙක ඒ දෙවියෝ එතැනින් නික්මයෙත් ද, එබඳු කලෙක් වෙයි. ඉන් නික්මයන ඒ දෙවියන්ගේ ශරීරවර්‍ණනානාත්‍වය ද ආලෝකයෙහි නානාත්‍වය ද පැනේ. ගැහැවිය, ඒ දෙවියනට මෙබඳු සිතෙක් නො මැ වෙයි: ‘මේ අපට නිත්‍ය යැයි හෝ ධ්‍රැව යැයි හෝ ශාශ්වත හෝ වේ යැ’යි කියා යි. තවද ඒ දෙවියෝ උයන් විමන් කප්රුක් ඈ යම් යම් තැනෙක්හි මැ වෙසෙත් ද, ඒ ඒ තැන්හි ඒ දෙවියෝ රමණය කෙරෙත්. ගැහැවිය, යම් පරිදි කදෙකින් හෝ පැසෙකින් හෝ ගෙනයනු ලබන මැස්සනට, “මේ අපගේ නිත්‍ය ස්ථාන යයි හෝ ධ්‍රැවස්ථාන යයි හෝ ශාශ්වතස්ථාන” යයි හෝ මෙබඳු සිත් නො වන්නේ වේ ද, වැලිත් යම් යම් තැනෙක ඒ මැස්සෝ වැදගනිත් ද, ඒ ඒ තැන්හි මැ ඒ මැස්සෝ රමණය කෙරෙත් ද, ගැහැවිය, එපරිදි ම ඒ දෙවියනට “මේ අප ගේ නිත්‍යස්ථාන යයි හෝ ධ්‍රැවස්ථාන යයි හෝ ශාශ්වතස්ථාන” යයි හෝ මෙබඳු සිත් නො වේ. වැලිත් යම් යම් තැනෙක්හි මැ ඒ දෙවියෝ වෙසෙත් ද, ඒ ඒ තැන්හි මැ ඒ දෙවියෝ රමණය කෙරෙත්.
එවං වුත‍්තෙ ආයස‍්මා සභියො කච‍්චානො ආයස‍්මන‍්තං අනුරුද‍්ධං එතදවොච : සාධු භන‍්තෙ අනුරුද්ධ, අත්‍ථි ච මෙ එත්‍ථ උත‍්තරිං පටිපුච‍්ඡිතබ‍්බං. යා තා භන‍්තෙ, දෙවතා ආභා, සබ‍්බා තා පරිත‍්තාභා? උදාහු සන‍්තෙත්‍ථ එකච‍්චා දෙවතා අප‍්පමාණාභාති?
මෙසේ කී කල ආයුෂ්මත් සභිය කච්චායන තෙර ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරණුවනට තෙල සැලකෙළේ: “වහන්ස, අනුරුද්ධයෙනි, මැනැව, මෙහි ලා මා විසින් මතුයෙහි පිළිවිසියැ යුතු දැයෙක් ඇත්තේ ද වෙයි. වහන්ස, යම් ආභ දෙවි කෙනෙක් ඇද්ද, එ හැම දෙවියෝ පරිත්තාභ වෙත් ද, නොහොත් අප්පමාණභ වූ කිසි දෙවි කෙනෙක් ඇද්ද?
තදඞ‍්ගෙන ඛො ආවුසො කච‍්චාන, සන‍්ති පන එත්‍ථ එකච‍්චා දෙවතා පරිත‍්තාභා, සන‍්ති පනෙත්‍ථෙකච‍්චා දෙවතා අප‍්පමාණාභාති.
ඇවැත් කාත්‍යායනයෙනි, ඒ භාවොප්පත්ති කාරණයෙන් මෙහි පරිත්තාභ වූ කිසි දෙවි කෙනෙක් ඇත. මෙහි අප්පමාණාභ වූ කිසි දෙවි කෙනෙක් ද ඇත.
කො නු ඛො භන‍්තෙ අනුරුද්ධ, හෙතු, කො පච‍්චයො, යෙන තාසං දෙවතානං එකං දෙවනිකායං උපපන‍්නානං සන‍්තෙත්‍ථෙකච‍්චා දෙවතා පරිත‍්තාභා? සන‍්ති පනෙත්‍ථෙකච‍්චා දෙවතා අප‍්පමාණාභාති?
වහන්ස, අනුරුද්ධයෙනි, යම් හෙයකින් එක් මැ දේවනිකායට වැදගෙන සිටුනා ඒ දෙවියන් අතුරින් මෙහි ලා පරිත්තාභ වූ කිසි දෙවි කෙනෙක් ඇද්ද, මෙහි ලා අප්පමාණාභ වූ කිසි දෙවි කෙනෙක් ඇද්ද, එයට කවර හේතු යැ? කවර ප්‍රත්‍යය යැ?
තෙන හාවුසො කච‍්චාන, තංයෙවෙත්‍ථ පටිපුච‍්ඡිස‍්සාමි. යථා තෙ ඛමෙය්‍ය, තථා නං ව්‍යාකරෙය්‍යාසි. තං කිම‍්මඤ‍්ඤසි ආවුසො කච‍්චාන, ය‍්වායං භික‍්ඛු යාවතා එකං රුක‍්ඛමූලං මහග‍්ගතන‍්ති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. යො චායං භික‍්ඛු යාවතා ද‍්වෙ වා තීණි වා රුක‍්ඛමූලානි මහග‍්ගතන‍්ති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. ඉමාසං උභින‍්නං චිත‍්තභාවනානං කතමා චිත්තභාවනා මහග‍්ගතතරාති?
ඇවැත් කාත්‍යායනයෙනි, එකරුණින් මෙහි ලා තොප ම පුළුවුස්මි: යම් පරිදි තොපට රුස්නේ නම් එපරිදි එය ප්‍රකාශ කරව, ඇවැත් කාත්‍යායනයෙනි, ඒ කිමැයි හඟනාව? යම් මහණෙක් එක් රුක්මුලක් පමණ තැන් මහද්ගත යයි අරමුණු කොටගෙන අධිමෝක්‍ෂ වශයෙන් බැසගෙන වෙසේ ද, යම් මහණෙක් රුක්මුල් දෙකක් හෝ තුනක් හෝ පමණ තැන් මහද්ගත යයි අරමුණු කොට අධිමෝක්‍ෂ වශයෙන් නිශ්චය කොටගෙන වෙසේ ද, මේ උභය චිත්තභාවනා අතුරින් කවර චිත්තභාවනායෙක් මහද්ගතතර වේ ද?
ය‍්වායං භන‍්තෙ භික‍්ඛු යාවතා ද‍්වෙ වා තීණි වා රුක‍්ඛමූලානි මහග‍්ගතන‍්ති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති අයං ඉමාසං උභින‍්නං චිත‍්තභාවනානං මහග‍්ගතතරාති.
වහන්ස, යම් මහණෙක් රුක්මුල් දෙකක් හෝ තුනක් හෝ පමණ තැන් මහද්ගත යයි අරමුණු කොට අධිමෝක්‍ෂ වශයෙන් බැසගෙන වාස කෙරේ නම්, මේ භාවනාව මේ උභය චිත්තභාවනාවන් අතුරෙන් මහද්ගතතර වේ යයි.
තං කිම‍්මඤ‍්ඤසි ආවුසො කච‍්චාන, ය‍්වායං භික‍්ඛු යාවතා ද‍්වෙ වා තීණි වා රුක‍්ඛමූලානි මහග‍්ගතන‍්ති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. යො චායං භික‍්ඛු යාවතා එකං ගාමක‍්ඛෙත‍්තං මහග‍්ගතන‍්ති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. ඉමාසං උභින‍්නං චිත‍්තභාවනානං කතමා චිත්තභාවනා මහග‍්ගතතරාති?
ඇවැත් කාත්‍යායනයෙනි, ඒ කිමැයි හඟනාව? යම් මහණෙක් රුක්මුල් දෙකක් හෝ තුනක් හෝ පමණ තැන් මහද්ගත යයි අරමුණු කොට නිශ්චය කොට වෙසෙත් ද, තවද යම් මහණෙක් එක් ගම්කෙතක් පමණ තැන් මහද්ගත යයි අරමුණු කොට නිශ්චය කොට ගෙන වෙසෙත් ද, මේ උභයචිත්තභාවනාවන් අතුරෙන් කවර චිත්තභාවනායෙක් මහද්ගතතර වේ දැ’ යි.
ය‍්වායං භන‍්තෙ භික‍්ඛු යාවතා එකං ගාමක‍්ඛෙත‍්තං මහග‍්ගතන‍්ති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. අයං ඉමාසං උභින‍්නං චිත‍්තභාවනානං මහග‍්ගතතරාති.
වහන්ස, යම් මහණෙක් එක් ගම්කෙතක් පමණ තැන් මහද්ගත යයි අරමුණු කොට නිශ්චය කොටගෙන වෙසේ ද, මේ භාවනාව මේ උභයචිත්තභාවනාවන් අතුරෙන් මහද්ගතතර වේ යයි.
තං කිම‍්මඤ‍්ඤසි ආවුසො කච‍්චාන, ය‍්වායං භික‍්ඛු යාවතා එකං ගාමක‍්ඛෙත‍්තං මහග‍්ගතන‍්ති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. යො චායං භික‍්ඛු යාවතා ද‍්වෙ වා තීණි වා ගාමක‍්ඛෙත‍්තානි මහග‍්ගතන‍්ති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. ඉමාසං උභින‍්නං චිත‍්තභාවනානං කතමා චිත්තභාවනා මහග‍්ගතතරාති?
ඇවැත් කාත්‍යායනයෙනි, ඒ කිමැයි හඟනාව? යම් මහණෙක් එක් ගම්කෙතක් පමණ තැන් මහද්ගත යයි අරමුණු කොට දැනගෙන වෙසේ ද, තවද යම් මහණෙක් ගම්කෙත් දෙකක් තුනක් පමණ තැන් මහද්ගත යයි අරමුණු කොට දැනගෙන වෙසේ ද, මේ උභයචිත්තභාවනාවන් අතුරෙන් කවර චිත්තභාවනායෙක් මහද්ගතතර වේ දැ’ යි.
ය‍්වායං භන‍්තෙ භික‍්ඛු යාවතා ද‍්වෙ වා තීණි වා ගාමක‍්ඛෙත‍්තානි මහග‍්ගතන‍්ති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. අයං ඉමාසං උභින‍්නං චිත‍්තභාවනානං මහග‍්ගතතරාති.
වහන්ස, යම් මහණෙක් ගම්කෙත් දෙකක් හෝ තුනක් හෝ පමණ තැන් අරමුණු කොට අධිමෝක්‍ෂ කොට වාස කෙරේ ද, මේ චිත්තභාවනාව මේ උභයචිත්තභාවනාවන් අතුරින් මහද්ගතතර වෙයි.
තං කිං මඤ‍්ඤසි ආවුසො කච‍්චාන, ය‍්වායං භික‍්ඛු යාවතා ද‍්වෙ වා තීණි වා ගාමක‍්ඛෙත‍්තානි මහග‍්ගතන‍්ති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. යො චායං භික‍්ඛු යාවතා එකං මහාරජ‍්ජං මහග‍්ගතන‍්ති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. ඉමාසං උභින‍්නං චිත‍්තභාවනානං කතමා චිත්තභාවනා මහග‍්ගතතරාති?
ඇවැත් කාත්‍යායනයෙනි, ඒ කිමැයි හඟනාව? යම් මහණෙක් ගම්කෙත් දෙකක් හෝ තුනක් හෝ පමණ තැන් මහද්ගත යයි අරමුණු කොට නිශ්චය කොටගෙන වෙසේ ද, යම් මහණෙක් එක් මහරජයක් පමණ තැන් මහද්ගත යයි අරමුණු කොට නිශ්චය කොටගෙන වෙසේ ද, මේ උභයචිත්තභාවනාවන් අතුරින් කවර චිත්තභාවනායෙක් මහද්ගතතර වේ දැ’ යි.
ය‍්වායං භන‍්තෙ, භික‍්ඛු යාවතා එකං මහාරජ‍්ජං මහග‍්ගතන‍්ති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. අයං ඉමාසං උභින‍්නං චිත‍්තභාවනානං මහග‍්ගතතරාති.
වහන්ස, යම් මහණෙක් එක් මහරජයක් පමණ තැන් මහද්ගත යයි අරමුණු කොට අධිමෝක්‍ෂ කොට වෙසේ ද, මේ චිත්තභාවනාව මේ උභයචිත්තභාවනාවන් අතුරින් මහද්ගතතර වෙයි.
තං කිම‍්මඤ‍්ඤසි ආවුසො කච‍්චාන, ය‍්වායං භික‍්ඛු යාවතා එකං මහාරජ‍්ජං මහග‍්ගතන‍්ති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. යො චායං භික‍්ඛු යාවතා ද‍්වෙ වා තීණි වා මහාරජ‍්ජානි මහග‍්ගතන‍්ති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. ඉමාසං උභින‍්නං චිත‍්තභාවනානං කතමා චිත්තභාවනා මහග‍්ගතතරාති?
ඇවැත් කාත්‍යායනයෙනි, යම් මහණෙක් එක් මහරජයක් පමණ තැන් මහද්ගත යයි අරමුණු කොට නිශ්චය කොටගෙන වෙසේ ද, යම් මහණෙක් මහරජයන් දෙකක් හෝ තුනක් හෝ පමණ තැන් අරමුණු කොට නිශ්චය කොටගෙන වෙසේ ද, මේ උභය චිත්තභාවනාවන් අතුරින් කවර චිත්තභාවනායෙක් මහද්ගතතර වේ දැ’ යි..
ය‍්වායං භන‍්තෙ භික‍්ඛු යාවතා ද‍්වෙ වා තීණි වා මහාරජ‍්ජානි මහග‍්ගතන‍්ති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. අයං ඉමාසං උභින‍්නං චිත‍්තභාවනානං මහග‍්ගතතරාති.
වහන්ස, යම් මහණෙක් මහරජ දෙකක් හෝ තුනක් හෝ පමණ තැන් මහද්ගත යයි අරමුණු කොට අධිමෝක්‍ෂ කොට වෙසේ ද, මේ චිත්තභාවනාව මේ උභයචිත්තභාවනාවන් අතුරින් මහද්ගතතර වෙයි.
තං කිම‍්මඤ‍්ඤසි ආවුසො කච‍්චාන, ය‍්වායං භික‍්ඛු යාවතා ද‍්වෙ වා තීණි වා මහාරජ‍්ජානි මහග‍්ගතන‍්ති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. යො චායං භික‍්ඛු යාවතා සමුද‍්දපරියන‍්තං පඨවිං මහග‍්ගතන‍්ති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. ඉමාසං උභින‍්නං චිත‍්තභාවනානං කතමා චිත්තභාවනා මහග‍්ගතතරාති?
ඇවැත් කාත්‍යායනයෙනි, ඒ කිමැයි හඟනාව? යම් මහණෙක් මහරජ දෙකක් හෝ තුනක් හෝ පමණ තැන් මහද්ගත යයි අරමුණු කොට අධිමෝක්‍ෂ කොට වෙසේ ද, යම් මහණෙක් සමුද්‍රපර්‍ය්‍යන්ත පෘථිවිය පමණ තැන් මහද්ගත යයි අරමුණු කොට අධිමෝක්‍ෂ කොට වාස කෙරේ ද, මේ උභයචිත්තභාවනාවන් අතුරින් කවර චිත්තභාවනායෙක් මහද්ගතතර වේ දැ’ යි.
ය‍්වායං භන‍්තෙ, භික‍්ඛු යාවතා සමුද‍්දපරියන‍්තං පඨවිං මහග‍්ගතන‍්ති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. අයං ඉමාසං උභින‍්නං චිත‍්තභාවනානං මහග‍්ගතතරාති.
වහන්ස, යම් මහණෙක් සමුද්‍රපර්‍ය්‍යන්ත පෘථිවිය පමණ තැන් මහද්ගත යයි අරමුණු කොට අධිමෝක්‍ෂ කොට වාස කෙරේ ද, මේ චිත්තභාවනාව මේ උභයචිත්තභාවනාවන් අතුරින් මහද්ගතතර වෙයි.
අයං ඛො ආවුසො කච‍්චාන, හෙතු අයං පච‍්චයො, යෙන තාසං දෙවතානං එකං දෙවනිකායං උපපන‍්නානං සන‍්තෙත්‍ථෙකච‍්චා දෙවතා පරිත‍්තාභා, සන‍්ති පනෙත්‍ථෙකච‍්චා දෙවතා අප‍්පමාණාභාති.
ඇවැත් කාත්‍යායනයෙනි, යම් කරුණෙකින් එක් දේවනිකායකට පැමිණි ඒ දෙවියන් අතුරින් මෙහි කිසි පරිත්තාභ දෙවි කෙනෙක් ඇද්ද, මෙහි අප්පමාණභ කිසි දෙවිකෙනෙක් ඇද්ද, මේ එයට හේතු යැ, මේ එයට ප්‍රත්‍යයැ’යි.
සාධු භන‍්තෙ අනුරුද්ධ, අත්‍ථි ච මෙ එත්‍ථ උත‍්තරිං පටිපුච‍්ඡිතබ‍්බං. යාවතා භන‍්තෙ, දෙවතා ආභා, සබ‍්බා තා සංකිලිට‍්ඨාභා? උදාහු සන‍්තෙත්‍ථෙකච‍්චා දෙවතා පරිසුද‍්ධාභාති?
වහන්ස, අනුරුද්ධයෙනි, මනා මැ ය, මෙහි දී මා විසින් මතුයෙහි ඇසියයුතු පැනයෙක් ද ඇත. වහන්ස, යම් පමණ ආභ දෙවියෝ ඇද්ද, එ හැම දෙවියෝ සඞ්කිලිට්ඨාභ වෙත් ද, නොහොත් මෙහි කිසි දෙවිකෙනෙක් පරිසුද්ධාභ වූවාහු ඇද්ද?
තදඞ‍්ගෙන ඛො ආවුසො කච‍්චාන, සන‍්තෙත්‍ථෙකච‍්චා දෙවතා සංකිලිට‍්ඨාභා පනෙත්‍ථෙකච‍්චා දෙවතා පරිසුද‍්ධාභාති.
ඇවැත් කාත්‍යායනයෙනි, තදඞ්ගවශයෙන් මෙහි සඞ්කිලිට්ඨාභ කිසි දෙවි කෙනෙක් ඇත, මෙහි පරිසුද්ධාභ කිසි දෙවි කෙනෙක් ද ඇත.
කො නු ඛො භන‍්තෙ අනුරුද්ධ, හෙතු කො පච‍්චයො, යෙන තාසං දෙවතානං එකං දෙවනිකායං උපපන‍්නානං සන‍්තෙත්‍ථෙකච‍්චා දෙවතා සංකිලිට‍්ඨාභා, සන‍්ති පනෙත්‍ථෙකච‍්චා දෙවතා පරිසුද‍්ධාභාති.
වහන්ස, අනුරුද්ධයෙනි, යම් කරුණෙකින් එක් දේවනිකායකට පැමිණි ඒ දෙවියන් අතර සඞ්කිලිට්ඨාභ කිසි දෙවි කෙනෙක් ඇද්ද, පරිසුද්ධාභ කිසි දෙවි කෙනෙක් ඇද්ද, ඊට හේතු කවරේ ය? ඊට ප්‍රත්‍යය කවරේ යැ’ යි.
තෙන හාවුසො කච‍්චාන, උපමං තෙ කරිස‍්සාමි. උපමායපිධෙකච‍්චෙ විඤ‍්ඤූ පුරිසා භාසිතස‍්ස අත්‍ථං ආජානන‍්ති. සෙය්‍යථාපි ආවුසො කච‍්චාන, තෙලප‍්පදීපස‍්ස ඣායතො තෙලම‍්පි අපරිසුද‍්ධං වට‍්ටිපි අපරිසුද‍්ධා, සො තෙලස‍්සපි අපරිසුද‍්ධත‍්තා වට‍්ටියාපි අපරිසුද‍්ධත‍්තා අන්‍ධන්‍ධං විය ඣායති. එවමෙව ඛො ආවුසො කච‍්චාන, ඉධෙකච‍්චො භික‍්ඛු සංකිලිට‍්ඨාභාති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. තස‍්ස කායදුට‍්ඨුල‍්ලම‍්පි න සුප‍්පටිප‍්පස‍්සද‍්ධං හොති. ථිනමිද‍්ධම‍්පි න සුසමූහතං හොති. උද‍්ධච‍්චකුක‍්කුච‍්චම‍්පි න සුප‍්පටිවිනීතං හොති. සො කායදුට‍්ඨුල‍්ලස‍්සපි න සුප‍්පටිප‍්පස‍්සද‍්ධත‍්තා ථිනමිද‍්ධස‍්සපි න සුසමූහතත‍්තා උද‍්ධච‍්චකුක‍්කුච‍්චස‍්සපි න සුප‍්පටිවිනීතත‍්තා අන්‍ධන්‍ධං විය ඣායති. සො කායස‍්ස භෙදා පරම‍්මරණා සංකිලිට‍්ඨාභානං දෙවානං සහව්‍යතං උපපජ‍්ජති. සෙය්‍යථාපි ආවුසො කච‍්චාන, තෙලප‍්පදීපස‍්ස ඣායතො තෙලම‍්පි පරිසුද‍්ධං වට‍්ටිපි පරිසුද‍්ධා, සො තෙලස‍්සපි පරිසුද‍්ධත‍්තා වට‍්ටියාපි පරිසුද‍්ධත‍්තා න අන්‍ධන්‍ධං විය ඣායති. එවමෙව ඛො ආවුසො කච‍්චාන, ඉධෙකච‍්චො භික‍්ඛු පරිසුද‍්ධාභාති ඵරිත්‍වා අධිමුච‍්චිත්‍වා විහරති. තස‍්ස කායදුට‍්ඨුල‍්ලම‍්පි සුප‍්පටිප‍්පස‍්සද‍්ධං හොති. ථිනමිද‍්ධම‍්පි සුසමූහතං හොති. උද‍්ධච‍්චකුක‍්කුච‍්චම‍්පි සුප‍්පටිවිනීතං හොති. සො කායදුට‍්ඨුල‍්ලස‍්සපි සුප‍්පටිප‍්පස‍්සද‍්ධත‍්තා ථිනමිද‍්ධස‍්සපි සුසමූහතත‍්තා උද‍්ධච‍්චකුක‍්කුච‍්චස‍්සපි සුප‍්පටිවිනීතත‍්තා න අන්‍ධන්‍ධං විය ඣායති. සො කායස‍්ස භෙදා පරම‍්මරණා පරිසුද‍්ධාභානං දෙවානං සහව්‍යතං උපපජ‍්ජති.
ඇවැත් කාත්‍යායනයෙනි, එකරුණින් තොපට උපමාවක් කරමි: මෙ ලො වැ කිසි විඥපුරුෂ කෙනෙක් උපමායෙනුදු භාෂිතයාගේ අර්‍ත්‍ථය අවබෝධ කොට දනිත්. ඇවැත් කාත්‍යායනයෙනි, යම් පරිදි දැල්වෙන තෙල්පහනක්හුගේ තෙලුදු නො පිරිසිදු වේ නම්, වැටිදු නො පිරිසිදු වේ නම්, ඒ පහන තෙල් නො පිරිසිදු හෙයිනුදු වැටි නො පිරිසිදු හෙයිනුදු අතිශයින් අඳුරු වූවක් සෙයින් දිලෙයි. ඇවැත් කාත්‍යායනයෙනි, එපරිදි ම මේ සස්නෙහි කිසි මහණෙක් සංකිලිට්ඨාභ යයි අරමුණු කොට අධිමෝක්‍ෂ කොට වාස කෙරේ ද, ඔහුගේ දෝෂනිශ්ශ්‍රිත කයත් නොසන්හිඳුණේ වේ ද, ථිනමිද්ධයත් නොනැසුණේ වේ ද, උද්ධචච් කුක්කුච්චයත් මොනොවට විනීත නො වේ ද, හේ කායදුට්ඨුල්ලය නො සන්හුන් බැවිනුදු ථිනමිද්ධ නො නට බැවිනුදු උද්ධචච්කුක්කුච්චය අවිනීත බැවිනුදු වැඩිපමණ අඳුරු වූවාක් සෙයින් දිලෙයි. හේ කාබුන් මරණින් මතු සඞ්කිලිට්ඨාභ දෙවියන්ගේ සහභාවයට පැමිණෙයි. ඇවැත් කාත්‍යායනයෙනි, යම් පරිදි දැල්වෙන තෙල්පහනක්හුගේ තෙලත් පිරිසිදු වේ ද, වැටිත් පිරිසිදු වේ ද, ඒ පහන තෙලත් පිරිසිදු හෙයිනුදු වැටිත් පිරිසිදු හෙයිනුදු වැඩිපමණ අඳුරු වූවාක් සෙයින් නො දිලේ ද, ඇවැත් කාත්‍යායනයෙනි, එපරිදි ම මෙසස්නෙහි කිසි මහණෙක් පරිසුද්ධාභ යයි අරමුණු කොට නිශ්චය කොට වෙසේ ද, ඔහුගේ කායදුට්ඨුල්ලයත් සන්හුන් වේ ද, ථිනමිද්ධයත් නටුයේ වේ ද, උද්ධචච්කුක්කුච්චයත් විනීත වේ ද, ඒ මහණ කායදුට්ඨුල්ලයත් සන්හුන් හෙයින් ථිනමිද්ධයත් නටහෙයින් උද්ධචච්කුක්කුච්චයත් විනීත හෙයින් අතිශයින් අඳුරු වූවාක් සෙයින් නො දිලෙයි. හේ කාබුන් මරණින් මතු පරිසුද්ධාභ දෙවියන්ගේ සහභාවයට පැමිණෙයි.
අයං ඛො ආවුසො කච‍්චාන, හෙතු අයං පච‍්චයො, යෙන තාසං දෙවතානං එකං දෙවනිකායං උපපන‍්නානං සන‍්තෙත්‍ථෙකච‍්චා දෙවතා සංකිලිට‍්ඨාභා, සන‍්ති පනෙත්‍ථෙකච‍්චා දෙවතා පරිසුද‍්ධාභාති.
ඇවැත් කාත්‍යායනයෙනි, එක් දේවනිකායකට පැමිණි ඒ දෙවියන් අතර සඞ්කිලිට්ඨාභ වූ කිසි දෙවි කෙනෙක් ඇද්ද, පරිසුද්ධාභ කිසි දෙවි කෙනෙක් ඇද්ද, මේ ඊට හේතු යැ, මේ ඊට ප්‍රත්‍යය යි.
එවං වුත‍්තෙ, ආයස‍්මා සභියො කච‍්චානො ආයස‍්මන‍්තං අනුරුද‍්ධං එතදවොච : ‘සාධු භන‍්තෙ අනුරුද්ධ, න භන‍්තෙ, ආයස‍්මා අනුරුද‍්ධො එවමාහ : එවං මෙ සුතන‍්ති වා, එවං අරහති භවිතුන‍්ති වා.
මෙසේ කී කල්හි ආයුෂ්මත් සභිය කාත්‍යායන ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරණුවනට තෙල කී: “වහන්ස, අනුරුද්ධයෙනි, මැනැව. වහන්ස, ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරණුවෝ මෙසේ නො කියති. කිසේ යැ යත්: ‘මා විසින් මෙසේ අසන ලදැ’ යි කියා හෝ ‘මෙසේ වන්නට නිස්සැ’ යි කියා හෝ” යි.
අථ ච පන භන‍්තෙ, ආයස‍්මා අනුරුද‍්ධො ‘එවම‍්පි තා දෙවතා ඉතිපි තා දෙවතාත්‍වෙව භාසති. තස‍්ස මය‍්හං භන‍්තෙ, එවං හොති : අද‍්ධායස‍්මතා අනුරුද‍්ධෙන තාහි දෙවතාහි සද‍්ධිං සන‍්නිවුත්‍ථපුබ‍්බඤ‍්චෙව සල‍්ලපිතපුබ‍්බඤ‍්ච සාකච්ඡා ච සමාපජ‍්ජිතපුබ‍්බාති.
තවද වහන්ස, ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරණුවෝ “ඒ දෙවියෝ මෙසේත් වෙති, ඒ දෙවියෝ මේ අයුරු වෙති” යි කියා ම කියති. වහන්ස, මට මෙබඳු සිතෙක් වෙයි: එකැතින් ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරණුවෝ ඒ දෙවියන් හා එක්ව විසූවිරූහ, සල්ලාප කළ විරූහ, සාකච්ඡා කළවිරූහ, කියා යි.
අද‍්ධා ඛො අයං ආවුසො කච‍්චාන, ආසජ‍්ජ උපනීය වාචා භාසිතා. අපි ච තෙ අහං ව්‍යාකරිස‍්සාමි. දීඝරත‍්තං ඛො මෙ ආවුසො කච‍්චාන, තාහි දෙවතාහි සද‍්ධිං සන‍්නිවුත්‍ථපුබ‍්බඤ‍්චෙව සල‍්ලපිතපුබ‍්බඤ‍්ච සාකච්ඡා ච සමාපජ‍්ජිතපුබ‍්බාති.
ඇවැත් කාත්‍යායනයෙනි, තොප විසින් ඝටා නිගා එළවා බස් පැවැසිණ, වැලිත් මම තොපට කියමි: ‘ඇවැත් කාත්‍යායනයෙනි, මා දීර්‍ඝරාත්‍රයෙහි ඒ දෙවියන් හා විසූවිරූ ඇත, සල්ලාප කළවිරූ ඇත, සාකච්ඡා කළවිරූ ඇතැ’ යි.
එවං වුත‍්තෙ ආයස‍්මා සභියො කච‍්චානො පඤ‍්චකඞ‍්ගං ථපතිං එතදවොච : ‘ලාභා තෙ ගහපති. සුලද‍්ධං තෙ ගහපති. යං ත්‍වං චෙව තං සඞ‍්ඛාධම‍්මං පහාසි. මයඤ‍්චි’මං ධම‍්මපරියායං අලත්‍ථම‍්හා සවණායා’ති.
මෙසේ කී කල ආයුෂ්මත් සභිය කාත්‍යායන පඤ්චකඞ්ග ථපති හට තෙල කී: ‘ගැහැවිය, තොපට ලාභයෙක, ගැහැවිය, තොපට සුලද්ධයෙකි, යම් හෙයකින් තෙපිදු ඒ සැක දහම හැරපියව් ද, අපිත් මේ ධර්‍මපර්‍ය්‍යාය අසන්නට ලදුමෝ ද එහෙයිනි.’
අනුරුද්ධ සුත‍්තං සත‍්තමං.
සත්වැනි අනුරුද්ධ සූත්‍ර යි.