අනාථපිණ්ඩිකොවාදසුත්තං
3. 5. 1.
3. 5. 1.
අනාථපිණ්ඩිකොවාදසුත්තං
අනාථපිණ්ඩිකොවාද සූත්රය
එවං මෙ සුතං: එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති ආබාධිකො හොති දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. අථ ඛො අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති අඤ්ඤතරං පුරිසං ආමන්තෙසි: ‘එහි ත්වං අම්භො පුරිස, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කම, උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දාහි. ‘අනාථපිණ්ඩිකො භන්තෙ, ගහපති ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. ‘සො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දතී’ති. යෙන චායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කම, උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පාදෙ සිරසා වන්දාහි ‘අනාථපිණ්ඩිකො භන්තෙ, ගහපති ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. සො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පාදෙ සිරසා වන්දතී’ති. එවඤ්ච වදෙහි: ‘සාධු කිර භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො යෙන අනාථපිණ්ඩිකස්ස ගහපතිස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමතු අනුකම්පං උපාදායා’ති.
මා විසින් මෙසේ අසන ලදි: එක් සමයෙක්හි භාග්යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර අනේපිඬුසිටුහුගේ දෙව්රම්හි වැඩවසන සේක. එසමයෙහි අනේපිඬුගැහැවි හටගත් ආබාධ ඇති වැ දුකට පැමිණියේ දැඩිගිලන් වූයේ වෙයි. ඉක්බිති අනේපිඬුගැහැවි එක්තරා පුරුෂයෙක් ඇමතී. එව එම්බාපුරුෂය, තෝ භාග්යවතුන් වහන්සේ කරා එළැඹ මාගේ බසින් භාග්යවතුන් වහන්සේගේ පාසඟළ හිසින් වඳු. ‘වහන්ස, අනේපිඬුගැහැවි හටගත් ආබාධ ඇති වැ දුකට පැමිණියේ දැඩිගිලන් වූයේ හේ භාග්යවතුන් වහන්සේගේ පාසඟළ හිසින් වඳී’ යයි. යළි ආයුෂ්මත් සැරියුත් තෙරුන් කරා එළැඹැ මාගේ බසින් ආයුෂ්මත් සැරියුත් තෙරණුවන්ගේ පාසඟළ හිසින් වඳු. ‘වහන්ස, අනේපිඬු ගැහැවි ... වඳී’ යයි. මෙසේත් සැලකර. වහන්ස, ආයුෂ්මත් සැරියුත් තෙරණුවෝ අනේපිඬු සිටුහුගේ නිවෙස්න කරා අනුකම්පා පිණිස එළැඹෙනසේක්ව’යි.
‘එවං භන්තෙ’ති ඛො සො පුරිසො අනාථපිණ්ඩිකස්ස ගහපතිස්ස පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො පුරිසො භගවන්තං එතදවොච: ‘අනාථපිණ්ඩිකො භන්තෙ, ගහපති ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො, සො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දතී’ති. යෙන චායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො පුරිසො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච: ‘අනාථපිණ්ඩිකො භන්තෙ, ගහපති ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො, සො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පාදෙ සිරසා වන්දති. එවඤ්ච වදෙති: ‘සාධු කිර භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො යෙන අනාථපිණ්ඩිකස්ස ගහපතිස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමතු අනුකම්පං උපාදායා’ති.
‘එසේ යැ වහන්සැ’ යි ඒ පුරුෂ අනේපිඬුසිටුහට පිළිවදන් දී භාග්යවතුන් වහන්සේ කරා එළැඹියේ යැ. එළැඹ භාග්යවතුන් වහන්සේ වැඳ එකත්පස් වැ හින. එකත්පස් වැ හුන් ඒ පුරුෂ භාග්යවතුන් වහන්සේට තෙල සැල කෙළේ: ‘වහන්ස, අනේපිඬුගැහැවි ආබාධික වැ දුකට පැමිණියේ දැඩිගිලන් වූයේ වෙයි, හේ භාග්යවතුන් වහන්සේගේ පාසඟළ හිසින් වඳී’ යයි. යළි ආයුෂ්මත් සැරියුත් තෙරුන් කරා එළැඹ ආයුෂ්මත් සැරියුත් තෙරුන් අභිවාදන කොට එකත්පස් වැ හින. එකත්පස් වැ හුන් ඒ පුරුෂ ආයුෂ්මත් සැරියුත් තෙරණුවන්ට තෙල කී: ‘වහන්ස, අනේපිඬුගැහැවි ආබාධික වැ දුඃඛිත වැ දැඩි ගිලන් වෙයි. හේ ආයුෂ්මත් සැරියුත් තෙරණුවන්ගේ පාසඟළ හිසින් වඳියි. මෙසේත් කියයි: ‘වහන්ස, ආයුෂ්මත් සැරියුත් තෙරණුවෝ අනුකම්පා පිණිස අනේපිඬුසිටුහුගේ නිවෙස්න කරා එළැඹෙනසේක්ව’යි.
අධිවාසෙසි ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය ආයස්මතා ආනන්දෙන පච්ඡාසමණෙන යෙන අනාථපිණ්ඩිකස්ස ගහපතිස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො අනාථපිණ්ඩිකං ගහපතිං එතදවොච: ‘කච්චි තෙ ගහපති, ඛමනීයං කච්චි යාපනීයං, කච්චි තෙ දුක්ඛා වෙදනා පටික්කමන්ති, නො අභික්කමන්ති, පටික්කමොසානං පඤ්ඤායති නො අභික්කමො”ති.
ආයුෂ්මත් සැරියුත් තෙරණුවෝ නො බැණ ඉවසූසේක. ඉක්බිති, ආයුෂ්මත් සැරියුත් තෙරණුවෝ හැඳ පෙරෙවැ පාසිවුරු ගෙන පසුවැ යන ආයුෂ්මත් අනඳ තෙරුන් සමග අනේපිඬුසිටුහුගේ නිවෙස්න කරා එළැඹියහ. එළැඹ පැනැවූ අස්නෙහි වැඩහුන්හ. වැඩහිඳ ආයුෂ්මත් සැරියුත් තෙරණුවෝ අනේපිඬුගැහැවියනට තෙල වදාළහ. කිම ගැහැවිය, තොපට සැහිය හෙයි ද, කිම යැපියහෙයි ද, කිම තොපගේ දුක් වේදනාවෝ තනු වෙත් ද, නො වැඩෙත් ද, තනුභාවයෙන් පැනේ ද, වැඩීම නො පැනේ දැ’යි.
න මෙ භන්තෙ සාරිපුත්ත ඛමනීයං, න යාපනීයං, බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා. අභික්කමන්ති නො පටික්කමන්ති. අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො’ති.
ශාරිපුත්රයන් වහන්ස, මට ඉවසිය නො හැක්ක, යැපිය නො හැක්ක, මාගේ දුඃඛ වේදනාවෝ දැඩි වූවාහු, බලවත් වෙති, තුනී නො වෙත්, වැඩීමේ අවසානය පැනෙයි, බැසීමේ අවසානය නො පැනෙයි.
සෙය්යථාපි භන්තෙ සාරිපුත්ත, බලවා පුරිසො තිණ්හෙන සිඛරෙන මුද්ධනි අභිමන්ථෙය්ය, එවමෙව ඛො භන්තෙ සාරිපුත්ත, අධිමත්තා වාතා මුද්ධනි ඌහනන්ති. න මෙ භන්තෙ සාරිපුත්ත, ඛමනීයං, න යාපනීයං, බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති නො පටික්කමන්ති. අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති නො පටික්කමොති.
ශාරිපුත්රයන් වහන්ස, යම්සේ බලවත් පුරුෂයෙක් තියුණු සැතෙකින් මුදුන පෙළා ද එසෙයින් මැ ශාරිපුත්රයන් වහන්ස, අධිමාත්ර වූ වාතයෝ මුදුන පෙළති. ශාරිපුත්රයන් වහන්ස, මට ඉවසිය නො හැක්ක, යැපිය නො හැක්ක. මාගේ දැඩි වූ දුඃඛ වේදනාවෝ වැඩෙති, තනු නො වෙත්. වැඩීමේ අවසානය පැනෙයි, තනු බවෙක් නො පැනෙයි.
සෙය්යථාපි භන්තෙ සාරිපුත්ත, බලවා පුරිසො දළ්හෙන වරත්තබණ්ඩෙන සීසෙ සීසවෙඨනං දදෙය්ය, එවමෙව ඛො මෙ භන්තෙ සාරිපුත්ත, අධිමත්තා වාතා සීසං පරිකන්තන්ති. න මෙ භන්තෙ සාරිපුත්ත, ඛමනීයං න යාපනීයං, බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති නො පටික්කමන්ති. අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමොති.
ශාරිපුත්රස්ථවිරයන් වහන්ස, යම්සේ බලවත් පුරුෂයෙක් වරපටබැඳුමෙකින් හිස්වෙළුම් දෙන්නේ ද එසෙයින් මැ ශාරිපුත්රයන් වහන්ස, අධිමාත්ර වූ වාතයෝ මාගේ හිස සිඳිති. ස්වාමීනි ශාරිපුත්රයන් වහන්ස, මට සිහිය නො හැක්ක, යැපිය නො හැක්ක, මාගේ දැඩි වූ දුඃඛ වේදනාවෝ වැඩෙති, තනු නො වෙත්. වැඩීමේ අවසානය පැනෙයි, තනු බවෙක් නො පැනේ යයි.
සෙය්යථාපි භන්තෙ සාරිපුත්ත, දක්ඛො ගොඝාතකො වා ගොඝාතකන්තෙවාසී වා තිණ්හෙන ගොවිකන්තනෙන කුච්ඡිං පරිකන්තෙය්ය, එවමෙව ඛො මෙ භන්තෙ සාරිපුත්ත, අධිමත්තා වාතා කුච්ඡිං පරිකන්තන්ති. න මෙ භන්තෙ සාරිපුත්ත, ඛමනීයං න යාපනීයං, බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති නො පටික්කමන්ති. අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති නො පටික්කමොති.
ස්වාමීනි ශාරිපුත්රයන් වහන්ස, යම්සේ දක්ෂ වූ ගෝඝාතකයෙක් වේවයි ගෝඝාතක අතවැසියෙක් වේවයි තියුණු වූ ගෙරින් කපන සැතෙකින් කුස සිඳින්නේ ද, එසෙයින් මැ ශාරිපුත්රස්ථවිරයන් වහන්ස, අධිමාත්ර වූ වාතයෝ මාගේ කුස සිඳිති. ස්වාමීනි ශාරිපුත්රස්ථවිරයන් වහන්ස, මට සිහිය නො හැක්ක, මාගේ දැඩි වූ දුඃඛ වේදනාවෝ වැඩෙති, තනු නො වෙත්. වැඩීමේ අවසානය පැනෙයි, තනු බවෙක් නො පැනේ යයි.
සෙය්යථාපි භන්තෙ සාරිපුත්ත, ද්වෙ බලවන්තො පුරිසා දුබ්බලතරං පුරිසං නානාබාහාසු ගහෙත්වා අඞ්ගාරකාසුයා සන්තාපෙය්යුං සම්පරිතාපෙය්යුං, එවමෙව ඛො මෙ භන්තෙ සාරිපුත්ත, අධිමත්තො කායස්මිං ඩාහො. න මෙ භන්තෙ සාරිපුත්ත, ඛමනීයං න යාපනීයං, බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති, අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමොති.
ස්වාමීනි ශාරිපුත්රස්ථවිරයන් වහන්ස, යම්සේ බලවත් පුරුෂයෝ දෙදෙනෙක් ඉතා දුඹුල් පුරුෂයකු වෙන වෙන අත්ලාගෙන අඟුරුවළෙක්හි තවන්නාහු ද හාත්පසින් තවන්නාහු ද, එසෙයින් මැ ස්වාමීනි ශාරිපුත්රයන් වහන්ස, අධිමාත්ර වූ මාගේ ශරීරදාහය වෙයි. ස්වාමීනි ශාරිපුත්රස්ථවිරයන් වහන්සැ, මට සිහිය නො හැක්ක, යැපිය නො හැක්ක.
තස්මාතිහ තෙ ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං: ‘න චක්ඛුං උපාදියිස්සාමි. න ච මෙ චක්ඛුනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවං හි තෙ ගහපති, සික්ඛිතබ්බං. තස්මාතිහ තෙ ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං: ‘න සොතං උපාදියිස්සාමි. න ච මෙ සොතනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවං හි තෙ ගහපති, සික්ඛිතබ්බං. තස්මාතිහ තෙ ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං: ‘න ඝානං උපාදියිස්සාමි. න ච මෙ ඝානනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවං හි තෙ ගහපති, සික්ඛිතබ්බං. තස්මාතිහ -පෙ- න ජිව්හං -පෙ- සික්ඛිතබ්බං. තස්මාතිහ -පෙ- න කායං -පෙ- සික්ඛිතබ්බං. තස්මාතිහ -පෙ- න මනං -පෙ- සික්ඛිතබ්බං.
ගැහැවිය, එහෙයින් තොප විසින් මෙසේ හික්මියයුතු යැ, චක්ෂුස තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි. මාගේ විඥානය චක්ෂුර්නිඃශ්රිත නො වේ යයි, ගැහැවිය, මෙසේ මැ තොප විසින් හික්මියයුතු ය. ගැහැවිය, එහෙයින් තොප විසින් මෙසේ හික්මියයුතු ය: ශ්රෝතය තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි. මාගේ විඥානය ශ්රෝතනිඃශ්රිත ද නො වේ යයි, ගැහැවිය, මෙසේ මැ තොප විසින් හික්මියයුතු ය. ගැහැවිය, එහෙයින් තොප විසින් මෙසේ හික්මියයුතු ය: ඝ්රාණය තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි. මාගේ විඥානය ඝ්රාණනිඃශ්රිත ද නො වේ යයි, ගැහැවිය, මෙසේ මැ තොප විසින් හික්මියයුතු ය. ගැහැවිය, එහෙයින් ... මාගේ විඥාන ජිහ්වා නිඃශ්රිත නො වේ යයි ... හික්මියයුතු ය. ගැහැවිය, එහෙයින් ... කය තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි ... හික්මියයුතු ය. ගැහැවිය, එහෙයින් ... මනස තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි ... හික්මියයුතු ය.
තස්මාතිහ -පෙ- න රූපං -පෙ- සික්ඛිතබ්බං: තස්මාතිහ -පෙ- න සද්දං උපාදියිස්සාමි -පෙ- න ගන්ධං උපාදියිස්සාමි. -පෙ- න රසං උපාදියිස්සාමි. -පෙ- න ඵොට්ඨබ්බං උපාදියිස්සාමි. -පෙ- න ධම්මං උපාදියිස්සාමි. න ච මෙ ධම්මනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවං හි තෙ ගහපති, සික්ඛිතබ්බං.
ගැහැවිය, එහෙයින් ... රූපය තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි ... හික්මියයුතු ය. ගැහැවිය, එහෙයින් ... ශබ්ද තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි ... ගන්ධය තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි ... රසය තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි ... ස්පර්ශය තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි ... ධර්මය තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි. මාගේ විඥානය ධර්මනිඃශ්රිත නො ද වේ’ යයි තොප විසින් මෙසේ මැ හික්මියයුතු ය.
තස්මාතිහ තෙ ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං: ‘න චක්ඛුවිඤ්ඤාණං උපාදියිස්සාමි. න ච මෙ චක්ඛුවිඤ්ඤාණනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවං හි තෙ ගහපති, සික්ඛිතබ්බං. තස්මාතිහ තෙ ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං: ‘න සොතවිඤ්ඤාණං උපාදියිස්සාමි. -පෙ- න ඝානවිඤ්ඤාණං උපාදියිස්සාමි. -පෙ- න ජිව්හාවිඤ්ඤාණං උපාදියිස්සාමි. -පෙ- න කායවිඤ්ඤාණං උපාදියිස්සාමි -පෙ- න මනොවිඤ්ඤාණං උපාදියිස්සාමි. න ච මෙ මනොවිඤ්ඤාණනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවං හි තෙ ගහපති, සික්ඛිතබ්බං.
ගැහැවිය, එහෙයින් තොප විසින් මෙසේ මැ හික්මියයුතු යැ: ‘චක්ෂුර්විඥානය තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි. මාගේ විඥානය චක්ෂුරවිඥානනිඃශ්රිත ද නො වේ’ යයි, ගැහැවිය තොප විසින් මෙසේ මැ හික්මියයුතු ය. ගැහැවිය එහෙයින් තොප විසින් මෙසේ හික්මියයුතු යැ: ශ්රෝතවිඥානය තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි ... ඝ්රාණවිඥානය තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි. ... ජිහ්වාවිඥානය තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි. ... කායවිඥානය තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි. ... මනෝවිඥානය තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි. මාගේ විඥානය මනෝවිඥානනිඃශ්රිත ද නො වේ’ යයි ගැහැවිය, මෙසේ මැ තොප විසින් හික්මියයුතු ය.
තස්මාතිහ තෙ ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං: ‘න චක්ඛුසම්ඵස්සං උපාදියිස්සාමි. න ච මෙ චක්ඛුසම්ඵස්සනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවං හි තෙ ගහපති සික්ඛිතබ්බං. තස්මාතිහ තෙ ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං: ‘න සොතසම්ඵස්සං උපාදියිස්සාමි. -පෙ- න ඝානසම්ඵස්සං උපාදියිස්සාමි. -පෙ- න ජිව්හාසම්ඵස්සං උපාදියිස්සාමි. -පෙ- න කායසම්ඵස්සං උපාදියිස්සාමි. -පෙ- න මනොසම්ඵස්සං උපාදියිස්සාමි. න ච මෙ මනොසම්ඵස්සනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවං හි තෙ ගහපති, සික්ඛිතබ්බං.
ගැහැවිය, එහෙයින් තොප විසින් මෙසේ හික්මියයුතු ය: ‘චක්ෂුඃසංස්පර්ශය තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි. මාගේ විඥානය චක්ෂුඃසංස්පර්ශනිඃශ්රිත ද නො වේ’ යයි, ගැහැවිය, තොප විසින් මෙසේ හික්මියයුතු ය. ගැහැවිය, එහෙයින් තොප විසින් මෙසේ හික්මියයුතු ය: ශ්රෝත්රසංස්පර්ශය තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි ... ඝ්රාණසංස්පර්ශය තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි ... ජිහ්වාසංස්පර්ශය තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි ... කායසංස්පර්ශය තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි ... මනඃසංස්පර්ශය තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි. මාගේ විඥානය මනඃසංස්පර්ශනිඃශ්රිත නො වේ’ යයි ගැහැවිය, මෙසේ මැ තොප විසින් හික්මියයුතු යි.
තස්මාතිහ තෙ ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං: ‘න චක්ඛුසම්ඵස්සජං වෙදනං උපාදියිස්සාමි. න ච මෙ චක්ඛුසම්ඵස්සජවෙදනානිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවං හි තෙ ගහපති, සික්ඛිතබ්බං. තස්මාතිහ තෙ ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං: ‘න සොතසම්ඵස්සජං වෙදනං උපාදියිස්සාමි. -පෙ- න ඝානසම්ඵස්සජං වෙදනං උපාදියිස්සාමි. -පෙ- න ජිව්හාසම්ඵස්සජං වෙදනං උපාදියිස්සාමි. -පෙ- න කායසම්ඵස්සජං වෙදනං උපාදියිස්සාමි. -පෙ- න මනොසම්ඵස්සජං වෙදනං උපාදියිස්සාමි. න ච මෙ මනොසම්ඵස්සජවෙදනානිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවං හි තෙ ගහපති, සික්ඛිතබ්බං.
ගැහැවිය, එහෙයින් තොප විසින් මෙසේ හික්මියයුතු ය: ‘චක්ෂුඃසංස්පර්ශයෙන් උපන් වේදනාව තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි. මාගේ විඥානය චක්ෂුඃසංස්පර්ශයෙන් උපන් වේදනානිඃශ්රිත ද නො වේ’ යයි, ගැහැවිය, තොප විසින් මෙසේ මැ හික්මියයුතු ය. ගැහැවිය, එහෙයින් තොප විසින් මෙසේ හික්මියයුතු ය: ‘ශ්රෝත්රසංස්පර්ශයෙන් උපන් වේදනාව තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි ... ඝ්රාණසංස්පර්ශයෙන් උපන් වේදනාව තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි ... ජිහ්වාසංස්පර්ශයෙන් උපන් වේදනාව තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි ... කායසංස්පර්ශයෙන් උපන් වේදනාව තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි ... මනඃසංස්පර්ශයෙන් උපන් වේදනාව තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි. මාගේ විඥානය මනඃසංස්පර්ශයෙන් උපන් වේදනානිඃශ්රිත ද නො වේ’ යයි ගැහැවිය, තොප විසින් මෙසේ මැ හික්මියයුතු යි.
තස්මාතිහ තෙ ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං: ‘න පථවීධාතුං උපාදියිස්සාමි, න ච මෙ පථවීධාතුනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවං හි තෙ ගහපති, සික්ඛිතබ්බං. තස්මාතිහ -පෙ- සික්ඛිතබ්බං: න ආපොධාතුං උපාදියිස්සාමි. -පෙ- න තෙජොධාතුං උපාදියිස්සාමි. -පෙ- න වායොධාතුං උපාදියිස්සාමි. -පෙ- න ආකාසධාතුං උපාදියිස්සාමි. -පෙ- න විඤ්ඤාණධාතුං උපාදියිස්සාමි. න ච මෙ විඤ්ඤාණධාතුනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවං හි තෙ ගහපති, සික්ඛිතබ්බං.
ගැහැවිය, එහෙයින් තොප විසින් මෙසේ හික්මියයුතු ය: ‘පෘථිවිධාතු තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි. මාගේ විඥානය පෘථිවිධාතුනිඃශ්රිත ද නො වේ’ යයි, ගැහැවිය, තොප විසින් මෙසේ මැ හික්මියයුතු ය. ගැහැවිය, එහෙයින් ... හික්මියයුතු ය: අබ්ධාතු තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි ... තෙජොධාතු තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි ... වායෝධාතු තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි ... ආකාශධාතු තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි ... විඥානධාතු තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි. මාගේ විඥානය විඥානධාතුනිඃශ්රිත නො වේ’ යයි ගැහැවිය, තොප විසින් මෙසේ මැ හික්මියයුතු යි.
තස්මාතිහ තෙ ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං: ‘න රූපං උපාදියිස්සාමි. න ච මෙ රූපනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවං හි තෙ ගහපති, සික්ඛිතබ්බං. තස්මාතිහ තෙ ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං: ‘න වෙදනං උපාදියිස්සාමි. -පෙ- න සඤ්ඤං උපාදියිස්සාමි. -පෙ- න සඞ්ඛාරෙ උපාදියිස්සාමි. -පෙ- න විඤ්ඤාණං උපාදියිස්සාමි. න ච මෙ විඤ්ඤාණනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවං හි තෙ ගහපති, සික්ඛිතබ්බං.
එහෙයින් ගැහැවිය, තොප විසින් මෙසේ හික්මියයුතු ය: ‘රූපය තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි. මාගේ විඥානය රූප නිඃශ්රිත ද නො වේ’ යයි, ගැහැවිය, තොප විසින් මෙසේ මැ හික්මියයුතු ය. ‘වේදනාව තෘෂ්ණාදීන් නො ගන්මි ... සංඥාව ... සංස්කාරයන් ... විඥානය තෘෂ්ණාදීන් විසින් නො ගන්මි. මාගේ විඥානය නො ද විඥානනිඃශ්රිත වේ’ යයි ගැහැවිය, තොප විසින් මෙසේ මැ හික්මියයුතු.
තස්මාතිහ තෙ ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං: ‘න ආකාසානඤ්චායතනං උපාදියිස්සාමි. න ච මෙ ආකාසානඤ්චායතනනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවං හි තෙ ගහපති, සික්ඛිතබ්බං. තස්මාතිහ තෙ ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං: ‘න විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපාදියිස්සාමි. -පෙ- න ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපාදියිස්සාමි. -පෙ- න නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං උපාදියිස්සාමි. න ච මෙ නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවං හි තෙ ගහපති, සික්ඛිතබ්බං.
ගැහැවිය, එහෙයින් තොප විසින් මෙසේ හික්මියයුතු ය: ‘ආකාසානඤ්චායතනය තෘෂ්ණාදීන් විසින් නො ගන්මි. මාගේ විඥානය නො ද ආකාසානඤ්චායතනනිඃශ්රිත වේ’ යයි, ගැහැවිය, තොප විසින් මෙසේ මැ හික්මියයුතු ය. ගැහැවිය එහෙයින් තොප විසින් මෙසේ හික්මියයුතු ය: ‘විඤ්ඤාණඤ්චායතනය ... ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය ... නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනය තෘෂ්ණාදීන් විසින් නො ගන්මි. මාගේ විඥානය නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනනිඃශ්රිත වූයේ නො ද වේ’ යයි ගැහැවිය, තොප විසින් මෙසේ මැ හික්මියයුතු යි.
තස්මාතිහ තෙ ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං: ‘න ඉධලොකං උපාදියිස්සාමි, න ච මෙ ඉධලොකනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවං හි තෙ ගහපති, සික්ඛිතබ්බං. තස්මාතිහ තෙ, ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං: ‘න පරලොකං උපාදියිස්සාමි, න ච මෙ පරලොකනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවං හි තෙ ගහපති, සික්ඛිතබ්බං.
එහෙයින් ගැහැවිය, තොප විසින් මෙසේ හික්මියයුතු ය: ‘මෙලොව තෘෂ්ණාදීන් විසින් නො ගන්මි. මාගේ විඥානය නො ද මෙලොව ඇසුරු කරනලද වේ’ යයි, ගැහැවිය, තොප විසින් මෙසේ මැ හික්මියයුතු. එහෙයින් ගැහැවිය, තොප විසින් මෙසේ හික්මියයුතු ය: ‘පරලොව තෘෂ්ණාදීන් විසින් නො ගන්මි. මාගේ විඥානය නො ද පරලොව ඇසුරු කරනලද වේ’ යයි, ගැහැවිය, තොප විසින් මෙසේ මැ හික්මියයුතු.
තස්මාතිහ තෙ ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං: ‘යම්පිදං දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා. තම්පි න උපාදියිස්සාමි. න ච මෙ තන්නිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවං හි තෙ ගහපති, සික්ඛිතබ්බන්ති.
එහෙයින් ගැහැවිය, තොප විසින් මෙසේ හික්මියයුතු ලැබූ සිතින් විමසූ ‘යම් රූපායතනයෙක් ඇද්ද, ශබ්දායතනයෙක් ඇද්ද, ගන්ධරස ඵොට්ඨබ්බායතනයෙක් ඇද්ද, ධම්මායතනයෙක් ඇද්ද, එ ද තෘෂ්ණාදි විසින් නොගන්මි. මාගේ විඥානය ඒ රූපාදිය නො ද ඇසුරු කරනලද වේ’ යයි, ගැහැවිය, තොප විසින් මෙසේ මැ හික්මියයුතු යයි.
එවං වුත්තෙ අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති පරොදි, අස්සූනි පවත්තෙසි. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො, අනාථපිණ්ඩිකං ගහපතිං එතදවොච: ඔලීයසි ඛො ත්වං ගහපති, සංසීදසි ඛො ත්වං ගහපතී’ති.
මෙසේ වදාළ කල්හි අනේපිඬු ගැහැවි හැඬී, කඳුළු හෙළී. එකල්හි ආයුෂ්මත් අනඳ තෙරණුවෝ අනේපිඬු ගැහැවිහට තෙල වදාළහ: ගැහැවිය, තෙපි (අරමුණෙහි) ඇලෙව, ගැලෙව යි.
නාහං භන්තෙ ආනන්ද, ඔලිය්යාමි, නපි සංසීදාමි. අපි ච මෙ දීඝරත්තං සත්ථා පයිරුපාසිතො, මනොභාවනීයා ච භික්ඛූ. න ච මෙ එවරූපී ධම්මී කථා සුතපුබ්බා’ති.
වහන්ස ආනන්ද තෙරණුවෙනි, මම් අරමුණෙහි නො ඇලෙමි, නො ද ගැලෙමි. වැලි එකෙක් ඇති, මා විසින් දීර්ඝරාත්රයෙහි ශාස්තෲන් වහන්සේ පර්ය්යුපාසිතයහ. මනෝභාවනීය භික්ෂූහු ද පර්ය්යුපාසිත වූහු. මා විසින් මෙබඳු වූ ධර්මකථාවක් නො ද ඇසූවිරූ යයි.
න ඛො ගහපති, ගිහීනං ඔදාතවසනානං එවරූපී ධම්මී කථා පටිභාති. පබ්බජිතානං ඛො, ගහපති, එවරූපී ධම්මී කථා පටිභාතී’ති.
ගැහැවිය, හෙළපිළිහඳනා ගිහිගේ වැසියනට මෙබඳු ධර්මකථා නො වැටහෙයි. ගැහැවිය,පැවිද්දනට මෙබඳු ධර්මකථා වැටහේ යයි.
තෙන හි භන්තෙ සාරිපුත්ත, ගිහීනං ඔදාතවසනානං එවරූපී ධම්මී කථා පටිභාතු. සන්ති හි භන්තෙ සාරිපුත්ත, කුලපුත්තා අප්පරජක්ඛජාතිකා, අස්සවනතා ධම්මස්ස පරිහායන්ති. භවිස්සන්ති ධම්මස්ස අඤ්ඤාතාරො’ති.
එසේ වී නම් ස්වාමීනි, ශාරිපුත්රස්ථවිරයන් වහන්ස, හෙළපිළී හඳනා ගිහිගේ වැසියනට මෙබඳු ධර්මකථා වැටහේවා. ස්වාමීනි, ශාරිපුත්රස්ථවිරයන් වහන්ස, අල්පරජස්ක ස්වභාව ඇති කුලපුත්රයෝ ඇත්තාහු මැ යැ. ධර්මය අශ්රවණතායෙන් (ඔහු) පිරිහෙති. දහම් අවබෝධ කරන්නාහු ඇත්තාහ’ යි.
අථ ඛො ආයස්මා ච සාරිපුත්තො ආයස්මා ච ආනන්දො, අනාථපිණ්ඩිකං ගහපතිං ඉමිනා ඔවාදෙන ඔවදිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කමිංසු.
ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්රස්ථවිරයන් වහන්සේ ද ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ ද අනේපිඬු ගැහැවියනට මේ අවවාදයෙන් ඔවා දී හුනස්නෙන් නැඟී නික්ම ගියාහ.
අථ ඛො අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති, අචිරපක්කන්තෙ ආයස්මන්තෙ ච සාරිපුත්තෙ ආයස්මන්තෙ ච ආනන්දෙ කායස්ස භෙදා පරම්මරණා තුසිතං කායං උපපජ්ජි.
ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්රස්ථවිරයන් වහන්සේ ද ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ ද නික්මගිය නොබෝ කාලයෙහි අනේපිඬු ගැහැවි කාබුන් මරණින් මතුයෙහි තුසීපුර උපන.
අථ ඛො අනාථපිණ්ඩිකො දෙවපුත්තො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො අනාථපිණ්ඩිකො දෙවපුත්තො භගවන්තං ගාථාහි අජ්ඣභාසි:
ඉක්බිති අනේපිඬු දෙව්පිත් මධ්යමරාත්රියෙහි මනා සිරුරු පැහැ ඇති වැ සියලු දෙව්රම බබුළුවා භාග්යවතුන් වහන්සේ කරා එළඹ භාග්යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනා කොට එකත්පස් වැ සිටගත. එකත්පස් වැ සිටි අනේපිඬු දෙව්පිත් භාග්යවතුන් වහන්සේට ගාථායෙන් මෙසේ කී:
ඉදං හි තං ජෙතවනං ඉසිසඞ්ඝනිසෙවිතං, ආවුත්ථං ධම්මරාජෙන පීතිසඤ්ජනනං මම.
භික්ෂුසංඝයා විසින් නිති සෙවුනා ලද, ධර්මරාජයන් වහන්සේ විසින් වාස කළ මේ ජේතවනය මට ප්රීති උපදවනු වෙයි.
කම්මං විජ්ජා ච ධම්මො ච සීලං ජීවිතමුත්තමං, එතෙන මච්චා සුජ්ඣන්ති න ගොත්තෙන ධනෙන වා.
මාර්ගචේතනා සංඛ්යාත කර්මය ද මාර්ගප්රඥා සංඛ්යාත විද්යාව ද සමාධිපාක්ෂික ධර්මය ද සිල්වත්හුගේ ජීවිතය ද උතුම් වෙයි. තෙල කර්මාදිය හේතු කොට ගෙන සත්ත්වයෝ විශුද්ධ වෙති. ගෝත්රයෙන් වේවයි ධනයෙන් වේවයි ශුද්ධ නො වෙත්.
තස්මා හි පණ්ඩිතො පොසො සම්පස්සං අත්ථමත්තනො, යොනිසො විචිනෙ ධම්මං එවං තත්ථ විසුජ්ඣති.
එහෙයින් පණ්ඩිත පුරුෂ තමහට වැඩ පසස්නේ සමාධිපාක්ෂික ධර්මය උපායයෙන් (නුවණින්) විමසන්නේ ය. මෙසේ ඒ ආර්ය්යමාර්ගයෙහි විශුද්ධ වෙයි.
සාරිපුත්තොව පඤ්ඤාය සීලෙන උපසමෙන ච, යො හි පාරගතො භික්ඛු, එතාව පරමො සියා’ති.
ප්රඥායෙන් ද ශීලයෙන් ද ක්ලේශෝපශමයෙන් ද ශාරිපුත්රස්ථවිරයන් වහන්සේ මැ ශ්රේෂ්ඨ වෙති. නිර්වාණපාරයට පැමිණි යම් මහණෙක් වේ ද හෙතෙම ශාරිපුත්රස්ථවිරයන් වහන්සේ පරම කොට ඇති වන්නේ ය’යි.
ඉදමවොච අනාථපිණ්ඩිකො දෙවපුත්තො, සමනුඤ්ඤො සත්ථා අහොසි. අථ ඛො අනාථපිණ්ඩිකො දෙවපුත්තො සමනුඤ්ඤො මෙ සත්ථාති භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායි.
අනේපිඬු දෙව්පිත් මේ කී ය: ශාස්තෲන් වහන්සේ අනුදත්සේක. ඉක්බිති අනේපිඬු දෙව්පිත් ශාස්තෲන් වහන්සේ මා කී වදන් අනුදත්හ’ යි භාග්යවතුන් වහන්සේ වැඳ පැදකුණු කොට එහි මැ අතුරුදහන් වී.
අථ ඛො භගවා තස්සා රත්තියා අච්චයෙන භික්ඛූ ආමන්තෙසි: ඉමං භික්ඛවෙ රත්තිං අඤ්ඤතරො දෙවපුත්තො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමිත්වා මං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො භික්ඛවෙ, සො දෙවපුත්තො මං ගාථාහි අජ්ඣභාසි:
ඉක්බිති භාග්යවතුන් වහන්සේ ඒ රාත්රිය ඇවෑමෙන් භික්ෂූන් ඇමතූසේක: මහණෙනි, මේ රාත්රියෙහි එක්තරා දිව්යපුත්රයෙක් ඉක්මගිය මධ්යමරාත්රියෙහි මනා සිරුරු පැහැ ඇති වැ සියලු දෙව්රම බබුළුවා මා කරා එළඹ මා අභිවාදනය කොට එකත්පස් වැ සිටගත. මහණෙනි, එකත්පස් වැ සිටි ඒ දෙව්පිත් මට ගාථායෙන් කී:
ඉදං හි තං ජෙතවනං -පෙ- එතාව පරමො සියාති.
මේ ජේතවනය ... තෙල මැ පරම කොට ඇති වන්නේ යැ’යි.
ඉදමවොච භික්ඛවෙ, සො දෙවපුත්තො. සමනුඤ්ඤො මෙ සත්ථාති මං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායී’ති.
මහණෙනි, ඒ දේවපුත්ර මෙය කී: ‘මා කී වදන් ශාස්තෲන් වහන්සේ අනුදත්හ’ යි. මා වැඳ පැදකුණු කොට එහි මැ අතුරුදහන් වී යයි.
එවං වුත්තෙ ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච: ‘සො හි නූන සො භන්තෙ, අනාථපිණ්ඩිකො දෙවපුත්තො භවිස්සති. අනාථපිණ්ඩිකො භන්තෙ, ගහපති ආයස්මන්තෙ සාරිපුත්තෙ අභිප්පසන්නො අහොසීති.
මෙසේ වදාළ කල්හි ආයුෂ්මත් අනඳ තෙරණුවෝ භාග්යවතුන් වහන්සේට වහන්ස, හේ වනාහි ඒකාන්තයෙන් ඒ අනේපිඬු දෙව්පිත් වන්නේ ය. වහන්ස, අනේපිඬු ගැහැවි සැරියුත් තෙරණුවන් කෙරෙහි අතිශය පහන් වී යයි.
සාධු සාධු, ආනන්ද, යාවතකං ඛො ආනන්ද, තක්කාය පත්තබ්බං, අනුප්පත්තං තයා. අනාථපිණ්ඩිකො සො ආනන්ද, දෙවපුත්තො නාඤ්ඤොති.
සාධු ! සාධු !! ආනන්දය, ආනන්දය යම් පමණ තර්කයෙන් දත යුතු ද තොප විසින් ඒ දන්නාලද්දේ ය. ආනන්දය, හේ අනේපිඬු දෙව්පිත. අනෙකෙක් නො වේ යයි.
ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.
ශාස්තෲන් වහන්සේ මෙය වදාළහ. සතුටුසිත් ඇති ආයුෂ්මත් අනඳ තෙරණුවෝ භාග්යවතුන් වහන්සේගේ භාෂිතය අභිනන්දනා කොළෝ
අනාථපිණ්ඩිකොවාද සුත්තං පඨමං.
පළමු වැනි අනාථපිණ්ඩිකොවාද සූත්ර යි.