චතුත්‍ථපාරාජිකං
2. 4.
2. 4.
චතුත්‍ථපාරාජිකං.
සිවුවන පරිජිය
1. තෙන සමයෙන බුද‍්ධො භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. තෙන ඛො පන සමයෙන සම‍්බහුලා සන්‍දිට‍්ඨා සම‍්භත‍්තා භික‍්ඛූ වග‍්ගුමුදාය නදියා තීරෙ වස‍්සං උපගච‍්ඡිංසු. තෙන ඛො පන සමයෙන වජ‍්ජී දුබ‍්භික‍්ඛා හොති ද‍්වීහිතිකා සෙතට‍්ඨිකා සලාකා වුත‍්තා න සුකරා උඤ‍්ඡෙන පග‍්ගහෙන යාපෙතුං.
1. එසමයෙහි භාග්‍යවත් බුදුරජාණන් වහන්සේ විසල් පුර මහවෙනෙහි කූටාගාර ශාලාවෙහි වැඩ වෙසෙන සේක. එසමයෙහි බොහෝ දුටුමිතුරු ඉටුමිතුරු වූ භික්‍ෂූහු වග්ගුමුදා නම් ගංතෙර වස් එළඹුනාහ. එසමයෙහි වැදෑරට දුබික් වෙයි. ජීවිතය පිළිබඳ දෙපරිද්දෙකින් පැවති අදහස් ඇති වෙයි. සේතට්ඨිකා නම් ශස්‍යරෝග ඇති වෙයි. (වපුළ ධාන්‍ය) හටගත් හිරටු ඇති වෙයි. පිඬු සිඟීමෙන් යැපෙන්නට පහසු නො වේ.
2. අථ ඛො තෙසං භික‍්ඛූනං එතදහොසි:- එතරහි ඛො වජ‍්ජී දුබ‍්භික‍්ඛා ද‍්වීහිතිකා සෙතට‍්ඨිකා සලාකා වුත‍්තා න සුකරා උඤ‍්ඡෙන පග‍්ගහෙන යාපෙතුං. කෙන නු ඛො මයං උපායෙන සමග‍්ගා සම‍්මොදමානා අවිවදමානා ඵාසුකං වස‍්සං වසෙය්‍යාම, න ච පිණ‍්ඩකෙන කිලමෙය්‍යාමා’ති.
2. ඉක්බිති ඒ භික්‍ෂූන්ට මෙබඳු සිතෙක් විය: “දැන් වනාහි වැදෑ රට දුබික් වේ. ජීවිතයත් මරණයත් අතර පැවැති අදහස් ඇත්තේ වෙයි. සේතට්ඨිකා නම් ශස්‍ය රෝගයෙන් පෙළුනේ වෙයි. වපුළ දෑ හිරටු ය. පිඬු සිඟීමෙන් යැපෙන්නට පහසු නො වෙයි. අපි කවර උපායකින් සමඟ වූවමෝ සතුටු වූවමෝ විවාද නො කරන්නමෝ පහසු සේ වස් වසන්නමු ද, පිණ්ඩයෙන් නොම ක්ලාන්ත වන්නමුදැ”යි.
3. එකච‍්චෙ එවමාහංසු:- “හන්‍ද මයං ආවුසො ගිහීනං කම‍්මන‍්තං අධිට‍්ඨෙම, එවං තෙ අම‍්හාකං දාතුං මඤ‍්ඤිස‍්සන‍්ති”, එවං මයං සමග‍්ගා සම‍්මොදමානා අවිවදමානා ඵාසුකං වස‍්සං වසිස‍්සාම, න ච පිණ‍්ඩකෙන කිලමිස‍්සාමා”ති.
3. ඇතැම් කෙනෙක් මෙසේ කීහ: “ඇවැත්නි, ඉදින් අපි ගිහියන්ගේ කර්‍මාන්ත හිටු කරන්නමෝ නම් මැනව. එසේ ඇතිකල්හි ඔහු අපට පිඬු දෙන්නට සිතන්නාහ. මෙසේ අපි සමග වූවමෝ මනා ව සතුටු වන්නමෝ විවාද නො කරන්නමෝ පහසු සේ වස් වසන්නමු. පිණ්ඩයෙන් ද නො ම ක්ලාන්ත වන්නෙමු” යි.
4. එකච‍්චෙ එවමාහංසු:- “අලං ආවුසො කිං ගිහීනං කම‍්මන‍්තං අධිට‍්ඨිතෙන, හන්‍ද මයං ආවුසො ගිහීනං දූතෙය්‍යං හරාම, එවං තෙ අම‍්හාකං දාතුං මඤ‍්ඤිස‍්සන‍්ති. එවං මයං සමග‍්ගා සම‍්මොදමානා අවිවදමානා ඵාසුකං වස‍්සං වසිස‍්සාම, න ච පිණ‍්ඩකෙන කිලමිස‍්සාමා”ති.
4. ඇතැම් කෙනෙක් මෙසේ කීහ: “ඇවැත්නි, කම් නැත. ගිහියන්ගේ කර්‍මාන්ත හිටු කිරීමෙන් කිම? ඇවැත්නි, අපි ගිහියන්ගේ පණිවුඩ ගෙණ යන්නමෝ නම් මැනැව. එසේ ඇතිකල්හි ඔහු අපට පිඬු දෙන්නට සිතන්නාහ. මෙසේ අපි සමග වූවමෝ සතුටු වන්නමෝ විවාද නො කරන්නමෝ පහසු සේ වස් වසන්නමු. පිණ්ඩයෙන් ද ක්ලාන්ත නො වන්නෙමු” යි.
5. එකච‍්චෙ එවමාහංසු: “අලං ආවුසො, කිං ගිහීනං කම‍්මන‍්තං අධිට‍්ඨිතෙන, කිං ගිහීනං දූතෙය්‍යං හටෙන, හන්‍ද මයං, ආවුසො ගිහීනං අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤස‍්ස උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මස‍්ස වණ‍්ණං භාසාම, ‘අසුකො භික්ඛු පඨමස‍්ස ඣානස‍්ස ලාභී, අසුකො භික්ඛු දුතියස‍්ස ඣානස‍්ස ලාභී, අසුකො භික්ඛු තතියස‍්ස ඣානස‍්ස ලාභී, අසුකො භික්ඛු චතුත්‍ථස‍්ස ඣානස‍්ස ලාභී, අසුකො භික්ඛු සොතාපන‍්නො, අසුකො භික්ඛු සකදාගාමී, අසුකො භික්ඛු අනාගාමී, අසුකො භික්ඛු අරහා, අසුකො භික්ඛු තෙවිජ‍්ජො, අසුකො භික්ඛු ඡළභිඤ‍්ඤො’ති. එවං තෙ අම‍්හාකං දාතුං මඤ‍්ඤිස‍්සන‍්ති. එවං මයං සමග‍්ගා සම‍්මොදමානා අවිවදමානා ඵාසුකං වස‍්සං වසිස‍්සාම න ච පිණ‍්ඩකෙන කිලමිස‍්සාමා”ති. “එසොයෙව ඛො ආවුසො සෙය්‍යො යො අම‍්හාකං ගිහීනං අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤස‍්ස උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මස‍්ස වණ‍්ණො භාසිතො”ති.
5. ඇතැම් කෙනෙක් මෙසේ කීහ: “ඇවැත්නි, නොමැනැවි. ගිහියන්ගේ කර්‍මාන්ත හිටු කිරීමෙන් කිම? ගිහියන්ගේ පණිවුඩ ගෙණ යෑමෙන් කිම? ඇවැත්නි, අපි ගිහියනට ඔවුනොවුන් පිළිබඳ උතුරුමිනිස්දම් ගුණ කියමු: “අසෝ මහණ තෙමේ ප්‍රථමධ්‍යානලාභී ය. අසෝ මහණ තෙමේ ද්විතීයධ්‍යානලාභී ය. අසෝ මහණ තෙමේ තෘතීයධ්‍යාන ලෘභී ය. අසෝ මහණ තෙමේ චතුර්‍ත්‍ථධ්‍යාන ලාභී ය. අසෝ මහණ තෙමේ සෝවාන් ය. අසෝ මහණ තෙමේ සෙදගැමි ය. අසෝ මහණ තෙමේ අනගැමි ය. අසෝ මහණ තෙමේ රහත් ය. අසෝ මහණ තෙමේ ත්‍රිවිද්‍යා ඇත්තෙක. අසෝ මහණ තෙමේ ෂඩභිඥ ය” යි. මෙසේ ඇති කල්හි ඔහු අපට පිඬු දෙන්නට සිතන්නාහ. මෙසේ අපි සමඟ වූවමෝ සතුටු වූවමෝ විවාද නොකරන්නමෝ පහසු සේ වස් වසන්නමු. පිඬුයෙන් ද ක්ලාන්ත නො වන්නෙමු” යී. “ඇවැත්නි, අප විසින් ගිහියන්ට ඔවුනොවුන් පිළිබඳ යම් උතුරුමිනිස්දම් ගුණයෙන් කියන ලද්දේ ද, මෙය ම ශ්‍රේෂ්ඨ වෙයි.”
6. අථ ඛො තෙ භික‍්ඛූ ගිහීනං අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤස‍්ස උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මස‍්ස වණ‍්ණං භාසිංසු: “අසුකො භික්ඛු පඨමස‍්ස ඣානස‍්ස ලාභී -පෙ- අසුකො භික්ඛු ඡළභිඤ‍්ඤො”ති.
6. ඉක්බිති ඒ භික්‍ෂූහු ගිහියන්ට ඔවුනොවුන් පිළිබඳ උතුරුමිනිස්දම්ගුණ කීහ: “අසෝ මහණ තෙමේ ප්‍රථමධ්‍යානලාභී ය. ... අසෝ මහණ තෙමේ ෂඩභිඥය” යි.
7. අථ ඛො තෙ මනුස‍්සා “ලාභා වත නො, සුලද‍්ධං වත නො, යෙසං නො එවරූපා භික‍්ඛූ වස‍්සං උපගතා, න වත නො ඉතො පුබ‍්බෙ එවරූපා භික‍්ඛූ වස‍්සං උපගතා, යථයිමෙ භික‍්ඛූ සීලවන‍්තො, කල්‍යාණධම‍්මා”ති, තෙ න තාදිසානි භොජනානි අත‍්තනා භුඤ‍්ජන‍්ති, මාතාපිතුන‍්නං දෙන‍්ති, පුත‍්තදාරස‍්ස දෙන‍්ති, දාසකම‍්මකරපොරිසස‍්ස දෙන‍්ති, මිත‍්තාමච‍්චානං දෙන‍්ති, ඤාතිසාලොහිතානං දෙන‍්ති, යාදිසානි භික‍්ඛූනං දෙන‍්ති. න තාදිසානි ඛාදනිය්‍යානි -පෙ- සායනිය්‍යානි -පෙ- පානානි අත‍්තනා පිවන‍්ති, මාතාපිතුන‍්නං දෙන‍්ති, පුත‍්තදාරස‍්ස දෙන‍්ති, දාසකම‍්මකරපොරිසස‍්ස දෙන‍්ති, මිත‍්තාමච‍්චානං දෙන‍්ති, ඤාතිසාලොහිතානං දෙන‍්ති, යාදිසානි භික‍්ඛූනං දෙන‍්ති. අථ ඛො තෙ භික‍්ඛූ වණ‍්ණවා අහෙසුං පීණින්‍ද්‍රියා පසන‍්නමුඛවණ‍්ණා විප‍්පසන‍්නඡවිවණ‍්ණා.
7. ඉක්බිති ඒ මිනිස්සු “අපට ලාභයෙක් ම ය. ඒකාන්තයෙන් අපට මනා ලැබුමෙකි. යම්බඳු වූ වෙත මෙබෙඳු භික්‍ෂූහු වස් එළඹියාහු ද, යම් සේ මේ භික්‍ෂූහු සිල්වත් ද, කළණදහම් ඇත්තාහු ද, ඒකාන්තයෙන් මින් පෙර මෙබඳු භික්‍ෂූහු අපගේ නිවසට නො එළඹියාහු ය” යි සිතූහ. ඔහු යම් බඳුවූ බොජුන් භික්‍ෂූන්ට දෙත් ද, එබඳු බොජුන් තුමූ නො බුදිත්. මවුපියනට ද නො දෙත්. අඹුදරුවන්ට ද නො දෙත්. දස් කම්කරු පුරුෂයනට ද නො දෙත්. මිත්‍රාමාත්‍යයනට ද නො දෙත්. සහලේ නෑයනට ද නො දෙත්. යම්බඳු වූ කෑ යුතු දැය භික්‍ෂූන්ට දෙත් ද, එබඳු කෑයුතු දෑ ද ... නො දෙත්. රස විඳිය යුතු දෑ ද ... නො දෙත්. ... පානවර්‍ගයන් ද තුමූ නො බොත්. මවුපියනට ද නො දෙත්. අඹුදරුවනට ද නො දෙත්. දස් කම්කරුවනට ද නො දෙත්. මිත්‍රාමාත්‍යයනට ද නො දෙත්. සහලේ නෑයනට ද නො දෙත්. ඉක්බිති ඒ භික්‍ෂූහු වර්‍ණවත් වූහ. පිණාගිය ඉඳුරන් ඇති වූහ. පහන් මුවපැහැ ඇති වූහ. වෙසෙසින් පහන් සිවිපැහැ ඇති වූහ.
8. ආචිණ‍්ණං ඛො පනෙතං වස‍්සං වුත්‍ථානං භික‍්ඛූනං භගවන‍්තං දස‍්සනාය උපසඞ‍්කමිතුං. අථ ඛො තෙ භික‍්ඛූ වස‍්සං වුත්‍ථා තෙමාසච‍්චයෙන සෙනාසනං සංසාමෙත්‍වා පත‍්තචීවරං ආදාය යෙන වෙසාලී තෙන පක‍්කමිංසු. අනුපුබ‍්බෙන යෙන වෙසාලී මහාවනං කූටාගාරසාලා යෙන භගවා තෙනුපසඞ‍්කමිංසු. උපසඞ‍්කමිත්‍වා භගවන‍්තං අභිවාදෙත්‍වා එකමන‍්තං නිසීදිංසු.
8. වැස නිමවූ වස් ඇති භික්‍ෂූන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකීම සඳහා යෑම පුරුදු ම ය. ඉක්බිති වැස නිමවූ වස් ඇති ඒ භික්‍ෂූහු තෙමස ඇවෑමෙන් සෙනසුන් තැම්පත් කොට තබා, පාසිවුරු ගෙණ විසල්පුරය බලා නික්මුනාහු ය. පිළිවෙළින් විසල්පුර මහවෙනෙහි කූටාගාරශාලාවෙහි වැඩසිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹියාහු ය. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ එකත්පසෙක හුන්නාහු ය.
9. තෙන ඛො පන සමයෙන දිසාසු වස‍්සං වුත්‍ථා භික‍්ඛූ කිසා හොන‍්ති ලූඛා දුබ‍්බණ‍්ණා උප‍්පණ‍්ඩුප‍්පණ‍්ඩුකජාතා ධමනිසන්‍ථතගත‍්තා වග‍්ගුමුදාතීරියා පන භික‍්ඛූ වණ‍්ණවා හොන‍්ති පීණින්‍ද්‍රියා පසන‍්නමුඛවණ‍්ණා විප‍්පසන‍්නඡවිවණ‍්ණා. ආචිණ‍්ණං ඛො පනෙතං බුද‍්ධානං භගවන‍්තානං ආගන‍්තුකෙහි භික‍්ඛූහි සද‍්ධිං පටිසම‍්මොදිතුං.
9. එසමයෙහි දිසාවන්හි වස් වුසූ භික්‍ෂූහු වැහැරුණාහු රළු වූවාහු දුර්වර්‍ණ වූවාහු හටගත් පඬුවන් පැහැ ඇත්තාහු නහර ඉල්පීගිය සිරුරු ඇත්තෝ වෙත්. වග්ගුමුදා ගංතෙර වස් වුසූ භික්‍ෂූහු වර්‍ණවත් වූවාහු පිණාගිය ඉඳුරන් ඇත්තාහු පහන් මුවපැහැ ඇත්තාහු වෙසෙසින් පහන් සිවිපැහැ ඇත්තෝ වෙත්. භාග්‍යවත් බුදුවරුන් විසින් ආගන්තුක භික්‍ෂූන් සමඟ පිළිසඳර කිරීම ආච්ර්‍ණ ම ය.
10. අථ ඛො භගවා වග‍්ගුමුදාතීරියෙ භික‍්ඛූ එතදවොච: “කච‍්චි භික‍්ඛවෙ ඛමනීයං කච‍්චි යාපනීයං කච‍්චි සමග‍්ගා සම‍්මොදමානා අවිවදමානා ඵාසුකං වස‍්සං වසිත්‍ථ, න ච පිණ‍්ඩකෙන කිලමිත්‍ථා”ති. “ඛමනීයං භගවා, යාපනීයං භගවා, සමග‍්ගා ච මයං භන‍්තෙ සම‍්මොදමානා අවිවදමානා ඵාසුකං වස‍්සං වසිම‍්හා, න ච පිණ‍්ඩකෙන කිලමිම‍්හා”ති. ජානන‍්තාපි තථාගතා පුච‍්ඡන‍්ති, ජානන‍්තාපි න පුච‍්ඡන‍්ති, කාලං විදිත්‍වා පුච‍්ඡන‍්ති කාලං විදිත්‍වා න පුච‍්ඡන‍්ති, අත්‍ථසංහිතං තථාගතා පුච‍්ඡන‍්ති නො අනත්‍ථසංහිතං, අනත්‍ථසංහිතෙ සෙතුඝාතො තථාගතානං.
10. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වග්ගුමුදා ගං තෙර වැසි භික්‍ෂූන්ට “මහණෙනි, කිම සිහිය හැකි ද? කිම යැපිය හැකි ද? කිම සමග වූවාහු, සතුටු වූවාහු විවාද නො කරන්නාහු පහසු සේ වස් වුසුවහු ද? අහරින් ක්ලාන්ත නො වූවහු ද?” යි වදාළ සේක, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, සිහිය හැක්ක. භාග්‍යවතුන් වහන්ස, යැපිය හැක්ක. වහන්ස, අපි සමඟ වූවමෝ සතුටු වූවමෝ විවාද නො කරමින් පහසු සේ වස් වුසුම්හ. අහරින් ක්ලාන්ත නො වූම්හ” යි. තථාගතවරු දනිමිනුත් විචාරත්. දනිමිනුත් නො විචාරත්. කල් දැන විචාරත්. කල් දැන නො විචාරත්. තථාගතවරු අර්‍ත්‍ථයෙන් යුක්ත වූවක් ම විචාරත්. අනර්‍ත්‍ථසංහියක් නො විචාරත්. අනර්‍ත්‍ථයෙන් යුක්ත වචනයෙහි තථාගතවරන්ගේ මගනුවණින් ප්‍රත්‍යයඝාතය වෙයි.
11. ද‍්වීහාකාරෙහි බුද‍්ධා භගවන‍්තො භික‍්ඛූ පටිපුච‍්ඡන‍්ති “ධම‍්මං වා දෙසෙස‍්සාම, සාවකානං වා සික‍්ඛාපදං පඤ‍්ඤාපෙස‍්සාමා”ති. අථ ඛො භගවා වග‍්ගුමුදාතීරියෙ භික‍්ඛූ එතදවොච: “යථා කථං පන තුම‍්හෙ භික‍්ඛවෙ සමග‍්ගා සම‍්මොදමානා අවිවදමානා ඵාසුකං වස‍්සං වසිත්‍ථ, න ච පිණ‍්ඩකෙන කිලමිත්‍ථා”ති? අථ ඛො තෙ භික‍්ඛූ භගවතො එතමත්‍ථං ආරොචෙසුං. “කච‍්චි පන වො භික‍්ඛවෙ භූත”න‍්ති. “අභූතං, භගවා”ති. විගරහි බුද‍්ධො භගවා: “අනනුච‍්ඡවියං මොඝපුරිසා අනනුලොමිකං අප‍්පතිරූපං අස‍්සාමණකං අකප‍්පියං අකරණීයං. කථං හි නාම තුම‍්හෙ මොඝපුරිසා උදරස‍්ස කාරණා ගිහීනං අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤස‍්ස උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මස‍්ස වණ‍්ණං භාසිස‍්සථ. වරං තුම‍්හෙහි මොඝපුරිසා තිණ‍්හෙන ගොවිකන‍්තනෙන කුච‍්ඡිපරිකන‍්තො, න ත්‍වෙව උදරස‍්ස කාරණා ගිහීනං අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤස‍්ස උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මස‍්ස වණ‍්ණො භාසිතො. තං කිස‍්ස හෙතු? තතො නිදානං හි මොඝපුරිසා මරණං වා නිගච‍්ඡෙය්‍ය මරණමත‍්තං වා දුක‍්ඛං, න ත්‍වෙව තප‍්පච‍්චයා කායස‍්ස භෙදා පරම‍්මරණා අපායං දුග‍්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ‍්ජෙය්‍ය. ඉතො නිදානඤ‍්ච ඛො, මොඝපුරිසා කායස‍්ස භෙදා පරම‍්මරණා අපායං දුග‍්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ‍්ජෙය්‍ය. නෙතං මොඝපුරිසා අප‍්පසන‍්නානං වා පසාදාය -පෙ- විගරහිත්‍වා ධම‍්මිං කථං කත්‍වා භික‍්ඛූ ආමන‍්තෙසි:
11. භාග්‍යවත් බුදුවරු දෙ අයුරකින් භික්‍ෂූන් පුළුවුසිත්: “ධර්‍මය හෝ දෙසන්නමු. සවුවනට සිකපද හෝ පණවන්නමු” යි. ඉක්බිති භාග්‍යවත් බුදුරජානන් වහන්සේ වග්ගුමුදා ගංතෙර වස් වුසූ භික්‍ෂූන්ට මෙය වදාළ සේක: “මහණෙනි, තෙපි කෙසේ නම් සමග වූවහු සතුටු වෙමින් විවාද නොකරමින් සුවසේ වස් වුසුවහු ද, අහරින් ක්ලාන්ත නුවූවහුදැ?” යි. ඉක්බිති ඒ භික්‍ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට තෙල පවත් සැළ කළහ. “කිමෙක් ද, මහණෙනි, සැබැවක් කීවහුද?” යී. “භාග්‍යවතුන් වහන්ස, නොසැබැවක් ම කීවමු” යි. භාග්‍යවත් බුදුරජානන් වහන්සේ ගැරහූ සේක: “හිස් පුරුෂයෙනි, නුසුදුස්සෙක. අනුලොම් නුවූවක. නොගැළපෙන්නක. නොමහණකමෙක. නොකැපයෙක. නොකටයුත්තෙක. “හිස් පුරුෂයෙනි, තෙපි කෙසේ නම් කුස කරුණු කොට ගිහියනට ඔවුනොවුන් පිළිබඳ උතුරුමිනිස්දම්ගුණ කීවහු ද? හිස් පුරුෂයෙනි, තොප විසින් තියුණු ගෙරි කපන කැත්තෙන් කුස කපා ගැණීම මැනවි. කුස කරුණු කොට ගිහියනට ඔවුනොවුන් පිළිබඳ උතුරුමිනිස්දම් වැණීම නො මැනවි. ඒ කවර හෙයින? හිස් පුරුෂයෙනි, ඒ හේතුවෙන් මරණයට හෝ මරණය වැනි දුකකට පැමිණෙන්නේ ය. ඒ හේතුවෙන් කාබුන් මරණින් මතු සැපයෙන් තොරවූ නපුරු ගති ඇති විවශ ව පතිත වීම් ඇති නිරයට නො ම පැමිණෙන්නේ ය. හිස්පුරුෂයෙනි, මෙය නොපහන්වූවන්ගේ පැහැදීම පිණිස හෝ නො වේ. ...” ගරහා දැහැමි කථාවක් කොට භික්‍ෂූන් ඇමතූ සේක:
12. පඤ‍්චිමෙ භික‍්ඛවෙ මහාචොරා සන‍්තො සංවිජ‍්ජමානා ලොකස‍්මිං. කතමෙ පඤ්ච?
12. “මහණෙනි, ලොව මේ මහහොරු පස්දෙනෙක් වෙති. ඔහු පස්දෙන කවරහු ද? යත්:
(1) ඉධ, භික‍්ඛවෙ එකච‍්චස‍්ස මහාචොරස‍්ස එවං හොති: “කුදස‍්සු නාමාහං සතෙන වා සහස‍්සෙන වා පරිවුතො ගාමනිගමරාජධානීසු ආහිණ‍්ඩිස‍්සාමි හනන‍්තො ඝාතෙන‍්තො ඡින්‍දන‍්තො ඡෙදාපෙන‍්තො පචන‍්තො පාචෙන‍්තො”ති. සො අපරෙන සමයෙන සතෙන වා සහස‍්සෙන වා පරිවුතො ගාමනිගමරාජධානීසු ආහිණ‍්ඩති හනන‍්තො ඝාතෙන‍්තො ඡින්‍දන‍්තො ඡෙදාපෙන‍්තො පචන‍්තො පාචෙන‍්තො. එවමෙව ඛො භික‍්ඛවෙ ඉධෙකච‍්චස‍්ස පාපභික‍්ඛුනො එවං හොති: ‘කුදස‍්සු නාමාහං සතෙන වා සහස‍්සෙන වා පරිවුතො ගාමනිගමරාජධානීසු චාරිකං චරිස‍්සාමි සක‍්කතො ගරුකතො මානිතො පූජිතො අපචිතො ගහට‍්ඨානං චෙව පබ‍්බජිතානඤ‍්ච, ලාභී චීවරපිණ‍්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච‍්චයභෙසජ‍්ජපරික‍්ඛාරාන”න‍්ති. සො අපරෙන සමයෙන සතෙන වා සහස‍්සෙන වා පරිවුතො ගාමනිගමරාජධානීසු චාරිකං චරති සක‍්කතො ගරුකතො මානිතො පූජිතො අපචිතො ගහට‍්ඨානඤ‍්චෙව පබ‍්බජිතානං ච, ලාභී චීවරපිණ‍්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච‍්චයභෙසජ‍්ජපරික‍්ඛාරානං. අයං, භික‍්ඛවෙ පඨමො මහාචොරො සන‍්තො සංවිජ‍්ජමානො ලොකස‍්මිං.
(1) මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි එක්තරා මහ සොරකුට මෙබඳු අදහසෙක් වෙයි: “මම කවරදා නම් සියයකින් හෝ දහසකින් හෝ පිරිවරණ ලද්දෙම් ගම් නියම්ගම් රජදනවුහි නසමින් නස්වමින් සිඳිමින් සිඳුවමින් දවමින් දවවමින් ඇවිදින්නෙම් දෝ”යි. හෙ තෙමේ පසු කලෙක සියයකින් දහසකින් පිරිවරණ ලද්දේ ගම් නියම් ගම් රජ දනවුහි මරමින් මරවමින් සිඳිමින් සිඳුවමින් දවමින් දවවමින් ඇවිදී. මහණෙනි, එපරිද්දෙන් ම මේ සස්නෙහි ඇතැම් පවිටු මහණකුට මෙ බඳු සිතෙක් වෙයි: “කවරදා නම් මම සියයකින් හෝ දහසකින් හෝ පිරිවරණ ලද්දෙම් ගම් නියම් ගම් රජදනවුහි ගැහැවියන් විසින් ද පැවිද්දන් විසින් ද සත්කාර කරණ ලද්දෙම්, ගරු කරණ ලද්දෙම්, බුහුමන් කරණ ලද්දෙම්, සිවුපසයෙන් පුදන ලද්දෙම්, අභිවාදනා කරණ ලද්දෙම්, සිවුරු පිඬු සෙනසුන් ගිලන්පස බෙහෙත්පිරිකර ලබන්නෙම් සැරි සරන්නෙම් දෝ” යි. ඒ මහණ පසු කලෙක සියයකින් හෝ දහසකින් හෝ ගම් නියම්ගම් රජදනවුහි ගිහියන් විසින් හා පැවිද්දන් විසින් සත්කාර කරණ ලද්දේ ගරු කරණ ලද්දේ බුහුමන් කරණ ලද්දේ සිවුපසයෙන් පුදන ලද්දේ අභිවාදනා කරනලද්දේ සිවුරු පිඬු සෙනසුන් ගිලන්පස බෙහෙත් පිරිකර ලැබීම් ඇත්තේ සැරි සරයි. මහණෙනි, මේ තෙමේ ලොව විද්‍යමාන වූ පළමුවැනි මහසොරා වෙයි.
(2) “පුන චපරං භික‍්ඛවෙ ඉධෙකච‍්චො පාපභික‍්ඛු තථාගතප‍්පවෙදිතං ධම‍්මවිනයං පරියාපුණිත්‍වා අත‍්තනො දහති. අයං භික‍්ඛවෙ දුතියො මහාචොරො සන‍්තො සංවිජ‍්ජමානො ලොකස‍්මිං.
(2) වැලිදු මහණෙනි, මේ සස්නෙහි ඇතැම් පවිටු මහණෙක් තථාගතභාෂිත ධර්‍ම විනය ප්‍රගුණ කොට (එය) තමාගේ යයි ප්‍රකාශ කෙරෙයි. මහණෙනි, මේ තෙමේ ලොව විද්‍යමාන වූ දෙවැනි මහසොරා වෙයි.
(3) පුන චපරං භික‍්ඛවෙ ඉධෙකච‍්චො පාපභික‍්ඛු සුද‍්ධං බ්‍රහ‍්මචාරිං පරිසුද‍්ධං බ්‍රහ‍්මචරියං චරන‍්තං අමූලකෙන අබ්‍රහ‍්මචරියෙන අනුද‍්ධංසෙති. අයං භික‍්ඛවෙ තතියො මහාචොරො සන‍්තො සංවිජ‍්ජමානො ලොකස‍්මිං.
(3) වැලිදු මහණෙනි, මේ සස්නෙහි ඇතැම් පවිටු මහණෙක් පිරිසිදු බඹසර හැසිරෙණ රහත් මහණකුට මුල් රහිත පරිජිඇවැතින් චෝදනා කෙරේ ද. මහණෙනි, මේ තෙමේ ලොව විද්‍යමාන වූ තෙවන මහසොරා වෙයි.
(4) පුන චපරං භික‍්ඛවෙ ඉධෙ‘කච‍්චො පාපභික‍්ඛු යානි තානි සඞ‍්ඝස‍්ස ගරුභණ‍්ඩානි ගරුපරික‍්ඛාරානි, සෙය්‍යථිදං: ආරාමො ආරාමවත්‍ථු විහාරො විහාරවත්‍ථු මඤ‍්චො පීඨං භිසි බිම‍්බොහනං ලොහකුම‍්භී ලොහභාණකො ලොහවාරකො ලොහකටාහං වාසී ඵරසු කුඨාරී කුද‍්දාලො නිඛාදනං වල‍්ලී වෙළු මුඤ‍්ජං බබ‍්බජං තිණං මත‍්තිකා දාරුභණ‍්ඩං මත‍්තිකාභණ‍්ඩං, තෙහි ගිහී සඞ‍්ගණ‍්හාති, උපලාපෙති. අයං භික‍්ඛවෙ චතුත්‍ථො මහාචොරො සන‍්තො සංවිජ‍්ජමානො ලොකස‍්මිං.
(4) වැලිදු, මහණෙනි, මේ සස්නෙහි ඇතැම් පවිටු මහණෙක් සඟසතු යම් ඒ ගරු බඩු ගරු පිරිකර වේ ද, ඒ කවරේ ද? අරම්, අරම්වතු, වෙහෙර, වෙහෙරවතු, ඇඳ, පුටු, බිසි, කන්වයින්, ලොහොකළ, ලොහොසැළ, කුඩා ලොහොකළ, ලෝහකටාරම්, වෑ, පොරෝ, කෙටේරි, උදැලු, නියන්, වැල්, හුණ, මුදුතණ, බබුස්තණ, සෙවෙනියට සුදුසු තණ, මැටි, දැව බඩු, මැටි බඳුන් ය. එයින් ගිහියන් සඟන්නේ ද, පොළඹවන්නේ ද, මහණෙනි, මෙතෙමේ ලොව විද්‍යමාන සිවුවැනි මහසොරා වෙයි.
(5) සදෙවකෙ භික‍්ඛවෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ‍්මකෙ සස‍්සමණබ්‍රාහ‍්මණියා පජාය සදෙවමනුස‍්සාය අයං අග‍්ගො මහාචොරො යො අසන‍්තං අභූතං උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මං උල‍්ලපති. තං කිස‍්ස හෙතු? ථෙය්‍යාය වො භික‍්ඛවෙ රට‍්ඨපිණ‍්ඩො භුත‍්තොති.
(5) මහණෙනි, යමෙක් සිය සතන්හි නැති උතුරුමිනිස්දම් තමා කෙරෙහි ඇතැයි කියා ද, මේ මහණ තෙමේ දෙවියන් සහිත වූ මරුන් සහිත වූ බඹුන් සහිත වූ ලෝකයෙහි ද, මහණ බමුණන් සහිත වූ දෙමිනිසුන් සහිත වූ ප්‍රජාව කෙරෙහි ද, ප්‍රමුඛ වූ මහසොරා වෙයි. ඒ කවර හෙයින? මහණෙනි, සොර සිතින් රට්ඨපිණ්ඩය අනුභව කරණ ලද්දේ ය. එහෙයිනි.
අඤ‍්ඤථා සන‍්තමත‍්තානං අඤ‍්ඤථා යො පවෙදයෙ, නිකච‍්ච කිතවස‍්සෙව භුත‍්තං ථෙය්‍යෙන තස‍්ස තං.
යමෙක් අන් පරිද්දෙකින් සිටුනා තමා අන් අයුරකින් පවසන්නේ නම්, ඔහුගේ ඒ සොරකමින් සිවුපසය වැළඳීම ලිහිණිවැද්දා විසින් ලිහිණින් රවටා මරා කනු වැන්න.
කාසාවකණ‍්ඨා බහවො පාපධම‍්මා අසඤ‍්ඤතා, පාපා පාපෙහි කම‍්මෙහි නිරයං තෙ උපපජ‍්ජරෙ.
ගෙලෙහි ලූ කසාවත් ඇති පවිටු ගතියෙන් යුත් නොහික්මුනු පුද්ගලයෝ බොහෝ වෙත්. ඒ පවිටෝ පවිටුකමින් නිරයට පැමිණෙත්.
සෙය්‍යො අයොගුළො භුත‍්තො තත‍්තො අග‍්ගිසිඛූපමො, යඤ‍්චෙ භුඤ‍්ජෙය්‍ය දුස‍්සීලො රට‍්ඨපිණ‍්ඩං අසඤ‍්ඤතොති.
ඉදින් නොහික්මුණු දුසිල් මහණ තෙමේ යම් හෙයකින් රටවැසියාගේ පිඬු වළඳන්නේ ද එයට වඩා ගිනිසිළුවක් වැනි රත් වූ යවටක් බුදින ලද්දේ උතුම් වේ.
13. අථ ඛො භගවා තෙ වග‍්ගුමුදාතීරියෙ භික‍්ඛූ අනෙකපරියායෙන විගරහිත්‍වා දුභරතාය -පෙ- එවඤ‍්ච පන භික‍්ඛවෙ ඉමං සික‍්ඛාපදං උද‍්දිසෙය්‍යාථ:
13. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ වග්ගුමුදා ගංතෙරින් ආ මහණුන්ට නන් අයුරින් ගරහා දුබර බැව්හි ... මහණෙනි, මෙසේත් මේ සිකපදය උදෙසවු:
“යො පන භික්ඛු අනභිජානං උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මං අත්තූපනායිකං අලමරිය-ඤාණදස්සනං සමුදාචරෙය්‍ය ‘ඉති ජානාමි, ඉති පස‍්සාමී’ති, තතො අපරෙන සමයෙන සමනුග‍්ගාහියමානො වා අසමනුග‍්ගාහියමානො වා ආපන‍්නො විසුද‍්ධාපෙක‍්ඛො එවං වදෙය්‍ය: ‘අජානමෙවාහං ආවුසො අවචං ජානාමි, අපස්සං පස්සාමි, තුච්ඡං මුසා විලපි’න‍්ති, අයම්පි පාරාජිකො හොති අසංවාසො”ති.
“යම් මහණෙක් නොදන්නේ ආර්‍ය්‍යඥානදර්‍ශනයට යෝග්‍ය වූ උතුරුමිනිස්දම් තමා කෙරෙහි එළවා, ‘මෙසේ (තමා කෙරෙහි ඇතැයි) දනිමි. මෙසේ (තමා කෙරෙහි ඇතැයි) දකිමි’ යි කියන්නේ ද, ඉන් පසු කලෙක විචාරණු ලබන්නේ හෝ නොවිචාරණු ලබන්නේ හෝ පරිජි අවන්නේ පිරිසිදු බැව් කැමැත්තේ මෙසේ කියන්නේ ය: ‘ඇවැත්නි, මම නොදන්නෙම් මෙසේ දනිමියි කීමි. නොදක්නෙම් දකිමියි හිස් බොරු කීමි’යී. මේ මහණ ද පරිජි අවන්නේ සංවාස රහිත වේ.”
එවඤ‍්චිදං භගවතා භික‍්ඛූනං සික‍්ඛාපදං පඤ‍්ඤත‍්තං හොති.
මෙසේත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්‍ෂූන්ට මේ සිකපදය පණවන ලද්දේ වේ.
[මූලපඤ‍්ඤත‍්ති.]
[මුල් පැණවීමයි.]
14. තෙන ඛො පන සමයෙන සම‍්බහුලා භික‍්ඛූ අදිට‍්ඨෙ දිට‍්ඨසඤ‍්ඤිනො අප‍්පත‍්තෙ පත‍්තසඤ‍්ඤිනො අනධිගතෙ අධිගතසඤ‍්ඤිනො අසච‍්ඡිකතෙ සච‍්ඡිකතසඤ‍්ඤිනො අධිමානෙන අඤ‍්ඤං ව්‍යාකරිංසු. තෙසං අපරෙන සමයෙන රාගායපි චිත‍්තං නමති, දොසායපි චිත‍්තං නමති, මොහායපි චිත‍්තං නමති. තෙසං කුක‍්කුච‍්චං අහොසි: “භගවතා සික‍්ඛාපදං පඤ‍්ඤත‍්තං. මයඤ‍්චම‍්හ අදිට‍්ඨෙ දිට‍්ඨසඤ‍්ඤිනො අප‍්පත‍්තෙ පත‍්තසඤ‍්ඤිනො අනධිගතෙ අධිගතසඤ‍්ඤිනො අසච‍්ඡිකතෙ සච‍්ඡිකතසඤ‍්ඤිනො, අධිමානෙන අඤ‍්ඤං ව්‍යාකරිම‍්හ, කච‍්චි නු ඛො මයං පාරාජිකං ආපත‍්තිං ආපන‍්නා”ති. ආයස‍්මතො ආනන්‍දස‍්ස එතමත්‍ථං ආරොචෙසුං. ආයස‍්මා ආනන්‍දො භගවතො එතමත්‍ථං ආරොචෙසි.
14. එසමයෙහි බොහෝ භික්‍ෂූහු නොදක්නා ලද්දෙහි දක්නා ලද්දේ යයි හැඟුම් ඇත්තාහු, නො පැමිණෙන ලද්දෙහි පැමිණෙන ලදැයි යන හැඟුම් ඇත්තාහු, නොපිළිවිදි දහම්හි පිළිවිදිනැයි හැඟුම් ඇත්තාහු, නොපසක් කළ දහම්හි පසක් කළැයි හැඟුම් ඇත්තාහු, අධිමානයෙන් යුක්ත ව අර්‍හත්‍වය ප්‍රකාශ කළහ. පසු කාලයෙහි ඔවුන්ගේ සිත රාගයට ද නැමෙයි. ද්වේෂයට ද සිත නැමෙයි. මෝහයට ද සිත නැමෙයි. ඔවුන්ට කුකුස් උපනි. “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සිකපද පණවන ලදී. අපි දු නොදක්නා ලද්දෙහි දක්නා ලදැයි හැඟුම් ඇත්තමෝ නොපත් ගුණෙහි පැමිණෙන ලදැයි හැඟුම් ඇත්තමෝ නො පිළිවිදි ගුණෙහි පිළිවිදිනැයි හැඟුම් ඇත්තමෝ නො පසක් කළ දහම්හි පසක් කළැයි හැඟුම් ඇත්තමෝ අධිමානයෙන් යුක්ත ව අර්‍හත්ත්‍වය ප්‍රකාශ කළමු. කිම අපි පරිජි ඇවැත් අවන්නමෝ දැ?”යී. ඒ භික්‍ෂූහු ආයුෂ්මත් වූ අනඳ තෙරුන්ට මේ පවත් දැන්වූහ. ආයුෂ්මත් ආනන්‍දස්ථවිර තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ පවත් සැළ කෙළේය.
15. හොන‍්ති තෙ, ආනන්‍ද භික‍්ඛූ අදිට‍්ඨෙ දිට‍්ඨසඤ‍්ඤිනො අප‍්පත‍්තෙ පත‍්තසඤ‍්ඤිනො අනධිගතෙ අධිගතසඤ‍්ඤිනො අසච‍්ඡිකතෙ සච‍්ඡිකතසඤ‍්ඤිනො අධිමානෙන අඤ‍්ඤං බ්‍යාකරොන‍්ති. තං ච ඛො එතං අබ‍්බොහාරිකන‍්ති. එවඤ‍්ච පන, භික‍්ඛවෙ ඉමං සික‍්ඛාපදං උද‍්දිසෙය්‍යාථ:
15. ආනන්‍දය, තෙල භික්‍ෂූහු නොදක්නා ලද්දෙහි දක්නා ලද්දේයයි හැඟුම් ඇත්තාහු, නොපත්ගුණෙහි පැමිණෙන ලදැයි හැඟුම් ඇත්තාහු, නොපිළිවිදි ගුණෙහි පිළිවිදිනැයි හැඟුම් ඇත්තාහු, නොපසක් කළ දහම්හි පසක් කළැයි හැඟුම් ඇත්තාහු වෙත්. අධිමානයෙන් යුක්ත ව රහත් බව ප්‍රකාශ කෙරෙත්. ඔවුන්ගේ තෙල රහත් බැව් පළකිරීම ඇවැතට කරුණු නො වේ. මහණෙනි, මේ සිකපදය මෙසේ උදෙසවු:
“යො පන භික්ඛු අනභිජානං උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මං අත්තූපනායිකං අලමරියඤාණදස‍්සනං සමුදාචරෙය්‍ය ‘ඉති ජානාමි, ඉති පස‍්සාමී’ති. තතො අපරෙන සමයෙන සමනුග‍්ගාහියමානො වා අසමනුග‍්ගාහියමානො වා ආපන‍්නො විසුද‍්ධාපෙක‍්ඛො එවං වදෙය්‍ය: ‘අජානමෙවාහං, ආවුසො අවචං ජානාමි, අපස්සං පස්සාමි, තුච්ඡං මුසා විලපි’න‍්ති අඤ්ඤත්ර අධිමානා. අයම්පි පාරාජිකො හොති අසංවාසො”ති.
“යම් මහණෙක් නොදන්නේ ආර්‍ය්‍යඥානදර්‍ශනයට යෝග්‍ය වූ උතුරුමිනිස්දම් තමා කෙරෙහි එළවා ‘මෙසේ දනිමි, මෙසේ දකිමි’ යි අධිමානයෙන් තොර ව කියන්නේ ද, ඉන් පසුකාලයෙහි විචාරණු ලබන්නේ හෝ නොවිචාරණු ලබන්නේ හෝ පරිජි අවන්නේ පිරිසිදු බැව් කැමැත්තේ මෙසේ කියන්නේ ය: “ඇවැත්නි, මම ‘නො දන්නෙම් මෙසේ දනිමි’ යි කීමි. නො දක්නෙම් දකිමියි හිස් බොරු කීමි”යී මේ මහණ ද පැරදුනේ සංවාසරහිත වේ.”
[දුතියපඤ‍්ඤත‍්ති.]
[දෙවෙනි පැණවීමයි.]
16. යො පනාති - යො යාදිසො -පෙ-
16. යෝපන යනු යම් බඳුවූ යමෙක්: ...
භික‍්ඛූති -පෙ- (ඤත‍්තිචතුත්‍ථෙන කම‍්මෙන -පෙ- උපසම‍්පන‍්නො) අයං ඉමස‍්මිං අත්‍ථෙ අධිප‍්පෙතො භික‍්ඛූති.
භික්ඛු යනු ... ඥප්තිචතුර්‍ත්‍ථ කර්‍මයෙන් ... උපසපන් වූයේ ද, මෙ තෙමේ මේ අර්‍ත්‍ථයෙහි භික්‍ෂුයයි අභිමතයි.
අනභිජානන‍්ති අසන‍්තං අභූතං අසංවිජ‍්ජමානං අජානන‍්තො අපස‍්සන‍්තො අත‍්තනි කුසලං ධම‍්මං අත්‍ථි මෙ කුසලො ධම‍්මොති.
අනභිජානං යනු නැත්තා වූ, නො වූ, විද්‍යාමාන නො වූ කුසල් දහම් තමා කෙරෙහි නොදන්නේ, නොදක්නේ මට කුසල් දහම් ඇත්තේය’යී.
උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මො නාම: ඣානං විමොක‍්ඛං සමාධි සමාපත්ති ඤාණදස්සනං මග්ගභාවනා ඵලසච්ඡිකිරියා කිලෙසප‍්පහානං විනීවරණතා චිත්තස්ස සුඤ්ඤාගාරෙ අභිරති.
උත්තරිමනුස්සධම්ම නම්: ධ්‍යාන, විමොක්ඛ, සමාධි, සමාපත්ති, ඤාණදස්සන, මග්ගභාවනා, ඵලසච්ඡිකිරියා, කිලේසප්පහාණ, සිත නීවරණයන්ගෙන් තොර බව, ශුන්‍යාගාරයෙහි අභිරතිය යි.
අත‍්තූපනායිකන‍්ති තෙ වා කුසලෙ ධම‍්මෙ අත‍්තනි උපනෙති, අත‍්තානං වා තෙසු කුසලෙසු ධම‍්මෙසු උපනෙති.
අත්තූපනායිකං යනු ඒ කුසල් දහම් හෝ තමා කෙරෙහි එළවයි. තමා හෝ ඒ කුසල් දහම්හි පමුණුවයි.
ඤාණන‍්ති තිස‍්සො විජ‍්ජා.
ඤාණං යනු ත්‍රිවිද්‍යා ය.
දස‍්සනන‍්ති යං ඤාණං තං දස්සනං. යං දස්සනං තං ඤාණං.
දස්සනං යනු යම් ඥානයක් වේ ද ඒ දර්‍ශනයයි. යම් දර්‍ශනයක් වේ ද එය ඥානයයි.
සමුදාචරෙය්‍යාති ආරොචෙය්‍ය ඉත්‍ථියා වා පුරිසස‍්ස වා ගහට‍්ඨස‍්ස වා පබ‍්බජිතස‍්ස වා.
සමුදාචරෙය්‍ය යනු ස්ත්‍රියකට හෝ පුරුෂයකුට හෝ ගැහැවියකුට හෝ පැවිද්දකුට හෝ සැළ කරන්නේ ය.
ඉති ජානාමි ඉති පස‍්සාමීති ජානාමහං එතෙ ධම‍්මෙ, පස‍්සාමහං එතෙ ධම‍්මෙ, අත්‍ථි ච මෙ එතෙ ධම‍්මා, මයි එතෙ ධම‍්මා සන්‍දිස‍්සන‍්ති, අහඤ‍්ච එතෙසු ධම‍්මෙසු සන්‍දිස‍්සාමීති.
ඉති ජානාමි ඉති පස්සාමි යනු මම තෙල දහම් දනිමි. මම තෙල දහම් දකිමි. තෙල දහම් මට ඇත් ම ය, තෙල දහම් මා කෙරෙහි පැණෙත්, මම ද තෙල දහම්හි පෙණෙන්නෙමි.
තතො අපරෙන සමයෙනාති යස‍්මිං ඛණෙ සමුදාචිණ‍්ණං හොති, තං ඛණං තං ලයං තං මුහුත‍්තං වීතිවත‍්තෙ.
තතො අපරෙන සමයෙන යනු යම් කෙණෙක්හි සැළ කෙළේ වේ ද ඒ ක්‍ෂණය, ඒ ලයය, ඒ මොහොත ඉක්මවූ කල්හි ය.
සමනුග‍්ගාහියමානොති යං වත්‍ථු පටිඤ‍්ඤාතං හොති, තස‍්මිං වත්‍ථුස‍්මිං සමනුග‍්ගාහියමානො: “කිං තෙ අධිගතං, කින‍්ති තෙ අධිගතං, කදා තෙ අධිගතං, කත්‍ථ තෙ අධිගතං, කතමෙ තෙ කිලෙසා පහීනා, කතමෙසං ත්‍වං ධම‍්මානං වා ලාභී”ති.
සමනුග්ගාහියමානෝ යනු යම් වතක් පිළිණ කරණ ලද්දේ වේ ද, ඒ වස්තුවෙහි විචාරණු ලබන්නේ: “තා විසින් කිනම් දහමක් අවබෝධ කරණ ලද ද, තා විසින් කෙසේ අවබෝධ කරණ ලද ද, තා විසින් කවර දා අවබෝධ කරණ ලද ද, කොහිදී තා විසින් අවබෝධ කරණ ලද ද, තාගේ කවර කෙලෙස් ප්‍රහීණ ද, තෝ කවර දහම් හෝ ලැබුයෙහි ද?”
අසමනුග‍්ගාහියමානොති න කෙනචි වුච‍්චමානො.
අසමනුග්ගාහියමානෝ යනු කිසිවකු විසින් නොවිචාරණු ලබන්නේ ය.
ආපන‍්නොති පාපිච‍්ඡො ඉච‍්ඡාපකතො අසන‍්තං අභූතං උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මං උල‍්ලපිත්‍වා පාරාජිකං ආපත‍්තිං ආපන‍්නො හොති.
ආපන්නෝ යනු ලාමක ආශා ඇත්තේ, ඉච්ඡාවෙන් මඩනා ලද්දේ අවිද්‍යාමාන වූ, නුවූ උතුරුමිනිස්දම් පවසා පරිජිඇවැත් අවන්නේ වේ.
විසුද‍්ධාපෙක‍්ඛොති ගිහී වා හොතුකාමො උපාසකො වා හොතුකාමො ආරාමිකො වා හොතුකාමො සාමණෙරො වා හොතුකාමො.
විසුද්ධාපේක්ඛෝ යනු ගිහි හෝ වනු කැමැත්තේ උවසු හෝ වනු කැමැත්තේ ආරාමික හෝ වනු කැමැත්තේ හෙරණකු හෝ වනු කැමැත්තේ ය.
අජානමෙවං ආවුසො අවචං ජානාමි අපස්සං පස‍්සාමීති නාහං එතෙ ධම‍්මෙ ජානාමි, නාහං එතෙ ධම‍්මෙ පස්සාමි, නත්‍ථි ච මෙ එතෙ ධම‍්මා, න මයි එතෙ ධම‍්මා සන්‍දිස‍්සන‍්ති, න චාහං එතෙසු ධම‍්මෙසු සන්‍දිස‍්සාමීති.
අජානමෙවං ආවුසො අවචං ජානාමි අපස්සං පස්සාමි යනු “මම තෙල දහම් නො දනිමි. මම තෙල දහම් නො දකිමි. තෙල දහම් ද මට නැත. තෙල දහම් මා කෙරෙහි නො පැණෙයි. මම ද තෙල දහම්හි නො පැණෙන්නෙමි” යි.
තුච්ඡං මුසා විලපින‍්ති තුච‍්ඡකං මයා භණිතං, මුසා මයා භණිතං, අභූතං මයා භණිතං, අජානන‍්තෙන මයා භණිතං.
තුච්ඡං මුසා විලපිං යනු මා විසින් හිස් වදන් කියන ලදී. මා විසින් මුසවා කියන ලදී. මා විසින් නො වූවක් කියන ලදී. නොදන්නාවූ මා විසින් කියන ලදී.
අඤ්ඤත්ර අධිමානාති ඨපෙත්‍වා අධිමානං.
අඤ්ඤත්ර අධිමානා යනු අධිමානය හැර ය.
අයම‍්පීති පුරිමෙ උපාදාය වුච‍්චති.
අයම්පි යනු පළමු තුන් පරිජි අවන් පුඟුලන් ගෙණ කියනු ලැබේ.
පාරාජිකො හොතීති සෙය්‍යථාපි නාම තාලො මත්‍ථකච‍්ඡින‍්නො අභබ‍්බො පුන විරූළ‍්හියා, එවමෙව භික්ඛු පාපිච‍්ඡො ඉච‍්ඡාපකතො අසන‍්තං අභූතං උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මං උල‍්ලපිත්‍වා අස‍්සමණො හොති අසක්‍යපුත‍්තියො. තෙන වුච‍්චති පාරාජිකො හොතීති.
පරාජිකො හොති යනු යම් සේ මුදුන සුන් තල්ගසක් නැවත වැඩීමට නුසුදුසු වේ ද, එමෙන් ම මහණ තෙමේ ලාමක ආශා ඇත්තේ ඉච්ඡාවෙන් මඩනා ලද්දේ අවිද්‍යාමාන වූ අභූත වූ උතුරුමිනිස්දහම් පවසා අශාක්‍යපුත්‍රීය වෙයි, අශ්‍රමණ වෙයි. එහෙයින් පැරදුනේ වේ ය යි කියනු ලැබේ.
අසංවාසොති සංවාසො නාම: එකකම‍්මං එකුද‍්දෙසො සමසික‍්ඛතා එසො සංවාසො නාම. සො තෙන සද‍්ධිං නත්‍ථි, තෙන වුච‍්චති අසංවාසොති.
අසංවාසො යනු සංවාස නම්: එක් ව කරණ කර්‍මය, එක් ව කරණ උදෙසීම ය, සම වූ ශික්‍ෂා ඇති බව ය යන මේ සංවාස නමි. ඒ සංවාසය ඔහු සමග නැත. එහෙයින් අසංවාස ය යි කියනු ලැබේ.
උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මො නාම: ඣානං විමොක‍්ඛං සමාධි සමාපත්ති ඤාණදස්සනං මග්ගභාවනා ඵලසච්ඡිකිරියා කිලෙසප‍්පහානං විනීවරණතා චිත්තස්ස සුඤ්ඤාගාරෙ අභිරති.
උත්තරිමනුස්සධම්ම නම්: ධ්‍යානය, විමෝක්‍ෂය, සමාධිය, සමාපත්තිය, ඥානදර්‍ශනය, මාර්‍ගභාවනාය, ඵල පසක් කිරීම ය, ක්ලේශප්‍රහාණ ය, සිත නීවරණ රහිත බව, ශුන්‍යාගාරයෙහි ඇල්ම ද වේ.
ඣානන‍්ති පඨමං ඣානං දුතියං ඣානං තතියං ඣානං චතුත්‍ථං ඣානං.
ඣානං යනු ප්‍රථමධ්‍යානය – ද්විතීයධ්‍යානය – තෘති ධ්‍යානය – චතුර්‍ත්‍ථ ධ්‍යාන යි.
විමොක‍්ඛොති සුඤ‍්ඤතො විමොක්ඛො අනිමිත‍්තො විමොක්ඛො අප‍්පණිහිතො විමොක්ඛො.
විමොක්ඛො යනු රාගදෝසමෝහයන්ගෙන් සුන් බැවින් ශුන්‍යත විමෝක්‍ෂය, රාග දෝස මෝහ නිමිති රහිත බැවින් අනිමිත්ත විමෝක්‍ෂය, රාග දෝස මෝහ ප්‍රණිධි රහිත බැවින් අප්‍රණිහිත විමෝක්‍ෂය යි.
සමාධීති සුඤ‍්ඤතො සමාධි අනිමිත‍්තො සමාධි අප‍්පණිහිතො සමාධි.
සමාධි යනු ශුන්‍යසමාධිය, අනිමිත්තසමාධිය, අප්‍රණිහිතසමාධිය යි.
සමාපත‍්තීති සුඤ‍්ඤතා සමාපත්ති අනිමිත‍්තා සමාපත්ති අප‍්පණිහිතා සමාපත්ති.
සමාපත්ති යනු ශුන්‍යතසමාපත්තිය, අනිමිත්තසමාපත්තිය, අප්‍රණිහිතසමාපත්තිය යි.
ඤාණදස‍්සනන‍්ති තිස‍්සො විජ‍්ජා.
ඤාණදස්සනං යනු ත්‍රිවිද්‍යාව යි.
මග‍්ගභාවනාති චත‍්තාරො සතිපට‍්ඨානා චත‍්තාරො සම‍්මප‍්පධානා චත‍්තාරො ඉද‍්ධිපාදා පඤ‍්චින්‍ද්‍රියානි පඤ්ච බලානි සත්ත බොජ‍්ඣඞ‍්ගා අරියො අට‍්ඨඞ‍්ගිකො මග‍්ගො.
මග්ගභාවනා යනු සතර සතිපට්ඨානය, සතර සම්‍යක්ප්‍රධන්ය, සතර ඍද්ධිපාදය, පඤ්චේන්‍ද්‍රියය, පඤ්චබලය, සප්තබෝධ්‍යඞ්ගය, ආර්‍ය්‍යාෂ්ටාඞ්ගික මාර්‍ගය යි.
ඵලසච‍්ඡිකිරියාති සොතාපත‍්තිඵලස‍්ස සච‍්ඡිකිරියා, සකදාගාමිඵලස‍්ස සච‍්ඡිකිරියා, අනාගාමිඵලස‍්ස සච‍්ඡිකිරියා, අරහත‍්තස‍්ස සච‍්ඡිකිරියා.
ඵලසච්ඡිකිරියා යනු සෝවාන් පල පසක් කිරීම ය, සෙදගැමිපල පසක් කිරීම ය, අනගැමිපල පසක් කිරීම ය, රහත්පල පසක් කිරීම යි.
කිලෙසප‍්පහානන‍්ති රාගස‍්ස පහානං දොසස‍්ස පහානං මොහස‍්ස පහානං.
කිලේසප්පහානං යනු රාගප්‍රහාණය, ද්වේෂප්‍රහාණය, මෝහප්‍රහාණය යි.
විනීවරණතා චිත‍්තස‍්සාති රාගා චිත‍්තං විනීවරණතා දොසා චිත‍්තං විනීවරණතා මොහා චිත‍්තං විනීවරණතා.
විනීවරණතා චිත්තස්ස යනු රාගයෙන් සිත නො වැසෙන බව, ද්වේෂයෙන් සිත නො වැසෙන බව, මෝහයෙන් සිත නොවැසෙන බව යි.
සුඤ්ඤාගාරෙ අභිරතීති පඨමෙන ඣානෙන සුඤ්ඤාගාරෙ අභිරති, දුතියෙන ඣානෙන සුඤ්ඤාගාරෙ අභිරති, තතියෙන ඣානෙන සුඤ්ඤාගාරෙ අභිරති, චතුත්‍ථෙන ඣානෙන සුඤ්ඤාගාරෙ අභිරති.
සුඤ්ඤාගාරෙ අභිරති යනු ප්‍රථමධ්‍යානයෙන් ශුන්‍යාගාරයෙහි ඇලීම ය. ද්වීතීයධ්‍යානයෙන් ශුන්‍යාගාරයෙහි ඇලීම ය, තෘතීයධ්‍යානයෙන් ශුන්‍යාගාරයෙහි ඇලීම ය, චතුර්‍ත්‍ථධ්‍යානයෙන් ශුන්‍යාගාරයෙහි ඇලීම යි.
<hr/>
<hr/>
1. තීහාකාරෙහි පඨමං ඣානං සමාපජ‍්ජින‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති මුසා භණිස‍්සන‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති මුසා භණාමීති, භණිතස‍්ස හොති මුසා මයා භණිතන‍්ති.
1. තුන් අයුරකින් ප්‍රථමධ්‍යානයට සමවන්මි යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ: කැල ම ඔහුට බොරු කියන්නෙමි යන සිත වෙයි. මුසවා කියන්නහුට මුසවා බෙණෙමි යි සිත වෙයි. බිණු කල්හි ඔහුට මා විසින් මුසවා කියන ලදැ යි සිත වෙයි.
2. චතූහාකාරෙහි පඨමං ඣානං සමාපජ‍්ජින‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති මුසා භණිස‍්සන‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති මුසා භණාමීති, භණිතස‍්ස හොති මුසා මයා භණිතන‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං.
2. සිවු අයුරකින් ප්‍රථමධ්‍යානයට සමවන්මි යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ: කැල ම ඔහුට මුසවා කියන්නෙමි යි සිත වෙයි. කියන්නහුට මුසවා කියමි යි සිත වෙයි. බිණූ කල්හි ඔහුට මා විසින් මුසවා කියන ලදැ යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය සඟවා තබා යී.
3. පඤ‍්චහාකාරෙහි පඨමං ඣානං සමාපජ‍්ජින‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති මුසා භණිස‍්සන‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති මුසා භණාමීති, භණිතස‍්ස හොති මුසා මයා භණිතන‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං.
3. පස් අයුරකින් ප්‍රථම ධ්‍යානයට සමවන්මි යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ: කැල ම ඔහුට මුසවා කියන්නෙමි යි සිත වෙයි. කියන්නහුට මුසවා කියමි යි සිත වෙයි. කී කල්හි ඔහුට මා විසින් මුසවා කියන ලදැ යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය, ක්‍ෂාන්තිය සඟවා තබා යී.
4. ඡහාකාරෙහි පඨමං ඣානං සමාපජ‍්ජින‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති මුසා භණිස‍්සන‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති මුසා භණාමීති, භණිතස‍්ස හොති මුසා මයා භණිතන‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං, විනිධාය රුචිං.
4. සායුරකින් ප්‍රථමධ්‍යානයට සමවන්මි යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. කැලම ඔහුට මුසවා කියන්නෙමි යි සිත වෙයි. කියන්නහුට මුසවා කියමි යි සිත වෙයි. කී කල්හි ඔහුට මා විසින් මුසවා කියන ලදැ යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය, ක්‍ෂාන්තිය, රුචිය සඟවා තබා යී.
5. සත‍්තහාකාරෙහි පඨමං ඣානං සමාපජ‍්ජින‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිතන‍්ති,” විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං, විනිධාය රුචිං, විනිධාය භාවං.
5. සත් අයුරකින් ප්‍රථම ධ්‍යානයට සමවැදිමි යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ: පෙර ම ඔහුට “බොරු කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණුවහුට “මා විසින් මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය සඟවාගෙණය, ක්‍ෂාන්තිය සඟවාගෙණය, රුචිය සඟවාගෙණය, භාවය (අධ්‍යාශය) සඟවාගෙණ යි.
6. තීහාකාරෙහි පඨමං ඣානං සමාපජ‍්ජාමීති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති.
6. තුන් අයුරකින් ප්‍රථමධ්‍යානයට සමවදිමි යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ: පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා බෙණෙමි” යි සිත වෙයි. බිණුවහුට “මා විසින් මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි.
7. චතූහාකාරෙහි පඨමං ඣානං සමාපජ‍්ජාමීති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං.
7. සිවු අයුරකින් ප්‍රථම ධ්‍යානයට සමවදිමි යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ: පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි”යි සිත වෙයි. බිණුවහුට “මා විසින් මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය සඟවාගෙණ යි.
8. පඤ‍්චහාකාරෙහි පඨමං ඣානං සමාපජ‍්ජාමීති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං.
8. පස් අයුරකින් ප්‍රථමධ්‍යානයට සමවදිමි යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ: පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට “මවිසින් මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය සඟවාගෙණය, ක්‍ෂාන්තිය සඟවාගෙණ යි.
9. ඡහාකාරෙහි පඨමං ඣානං සමාපජ‍්ජාමීති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං, විනිධාය රුචිං.
9. සායුරකින් ප්‍රථම ධ්‍යානයට සමවදිමි යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ: පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට “මවිසින් මුසවා කියන දලැ” යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය සඟවාගෙණය, ක්‍ෂාන්තිය සඟවාගෙණය, රුචිය සඟවාගෙණ යි.
10. සත‍්තහාකාරෙහි පඨමං ඣානං සමාපජ‍්ජාමීති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං, විනිධාය රුචිං, විනිධාය භාවං.
10. සත් අයුරකින් ප්‍රථමධ්‍යානයට සමවදිමි යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ: පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා බෙණෙමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට “මවිසින් මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය සඟවාගෙණය, ක්‍ෂාන්තිය සඟවාගෙණය, රුචිය සඟවාගෙණය, භාවය සඟවාගෙණ යි.
11. තීහාකාරෙහි පඨමං ඣානං සමාපන‍්නොති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති.
11. තුන් අයුරකින් ප්‍රථමධ්‍යානයට සමවනැයි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ: පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා බෙණෙමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට මවිසින් මුසවා කියන ලදැයි සිත වෙයි.
12. චතූහාකාරෙහි පඨමං ඣානං සමාපන‍්නොති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං.
12. සිවු අයුරකින් ප්‍රථම ධ්‍යානයට සමවනැයි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ: පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා බෙණෙමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට මවිසින් “මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය සඟවාගෙණ යි.
13. පඤ‍්චහාකාරෙහි පඨමං ඣානං සමාපන‍්නොති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං.
13. පස් අයුරකින් ප්‍රථමධ්‍යානයට සමවනැයි දැන දැන මුසවා කියන්හුට පරිජිඇවැත් වේ: පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට “මවිසින් මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය සඟවාගෙණ ය, ක්‍ෂාන්තිය සඟවාගෙණ යි.
14. ඡහාකාරෙහි පඨමං ඣානං සමාපන‍්නොති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං, විනිධාය රුචිං.
14. සායුරකින් ප්‍රථමධ්‍යානයට සමවනැයි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට “මවිසින් මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය සඟවාගෙණය, ක්‍ෂාන්තිය සඟවාගෙණ ය, රුචිය සඟවාගෙණ යි.
15. සත‍්තහාකාරෙහි පඨමං ඣානං සමාපන‍්නොති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං, විනිධාය රුචිං, විනිධාය භාවං.
15. සත් අයුරකින් ප්‍රථමධ්‍යානයට සමවනැයි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට “මවිසින් මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය සඟවාගෙණ ය, ක්‍ෂාන්තිය සඟවාගෙණ ය, රුචිය සඟවාගෙණය. භාවය සඟවාගෙණ යි.
16. තීහාකාරෙහි පඨමස‍්ස ඣානස‍්ස ලාභී’ම‍්හීති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති.
16. තුන් අයුරකින් ප්‍රථමධ්‍යානය ලබන සුලුවෙමි යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට මවිසින් “මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි.
17. චතූහාකාරෙහි පඨමස‍්ස ඣානස‍්ස ලාභී’ම‍්හීති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං.
17. සිවු අයුරකින් ප්‍රථමධ්‍යානය ලබන සුලු වෙමි යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට මවිසින් “මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය සඟවාගෙණ යි.
18. පඤ‍්චහාකාරෙහි පඨමස‍්ස ඣානස‍්ස ලාභීම‍්හීති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති , භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං.
18. පස් අයුරකින් ප්‍රථමධ්‍යානය ලබන සුලු වෙමි යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට මවිසින් “මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය සඟවාගෙණය, ක්‍ෂාන්තිය සඟවාගෙණ යි.
19. ඡහාකාරෙහි පඨමස‍්ස ඣානස‍්ස ලාභී’ම‍්හීති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං, විනිධාය රුචිං.
19. සය අයුරකින් ප්‍රථමධ්‍යානය ලබන සුලු වෙමි යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට මවිසින් “මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය සඟවාගෙණය, ක්‍ෂාන්තිය සඟවාගෙණය, රුචිය සඟවාගෙණ යි.
20. සත‍්තහාකාරෙහි පඨමස‍්ස ඣානස‍්ස ලාභී’ම‍්හීති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං, විනිධාය රුචිං, විනිධාය භාවං.
20. සත් අයුරකින් ප්‍රථමධ්‍යානය ලබන සුලු වෙමි යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට මවිසින් “මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය සඟවාගෙණය, ක්‍ෂාන්තිය සඟවාගෙණය, රුචිය සඟවාගෙණය, භාවය සඟවාගෙණ යි.
21. තීහාකාරෙහි පඨමස‍්ස ඣානස‍්ස වසී’ම‍්හීති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති.
21. තුන් අයුරකින් ප්‍රථමධ්‍යානය පිළිබඳ වසියෙක්මි යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට මවිසින් “මුසවා කියන ලදැයි” සිත වෙයි.
22. චතූහාකාරෙහි පඨමස‍්ස ඣානස‍්ස වසී’ම‍්හීති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං.
22. සිවු අයුරකින් ප්‍රථමධ්‍යානය පිළිබඳ වසියෙක්මි යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට මවිසින් “මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය සඟවාගෙණ යි.
23. පඤ‍්චහාකාරෙහි පඨමස‍්ස ඣානස‍්ස වසීම‍්හීති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං.
23. පස් අයුරකින් ප්‍රථමධ්‍යානය පිළිබඳ වසියෙක්මි යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට මවිසින් “මුසවා කියන ලදැ”යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය සඟවාගෙණය, ක්‍ෂාන්තිය සඟවාගෙණ යි.
24. ඡහාකාරෙහි පඨමස‍්ස ඣානස‍්ස වසීම‍්හීති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං, විනිධාය රුචිං.
24. සය අයුරකින් ප්‍රථමධ්‍යානය පිළිබඳ වසියෙක්මි යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට මවිසින් “මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය සඟවාගෙණය. ක්‍ෂාන්තිය සඟවාගෙණය රුචිය සඟවාගෙණ යි.
25. සත‍්තහාකාරෙහි පඨමස‍්ස ඣානස‍්ස වසීම‍්හීති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං, විනිධාය රුචිං, විනිධාය භාවං.
25. සත් අයුරකින් ප්‍රථමධ්‍යානය පිළිබඳ වසියෙක්මි යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට මවිසින් “මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය සඟවාගෙණය, ක්‍ෂාන්තිය සඟවාගෙණය, රුචිය සඟවාගෙණය, භාවය සඟවාගෙණ යි.
26. තීහාකාරෙහි “පඨමං ඣානං සච‍්ඡිකතං මයා”ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති.
26. තුන් අයුරකින් “මවිසින් ප්‍රථමධ්‍යානය පසක් කරණ ලදැ” යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට මවිසින් “මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි.
27. චතූහාකාරෙහි “පඨමං ඣානං සච‍්ඡිකතං මයා”ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං.
27. සිවු අයුරකින් “මවිසින් ප්‍රථමධ්‍යානය පසක් කරණ ලදැ” යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට මවිසින් “මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය සඟවාගෙණ යි.
28. පඤ‍්චහාකාරෙහි “පඨමං ඣානං සච‍්ඡිකතං මයා”ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං.
28. පස් අයුරකින් “ම විසින් ප්‍රථමධ්‍යානය පසක් කරණ ලදැ” යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට මවිසින් “මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය සඟවාගෙණය, ක්‍ෂාන්තිය සඟවාගෙණ යි.
29. ඡහාකාරෙහි “පඨමං ඣානං සච‍්ඡිකතං මයා”ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං, විනිධාය රුචිං.
29. සය අයුරකින් “ම විසින් ප්‍රථමධ්‍යානය පසක් කරණ ලදැ” යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට මවිසින් “මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය සඟවාගෙණය. ක්‍ෂාන්තිය සඟවාගෙණය. රුචිය සඟවාගෙණ යි.
30. සත‍්තහාකාරෙහි “පඨමං ඣානං සච‍්ඡිකතං මයා”ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං, විනිධාය රුචිං, විනිධාය භාවං.
30. සත් අයුරකින් “මවිසින් ප්‍රථමධ්‍යානය පසක් කරණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට මවිසින් “මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය සඟවාගෙණය, ක්‍ෂාන්තිය සඟවාගෙණය, රුචිය සඟවාගෙණය, භාවය සඟවාගෙණ යි.
(යථා ඉදං පඨමං ඣානං විත්‍ථාරිතං එවං සබ‍්බං විත්‍ථාරෙතබ‍්බං.)
(මේ පළමුවන දැහැන යම්සේ විස්තර කරණ ලද ද, එසේ ම සියල්ල විස්තර කටයුතු යි.)
31. තීහාකාරෙහි - දුතියං ඣානං -පෙ- තතියං ඣානං -පෙ- චතුත්‍ථං ඣානං -පෙ- සමාපජ‍්ජිං -පෙ- සමාපජ‍්ජාමි -පෙ- සමාපන‍්නො -පෙ- චතුත්‍ථස‍්ස ඣානස‍්ස ලාභීම‍්හි -පෙ- වසීම‍්හි -පෙ- චතුත්‍ථං ඣානං සච‍්ඡිකතං මයාති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, -පෙ- විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං, විනිධාය රුචිං, විනිධාය භාවං.
31. තුන් අයුරකින් දෙවන දැහැනට ... තෙවන දැහැනට ... සිවුවන දැහැනට සමවැදිමි. ... සමවදිමි. ... සමවැදුනෙමි. ... සිවුවන දැහැන ලබන සුලු වෙමි. ... වශියෙමි. ... මවිසින් සිවුවන දැහැන පසක් කරණ ලදැයි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට “මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි. ... දෘෂ්ටිය සඟවාගෙණය, ක්‍ෂාන්තිය සඟවාගෙණය. රුචිය සඟවාගෙණය, භාවය සඟවාගෙණ යි.
32. තීහාකාරෙහි - සුඤ‍්ඤතං විමොක‍්ඛං -පෙ- අනිමිත‍්තං විමොක‍්ඛං -පෙ- අප‍්පණිහිතං විමොක‍්ඛං සමාපජ‍්ජිං -පෙ- සමාපජ‍්ජාමි -පෙ- සමාපන‍්නො -පෙ- අප‍්පණිහිතස‍්ස විමොක‍්ඛස‍්ස ලාභීම‍්හි -පෙ- වසීම‍්හි -පෙ- ‘අප‍්පණිහිතො විමොක්ඛො සච‍්ඡිකතො මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
32. තුන් අයුරකින් ශුන්‍යතවිමෝක්‍ෂයට ... අනිමිත්තවිමෝක්‍ෂයට ... අප්‍රණිහිතවිමොක්‍ෂයට සම වැදිමි. ... සමවදිමි. ... සමවැදුනෙමි. ... අප්‍රණිහිතවිමෝක්‍ෂය ලබනසුලු වෙමි. ... වශියෙමි. ... මවිසින් අප්‍රණිහිතවිමෝක්‍ෂය පසක් කරණ ලදැයි, දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
33. තීහාකාරෙහි - සුඤ‍්ඤතං සමාධිං -පෙ- අනිමිත‍්තං සමාධිං -පෙ- අප‍්පණිහිතං සමාධිං සමාපජ‍්ජිං -පෙ- සමාපජ‍්ජාමි -පෙ- සමාපන‍්නො -පෙ- අප‍්පණිහිතස‍්ස සමාධිස‍්ස ලාභීම‍්හි -පෙ- වසීම‍්හි -පෙ- ‘අප‍්පණිහිතො සමාධි සච‍්ඡිකතො මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
33. තුන් අයුරකින් ශුන්‍යතසමාධියට ... අනිමිත්තසමාධියට ... අප්‍රණිහිතසමාධියට ... සමවැදිමි. ... සමවදිමි, සමවැදුනෙමි, ... අප්‍රණිහිතසමාධිය ලබනසුලු වෙමි. ... වශියෙමි. ... මවිසින් අප්‍රණිහිතසමාධිය පසක් කරණ ලදැ’යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
34. තීහාකාරෙහි - සුඤ‍්ඤතං සමාපත‍්තිං -පෙ- අනිමිත‍්තං සමාපත‍්තිං -පෙ- අප‍්පණිහිතං සමාපත‍්තිං සමාපජ‍්ජිං -පෙ- සමාපජ‍්ජාමි -පෙ- සමාපන‍්නො -පෙ- අප‍්පණිහිතාය සමාපත‍්තියා ලාභීම‍්හි -පෙ- වසීම‍්හි -පෙ- ‘අප‍්පණිහිතා සමාපත්ති සච‍්ඡිකතා මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
34. තුන් අයුරකින් ශුන්‍යතසමාපත්තියට ... අනිමිත්තසමාපත්තියට ... අප්‍රණිහිතසමාපත්තියට ... සමවැදිමි. ... සමවදිමි. ... සමවැදුනෙමි. ... අප්‍රණිහිත සමාපත්තිය ලබන සුලු වෙමි. ... වශීයෙමි. ... අප්‍රණිහිතසමාපත්තිය මවිසින් පසක් කරණ ලදැයි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
35. තීහාකාරෙහි - තිස‍්සො විජ‍්ජා සමාපජ‍්ජිං, -පෙ- සමාපජ‍්ජාමි -පෙ- සමාපන‍්නො -පෙ- තිස‍්සන‍්නං විජ‍්ජානං ලාභීම‍්හි -පෙ- වසීම‍්හි -පෙ- ‘තිස‍්සො විජ‍්ජා සච‍්ඡිකතා මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
35. තුන් අයුරකින් ත්‍රිවිද්‍යාවට සමවැදිමි. ... සමවදිමි. ... සමවැදුනෙමි. ... ත්‍රිවිද්‍යාව ලබන සුලු වෙමි. ... වශියෙමි. ... ත්‍රිවිද්‍යාව මවිසින් පසක් කරණ ලදැයි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
36. තීහාකාරෙහි - චත‍්තාරො සතිපට‍්ඨානෙ -පෙ- චත‍්තාරො සම‍්මප‍්පධානෙ -පෙ- චත‍්තාරො ඉද‍්ධිපාදෙ සමාපජ‍්ජිං -පෙ- සමාපජ‍්ජාමි -පෙ- සමාපන‍්නො -පෙ- චතුන‍්නං ඉද‍්ධිපාදානං ලාභීම‍්හි -පෙ- වසීම‍්හි -පෙ- ‘චත‍්තාරො ඉද‍්ධිපාදා සච‍්ඡිකතා මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
36. තුන් අයුරකින් සිවු සීවටන් ... සිවු පධන්වෙර ... සිවු ඉදුපා සමවැදිමි. ... සමවදිමි. ... සමවැදුනෙමි. ... සිවු ඉදුපා ලබනසුලු වෙමි. ... වශියෙමි. ... සිවු ඉදුපා මවිසින් පසක් කරණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
37. තීහාකාරෙහි - පඤ‍්චින්‍ද්‍රියානි -පෙ- පඤ්ච බලානි -පෙ- සමාපජ‍්ජිං සමාපජ‍්ජාමි -පෙ- සමාපන‍්නො -පෙ- පඤ‍්චන‍්නං බලානං ලාභීම‍්හි -පෙ- වසීම‍්හි -පෙ- ‘පඤ්ච බලානි සච‍්ඡිකතානි මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
37. තුන් අයුරකින් (සැදැහැ ආදී) පස් ඉඳුරනට ... පස් බලයනට ... සමවැදිමි. ... සමවදිමි. ... සමවැදුනෙමි. ... පස් බල ලබනසුලු වෙමි. ... වශියෙමි. ... පස් බල මවිසින් පසක් කරණ ලදැයි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
38. තීහාකාරෙහි - සත්ත බොජ‍්ඣඞ‍්ගෙ සමාපජ‍්ජිං -පෙ- සමාපජ‍්ජාමි -පෙ- සමාපන‍්නො -පෙ- සත‍්තන‍්නං බොජ‍්ඣඞ‍්ගානං ලාභීම‍්හි -පෙ- වසීම‍්හි -පෙ- ‘සත්ත බොජ‍්ඣඞ‍්ගා සච‍්ඡිකතා මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
38. තුන් අයුරකින් සත් බොජඟ සමවැදිමි. ... සමවදිමි. ... සමවැදුනෙමි. ... සත් බොජඟ ලබනසුලු වෙමි. ... වශියෙමි. ... සත් බොජඟ මවිසින් පසක් කරණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
39. තීහාකාරෙහි - අරියං අට‍්ඨඞ‍්ගිකං මග‍්ගං සමාපජ‍්ජිං -පෙ- සමාපජ‍්ජාමි -පෙ- සමාපන‍්නො -පෙ- අරියස‍්ස අට‍්ඨඞ‍්ගිකස‍්ස මග‍්ගස‍්ස ලාභීම‍්හි -පෙ- වසීම‍්හි -පෙ- ‘අරියො අට‍්ඨඞ‍්ගිකො මග‍්ගො සච‍්ඡිකතො මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
39. තුන් අයුරකින් අරීඅටඟිමඟ සමවැදිමි. ... සමවදිමි. ... සමවැදුනෙමි. ... අරිඅටඟි මඟ ලබනසුලු වෙමි. ... වශීයෙමි. ... අරිඅටඟිමඟ මවිසින් පසක් කරණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
40. තීහාකාරෙහි - සොතාපත‍්තිඵලං -පෙ- සකදාගාමිඵලං -පෙ- අනාගාමිඵලං -පෙ- අරහත‍්තං සමාපජ‍්ජිං -පෙ- සමාපජ‍්ජාමි -පෙ- සමාපන‍්නො -පෙ- අරහත‍්තස‍්ස ලාභීම‍්හි -පෙ- වසීම‍්හි -පෙ- ‘අරහත‍්තං සච‍්ඡිකතං මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
40. තුන් අයුරකින් සෝවාන්පල ... සෙදගැමිපල ... අනගැමිපල ... රහත්බව සමවැදිමි. ... සමවදිමි. ... සමවැදුනෙමි. ... රහත් බව ලබනසුලු වෙමි. ... වශීයෙමි. ... රහත්බව් මවිසින් පසක් කරණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
41. තීහාකාරෙහි - ‘රාගො මෙ චත‍්තො, වන‍්තො, මුත‍්තො, පහීනො, පටිනිස‍්සට‍්ඨො, උක‍්ඛෙටිතො, සමුක‍්ඛෙටිතො’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
41. තුන් අයුරකින් මවිසින් රාගය හළ, විහට, මිදින, පැහින, නෙරින උපුටා හරිණ ලද, මැනවින් උපුටා හරිණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
42. තීහාකාරෙහි - දොසො මෙ චත‍්තො, වන‍්තො, මුත‍්තො, පහීනො, පටිනිස‍්සට‍්ඨො, උක‍්ඛෙටිතො, සමුක‍්ඛෙටිතො’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
42. තුන් අයුරකින් ද්වේෂය මවිසින් හළ, විහට, මිදින, පැහින, නෙරින, උපුටා හරිණ ලද, මැනවින් උපුටා හරිණ ලදැයි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
43. තීහාකාරෙහි - මොහො මෙ චත‍්තො, වන‍්තො, මුත‍්තො, පහීනො පටිනිස‍්සට‍්ඨො, උක‍්ඛෙටිතො, සමුක‍්ඛෙටිතො’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
43. තුන් අයුරකින් මවිසින් මෝහය හළ, විහට, මිදින, පැහින, නෙරින, උපුටා හරිණ ලද, මැනවින් උපුටා හරිණ ලදැයි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
44. තීහාකාරෙහි - රාගා මෙ චිත‍්තං විනීවරණන‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
44. තුන් අයුරකින් රාගයෙන් මා සිත නො ඇවිරිනැයි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
45. තීහාකාරෙහි - දොසා මෙ චිත‍්තං විනීවරණන‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
45. තුන් අයුරකින් ද්වේෂයෙන් මා සිත නොඇවිරිනැයි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
46. තීහාකාරෙහි - මොහා මෙ චිත‍්තං විනීවරණන‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති: “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති.
46. තුන් අයුරකින් මෝහයෙන් මා සිත නො ඇවිරිනැයි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ: පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” සිත වෙයි. බිණුවහුට “මවිසින් මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි.
47. චතූහාකාරෙහි -පෙ- පඤ‍්චහාකාරෙහි -පෙ- ඡහාකාරෙහි -පෙ- සත‍්තහාකාරෙහි මොහා මෙ චිත‍්තං විනීවරණන‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං, විනිධාය රුචිං, විනිධාය භාවං.
47. සිවු අයුරකින් ... පස් අයුරකින් ... සායුරකින් ... සත් අයුරකින් මෝහයෙන් මා සිත නො වැසිනැයි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ: පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” සිත වෙයි. බිණුවහුට මවිසින් “මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය සඟවාගෙණය, ක්‍ෂාන්තිය සඟවාගෙණය, රුචිය සඟවාගෙණය, භාවය සඟවාගෙණ යි.
සුද‍්ධිකං නිට‍්ඨිතං.
සුද්ධිකවාරය නිමි.
1. තීහාකාරෙහි - පඨමඤ‍්ච ඣානං දුතියඤ‍්ච ඣානං සමාපජ‍්ජිං -පෙ- සමාපජ‍්ජාමි -පෙ- සමාපන‍්නො -පෙ- පඨමස‍්ස ච ඣානස‍්ස දුතියස‍්ස ච ඣානස‍්ස ලාභීම‍්හි -පෙ- වසී’ම‍්හි -පෙ- ‘පඨමඤ‍්ච ඣානං දුතියඤ‍්ච ඣානං සච‍්ඡිකතං මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
1. තුන් අයුරකින් පළමුවන දැහැනට ද දෙවන දැහැනට ද සමවැදිමි ... සමවදිමි ... සමවැදුනෙමි ... පළමුවන දැහැන ද දෙවන දැහැන ද ලබනසුලු වෙමි ... වශීවෙමි .... මවිසින් පළමු දැහැන ද දෙවන දැහැන ද පසක් කරණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
2. තීහාකාරෙහි - පඨමං ච ඣානං තතියං ච ඣානං සමාපජ‍්ජිං -පෙ- සමාපජ‍්ජාමි -පෙ- සමාපන‍්නො -පෙ- පඨමස‍්ස ච ඣානස‍්ස තතියස‍්ස ච ඣානස‍්ස ලාභී’ම‍්හි -පෙ- වසීම‍්හි -පෙ- ‘පඨමඤ‍්ච ඣානං තතියඤ‍්ච ඣානං සච‍්ඡිකතං මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
2. තුන් අයුරකින් පළමුවන දැහැනට ද තෙවන දැහැනට ද සමවැදිමි. ... සමවදිමි. ... සමවැදුනෙමි ... පළමුවන දැහැන ද තෙවන දැහැන ද ලබනසුලු වෙමි ... වශීවෙමි .... මා විසින් පළමුවන දැහැන ද තෙවන දැහැන ද පසක් කරණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
3. තීහාකාරෙහි - පඨමඤ‍්ච ඣානං චතුත්‍ථඤ‍්ච ඣානං සමාපජ‍්ජිං -පෙ- සමාපජ‍්ජාමි -පෙ- සමාපන‍්නො -පෙ- පඨමස‍්ස ච ඣානස‍්ස චතුත්‍ථස‍්ස ච ඣානස‍්ස ලාභීම‍්හි -පෙ- වසී’ම‍්හි -පෙ- ‘පඨමඤ‍්ච ඣානං චතුත්‍ථඤ‍්ච ඣානං සච‍්ඡිකතං මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
3. තුන් අයුරකින් පළමුවන දැහැනට ද සිවුවන දැහැනට ද සමවන්මි ... සමවදිමි ... සමවැදුනෙමි ... පළමුවන දැහැන ද සිවුවන දැහැන ද ලබනසුලු වෙමි ... වශී වෙමි .... මවිසින් පළමුවන දැහැන ද සිවුවන දැහැන ද පසක් කරණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
4. තීහාකාරෙහි - පඨමඤ‍්ච ඣානං සුඤ‍්ඤතඤ‍්ච විමොක‍්ඛං, පඨමඤ‍්ච ඣානං අනිමිත‍්තඤ‍්ච විමොක‍්ඛං, පඨමඤ‍්ච ඣානං අප‍්පණිහිතඤ‍්ච විමොක‍්ඛං සමාපජ‍්ජිං, සමාපජ‍්ජාමි, සමාපන‍්නො, පඨමස‍්ස ච ඣානස‍්ස අප‍්පණිහිතස‍්ස ච විමොක‍්ඛස‍්ස ලාභීම‍්හි, වසීම‍්හි, පඨමඤ‍්ච ඣානං අප‍්පණිහිතො ච විමොක්ඛො සච‍්ඡිකතො මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
4. තුන් අයුරකින් පළමුවන දැහැනට ද සුඤ්ඤතවිමොක්ඛයට ද පළමුවන දැහැනට ද අනිමිත්තවිමොක්ඛයට ද පළමුවන දැහැනට ද අප්පණිහිතවිමොක්ඛයට ද සමවැදිමි, සමවදිමි, සමවැදුනෙමි, පළමුවන දැහැන ද අප්පණිහිතවිමොක්ඛය ද ලබනසුලු වෙමි, වශීවෙමි, මවිසින් පළමුවන දැහැන ද අප්පණිහිත විමොක්ඛය ද පසක් කරණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
5. තීහාකාරෙහි - පඨමඤ‍්ච ඣානං සුඤ‍්ඤතඤ‍්ච සමාධිං, පඨමඤ‍්ච ඣානං අනිමිත‍්තඤ‍්ච සමාධිං, පඨමඤ‍්ච ඣානං අප‍්පණිහිතඤ‍්ච සමාධිං සමාපජ‍්ජිං, සමාපජ‍්ජාමි, සමාපන‍්නො, පඨමස‍්ස ච ඣානස‍්ස අප‍්පණිහිතස‍්ස ච සමාධිස‍්ස ලාභීම‍්හි, වසීම‍්හි, ‘පඨමඤ‍්ච ඣානං අප‍්පණිහිතො ච සමාධි සච‍්ඡිකතො මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
5. තුන් අයුරකින් පළමුවන දැහැනට ද සුඤ්ඤතසමාධියට ද, පළමුවන දැහැනට ද අනිමිත්තසමාධියට ද පළමුවන දැහැනට ද අප්පණිහිතසමාධියට ද, සමවැදිමි, සමවදිමි, සමවැදුනෙමි, පළමුවන දැහැන ද අප්පණිහිතසමාධිය ද ලබනසුලු වෙමි. වශීවෙමි. මවිසින් පළමුවන දැහැන ද අප්පණිහිතසමාධිය ද පසක් කරණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
6. තීහාකාරෙහි - පඨමඤ‍්ච ඣානං සුඤ‍්ඤතඤ‍්ච සමාපත‍්තිං, පඨමඤ‍්ච ඣානං අනිමිත‍්තඤ‍්ච සමාපත‍්තිං, පඨමඤ‍්ච ඣානං අප‍්පණිහිතඤ‍්ච සමාපත‍්තිං, සමාපජ‍්ජිං, සමාපජ‍්ජාමි, සමාපන‍්නො, පඨමස‍්ස ච ඣානස‍්ස අප‍්පණිහිතාය ච සමාපත‍්තියා ලාභීම‍්හි, වසීම‍්හි, ‘පඨමං ච ඣානං අප‍්පණිහිතා ච සමාපත්ති සච‍්ඡිකතා මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
6. තුන් අයුරකින් පළමුවන දැහැනට ද සුඤ්ඤතසමාපත්තියට ද, පළමුවන දැහැනට ද අනිමිත්තසමාපත්තියට ද පළමුවන දැහැනට ද අප්පණිහිතසමාපත්තියට ද සමවන්මි, සමවදිමි, සමවැදුනෙමි, පළමුවන දැහැන ද අප්පණිහිතසමාපත්තිය ද ලබනසුලු වෙමි, වශීවෙමි, මවිසින් පළමුවන දැහැනද අප්පණිහිතසමාපත්තිය ද පසක් කරණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
7. තීහාකාරෙහි - පඨමං ච ඣානං තිස‍්සො ච විජ‍්ජා සමාපජ‍්ජිං, සමාපජ‍්ජාමි, සමාපන‍්නො, පඨමස‍්ස ච ඣානස‍්ස තිස‍්සන‍්නං ච විජ‍්ජානං ලාභීම‍්හි, වසීම‍්හි, ‘පඨමං ච ඣානං තිස‍්සො ච විජ‍්ජා සච‍්ඡිකතා මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
7. තුන් අයුරකින් පළමුවන දැහැනට ද ත්‍රිවිද්‍යාවන්ට ද සමවැදිමි, සමවදිමි, සමවැදුනෙමි, පළමුවන දැහැන ද ත්‍රිවිද්‍යාවන් ද ලබනසුලු වෙමි, වශීවෙමි, මවිසින් පළමු දැහැන ද ත්‍රිවිද්‍යා ද පසක් කරණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
8. තීහාකාරෙහි - පඨමං ච ඣානං චත‍්තාරො ච සතිපට‍්ඨානෙ, පඨමං ච ඣානං චත‍්තාරො ච සම‍්මප‍්පධානෙ, පඨමං ච ඣානං චත‍්තාරො ච ඉද‍්ධිපාදෙ සමාපජ‍්ජිං, සමාපජ‍්ජාමි, සමාපන‍්නො, පඨමස‍්ස ච ඣානස‍්ස චතුන‍්නඤ‍්ච ඉද‍්ධිපාදානං ලාභීම‍්හි, වසීම‍්හි, ‘පඨමං ච ඣානං චත‍්තාරො ච ඉද‍්ධිපාදා සච‍්ඡිකතා මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
8. තුන් අයුරකින් පළමුවන දැහැනට ද සතර සතිපට්ඨානයන්ට ද, පළමුවන දැහැනට ද සතර සම්‍යක්පධන්වීර්‍ය්‍යයන්ට ද, පළමුවන දැහැනට ද, සතර ඍද්ධිපාදයන්ට ද සමවැදිමි, සමවදිමි, සමවැදුනෙමි, පළමුවන දැහැන ද සතර ඍද්ධිපාදයන් ද ලබනසුලු වෙමි, වශීවෙමි, මවිසින් පළමුවන දැහැන ද සතර ඍද්ධිපාද ද පසක් කරණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
9. තීහාකාරෙහි - පඨමං ච ඣානං පඤ්ච ච ඉන්‍ද්‍රියානි, පඨමං ච ඣානං පඤ්ච ච බලානි සමාපජ‍්ජිං, සමාපජ‍්ජාමි, සමාපන‍්නො, පඨමස‍්ස ච ඣානස‍්ස පඤ‍්චන‍්නං ච බලානං ලාභීම‍්හි, වසීම‍්හි, ‘පඨමං ච ඣානං පඤ්ච ච බලානි සච‍්ඡිකතානි මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
9. තුන් අයුරකින් පළමුවන දැහැනට ද සද්ධාදි පසිඳුරන්ට ද, පළමුවන දැහැනට ද පඤ්ච බලයන්ට ද සමවැදිමි, සමවදිමි, සමවැදුනෙමි, පළමුවන දැහැන ද පස්බල ද ලබනසුලු වෙමි, වශීවෙමි, මවිසින් පළමුවන දැහැන ද පස්බල ද පසක් කරණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
10. තීහාකාරෙහි - පඨමං ච ඣානං සත්ත ච බොජ‍්ඣඞ‍්ගෙ සමාපජ‍්ජිං, සමාපජ‍්ජාමි, සමාපන‍්නො, පඨමස‍්ස ච ඣානස‍්ස සත‍්තන‍්නඤ‍්ච බොජ‍්ඣඞ‍්ගානං ලාභීම‍්හි, වසීම‍්හි, ‘පඨමං ච ඣානං සත්ත ච බොජ‍්ඣඞ‍්ගා සච‍්ඡිකතා මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
10. තුන් අයුරකින් පළමුවන දැහැනට ද සත්තබොජ්ඣඞ්ගයන්ට ද සමවැදිමි, සමවදිමි, සමවැදුනෙමි, පළමුවන දැහැන ද සත්ත බොජ්ඣඞ්ග ද ලබනසුලු වෙමි, වශීවෙමි, මවිසින් පළමුවන දැහැන ද සත්ත බොජ්ඣඞ්ග ද පසක් කරණ ලදැයි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
11. තීහාකාරෙහි - පඨමං ච ඣානං අරියං ච අට‍්ඨඞ‍්ගිකං මග‍්ගං සමාපජ‍්ජිං, සමාපජ‍්ජාමි, සමාපන‍්නො, පඨමස‍්ස ච ඣානස‍්ස අරියස‍්ස ච අට‍්ඨඞ‍්ගිකස‍්ස මග‍්ගස‍්ස ලාභීම‍්හි, වසීම‍්හි, ‘පඨමං ච ඣානං අරියො ච අට‍්ඨඞ‍්ගිකො මග‍්ගො සච‍්ඡිකතො මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
11. තුන් අයුරකින් පළමුවන දැහැනට ද අරීඅටඟිමගට ද සමවැදිමි, සමවදිමි, සමවැදුනෙමි, පළමුවන දැහැන ද අරීඅටඟිමග ද ලබනසුලු වෙමි, වශීවෙමි, මවිසින් පළමුවන දැහැන ද අරීඅටඟිමග ද පසක් කරණ ලදැයි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
12. තීහාකාරෙහි - පඨමං ච ඣානං සොතාපත‍්තිඵලං ච, පඨමං ච ඣානං සකදාගාමිඵලං ච, පඨමං ච ඣානං අනාගාමිඵලං ච, පඨමං ච ඣානං අරහත‍්තං ච සමාපජ‍්ජිං, සමාපජ‍්ජාමි, සමාපන‍්නො, පඨමස‍්ස ච ඣානස‍්ස අරහත‍්තස‍්ස ච ලාභීම‍්හි, වසීම‍්හි, ‘පඨමං ච ඣානං අරහත‍්තඤ‍්ච සච‍්ඡිකතං මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
12. තුන් අයුරකින් පළමුවන දැහැනට ද සෝවාන් ඵලයට ද, පළමුවන දැහැනට ද සකදාගාමි ඵලයට ද, පළමුවන දැහැනට ද අනාගාමි ඵලයට ද, පළමුවන දැහැනට ද රහත්බවට ද සමවැදිමි, සමවදිමි, සමවැදුනෙමි, පළමුවන දැහැන ද රහත්බව ද ලබනසුලු වෙමි, වශීවෙමි, මවිසින් පළමුවන දැහැන ද රහත්බව ද පසක් කරණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
13. තීහාකාරෙහි - පඨමං ච ඣානං, සමාපජ‍්ජිං, සමාපජ‍්ජාමි, සමාපන‍්නො, පඨමස‍්ස ච ඣානස‍්ස ලාභීම‍්හි, වසීම‍්හි, පඨමං ච ඣානං සච‍්ඡිකතං මයා, රාගො ච මෙ චත‍්තො, දොසො ච මෙ චත‍්තො, මොහො ච මෙ චත‍්තො, වන‍්තො, මුත‍්තො, පහීනො, පටිනිස‍්සට‍්ඨො, උක‍්ඛෙටිතො, සමුක‍්ඛෙටිතො’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
13. තුන් අයුරකින් පළමුවන දැහැනට ද සමවැදිමි, සමවදිමි, සමවැදුනෙමි, පළමුවන දැහැන ද ලබනසුලු වෙමි, වශීවෙමි, මවිසින් පළමුවන දැහැන ද පසක් කරණ ලදී, මවිසින් රාගය ද හළ, මවිසින් ද්වේෂය ද හළ, මවිසින් මෝහය ද, විහිට, මිදින, පැහින, නෙරින, උපුටා හරිණ ලද, හැම අයුරින් උපුටා හරිණ ලදැයි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
14. තීහාකාරෙහි -පෙ- සත‍්තහාකාරෙහි- පඨමං ච ඣානං සමාපජ‍්ජිං, සමාපජ‍්ජාමි, සමාපන‍්නො, පඨමස‍්ස ච ඣානස‍්ස ලාභීම‍්හි, වසීම‍්හි, පඨමං ච ඣානං සච‍්ඡිකතං මයා, රාගා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං, දොසා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං, මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණන‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං, විනිධාය රුචිං, විනිධාය භාවං.
14. තුන් අයුරකින් ... සත් අයුරකින් පළමුවන දැහැනට ද සමවැදිමි, සමවදිමි, සමවැදුනෙමි, පළමුවන දැහැන ද ලබනසුලු වෙමි, වශීවෙමි, මවිසින් පළමුවන දැහැන ද පසක් කරණ ලදී, මා සිත රාගයෙන් ද නිරාවරණය, මා සිත ද්වේෂයෙන් ද, නිරාවරණය, මා සිත මෝහයෙන් ද, නිරාවරණයයි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ: පෙර ම ඔහුට “බොරු කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “බොරු කියමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට “මවිසින් බොරු කියන ලදැ” යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය සඟවාගෙණය, ක්‍ෂාන්තිය සඟවාගෙණය, රුචිය සඟවාගෙණය, භාවය සඟවාගෙණයි.
ඛණ‍්ඩචක‍්කං නිට‍්ඨිතං.
ඛණ්ඩචක්‍රය නිමි.
1. තීහාකාරෙහි දුතියඤ‍්ච ඣානං තතියඤ‍්ච ඣානං සමාපජ‍්ජිං- සමාපජ‍්ජාමි- සමාපන‍්නො- දුතියස‍්ස ච ඣානස‍්ස තතියස‍්ස ච ඣානස‍්ස ලාභීම‍්හි- වසීම‍්හි- දුතියං ච ඣානං තතියං ච ඣානං සච‍්ඡිකතං මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
1. තුන් අයුරකින් දෙවන දැහැනට ද තෙවන දැහැනට ද සමවැදිමි, සමවදිමි, සමවැදුනෙමි, දෙවන දැහැන ද තෙවන දැහැන ද ලබන සුලුවෙමි, වශීවෙමි, මවිසින් දෙවන දැහැන ද තෙවන දැහැන ද පසක් කරණ ලදැයි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
2. තීහාකාරෙහි දුතියං ච ඣානං චතුත්‍ථං ච ඣානං සමාපජ‍්ජිං- සමාපජ‍්ජාමි- සමාපන‍්නො- දුතියස‍්ස ච ඣානස‍්ස චතුත්‍ථස‍්ස ච ඣානස‍්ස ලාභීම‍්හි- වසීම‍්හි- දුතියං ච ඣානං චතුත්‍ථංච ඣානං සච‍්ඡිකතං මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
2. තුන් අයුරකින් දෙවන දැහැනට ද සිවු වන දැහැනට ද සමවැදිමි, සමවදිමි, සමවැදුනෙමි, දෙවන දැහැන ද සිවු වන දැහැන ද ලබනසුලු වෙමි, වශී වෙමි, මවිසින් දෙවන දැහැන ද සිවුවන දැහැන ද පසක් කරණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
3. තීහාකාරෙහි දුතියං ච ඣානං සුඤ‍්ඤතඤ‍්ච විමොක‍්ඛං- අනිමිත‍්තං ච විමොක‍්ඛං- අප‍්පණිහිතං ච විමොක‍්ඛං- සුඤ‍්ඤතං ච සමාධිං- අනිමිත‍්තං ච සමාධිං- අප‍්පණිහිතං ච සමාධිං- සුඤ‍්ඤතං ච සමාපත‍්තිං- අනිමිත‍්තං ච සමාපත‍්තිං- අප‍්පණිහිතං ච සමාපත‍්තිං- තිස‍්සො ච විජ‍්ජා- චත‍්තාරො ච සතිපට‍්ඨානෙ- චත‍්තාරො ච සම‍්මප‍්පධානෙ- චත‍්තාරො ච ඉද‍්ධිපාදෙ- පඤ්ච ච ඉන්‍ද්‍රියානි- පඤ්ච ච බලානි- සත්ත ච බොජ‍්ඣඞ‍්ගෙ- අරියඤ‍්ච අට‍්ඨඞ‍්ගිකං මග‍්ගං- සොතාපත‍්තිඵලං ච- සකදාගාමිඵලං ච- අනාගාමිඵලං ච- අරහත‍්තං ච- සමාපජ‍්ජිං- සමාපජ‍්ජාමි- සමාපන‍්නො- දුතියස‍්ස ච ඣානස‍්ස අරහත‍්තස‍්ස ච ලාභීම‍්හි- වසීම‍්හි- දුතියං ච ඣානං අරහත‍්තඤ‍්ච සච‍්ඡිකතං මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
3. තුන් අයුරකින් දෙවන දැහැනට ද සුඤ්ඤතවිමොක්ඛයට ද, අනිමිත්ත විමොක්ඛයට ද, අප්පණිහිතවිමොක්ඛයට ද, සුඤ්ඤතසමාධියට ද, අනිමිත්තසමාධියට ද, අප්පණිහිතසමාධියට ද, සුඤ්ඤතසමාපත්තියට ද, අනිමිත්තසමාපත්තියට ද, අප්පණිහිතසමාපත්තියට ද, ත්‍රිවිද්‍යාවන්ට ද, සතර සතිපට්ඨානයන්ට ද, සතර සම්‍යක්ප්‍රධන්වීර්‍ය්‍යයන්ට ද, සතර ඍද්ධිපාදයන්ට ද, පඤ්චේන්‍ද්‍රියන්ට ද, පඤ්චබලයන්ට ද, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගයන්ට ද, ආර්‍ය්‍ය අෂ්ටාඞ්ගික මාර්‍ගයට ද, සෝවාන් ඵලයට ද, සකදාගාමී ඵලයට ද, අනාගාමි ඵලයට ද, අරහත් ඵලයට ද, සමවැදිමි, සමවදිමි, සමවැදුනෙමි, දෙවන දැහැන ද අරහත් ඵලය ද ලබනසුලු වෙමි, වශී වෙමි, මවිසින් දෙවන දැහැන ද අරහත් ඵලය ද පසක් කරණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
4. තීහාකාරෙහි දුතියං ච ඣානං සමාපජ‍්ජිං- සමාපජ‍්ජාමි- සමාපන‍්නො- දුතියස‍්ස ච ඣානස‍්ස ලාභීම‍්හි- වසීම‍්හි- දුතියඤ‍්ච ඣානං සච‍්ඡිකතං මයා- රාගො ච මෙ චත‍්තො- දොසො ච මෙ චත‍්තො- මොහො ච මෙ චත‍්තො- වන‍්තො මුත‍්තො පහීනො පටිනිස‍්සට‍්ඨො උක‍්ඛෙටිතො- සමුක‍්ඛෙටිතො රාගා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං- දොසා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං- මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණන‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
4. තුන් අයුරකින් දෙවන දැහැනට ද සමවැදිමි, සමවදිමි, සමවැදුනෙමි, දෙවන දැහැන ද ලබනසුලු වෙමි, වශී වෙමි, මවිසින් දෙවන දැහැන ද පසක් කරණ ලදී, මවිසින් රාගයද හරණ ලදී, මවිසින් ද්වේෂය ද හරණ ලදී, මවිසින් මෝහය ද හරණ ලදී. විහිට, මිදින, පැහින, නෙරින, උපුටා හරිණ ලදී, මැනවින් උපුටා හරිණ ලදී. මා සිත රාගයෙන් ද නිරාවරණය, මා සිත ද්වේෂයෙන් ද නිරාවරණය, මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණයැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
5. තීහාකාරෙහි -පෙ- සත‍්තහාකාරෙහි දුතියං ච ඣානං පඨමං ච ඣානං සමාපජ‍්ජිං- සමාපජ‍්ජාමි- සමාපන‍්නො- දුතියස‍්ස ච ඣානස‍්ස පඨමස‍්ස ච ඣානස‍්ස ලාභීම‍්හි- වසීම‍්හි- දුතියං ච ඣානං පඨමං ච ඣානං සච‍්ඡිකතං මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
5. තුන් අයුරකින් ... සත් අයුරකින් දෙවන දැහැනට ද පළමුවන දැහැනට ද සමවැදිමි, සමවදිමි, සමවැදුනෙමි, දෙවන දැහැන ද පළමුවන දැහැන ද ලබනසුලු වෙමි, වශී වෙමි, මවිසින් දෙවන දැහැන ද පළමු වන දැහැන ද පසක් කරණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ, ...
බද‍්ධචක‍්කං.
බද්ධචක්ක වාරයයි.
එවං එකෙකං මූලං කාතූන බද‍්ධචක‍්කං පරිවත‍්තකං කත‍්තබ‍්බං.
මෙසේ එක එක මුල් කොට බද්ධචක්‍රය පරිවර්‍තනය කටයුතු යි.
1. තීහාකාරෙහි තතියඤ‍්ච ඣානං චතුත්‍ථඤ‍්ච ඣානං -පෙ- තතියඤ‍්ච ඣානං අරහත‍්තඤ‍්ච සමාපජ‍්ජිං- සමාපජ‍්ජාමි- සමාපන‍්නො- තතියස‍්ස ච ඣානස‍්ස අරහත‍්තස‍්ස ච ලාභීම‍්හි- වසීම‍්හි- තතියඤ‍්ච ඣානං අරහත‍්තඤ‍්ච සච‍්ඡිකතං මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
1. තුන් අයුරකින් තෙවන දැහැනට සිවුවන දැහැනට ද ... තුන්වන දැහැනට ද රහත් ඵලයට ද සමවැදිමි, සමවදිමි, සමවැදුනෙමි, තුන්වන දැහැන ද රහත් ඵලය ද ලබනසුලු වෙමි, වශී වෙමි, මවිසින් තුන්වන දැහැන ද රහත් ඵලය ද පසක් කරණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
2. තීහාකාරෙහි තතියඤ‍්ච ඣානං සමාපජ‍්ජිං- සමාපජ‍්ජාමි- සමාපන‍්නො- තතියස‍්ස ච ඣානස‍්ස ලාභීම‍්හි- වසීම‍්හි- තතියඤ‍්ච ඣානං සච‍්ඡිකතං මයා- රාගො ච මෙ චත‍්තො- දොසො ච මෙ චත‍්තො- මොහො ච මෙ චත‍්තො වන‍්තො මුත‍්තො පහීනො පටිනිස‍්සට‍්ඨො උක‍්ඛෙටිතො සමුක‍්ඛෙටිතො. රාගා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං- දොසා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං- මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණන‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
2. තුන් අයුරකින් තෙවන දැහැනට ද සමවැදිමි, සමවදිමි, සමවැදුනෙමි, තෙවන දැහැන ද ලබනසුලු වෙමි, වශී වෙමි, මවිසින් තෙවන දැහැන ද පසක් කරණ ලදී, මවිසින් රාගය හරණ ලදී, මවිසින් ද්වේෂය ද හරණ ලදී, මවිසින් මෝහය ද හරණ ලදී, විහිට, මිදින, පැහින, නෙරින, උපුටා හරිණ ලදී, මැනවින් උපුටා හරිණ ලදී, මා සිත රාගයෙන් ද නිරාවරණය, මා සිත ද්වේෂයෙන් ද නිරාවරණය, මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
3. තීහාකාරෙහි තතියඤ‍්ච ඣානං පඨමඤ‍්ච ඣානං -පෙ- තතියඤ‍්ච ඣානං දුතියඤ‍්ච ඣානං සමාපජ‍්ජිං- සමාපජ‍්ජාමි- සමාපන‍්නො- තතියස‍්ස ච ඣානස‍්ස දුතියස‍්ස ච ඣානස‍්ස ලාභීම‍්හි- වසීම‍්හි- තතියඤ‍්ච ඣානං දුතියඤ‍්ච ඣානං සච‍්ඡිකතං මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
3. තුන් අයුරකින් තෙවන දැහැනට ද, පළමුවන දැහැනට ද, තෙවන දැහැනට ද, දෙවන දැහැනට ද, සමවැදිමි, සමවදිමි, සමවැදුනෙමි, තෙවන දැහැන ද දෙවන දැහැන ද ලබනසුලු වෙමි, වශී වෙමි. මා විසින් තෙවන දැහැන ද දෙවන දැහැන ද පසක් කරණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
4. තීහාකාරෙහි මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං පඨමඤ‍්ච ඣානං -පෙ- දුතියඤ‍්ච ඣානං තතියඤ‍්ච ඣානං සමාපජ‍්ජිං- සමාපජ‍්ජාමි- සමාපන‍්නො- මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං චතුත්‍ථස‍්ස ච ඣානස‍්ස ලාභීම‍්හි- වසීම‍්හි- මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං චතුත්‍ථඤ‍්ච ඣානං - සච‍්ඡිකතං මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
4. තුන් අයුරකින් මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය, පළමුවන දැහැනට ද ... දෙවන දැහැනට ද, තෙවන දැහැනට ද, සමවැදිමි, සමවදිමි, සමවැදුනෙමි, මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය, සිවුවන දැහැන ද ලබනසුලු වෙමි, වශීවෙමි. මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය, මවිසින් සිවුවන දැහැන ද පසක් කරණ ලදැයි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
5. තීහාකාරෙහි මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං සුඤ‍්ඤතඤ‍්ච විමොක‍්ඛං අනිමිත‍්තඤ‍්ච විමොක‍්ඛං අප‍්පණිහිතඤ‍්ච විමොක‍්ඛං සමාපජ‍්ජිං- සමාපජ‍්ජාමි- සමාපන‍්නො- මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං, අප‍්පණිහිතස‍්ස ච විමොක‍්ඛස‍්ස ලාභීම‍්හි- වසීම‍්හි- මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං අප‍්පණිහිතො ච විමොක්ඛො සච‍්ඡිකතො මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
5. තුන් අයුරකින් මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණ ය, සුඤ්ඤතවිමොක්ඛයට ද, අනිමිත්තවිමොක්ඛයට ද අප්පණිහිතවිමොක්ඛයට ද, සමවැදිමි, සමවදිමි, සමවැදුනෙමි, මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය, අප්පණිහිතවිමොක්ඛය ද ලබනසුලුමි, වසියෙක්මි, මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය, මවිසින් අප්පණිහිතවිමොක්ඛය ද පසක් කරණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
6. තීහාකාරෙහි මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං සුඤ‍්ඤතඤ‍්ච සමාධිං අනිමිත‍්තඤ‍්ච සමාධිං අප‍්පණිහිතඤ‍්ච සමාධිං සමාපජ‍්ජිං- සමාපජ‍්ජාමි- සමාපන‍්නො- මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං- අප‍්පණිහිතස‍්ස ච සමාධිස‍්ස ලාභීම‍්හි- වසීම‍්හි- මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං අප‍්පණිහිතො ච සමාධි සච‍්ඡිකතො මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
6. තුන් අයුරකින් මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය, සුඤ්ඤතසමාධියට ද, අනිමිත්තසමාධියට ද, අප්පණිහිතසමාධියට ද, සමවැදිමි, සමවදිමි, සමවැදුනෙමි, මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය, අප්පණිහිතසමාධිය ද ලබනසුලු වෙමි, වශී වෙමි, මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය, මවිසින් අප්පණිහිතසමාධිය ද පසක් කරණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහු ට පරිජිඇවැත් වේ. ...
7. තීහාකාරෙහි මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං සුඤ‍්ඤතඤ‍්ච සමාපත‍්තිං අනිමිත‍්තඤ‍්ච සමාපත‍්තිං අප‍්පණිහිතඤ‍්ච සමාපත‍්තිං සමාපජ‍්ජිං- සමාපජ‍්ජාමි- සමාපන‍්නො- මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං- අප‍්පණිහිතාය ච සමාපත‍්තියා ලාභීම‍්හි- වසීම‍්හි- මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං අප‍්පණිහිතා ච සමාපත්ති සච‍්ඡිකතා මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
7. තුන් අයුරකින් මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය. සුඤ්ඤත සමාපත්තියට ද, අනිමිත්තසමාපත්තියට ද, අප්පණිහිතසමාපත්තියට ද, සමවැදිමි, සමවදිමි, සමවැදුනෙමි, මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවාරණය, අප්පණිහිතසමාපත්තිය ද ලබනසුලු වෙමි, වශී වෙමි, මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය. මා විසින් අප්පණිහිතසමාපත්තිය ද පසක් කරණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
8. තීහාකාරෙහි මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං තිස‍්සො ච විජ‍්ජා සමාපජ‍්ජිං- සමාපජ‍්ජාමි- සමාපන‍්නො- මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං තිස‍්සන‍්නඤ‍්ච විජ‍්ජානං ලාභීම‍්හි- වසීම‍්හි- මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං තිස‍්සො ච විජ‍්ජා සච‍්ඡිකතා මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස. -පෙ-
8. තුන් අයුරකින් මා සිත නිරාවරණය, මෝහයෙන් ද නිරාවරණය, ත්‍රිවිද්‍යාවන්ට ද සමවැදිමි, සමවදිමි, සමවැදුනෙමි, මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය, ත්‍රිවිද්‍යාවන් ද ලබනසුලු වෙමි, වසියෙක්මි, මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය, මා විසින් ත්‍රිවිද්‍යා ද පසක් කරණ ලදැයි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ.
9. තීහාකාරෙහි මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං චත‍්තාරො ච සතිපට‍්ඨානෙ චත‍්තාරො ච සම‍්මප‍්පධානෙ චත‍්තාරො ච ඉද‍්ධිපාදෙ සමාපජ‍්ජිං- සමාපජ‍්ජාමි- සමාපන‍්නො- මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං චතුන‍්නංච ඉද‍්ධිපාදානං ලාභීම‍්හි- වසීම‍්හි- මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං චත‍්තාරො ච ඉද‍්ධිපාදා සච‍්ඡිකතා මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස. -පෙ-
9. තුන් අයුරකින් මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය, සතර සතිපට්ඨානයන්ට ද සතර සම්‍යක්පධන්වීර්‍ය්‍යයන්ට ද සතර ඍද්ධිපාදයන්ට ද සමවැදිමි, සමවදිමි, සමවැදුනෙමි, මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණ ය, සතර ඍද්ධිපාදයන් ද ලබන සුලු වෙමි, වශී වෙමි, මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය, මවිසින් සතර ඍද්ධිපාද ද පසක් කරණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
10. තීහාකාරෙහි මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං පඤ්ච ච ඉන්‍ද්‍රියානි පඤ්ච ච බලානි සමාපජ‍්ජිං- සමාපජ‍්ජාමි- සමාපන‍්නො- මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං පඤ‍්චන‍්නඤ‍්ච බලානං ලාභීම‍්හි- වසීම‍්හි- මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං පඤ්ච ච බලානි සච‍්ඡිකතානි මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස. -පෙ-
10. තුන් අයුරකින් මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය, සද්ධාදීපඤ්චේන්‍ද්‍රියයන්ට ද පඤ්චබලයන්ට ද සමවැදිමි, සමවදිමි, සමවැදුනෙමි, මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය, පඤ්චබලයන් ද ලබනසුලු වෙමි, වශී වෙමි, මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය, මා විසින් පඤ්චබල ද පසක් කරණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
11. තීහාකාරෙහි මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං සත්ත ච බොජ‍්ඣඞ‍්ගෙ සමාපජ‍්ජිං- සමාපජ‍්ජාමි- සමාපන‍්නො- මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං සත‍්තන‍්නඤ‍්ච බොජ‍්ඣඞ‍්ගානං ලාභීම‍්හි- වසීම‍්හි- මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං සත්ත ච බොජ‍්ඣඞ‍්ගා සච‍්ඡිකතා මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස. -පෙ-
11. තුන් අයුරකින් මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණ ය, සත්තබොජ්ඣඞ්ගයන්ට ද සමවැදිමි, සමවදිමි, සමවැදුනෙමි, මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය, සත්තබොජ්ඣඞ්ගයන් ද ලබනසුලු වෙමි, වසියෙක්මි, මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය, මවිසින් සත්තබොජ්ඣඞ්ග ද පසක් කරණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
12. තීහාකාරෙහි මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං අරියඤ‍්ච අට‍්ඨඞ‍්ගිකං මග‍්ගං සමාපජ‍්ජිං- සමාපජ‍්ජාමි- සමාපන‍්නො- මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං අරියස‍්ස ච අට‍්ඨඞ‍්ගිකස‍්ස මග‍්ගස‍්ස ලාභීම‍්හි- වසීම‍්හි- මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං අරියො ච අට‍්ඨඞ‍්ගිකො මග‍්ගො සච‍්ඡිකතො මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස. -පෙ-
12. තුන් අයුරකින් මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණ ය, අරිඅටගිමඟට ද සමවැදිමි– සමවදිමි– සමවැදුනෙමි– මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය, අරිඅටගිමඟ ද ලබනසුලු වෙමි– වශී වෙමි– මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය මවිසින් අරිඅටගි මඟ ද පසක් කරණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
13. තීහාකාරෙහි මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං සොතාපත‍්තිඵලං ච සකදාගාමිඵලං ච අනාගාමිඵලං ච අරහත‍්තං ච සමාපජ‍්ජිං- සමාපජ‍්ජාමි- සමාපන‍්නො- මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං අරහත‍්තස‍්ස ලාභීම‍්හි- වසීම‍්හි- මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං අරහත‍්තඤ‍්ච සච‍්ඡිකතං මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස. -පෙ-
13. තුන් අයුරකින් මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය, සෝවාන්ඵලයට ද සකදාගාමිඵලයට ද අනාගාමිඵලයටද රහත්ඵලයට ද සමවැදිමි– සමවදිමි– සමවැදුනෙමි– මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය, රහත්ඵලය ලබනසුලු වෙමි– වශී වෙමි– මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය, මවිසින් රහත් ඵලය ද පසක් කරණ ලදැ යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
14. තීහාකාරෙහි මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං පඨමං ච ඣානං සමාපජ‍්ජිං- සමාපජ‍්ජාමි- සමාපන‍්නො- මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං පඨමස‍්ස ච ඣානස‍්ස ලාභීම‍්හි- වසීම‍්හි- මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං පඨමං ච ඣානං සච‍්ඡිකතං මයා’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ-
14. තුන් අයුරකින් මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය, ප්‍රථමධ්‍යානයට ද සමවැදිමි– සමවදිමි– සමවැදුනෙමි– මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය, ප්‍රථමධ්‍යානය ලබනසුලු ද වෙමි– වශී වෙමි– මෝහයෙනුදු මා සිත නිරාවරණය, ම විසින් ප්‍රථමධ්‍යානය ද පසක් කරණ ලදැයි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. ...
15. තීහාකාරෙහි -පෙ- සත‍්තහාකාරෙහි මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං දුතියං ච ඣානං -පෙ- තතියං ච ඣානං -පෙ- චතුත්‍ථං ච ඣානං -පෙ- සුඤ‍්ඤතං ච විමොක‍්ඛං -පෙ- දොසා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණන‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස -පෙ- පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති ‘මුසා භණිස‍්ස’න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති ‘මුසා භණාමී’ති, භණිතස‍්ස හොති ‘මුසා මයා භණිත’න‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං, විනිධාය රුචිං, විනිධාය භාවං.
15. තුන් අයුරකින් ... සත් අයුරකින් මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය, ද්විතීයධ්‍යානයට ද ... තෘතීයධ්‍යානයට ද ... චතුර්‍ත්‍ථධ්‍යානයට ද ... සුඤ්ඤතවිමොක්ඛයට ද ... ද්වේෂයෙන් ද නිරාවරණය යි දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට මවිසින් මුසවා කියන ලදැයි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය සඟවාගෙණය, ක්‍ෂාන්තිය සඟවාගෙණය, රුචිය සඟවාගෙණය, භාවය සඟවාගෙයි.
එකමූලකං නිට‍්ඨිතං.
ඒක මූලකය නිමි.
16. දුමූලකම‍්පි තිමූලකම‍්පි චතුමූලකම‍්පි පඤ‍්චමූලකම‍්පි ඡමූලකම‍්පි සත‍්තමූලකම‍්පි අට‍්ඨමූලකම‍්පි නවමූලකම‍්පි දසමූලකම‍්පි කාතබ‍්බං. යථා නික‍්ඛිත‍්තානි පදානි එකෙකමූලකං වඩ‍්ඪෙතබ‍්බං. යථා එකමූලකං විත්‍ථාරිතං එවමෙව දුමූලකාදි’පි විත්‍ථාරෙතබ‍්බං.
16. දුමුලකය ද තිමූලකය ද චතුමුලකය ද පඤ්චමූලකය ද ඡමූලකය ද සත්තමූලකය ද අට්ඨමූලකය ද නව මූලකය ද දසමූලකය ද (විස්තර) කටයුතු යි. නික්‍ෂිප්ත පද ඇතිසැටියෙන් එකී එකී මූලකය වැඩිය යුතු යි. යම්සේ එකමූලකය විස්තර කරණ ලද්දේ ද එ පරිද්දෙන් ම දුමූලකාදිය ද විස්තර කට යුතුයි.
<hr/>
<hr/>
1. තීහාකාරෙහි -පෙ- සත‍්තහාකාරෙහි පඨමංච ඣානං දුතියංච ඣානං තතියඤ‍්ච ඣානං චතුත්‍ථං ච ඣානං සුඤ‍්ඤතං ච විමොක‍්ඛං අනිමිත‍්තඤ‍්ච විමොක‍්ඛං අප‍්පණිහිතඤ‍්ච විමොක‍්ඛං සුඤ‍්ඤතං ච සමාධිං අනිමිත‍්තං ච සමාධිං අප‍්පණිහිතං ච සමාධිං සුඤ‍්ඤතං ච සමාපත‍්තිං අනිමිත‍්තංච සමාපත‍්තිං අප‍්පණිහිතං ච සමාපත‍්තිං තිස‍්සො ච විජ‍්ජා චත‍්තාරො ච සතිපට‍්ඨානෙ චත‍්තාරො ච සම‍්මප‍්පධානෙ චත‍්තාරො ච ඉද‍්ධිපාදෙ පඤ්ච ච ඉන්‍ද්‍රියානි පඤ්ච ච බලානි සත්ත ච බොජ‍්ඣඞ‍්ගෙ අරියඤ‍්ච අට‍්ඨඞ‍්ගිකං මග‍්ගං සොතාපත‍්තිඵලඤ‍්ච සකදාගාමිඵලඤ‍්ච අනාගාමිඵලඤ‍්ච අරහත‍්තඤ‍්ච සමාපජ‍්ජිං- සමාපජ‍්ජාමි- සමාපන‍්නො -පෙ- රාගො ච මෙ චත‍්තො දොසො ච මෙ චත‍්තො මොහො ච මෙ චත‍්තො වන‍්තො මුත‍්තො පහීනො පටිනිස‍්සට‍්ඨො උක‍්ඛෙටිතො සමුක‍්ඛෙටිතො, රාගා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං, දොසා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං, මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණන‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස. -පෙ- පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං, විනිධාය රුචිං, විනිධාය භාවං.
1. තුන් අයුරකින් ... සත් අයුරකින් පළමුවන දැහැනට ද දෙවන දැහැනට ද තෙවන දැහැනට ද සිවුවන දැහැනට ද සුඤ්ඤතවිමොක්ඛයට ද අනිමිත්ත විමොක්ඛයට ද අප්පණිහිතවිමොක්ඛයට ද සුඤ්ඤත සමාධියට ද අනිමිත්තසමාධියට ද අප්පණිහිතසමාධියට ද සුඤ්ඤතසමාපත්තියට ද අනිමිත්තසමාපත්තියට ද අප්පණිහිතසමාපත්තියට ද ත්‍රිවිද්‍යාවන්ට ද සතර සතිපට්ඨානයන්ට ද සතර සම්‍යක්පධන්වීර්‍ය්‍යයන්ට ද සතර ඍද්ධිපාදයන්ට ද පඤ්චේන්‍ද්‍රියයන්ට ද පඤ්චබලයන්ට ද සත්තබොජ්ඣඞ්ගයන්ට ද අරිඅටගිමඟට ද සෝවාන්ඵලයට ද සකදාගාමීඵලයට ද අනාගාමීඵලයට ද රහත් ඵලයට ද සමවැදිමි– සමවදිමි– සමවැදුනෙමි. ... මවිසින් රාගය ද හරණ ලදී, මවිසින් ද්වේෂය ද හරණලදී. මා විසින් මෝහය හරණ ලදී. වමාරණ ලදී. මුදන ලදී. පහකරණ ලදී. බැහැර කරණ ලදී. උපුටාහරිණ ලදී. සවාරෙන් උපුටාහරිණ ලදී. මා සිත රාගයෙන් ද නිරාවරණය, මා සිත ද්වේෂයෙන් ද නිරාවරණ ය, සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණ ය, දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ: පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි, කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි, බිණූවහුට මවිසින් “මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි, දෘෂ්ටිය සඟවාගෙණය, ක්‍ෂාන්තිය සඟවාගෙණය, රුචිය සඟවාගෙණය, භාවය සඟවාගෙණයි.
සබ‍්බමූලකං නිට‍්ඨිතං.
සබ්බමූලකය නිමි.
සුද‍්ධිකවාරකථා නිට‍්ඨිතා.
සුද්ධිකවාර කථාව නිමි.
1. තීහාකාරෙහි ‘පඨමං ඣානං සමාපජ‍්ජි’න‍්ති වත‍්තුකාමො ‘දුතියං ඣානං සමාපජ‍්ජි’න‍්ති සම‍්පජානමුසාභණන‍්තස‍්ස පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස; න පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති ථුල‍්ලච‍්චයස‍්ස.
1. තුන් අයුරකින් ‘පළමුවන දැහැනට සමවැදිමි’ යි කියනු කැමැත්තේ ‘දෙවන දැහැනට සමවැදිමි’ යි දන්නා පුඟුලක්හු වෙත දැන දැන මුසවා කියන මහණහට පරිජිඇවැත් වේ. නො දන්නක්හු වෙත කියන්නහුට ථුලැසිඇවැත් වේ.
2. තීහාකාරෙහි ‘පඨමං ඣානං සමාපජ‍්ජි’න‍්ති වත‍්තුකාමො ‘තතියං ඣානං -පෙ- චතුත්‍ථං ඣානං -පෙ- සුඤ‍්ඤතං විමොක‍්ඛං -පෙ- අනිමිත‍්තං විමොක‍්ඛං -පෙ- අප‍්පණිහිතං විමොක‍්ඛං -පෙ- සුඤ‍්ඤතං සමාධිං -පෙ- අනිමිත‍්තං සමාධිං -පෙ- අප‍්පණිහිතං සමාධිං -පෙ- සුඤ‍්ඤතං සමාපත‍්තිං -පෙ- අනිමිත‍්තං සමාපත‍්තිං -පෙ- අප‍්පණිහිතං සමාපත‍්තිං -පෙ- තිස‍්සො විජ‍්ජා -පෙ- චත‍්තාරො සතිපට‍්ඨානෙ -පෙ- චත‍්තාරො සම‍්මප‍්පධානෙ -පෙ- චත‍්තාරො ඉද‍්ධිපාදෙ -පෙ- පඤ‍්චින්‍ද්‍රියානි -පෙ- පඤ්ච බලානි -පෙ- සත්ත බොජ‍්ඣඞ‍්ගෙ -පෙ- අරියං අට‍්ඨංගිකං මග‍්ගං -පෙ- සොතාපත‍්තිඵලං -පෙ- සකදාගාමිඵලං -පෙ- අනාගාමිඵලං -පෙ- අරහත‍්තං සමාපජ‍්ජිං -පෙ- රාගො මෙ චත‍්තො -පෙ- දොසො මෙ චත‍්තො -පෙ- මොහො මෙ චත‍්තො, වන‍්තො, මුත‍්තො, පහීනො, පටිනිස‍්සට‍්ඨො, උක‍්ඛෙටිතො, සමුක‍්ඛෙටිතො -පෙ- රාගා මෙ චිත‍්තං විනීවරණං -පෙ- දොසා මෙ චිත‍්තං විනීවරණං -පෙ- මොහා මෙ චිත‍්තං විනීවරණ’න‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස, න පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති ථුල‍්ලච‍්චයස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, -පෙ- විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං, විනිධාය රුචිං, විනිධාය භාවං.
2. තුන් අයුරකින් ‘පළමුවන දැහැනට සමවන්මි’ යි කියනු කැමැත්තේ ‘තෙවන දැහැනට ... සිවුවන දැහැනට ... සුඤ්ඤතවිමොක්ඛයට ... අනිමිත්තවිමොක්ඛයට ... අප්පණිහිතවිමොක්ඛයට ... සුඤ්ඤතසමාධියට ... අනිමිත්තසමාධියට ... අප්පණිහිතසමාධියට ... සුඤ්ඤතසමාපත්තියට ... අනිමිත්තසමාපත්තියට ... අප්පණිහිතසමාපත්තියට ... ත්‍රිවිද්‍යාවට ... සතරසතිපට්ඨානයට ... සතර සම්‍යක්ප්‍රධානයන්ට ... සතර ඍද්ධිපාදයට ... පඤ්චේන්‍ද්‍රියන්ට ... පඤ්චබලයන්ට ... සත්තබොජ්ඣඞ්ගයන්ට ... අරිඅටගිමඟට ... සෝවාන් ඵලයට ... සකදාගාමි ඵලයට ... අනාගාමී ඵලයට ... රහත්බවට සමවැදිමි. ... මවිසින් රාගය හරණලද ... මවිසින් ද්වේෂය හරණ ලද ... මවිසින් මෝහය හරණ ලද. විගතාන්ත කරනලද. මුදනලද. පහ කරණලද. බැහැර කරණලද. උපුටා හරිණලද. හැමඅයුරින් උපුටා හරිණලද. මා සිත රාගයෙන් නිරාවරණය. ... මා සිත ද්වේෂයෙන් නිරාවරණය ... මා සිත මෝහයෙන් නිරාවරණයයි. දැනගන්නකු වෙත දැන දැන මුසවා කියන්නහුට පරිජිඇවැත් වේ. නො දැනගන්නකු වෙත කියන්නකුට ථුලැසිඇවැත් වේ: පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණුවහුට මා විසින් “මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි. ... දෘෂ්ටිය – ක්‍ෂාන්තිය – රුචිය – භාවය සඟවාගෙණයි.
වත‍්තුවිස‍්සාරකස‍්ස එකමූලකස‍්ස ඛණ‍්ඩචක‍්කං.
කියනු කැමතිවැ එය සඳහන් නො කරන්නහු පිළිබඳ ඒකමූලකඛණ්ඩ චක්‍රය නිමි.
1. තීහාකාරෙහි ‘දුතියං ඣානං සමාපජ‍්ජින‍්ති වත‍්තුකාමො ‘තතියං ඣානං සමාපජ‍්ජි’න‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස; න පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති ථුල‍්ලච‍්චයස‍්ස.
1. තුන් අයුරකින් ‘දෙවන දැහැනට සමවැදිමි’ යි කියනු කැමැත්තේ ‘තෙවන දැහැනට සමවන්මි’යි දන්නා පුඟුලක්හු වෙත දැන දැන මුසවා කියන මහණහට පරිජිඇවැත් වේ. නොදන්නක්හු වෙත කියන මහණහට ථුලැසිඇවැත් වේ.
2. තීහාකාරෙහි ‘දුතියං ඣානං සමාපජ‍්ජි’න‍්ති වත‍්තුකාමො -පෙ- මොහා මෙ චිත‍්තං විනීවරණ’න‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස; න පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති ථුල‍්ලච‍්චයස‍්ස.
2. තුන් අයුරකින් ‘දෙවන දැහැනට සමවන්මි’ යි කියනු කැමැත්තේ ... ‘මා සිත මෝහයෙන් නිරාවරණය’යි දන්නා පුඟුලක්හු වෙත දැන දැන මුසවා කියන මහණහට පරිජිඇවැත් වේ. නො දන්නක්හු වෙත කියන මහණහට ථුලැසිඇවැත් වේ.
3. තීහාකාරෙහි -පෙ- සත‍්තහාකාරෙහි ‘දුතියං ඣානං සමාපජ‍්ජි’න‍්ති වත‍්තුකාමො ‘පඨමං ඣානං සමාපජ‍්ජි’න‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස; න පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති ථුල‍්ලච‍්චයස‍්ස -පෙ- විනිධාය භාවං.
3. තුන් අයුරකින් ... සත් අයුරකින් ‘දෙවන දැහැනට සමවන්මි’ යි කියනු කැමැත්තේ ‘පළමුවන දැහැනට සමවන්මි’ යි දන්නක්හු වෙත දැන දැන මුසවා කියන මහණහට පරිජිඇවැත් වේ. නො දන්නා පුඟුලක්හු වෙත කියන මහණහට ථුලැසිඇවැත් වේ. ... භාවය සඟවාගෙණයි.
වත‍්තුවිස‍්සාරකස‍්ස එකමූලකස‍්ස බද‍්ධචක‍්කං.
කියනු කැමැති වැ එය සඳහන් නොකරන්නහුගේ ඒකමූලක බද්ධචක්‍රයයි.
මූලකං සංඛිත‍්තං.
මූලකය සංක්‍ෂිප්ත යි.
1. තීහාකාරෙහි ‘මොහා මෙ චිත‍්තං විනීවරණ’න‍්ති වත‍්තුකාමො ‘පඨමං ඣානං සමාපජ‍්ජි’න‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස; න පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති ථුල‍්ලච‍්චයස‍්ස.
1. තුන් අයුරකින් ‘මා සිත මෝහයෙන් නිරාවරණය’ යි කියනු කැමැත්තේ ‘පළමුවන දැහැනට සමවැදිමි’ යි දන්නක්හු වෙත දැන දැන මුසවා කියන මහණහට පරිජිඇවැත් වේ. නො දන්නකුට කියන මහණහට ථුලැසි ඇවැත් වේ.
2. තීහාකාරෙහි ‘මොහා මෙ චිත‍්තං විනීවරණ’න‍්ති වත‍්තුකාමො ‘දොසා මෙ චිත‍්තං විනීවරණ’න‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස; න පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති ථුල‍්ලච‍්චයස‍්ස.
2. තුන් අයුරකින් ‘මා සිත මෝහයෙන් නිරාවරණය’ යි කියනු කැමැත්තේ ‘මා සිත ද්වේෂයෙන් නිරාවරණය’ යි දන්නා පුඟුලක්හු වෙත දැන දැන මුසවා කියන මහණහට පරිජිඇවැත් වේ. නොදන්නක්හු වෙත කියන මහණහට ථුලැසිඇවැත් වේ.
වත‍්තුවිස‍්සාරකස‍්ස එකමූලකං නිට‍්ඨිතං.
කියනු කැමති වැ එය සඳහන් නොකරන්නහුගේ එකමූලකය නිමි.
3. දුමූලකම‍්පි තිමූලකම‍්පි චතුමූලකම‍්පි පඤ‍්චමූලකම‍්පි ඡමූලකම‍්පි සත‍්තමූලකම‍්පි අට‍්ඨමූලකම‍්පි නවමූලකම‍්පි දසමූලකම‍්පි එවමෙව කාතබ‍්බං.
3. දිමූලකය ද, තිමූලකය ද, චතුමූලකය ද, පඤ්චමූලකය ද, ඡමූලකය ද, සත්තමූලකය ද, අට්ඨමූලකය ද, නවමූලකය ද, දසමූලකය ද මෙසේ ම විස්තර කටයුතු යි.
ඉදං සබ‍්බමූලකං.
මේ සබ්බමූලකය යි.
1. තීහාකාරෙහි -පෙ- සත‍්තහාකාරෙහි ‘පඨමඤ‍්ච ඣානං දුතියඤ‍්ච ඣානං තතියඤ‍්ච ඣානං චතුත්‍ථඤ‍්ච ඣානං සුඤ‍්ඤතඤ‍්ච විමොක‍්ඛං අනිමිත‍්තඤ‍්ච විමොක‍්ඛං අප‍්පණිහිතඤ‍්ච විමොක‍්ඛං සුඤ‍්ඤතඤ‍්ච සමාධිං අනිමිත‍්තඤ‍්ච සමාධිං අප‍්පණිහිතඤ‍්ච සමාධිං සුඤ‍්ඤතඤ‍්ච සමාපත‍්තිං අනිමිත‍්තඤ‍්ච සමාපත‍්තිං අප‍්පණිහිතඤ‍්ච සමාපත‍්තිං තිස‍්සො ච විජ‍්ජා චත‍්තාරො ච සතිපට‍්ඨානෙ චත‍්තාරො ච සම‍්මප‍්පධානෙ චත‍්තාරො ච ඉද‍්ධිපාදෙ පඤ්ච ච ඉන්‍ද්‍රියානි පඤ්ච ච බලානි සත්ත ච බොජ‍්ඣඞ‍්ගෙ අරියඤ‍්ච අට‍්ඨඞ‍්ගිකං මග‍්ගං සොතාපත‍්තිඵලඤ‍්ච සකදාගාමිඵලඤ‍්ච අනාගාමිඵලඤ‍්ච අරහත‍්තඤ‍්ච සමාපජ‍්ජිං -පෙ- රාගො ච මෙ චත‍්තො -පෙ- දොසො ච මෙ චත‍්තො -පෙ- මොහො ච මෙ චත‍්තො වන‍්තො මුත‍්තො පහීනො පටිනිස‍්සට‍්ඨො උක‍්ඛෙටිතො සමුක‍්ඛෙටිතො, රාගා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං. දොසා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණ’න‍්ති වත‍්තුකාමො මොහා මෙ චිත‍්තං විනීවරණ’න‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස, න පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති ථුල‍්ලච‍්චයස‍්ස: -පෙ- විනිධාය භාවං.
1. තුන් අයුරකින් ... සත් අයුරකින් ‘පළමුවන දැහැනට ද දෙවන දැහැනට ද තෙවන දැහැනට ද සිවුවන දැහැනට ද සුඤ්ඤතවිමොක්ඛයට ද අනිමිත්තවිමොක්ඛයට ද අප්පණිහිතවිමොක්ඛයට ද සුඤ්ඤත සමාධියට ද අනිමිත්තසමාධියට ද අප්පණිහිත සමාධියට ද සුඤ්ඤතසමාපත්තියට ද අනිමිත්තසමාපත්තියට ද අප්පණිහිතසමාපත්තියට ද ත්‍රිවිද්‍යාවට ද සතර සතිපට්ඨානයට ද, සතර සම්‍යක් පධන්වීර්‍ය්‍යයන්ට ද සතර ඍද්ධිපාදයන්ට ද පඤ්චේන්‍ද්‍රියන්ට ද පඤ්චබලයන්ට ද සත්තබොජ්ඣඞ්ගයන්ට ද අරිඅටගිමඟට ද සෝවාන් ඵලයට ද සකදාගාමි ඵලයට ද අනාගාමි ඵලයට ද රහත් බවට ද සමවැදිමි. ... ම විසින් රාගය ද හරණ ලද. මා විසින් ද්වේෂය ද හරණ ලද. මා විසින් මෝහය ද හරණ ලද. විගතාන්තකරණ ලද. මුදන ලද. පහකරණ ලද. බැහැර කරණ ලද. උපුටා හරිණ ලද. හැම අයුරින් උපුටා හරිණ ලද. ‘මා සිත රාගයෙන් ද නිරාවරණය. මා සිත ද්වේෂයෙන්ද නිරාවරණය’ යි කියනු කැමැත්තේ, ‘මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය’යී දන්නකුට දැන දැන මුසවා කියන ‘මහණහට පරිජිඇවැත් වේ. නො දන්නකුට කියන මහණහට ථුලැසිඇවැත් වේ. ... භාවය සඟවාගෙණයි.
2. තීහාකාරෙහි ‘දුතියඤ‍්ච ඣානං තතියඤ‍්ච ඣානං චතුත්‍ථඤ‍්ච ඣානං සුඤ‍්ඤතඤ‍්ච විමොක‍්ඛං අනිමිත‍්තඤ‍්ච විමොක‍්ඛං අප‍්පණිහිතඤ‍්ච විමොක‍්ඛං සුඤ‍්ඤතඤ‍්ච සමාධිං අනිමිත‍්තඤ‍්ච සමාධිං අප‍්පණිහිතඤ‍්ච සමාධිං සුඤ‍්ඤතඤ‍්ච සමාපත‍්තිං අනිමිත‍්තඤ‍්ච සමාපත‍්තිං අප‍්පණිහිතඤ‍්ච සමාපත‍්තිං තිස‍්සො ච විජ‍්ජා චත‍්තාරො ච සතිපට‍්ඨානෙ චත‍්තාරො ච සම‍්මප‍්පධානෙ චත‍්තාරො ච ඉද‍්ධිපාදෙ පඤ්ච ච ඉන්‍ද්‍රියානි පඤ්ච ච බලානි සත්ත ච බොජ‍්ඣඞ‍්ගෙ අරියඤ‍්ච අට‍්ඨඞ‍්ගිකං මග‍්ගං සොතාපත‍්තිඵලං ච සකදාගාමිඵලං ච අනාගාමිඵලං ච අරහත‍්තං ච සමාපජ‍්ජිං, රාගො ච මෙ චත‍්තො, දොසො ච මෙ චත‍්තො, මොහො ච මෙ චත‍්තො වන‍්තො මුත‍්තො පහීනො පටිනිස‍්සට‍්ඨො උක‍්ඛෙටිතො සමුක‍්ඛෙටිතො, රාගා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං, දොසා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං, මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණ’න‍්ති වත‍්තුකාමො ‘පඨමං ඣානං සමාපජ‍්ජි’න‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස, න පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති ථුල‍්ලච‍්චයස‍්ස.
2. තුන් අයුරකින් ‘දෙවන දැහැනට ද තෙවන දැහැනට ද සිවුවන දැහැනට ද සුඤ්ඤතවිමොක්ඛයට ද අනිමිත්තවිමොක්ඛයට ද අප්පණිහිතවිමොක්ඛයට ද සුඤ්ඤතසමාධියට ද අනිමිත්තසමාධියට ද අප්පණිහිත සමාධියට ද සුඤ්ඤතසමාපත්තියට ද අනිමිත්තසමාපත්තියට ද අප්පණිහිතසමාපත්තියට ද ත්‍රිවිද්‍යාවට ද සතර සතිපට්ඨානයට ද සතර සම්මාපධානයන්ට ද සතර ඉද්ධිපාදයන්ට ද පඤ්චඉන්‍ද්‍රියයන්ට ද පඤ්චබලයන්ට ද සත්තබොජ්ඣඞ්ගයන්ට ද අරිඅටගිමඟට ද සෝවාන්ඵලයට ද සකදාගාඵලයට ද අනාගාමිඵලයට ද රහත්බවට ද සම වැදිමි. ... මා විසින් රාගය ද හරණ ලද. මා විසින් ද්වේෂය ද හරණ ලද. මා විසින් මෝහය ද හරණ ලද. විහිට. මිදින. පැහින. නෙරිණ. උපුළ. මැනවින් උපුළ. මා සිත රාගයෙන් ද අනීවරණය. මා සිත ද්වේෂයෙන් අනාවරණය මා සිත මෝහයෙන් නිරාවරණය’ යි කියනු කැමැත්තේ ‘පළමුවන දැහැනට සමවැදිමි’ යි දන්නකුට දැන දැන මුසවා කියන මහණහට පරිජිඇවැත් වේ. නොදන්නකුට කියන මහණහට ථුලැසිඇවැත් වේ.
3. තීහාකාරෙහි ‘තතියඤ‍්ච ඣානං චතුත්‍ථං ච ඣානං -පෙ- මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං -පෙ- පඨමඤ‍්ච ඣානං සමාපජ‍්ජි’න‍්ති වත‍්තුකාමො ‘දුතියං ඣානං සමාපජ‍්ජි’න‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස, න පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති ථුල‍්ලච‍්චයස‍්ස.
3. තුන් අයුරකින් තෙවන දැහැනට ද සිවුවන දැහැනට ද ... මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය. ... පළමුවන දැහැනට ද සමවැදිමි යි කියනු කැමැත්තේ දෙවන දැහැනට සමවැදිමි යි දන්නෙකුට දැන දැන මුසවා කියන මහණට පරිජිඇවැත් වේ. නොදන්නකුට කියන මහණහට ථුලැසිඇවැත් වේ.
4. තීහාකාරෙහි ‘මොහා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණං පඨමඤ‍්ච ඣානං දුතියඤ‍්ච ඣානං තතියඤ‍්ච ඣානං චතුත්‍ථඤ‍්ච ඣානං -පෙ- රාගා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණ’න‍්ති වත‍්තුකාමො: ‘දොසා ච මෙ චිත‍්තං විනීවරණ’න‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති පාරාජිකස‍්ස, න පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති ථුල‍්ලච‍්චයස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති -පෙ- විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං, විනිධාය රුචිං, විනිධාය භාවං.
4. තුන් අයුරකින් ‘මා සිත මෝහයෙන් ද නිරාවරණය’ පළමුවන දැහැනට ද දෙවන දැහැනට ද තෙවන දැහැනට ද සිවුවන දැහැනට ද ... මා සිත රාගයෙන් ද නිරාවරණ යයි කියනු කැමැත්තේ මා සිත ද්වේෂයෙන් නිරාවරණය’ යි දන්නකු හමුයෙහි දැන දැන මුසවා කියන මහණහට පරිජිඇවැත් වේ. නො දන්නකු හමුයෙහි කියන මහණහට ථුලැසිඇවැත් වේ. පෙර ම ඔහුට ‘මුසවා කියන්නෙමි’ යි සිත වෙයි. කියන මහණහට ‘මුසවා කියමි’ යි සිත වෙයි. බිණුවහුට ‘මා විසින් මුසවා කියන ලදැ’ යි සිත වෙයි. ... දෘෂ්ටිය – ඛන්තිය – රුචිය – භාවය සඟවාගෙණයි.
සබ‍්බමූලකං.
සබ්බමූලකය යි.
වත‍්තුවිස‍්සාරකස‍්ස චක‍්කපෙය්‍යාලං නිට‍්ඨිතං.
කියනු කැමැති ව එය සඳහන් නො කරන්නහුගේ චක්කපෙය්‍යාලය නිමි.
වත‍්තුකාමවාරකථා නිට‍්ඨිතා.
වත්තුකාමවාර කථාව නිමි.
1. තීහාකාරෙහි ‘යො තෙ විහාරෙ වසි, සො භික්ඛු පඨමං ඣානං සමාපජ‍්ජි, සමාපජ‍්ජති, සමාපන‍්නො, සො භික්ඛු පඨමස‍්ස ඣානස‍්ස ලාභී, වසී, තෙන භික‍්ඛුනා පඨමං ඣානං සච‍්ඡිකත’න‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති ථුල‍්ලච‍්චයස‍්ස; න පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති දුක‍්කටස‍්ස: පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති.
1. තුන් අයුරකින් ‘යම් මහණෙක් තොප විහාරයෙහි විසී ද ඒ මහණ තෙමේ පළමුවන දැහැනට සමවැදිනි. සමවදියි. සමවැදුනේ වෙ යි; ඒ මහණ පළමුවන දැහැන ලාභියෙක. වශියෙක. ඒ මහණ විසින් පළමුවන දැහැන පසක් කරණ ලදැ’ යි දන්නකු හමුයෙහි දැන දැන මුසවා කියන මහණහට ථුලැසිඇවැත් වේ. නො දන්නකු හමුයෙහි කියන මහණහට දුකුළාඇවැත් වේ. පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට මා විසින් “මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි.
2. චතූහාකාරෙහි -පෙ- පඤ‍්චහාකාරෙහි -පෙ- ඡහාකාරෙහි -පෙ- සත‍්තහාකාරෙහි යො තෙ විහාරෙ වසි, සො භික්ඛු ‘පඨමං ඣානං සමාපජ‍්ජි සමාපජ‍්ජති සමාපන‍්නො, සො භික්ඛු පඨමස‍්ස ඣානස‍්ස ලාභී, වසී, තෙන භික‍්ඛුනා පඨමං ඣානං සච‍්ඡිකත’න‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති ථුල‍්ලච‍්චයස‍්ස, න පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති, දුක‍්කටස‍්ස. පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං, විනිධාය රුචිං, විනිධාය භාවං.
2. සිවු අයුරකින් ... පස් අයුරකින් ... ස අයුරකින් ... සත් අයුරකින් ‘යම් මහණෙක් තොප විහාරයෙහි විසී ද ඒ මහණ තෙමේ පළමුවන දැහැනට සමවැදිනි, සමවදියි, සමවැදුනේ වෙයි. ඒ මහණ ප්‍රථමධ්‍යාන ලාභීය, වශීය, ඒ මහණ විසින් පළමුවන දැහැන පසක් කරණ ලදැ’ යි දන්නකු හමුයෙහි දැන දැන මුසවා කියන මහණහට ථුලැසිඇවැත් වේ. නොදන්නකු හමුයෙහි කියන මහණහට දුකුළාඇවැත් වේ. පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට මා විසින් “මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය – ක්‍ෂාන්තිය – රුචිය – භාවය සඟවාගෙණය.
3. තීහාකාරෙහි ‘යො තෙ විහාරෙ වසි සො භික්ඛු දුතියං ඣානං- තතියං ඣානං- චතුත්‍ථං ඣානං- සුඤ‍්ඤතං විමොක‍්ඛං- අනිමිත‍්තං විමොක‍්ඛං- අප‍්පණිහිතං විමොක‍්ඛං- සුඤ‍්ඤතං සමාධිං- අනිමිත‍්තං සමාධිං- අප‍්පණිහිතං සමාධිං- සුඤ‍්ඤතං සමාපත‍්තිං- අනිමිත‍්තං සමාපත‍්තිං- අප‍්පණිහිතං සමාපත‍්තිං- තිස‍්සො විජ‍්ජා- චත‍්තාරො සතිපට‍්ඨානෙ- චත‍්තාරො සම‍්මප‍්පධානෙ- චත‍්තාරො ඉද‍්ධිපාදෙ- පඤ්ච ඉන්‍ද්‍රියානි- පඤ්ච බලානි- සත්ත බොජ‍්ඣඞ‍්ගෙ- අරියං අට‍්ඨඞ‍්ගිකං - මග‍්ගං සොතාපත‍්තිඵලං - සකදාගාමිඵලං - අනාගාමිඵලං - අරහත‍්තං - සමාපජ‍්ජි - සමාපජ‍්ජති - සමාපන‍්නො - සො භික්ඛු අරහත‍්තස‍්ස ලාභී - වසී - තෙන භික‍්ඛුනා අරහත‍්තං සච‍්ඡිකත’න‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති ථුල‍්ලච‍්චයස‍්ස, න පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති දුක‍්කටස‍්ස.
3. තුන් අයුරකින් ‘යම් මහණෙක් තොප විහාරයෙහි විසී ද ඒ මහණ දෙවන දැහැනට – තෙවන දැහැනට – සිවුවන දැහැනට – සුඤ්ඤතවිමොක්ඛයට – අනිමිත්තවිමොක්ඛයට – අප්පණිහිතවිමොක්ඛයට – සුඤ්ඤතසමාධියට – අනිමිත්තසමාධියට – අප්පණිහිතසමාධියට – සුඤ්ඤතසමාපත්තියට – අනිමිත්තසමාපත්තියට – අප්පණිහිතසමාපත්තියට – ත්‍රිවිද්‍යාවට – සතරසතිපට්ඨානයන්ට – සතර සම්මප්පධානයන්ට – සතර ඉද්ධිපාදයන්ට – පඤ්ච ඉන්‍ද්‍රියයන්ට – පඤ්ච බලයන්ට – සත්ත බොජ්ඣඞ්ගයන්ට – අරිඅටගිමඟට – සෝවාන් ඵලයට – සකදාගාමීඵලයට – අනාගාමීඵලයට – රහත්බවට සමවැදිනි. සමවදියි. සමවැදුනේ වෙයි. ඒ මහණ තෙමේ අර්‍හත්‍ව ලාභියෙක. වසියෙක. ඒ මහණ විසින් රහත් බව පසක් කරණ ලදැ’ යි දන්නකු හමුයෙහි දැන දැන මුසවා කියන මහණහට ථුලැසිඇවැත් වේ. නො දන්නකු හමුයෙහි කියන මහණහට දුකුළා ඇවැත් වේ.
4. තීහාකාරෙහි ‘තස‍්ස භික‍්ඛුනො රාගො චත‍්තො- දොසො චත‍්තො- මොහො චත‍්තො වන‍්තො මුත‍්තො පහීනො පටිනිස‍්සට‍්ඨො උක‍්ඛෙටිතො සමුක‍්ඛෙටිතො’ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති ථුල‍්ලච‍්චයස‍්ස, න පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති දුක‍්කටස‍්ස.
4. තුන් අයුරකින් ‘ඒ මහණහු විසින් රාගය හරණ ලද ... ද්වේෂය හරණ ලද ... මෝහය හරණ ලද. විහිට. මිදින. පැහින. නෙරිණ. උපුළ. මැනවින් උපුළැයි දන්නකු හමුයෙහි දැන දැන මුසවා කියන මහණහට ථුලැසිඇවැත් වේ. නොදන්නකු හමුයෙහි කියන මහණහට දුකුළාඇවැත් වේ.
5. තීහාකාරෙහි -පෙ- සත‍්තහාකාරෙහි තස‍්ස භික‍්ඛුනො රාගා චිත‍්තං විනීවරණං- දොසා චිත‍්තං විනීවරණං- මොහා චිත‍්තං විනීවරණ’න‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති ථුල‍්ලච‍්චයස‍්ස, න පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති දුක‍්කටස‍්ස, පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති, “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති, “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං, විනිධාය රුචිං, විනිධාය භාවං.
5. තුන් අයුරකින් ... සත් අයුරකින් ඒ මහණහුගේ සිත රාගයෙන් නිරාවරණය ... සිත ද්වේෂයෙන් නිරාවරණය ... සිත මෝහයෙන් නිරාවරණයයි දන්නකු හමුයෙහි දැන දැන මුසවා කියන මහණහට ථුලැසිඇවැත් වේ. නො දන්නකු හමුයෙහි කියන මහණහට දුකුළාඇවැත් වේ. පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණුවහුට මා විසින් “මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය – ක්‍ෂාන්තිය – රුචිය – භාවය සඟවාගෙණ ය.
6. තීහාකාරෙහි -පෙ- සත‍්තහාකාරෙහි ‘යො තෙ විහාරෙ වසි, සො භික්ඛු සුඤ්ඤාගාරෙ පඨමං ඣානං- දුතියං ඣානං- තතියං ඣානං- චතුත්‍ථං ඣානං සමාපජ‍්ජි- සමාපජ‍්ජති සමාපන‍්නො -පෙ- සො භික්ඛු සුඤ්ඤාගාරෙ චතුත්‍ථස‍්ස ඣානස‍්ස ලාභී, වසී, තෙන භික‍්ඛුනා සුඤ්ඤාගාරෙ චතුත්‍ථං ඣානං සච‍්ඡිකත’න‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති ථුල‍්ලච‍්චයස‍්ස, න පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති දුක‍්කටස‍්ස, පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති, භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං, විනිධාය රුචිං, විනිධාය භාවං.
6. තුන් අයුරකින් ... සත් අයුරකින් ‘යම් මහණෙක් තොප විහාරයෙහි විසී ද ඒ මහණ ශුන්‍යාගාරයෙහි පළමුවන දැහැනට ... දෙවන දැහැනට ... තෙවන දැහැනට ... සිවුවන දැහැනට සමවැදිනි. සමවදියි ... සමවැදුනේ වෙයි. ... ඒ මහණ ශුන්‍යාගාරයෙහි චතුර්‍ත්‍ථධ්‍යාන ලාභියෙක වසියෙකි. ඒ මහණ විසින් ශුන්‍යාගාරයෙහි සිවුවන දැහැන පසක් කරණ ලදැ’ යි දන්නකු හමුයෙහි දැන දැන මුසවා කියන මහණහට ථුලැසිඇවැත් වේ. නොදන්නකු හමුයෙහි කියන මහණහට දුකුළාඇවැත් වේ. පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි. කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට මා විසින් “මුසවා කියන ලදැ” යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය – ක්‍ෂාන්තිය – රුචිය – භාවය සඟවාගෙණ ය.
7. තීහාකාරෙහි -පෙ- සත‍්තහාකාරෙහි ‘යො තෙ විහාරං පරිභුඤ‍්ජි. යො තෙ චීවරං පරිභුඤ‍්ජි, යො තෙ පිණ‍්ඩපාතං පරිභුඤ‍්ජි, යො තෙ සෙනාසනං පරිභුඤ‍්ජි, යො තෙ ගිලානපච‍්චයභෙසජ‍්ජපරික‍්ඛාරං පරිභුඤ‍්ජි, සො භික්ඛු සුඤ්ඤාගාරෙ චතුත්‍ථං ඣානං සමාපජ‍්ජි-සමාපජ‍්ජති-සමාපන‍්නො, සො භික්ඛු සුඤ්ඤාගාරෙ චතුත්‍ථස‍්ස ඣානස‍්ස ලාභී, වසී. තෙන භික‍්ඛුනා සුඤ්ඤාගාරෙ චතුත්‍ථං ඣානං සච‍්ඡිකත’න‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති ථුල‍්ලච‍්චයස‍්ස. න පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති දුක‍්කටස‍්ස. -පෙ-
7. තුන් අයුරකින් ... ‘සත් අයුරකින් යම් මහණෙක් තොපගේ විහාරය පරිභෝග කළේ ද, යම් මහණෙක් තොපගේ සිවුරු පරිභෝග කළේ ද, යමෙක් තොපගේ පිණ්ඩපාතය පරිභෝග කළේ ද, යමෙක් තොපගේ සෙනසුන පරිභෝග කළේ ද, යමෙක් තොපගේ ගිලන්පස බෙහෙත් පිරිකර පරිභෝග කළේ ද ඒ මහණ තෙමේ ශුන්‍යාගාරයෙහි සිවුවන දැහැනට සමවැදිනි. ... සමවදියි. සමවැදුනේ වෙයි. ඒ මහණ තෙමේ ශුන්‍යාගාරයෙහි චතුර්‍ත්‍ථධ්‍යානලාභියෙක, වසියෙකි, ඒ මහණ විසින් ශුන්‍යාගාරයෙහි සිවුවන දැහැන පසක් කරණ ලදැ’යි දන්නකු හමුවෙහි දැන දැන මුසවා කියන මහණහට ථුලැසි ඇවැත් වේ. නො දන්නහු හමුයෙහි කියන මහණහට දුකුළාඇවැත් වේ. ...
8. තීහාකාරෙහි -පෙ- සත‍්තහාකාරෙහි ‘යෙන තෙ විහාරො පරිභුත‍්තො. යෙන තෙ චීවරං පරිභුත‍්තං, යෙන තෙ පිණ‍්ඩපාතො පරිභුත‍්තො, යෙන තෙ සෙනාසනං පරිභුත‍්තං, යෙන තෙ ගිලානපච‍්චයභෙසජ‍්ජපරික‍්ඛාරො පරිභුත‍්තො, සො භික්ඛු සුඤ්ඤාගාරෙ චතුත්‍ථං ඣානං සමාපජ‍්ජි - සමාපජ‍්ජති - සමාපන‍්නො, සො භික්ඛු සුඤ්ඤාගාරෙ චතුත්‍ථස‍්ස ඣානස‍්ස ලාභී, වසී. තෙන භික‍්ඛුනා සුඤ්ඤාගාරෙ චතුත්‍ථං ඣානං සච‍්ඡිකතන‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති ථුල‍්ලච‍්චයස‍්ස. න පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති දුක‍්කටස‍්ස. -පෙ-
8. තුන් අයුරකින් ... ‘සත් අයුරකින් යම් මහණකු විසින් තොප විහාරය පරිභෝග කරණ ලද ද, යමකු විසින් තොපගේ සිවුරු පරිභෝග පරිභෝග කරණ ලද ද, යමකු විසින් තොපගේ පිණ්ඩපාතය පරිභෝග කරණ ලද ද, යමකු විසින් තොපගේ සෙනසුන පරිභෝග කරණ ලද ද යමකු විසින් තොපගේ ගිලන්පස බෙහෙත් පිරිකර පරිභෝග කරණ ලද ද ඒ මහණ ශුන්‍යාගාරයෙහි සිවුවන දැහැනට සමවැදිනි. ... සමවදියි. ... සමවැදුනේ වෙයි. ඒ මහණ ශුන්‍යාගාරයෙහි චතුර්‍ත්‍ථධ්‍යානලාභීය. වසියෙකි. ඒ මහණහු විසින් ශුන්‍යාගාරයෙහි සිවුවන දැහැන පසක් කරණ ලදැ’ යි දන්නකු හමුයෙහි දැන දැන මුසවා කියන මහණහට ථුලැසිඇවැත් වේ. නො දන්නකු හමුවෙහි කියන මහණහට දුකුළාඇවැත් වේ. ...
9. තීහාකාරෙහි -පෙ- සත‍්තහාකාරෙහි ‘යං ත්‍වං ආගම‍්ම විහාරං අදාසි, චීවරං අදාසි, පිණ‍්ඩපාතං අදාසි, සෙනාසනං අදාසි, ගිලානපච‍්චයභෙසජ‍්ජපරික‍්ඛාරං අදාසි, සො භික්ඛු සුඤ්ඤාගාරෙ චතුත්‍ථං ඣානං සමාපජ‍්ජි- සමාපජ‍්ජති- සමාපන‍්නො, සො භික්ඛු සුඤ්ඤාගාරෙ චතුත්‍ථස‍්ස ඣානස‍්ස ලාභී, වසී. තෙන භික‍්ඛුනා සුඤ්ඤාගාරෙ චතුත්‍ථං ඣානං සච‍්ඡිකත’න‍්ති සම‍්පජානමුසා භණන‍්තස‍්ස පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති ථුල‍්ලච‍්චයස‍්ස. න පටිවිජානන‍්තස‍්ස ආපත‍්ති දුක‍්කටස‍්ස. පුබ‍්බෙවස‍්ස හොති “මුසා භණිස‍්ස”න‍්ති , භණන‍්තස‍්ස හොති “මුසා භණාමී”ති, භණිතස‍්ස හොති “මුසා මයා භණිත”න‍්ති, විනිධාය දිට‍්ඨිං, විනිධාය ඛන‍්තිං, විනිධාය රුචිං, විනිධාය භාවං.
9. තුන් අයුරකින් ... ‘සත් අයුරකින් තෝ යම් මහණකු වෙත පැමිණ විහාරය පිදුවෙහි ද, සිවුරු පිදුවෙහි ද, පිඬු පිදුවෙහි ද, සෙනසුනක් පිදුවෙහි ද, ගිලන්පස බෙහෙත් පිරිකර පිදුවෙහි ද, ඒ මහණ තෙමේ ශුන්‍යාගාරයෙහි සිවුවන දැහැනට සමවැදිනි. ... සමවදියි. ... සමවැදුනේ වෙයි. ඒ මහණ තෙමේ ශුන්‍යාගාරයෙහි චතුර්‍ත්‍ථධ්‍යානලාභීය, වසියෙකි, ඒ මහණහු විසින් ශුන්‍යාගාරයෙහි සිවුවන දැහැන පසක් කරණ ලදැ’ යි දන්නකු හමුවෙහි දැන දැන මුසවා කියන මහණහට ථුලැසිඇවැත් වේ. නො දන්නකු හමුවෙහි කියන මණහට දුකුළාඇවැත් වේ: පෙර ම ඔහුට “මුසවා කියන්නෙමි” යි සිත වෙයි, කියන්නහුට “මුසවා කියමි” යි සිත වෙයි. බිණූවහුට මා විසින් “මුසවා කියන ලද” යි සිත වෙයි. දෘෂ්ටිය – ක්‍ෂාන්තිය – රුචිය – භාවය සඟවා ගෙණ යි.
පෙය්‍යාලපණ‍්ණරසකං නිට‍්ඨිතං.
පෙය්‍යාලපණ්ණරසකය නිමි.
පච‍්චයපටිසංයුත‍්තවාරකථා නිට‍්ඨිතා.
ප්‍රත්‍යයප්‍රතිසංයුක්තවාරකථාව නිමි.
උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මචක‍්කපෙය්‍යාලං නිට‍්ඨිතං.
උතුරු මිනිස්දම් පිළිබඳ චක්කපෙය්‍යාලය නිමි.
අනාපත‍්ති අධිමානෙන, අනුල‍්ලපනාධිප‍්පායස‍්ස, උම‍්මත‍්තකස‍්ස, ඛිත‍්තචිත‍්තස‍්ස, වෙදනට‍්ටස‍්ස, ආදිකම‍්මිකස‍්සාති.
අධිමානයෙන් කියන්නහුට ද උතුරුමිනිස්දම් නො කියැටි මහණහට ද උමතුවූවහුට ද පෙරළි සිත් ඇත්තහුට ද වේදනාවෙන් පෙළුනහුට ද ආදිකම්මිකයාට ද ඇවැත් නො වේ.
විනීතවත්‍ථු
විනිශ්චිත කථාවස්තු
උද්දානගාථා:
උද්දානගාථා:
අධිමානෙන ‘රඤ‍්ඤම‍්හි පිණ‍්ඩොපජ‍්ඣාරියාපථො, සඤ‍්ඤොජනා රහො ධම‍්මා විහාරෙ පච‍්චුපට‍්ඨිතො.
අධිමානෙන ය, අරඤ්ඤම්හි ය, පිණ්ඩ යයි වස්තු තුණෙක, උපජ්ඣාය වස්තු දෙකය, ඉරියාපථ වස්තු සතර ය, සංයෝජන වස්තු ය, රහෝධම්ම වස්තු දෙක ය, විහාරවස්තු ය, පච්චුපට්ඨිත (උපට්ඨිත) වස්තු ය.
න දුක‍්කරං වීරියමථොපි මච‍්චුනො යස‍්සාවුසො විප‍්පටිසාරී සම‍්මා, විරියෙන යොගෙන ආරාධනාය අථ වෙදනාය අපරෙ දුවෙ.
නදුක්කර වස්තු ය, විරිය වස්තු ය, මච්චු වස්තුව ය, විප්පටිසාර වස්තු ය, සම්මාපයුත්ත වස්තු ය, ආරද්ධවිරිය වස්තු ය, යුත්තයෝග ආරාධන වස්තු ය, වැලිදු අනික් වේදනා වස්තු දෙක ය.
බ්‍රාහ‍්මණෙ පඤ‍්චවත්‍ථූනි, අඤ‍්ඤබ්‍යාකරණා තයො, අගාරාවරණා කාමා රති වාපි ච පක‍්කමො.
බ්‍රාහ්මණවස්තු පසෙක, අඤ්ඤබ්‍යාකරණ වස්තු තුණ ය, අගාරාවරණ වස්තුව ය, කාමාවරණ වස්තු ය, අභිරති වස්තු ය, පක්කම වස්තු ය.
අට‍්ඨිපෙසි උභො ගාවො ඝාතකා; පිණ‍්ඩො සාකුණිකො නිච‍්ඡවොරබ‍්භි අසි ච සූකරි සත‍්ති මාගවි උසු ච කාරණිකො සූචි සාරථි.
අට්ඨි – පෙසි ගෝඝාතක වස්තු දෙක ය, මංසපිණ්ඩ සාකුණික වස්තු ය. නිච්ඡවිඕරබ්භික වස්තු ය, අසිලෝමසූකරිකවස්තු ය, සත්තිලෝම මාගවික වස්තු ය, උසුලොම කාරණික වස්තු ය, සුචිලෝම සාරථි වස්තු ය.
යො ච සිබ‍්බීයති සූචකො හි සො අණ‍්ඩහාරි අහු ගාමකූටකො, කූපෙ නිමුග‍්ගො හි සො පාරදාරිකො ගූථඛාදි අහු දුට‍්ඨබ්‍රාහ‍්මණො.
යමෙක් සූචියෙන් මැසේ ද ඒ සූචක වස්තු ය, අණ්ඩහාරී ගාමකූටක වස්තු ය, ගූථකූපයෙහි නිමග්න පාරදාරික වස්තු ය, ගූථඛාදී දුෂ්ට බ්‍රාහ්මණ වස්තු ය.
නිච‍්ඡවිත්‍ථි අතිචාරිනී අහු මඞ‍්ගුලිත්‍ථි අහු ඉක‍්ඛණිත්‍ථිකා, ඔකිලිනී සපත‍්තඞ‍්ගාරොකිරි සීසච‍්ඡින‍්නො අහු චොරඝාතකො.
නිච්ඡවිඅතිවාරිණි වස්තු ය, මඞ්ගුලීඉක්ඛණිකා වස්තු ය. ඔකිලිනී සපත්තඞ්ගාර වස්තු ය, සීසච්ඡින්න චෝරඝාතක වස්තු ය.
භික්ඛු භික‍්ඛුනී සික්ඛමානා සාමණෙරො අථ සාමණෙරිකා, කස‍්සපස‍්ස විනයස‍්ස පබ‍්බජුං පාපකම‍්මමකරිංසු තාවදෙ.
භික්ඛු ය, භික්ඛුණි ය, සික්ඛමානා ය, සාමණේර ය, සාමණේරි ය යන මොහු කසුප් බුදු සස්නෙහි පැවිදිවූවාහු එකල්හි පව් කළාහු ය. ඔවුන්ගේ වස්තු ය.
තපොදා රාජගහෙ යුද‍්ධං නාගානොගාහනෙන ච, සොභිතො අරහං භික්ඛු පඤ්ච කප‍්පසතං සරෙති.
තපෝදාය, රාජගහයුද්ධය, නාගානෝගාහනය, රහත් වූ සෝභිත මහණ පන්සිය කපක් සිහිකෙරෙයි යන මේ වස්තු දැයි විනීතවස්තු සැටකි.
1. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ‍්ඤතරො භික්ඛු අධිමානෙන අඤ‍්ඤං ව්‍යාකාසි. තස‍්ස කුක‍්කුච‍්චං අහොසි: ‘භගවතා සික‍්ඛාපදං පඤ‍්ඤත‍්තං, කච‍්චි නු ඛො අහං පාරාජිකං ආපත‍්තිං ආපන‍්නො’ති. අථ ඛො සො භික්ඛු භගවතො එතමත්‍ථං ආරොචෙසි -පෙ- අනාපත‍්ති භික්ඛු අධිමානෙනාති. (1)
1. එසමයෙහි එක්තරා මහණෙක් අධිමානයෙන් අර්‍හත්ත්‍වය ප්‍රකාශ කළේ ය. ඒ මහණහට කුකුස් විය. “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සිකපද පණවන ලදී. කිම? මම පරිජිඇවැත් අවන්නෙම් දෝ”යි ඉක්බිති ඒ මහණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට තෙල පවත් සැළ කළේ ය. ... මහණ අධිමානයෙන් කියන්නහුට ඇවැත් නො වේ. (1)
2. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ‍්ඤතරො භික්ඛු පණිධාය අරඤ‍්ඤෙ විහරති “එවං මං ජනො සම‍්භාවෙස‍්සතී”ති. තං ජනො සම‍්භාවෙසි. තස‍්ස කුක‍්කුච‍්චං අහොසි. භගවතො එතමත්‍ථං ආරොචෙසි -පෙ- අනාපත‍්ති භික්ඛු පාරාජිකස‍්ස. න ච භික‍්ඛවෙ පණිධාය අරඤ‍්ඤෙ වත්‍ථබ‍්බං, යො වසෙය්‍ය, ආපත‍්ති දුක‍්කටස‍්සාති. (2)
2. එසමයෙහි එක්තරා මහණෙක් බුහුමන් පතා වෙනෙහි වෙසෙයි “ජන තෙමේ මට සම්භාවනා කරන්නේ” යි. ජන තෙමේ ඒ මහණහට සම්භාවනා කළේ ය. ඔහුට කුකුස් විය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට තෙල පවත් සැළ කළේ ය. ... මහණ පරිජිඇවැත් නො වේ. මහණෙනි, බුහුමන් පතා වෙනෙහි නො විසිය යුතුයි. යමෙක් වෙසේ නම් දුකුළාඇවැත් වේ. (2)
3. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ‍්ඤතරො භික්ඛු පණිධාය පිණ‍්ඩාය චරති “එවං මං ජනො සම‍්භාවෙස‍්සතී”ති. තං ජනො සම‍්භාවෙසි. තස‍්ස කුක‍්කුච‍්චං අහොසි. භගවතො එතමත්‍ථං ආරොචෙසි -පෙ- අනාපත‍්ති භික්ඛු පාරාජිකස‍්ස. න ච භික‍්ඛවෙ පණිධාය පිණ‍්ඩාය චරිතබ‍්බං. යො චරෙය්‍ය ආපත‍්ති දුක‍්කටස‍්සාති. (3)
3. එසමයෙහි එක්තරා මහණෙක් බුහුමන් පතා පිඬු පිණිස හැසිරෙයි. “මෙසේ ජනතෙමේ මට සමිභාවනා කරන්නේ” යි. ජනතෙමේ ඒ මහණහට සම්භාවනා කළේ ය. ඔහුට කුකුස් විය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට තෙල පවත් සැළ කළේ ය. ... මහණ පරිජිඇවැත් නො වේ. මහණෙනි, බුහුමන් පතා පිඬු පිණිස නො ද හැසිරිය යුතුයි. යමෙක් හැසිරේ නම් දුකුළාඇවැත් වේ. (3)
4. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ‍්ඤතරො භික්ඛු අඤ‍්ඤතරං භික‍්ඛුං එතදවොච: “යෙ ආවුසො අම‍්හාකං උපජ‍්ඣායස‍්ස සද‍්ධිවිහාරිකා සබ‍්බෙව අරහන‍්තො”ති. තස‍්ස කුක‍්කුච‍්චං අහොසි. භගවතො එතමත්‍ථං ආරොචෙසි. -පෙ- කිඤ‍්චිත‍්තො ත්‍වං භික‍්ඛූති? උල‍්ලපනාධිප‍්පායො අහං භගවාති. අනාපත‍්ති භික්ඛු පාරාජිකස‍්ස; ආපත‍්ති ථුල‍්ලච‍්චයස‍්සාති. (4)
4. එසමයෙහි එක්තරා මහණෙක් එක්තරා මහණකුට මෙය කී ය: “ඇවැත්නි, අපගේ උපාධ්‍යායයන් වහන්සේගේ යම් සද්ධිවිහාරිකයෝ වෙද්ද, ඒ සියල්ලෝ ම රහත්හු” යි. ඒ මහණහට කුකුස් විය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට තෙල පවත් සැළ කෙළේ ය. ... මහණ, තෝ කෙබඳු සිතැත්තෙහි ද? “භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මම හුවා දක්වනු රිසියෙමි” යි. මහණ, පරිජිඇවැත් නො වේ. ථුලැසිඇවැත් වේ. (4)
5. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ‍්ඤතරො භික්ඛු අඤ‍්ඤතරං භික‍්ඛුං එතදවොච: “යෙ ආවුසො, අම‍්හාකං උපජ‍්ඣායස‍්ස අන‍්තෙවාසිකා සබ‍්බෙව මහිද‍්ධිකා මහානුභාවා”ති. තස‍්ස කුක‍්කුච‍්චං අහොසි. භගවතො එතමත්‍ථං ආරොචෙසි -පෙ- කිඤ‍්චිත‍්තො ත්‍වං භික‍්ඛූති. උල‍්ලපනාධිප‍්පායො අහං භගවාති. අනාපත‍්ති භික්ඛු පාරාජිකස‍්ස; ආපත‍්ති ථුල‍්ලච‍්චයස‍්සාති. (5)
5. එසමයෙහි එක්තරා මහණෙක් එක්තරා මහණකුට මෙය කී ය: “ඇවැත්නි, අපගේ උපාධ්‍යායන් වහන්සේගේ යම් අතවැස්සෝ වෙද්ද ඒ සියල්ලෝ ම මහත් ඍද්ධි ඇත්තෝ ය. මහත් ආනුභාව ඇත්තෝ” යි. ඔහුට කුකුස් විය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට තෙල පවත් සැළ කෙළේ ය. ... මහණ, තෝ කෙබඳු සිතැත්තෙහිදැ යි. ‘භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මම හුවා දක්වනු රිසියෙමි’ යි. මහණ, පරිජිඇවැත් නො වේ. ථුලැසිඇවැත් වේ. (5)
6. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ‍්ඤතරො භික්ඛු පණිධාය චඞ‍්කමති- පණිධාය තිට‍්ඨති- පණිධාය නිසීදති- පණිධාය සෙය්‍යං කප‍්පෙති “එවං මං ජනො සම‍්භාවෙස‍්සතී”ති. තං ජනො සම‍්භාවෙසි. තස‍්ස කුක‍්කුච‍්චං අහොසි. භගවතො එතමත්‍ථං ආරොචෙසි -පෙ- අනාපත‍්ති භික්ඛු පාරාජිකස‍්ස. න ච, භික‍්ඛවෙ පණිධාය -පෙ- සෙය්‍යා කප‍්පෙතබ‍්බා. යො කප‍්පෙය්‍ය, ආපත‍්ති දුක‍්කටස‍්සාති. (6-9)
6. එසමයෙහි එක්තරා මහණෙක් බුහුමන් පතා සක්මන් කෙරෙයි – බුහුමන් පතා සිටියි – බුහුමන් පතා හිඳියි – බුහුමන් පතා හොවියි “ජනතෙමේ මෙසේ මට සම්භාවනා කරන්නේය” යි. ජනතෙමේ ඔහුට සම්භාවනා කළේ ය. ... ඔහුට කුකුස් විය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට තෙල පවත් සැළ කෙළේ ය. ... මහණ, පරිජිඇවැත් නො වේ. මහණෙනි, බුහුමන් පතා ... ශයනය නො කට යුතුයි. යමෙක් ශයනය කරන්නේ නම් දුකුළාඇවැත් වේ. (6-9)
7. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ‍්ඤතරො භික්ඛු අඤ‍්ඤතරස‍්ස භික‍්ඛුනො උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මං උල‍්ලපති. සොපි එවමාහ: “මය‍්හම‍්පි ආවුසො සඤ‍්ඤොජනා පහීනා”ති. තස‍්ස කුක‍්කුච‍්චං අහොසි. භගවතො එතමත්‍ථං ආරොචෙසි. -පෙ- ආපත‍්තිං ත්‍වං භික්ඛු ආපන‍්නො පාරාජිකන‍්ති. (10)
7. එසමයෙහි එක්තරා මහණෙක් එක්තරා මහණකුට උතුරුමිනිස්දම් පවසයි. හෙ තෙමේ ද මෙසේ කියයි. “ඇවැත මාගේ දස සංයෝජනයෝ ප්‍රහීණයහ” යි. ඔහුට කුකුස් විය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට තෙල පවත් සැළ කෙළේ ය. ... මහණ, තෝ පරිජිඇවැත් අවන්නෙහි ය. (10)
8. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ‍්ඤතරො භික්ඛු රහොගතො උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මං උල‍්ලපති. පරචිත‍්තවිදූ භික්ඛු තං භික‍්ඛුං අපසාදෙසි: “මා ආවුසො, එවරූපං අභණි. නත්‍ථෙසො තුය‍්හ”න‍්ති. තස‍්ස කුක‍්කුච‍්චං අහොසි. භගවතො එතමත්‍ථං ආරොචෙසි -පෙ- අනාපත‍්ති භික්ඛු පාරාජිකස‍්ස; ආපත‍්ති දුක‍්කටස‍්සාති. (11)
8. එසමයෙහි එක්තරා මහණෙක් එක්තරා මහණකුට රහසිගතව උතුරුමිනිස්දම් පවසයි. පරසිත් දන්නා ඒ මහණ තෙමේ තෙල මහණහට ගැරහී ය: ඇවැත, මෙබන්දක් නහමක් කියව. ‘තෙල උතුරුමිනිස්දම තට නැත, ඒ මහණහට කුකුස් විය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට තෙල පවත් සැළ කළේ ය. ... මහණ, පරිජිඇවැත් නො වේ. දුකුළාඇවැත් වේ. (11)
9. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ‍්ඤතරො භික්ඛු රහොගතො උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මං උල‍්ලපති. දෙවතා නං භික‍්ඛුං අපසාදෙසි: “මා භන‍්තෙ එවරූපං අභණි. නත්‍ථෙසො තුය‍්හ”න‍්ති. තස‍්ස කුක‍්කුච‍්චං අහොසි -පෙ- “අනාපත‍්ති භික්ඛු පාරාජිකස‍්ස; ආපත‍්ති දුක‍්කටස‍්සාති. (12)
9. එසමයෙහි එක්තරා මහණෙක් රහසිගතව උතුරුමිනිස්දම් පවසයි. දෙවියෙක් ඒ මහණහට ගැරහී ය. ‘වහන්ස, මෙබන්දක් නහමක් කියව. ඔබට එබන්දක් නැත. ඒ මහණහට කුකුස් විය. ... මහණ, පරිජිඇවැත් නො වේ. දුකුළාඇවැත් වේ. (12)
10. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ‍්ඤතරො භික්ඛු අඤ‍්ඤතරං උපාසකං එතදවොච: යො ආවුසො තුය‍්හං විහාරෙ වසති, සො භික්ඛු අරහා’ති . සො ච තස‍්ස විහාරෙ වසති. තස‍්ස කුක‍්කුච‍්චං අහොසි -පෙ- කිංචිත‍්තො ත්‍වං භික‍්ඛූති? “උල‍්ලපනාධිප‍්පායො අහං භගවා”ති. “අනාපත‍්ති භික්ඛු පාරාජිකස‍්ස; ආපත‍්ති ථුල‍්ලච‍්චයස‍්සාති. (13)
10. එසමයෙහි එක්තරා මහණෙක් එක්තරා උවසුවකුහට මෙසේ කීය. ඇවැත, යමෙක් තොපගේ වෙහෙර වෙසේ ද, ඒ මහණතෙමේ රහතෙකි. හෙතෙමේ ද ඔහුගේ වෙහෙර වෙසෙයි. ඒ මහණහට කුකුස් විය. ... මහණ, තෝ කෙබඳු සිතැත්තෙහි ද? භාග්‍යවතුන් වහන්ස, “මම උතුරුමිනිස්දහම් එළවා දක්වනු රිසියෙමි” යි. මහණ, පරිජිඇවැත් නොවේ. ථුලැසිඇවැත් වේ. (13)
11. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ‍්ඤතරො භික්ඛු අඤ‍්ඤතරං උපාසකං එතදවොච: “යං ත්‍වං ආවුසො උපට‍්ඨෙසි චීවරපිණ‍්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච‍්චයභෙසජ‍්ජපරික‍්ඛාරෙන, සො භික්ඛු අරහා’ති. සො ච තං උපට‍්ඨෙති චීවරපිණ‍්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච‍්චයභෙසජ‍්ජ පරික‍්ඛාරෙන. තස‍්ස කුක‍්කුච‍්චං අහොසි -පෙ- “කිඤ‍්චිත‍්තො ත්‍වං භික‍්ඛූ?ති. “උල‍්ලපනාධිප‍්පායො අහං භගවා”ති. අනාපත‍්ති භික්ඛු පාරාජිකස‍්ස; ආපත‍්ති ථුල‍්ලච‍්චයස‍්සාති. (14)
11. එසමයෙහි එක්තරා මහණෙක් එක්තරා උවසුවකුහට මෙසේ කීය: ‘යමකුට තෝ සිවුරු පිඬු සෙනසුන් ගිලන්පස බෙහෙත් පිරිකරින් උවැටන් කෙරෙහි ද? ඒ මහණතෙමේ රහතෙකි.’ හෙතෙමේ ඒ මහණහට සිවුරු පිඬු සෙනසුන් ගිලන්පස බෙහෙත් පිරිකරින් උවැටන් කෙරෙයි. ඒ මහණහට කුකුස් විය. ... මහණ, කෙබඳු සිතැත්තෙහි ද? භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මම උතුරුමිනිස්දම් එළවා දක්වන රිසියෙමි. මහණ, පරිජිඇවැත් නො වේ. ථුලැසිඇවැත් වේ. (14)
12. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ‍්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික‍්ඛූ එතදවොචුං: “අත්‍ථායස‍්මතො උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මො”ති. “න ආවුසො දුක‍්කරං අඤ‍්ඤං බ්‍යාකාතු”න‍්ති. තස‍්ස කුක‍්කුච‍්චං අහොසි: යෙ ඛො තෙ භගවතො සාවකා තෙ එවං වදෙය්‍යුං. අහඤ‍්චම‍්හි න භගවතො සාවකො. කච‍්චි නු ඛො අහං පාරාජිකං ආපත‍්තිං ආපන‍්නො”ති. භගවතො එතමත්‍ථං ආරොචෙසි -පෙ- “කිඤ‍්චිත‍්තො ත්‍වං භික‍්ඛූති? “අනුල‍්ලපනාධිප‍්පායො අහං භගවා”ති. අනාපත‍්ති භික්ඛු අනුල‍්ලපනාධිප‍්පායස‍්සාති. (15)
12. එසමයෙහි එක්තරා මහණෙක් ගිලන් වෙයි. භික්‍ෂුහු ඒ මහණහට මෙය කීහු: “ආයුෂ්මත්හට උතුරුමිනිස්දම් ඇද්ද යි” ඇවත, අර්‍හත්ත්‍වය ප්‍රකාශ කරන්නට දුෂ්කර නො වෙයි. ඒ මහණහට කුකුස් විය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ යම් ඒ සවුවෝ වෙද්ද, ඔහු මෙසේ කියන්නාහ: “මම වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සවුවෙක් නො වෙමි. කිමෙක් ද? මම පරිජිඇවැත් අවන්නෙම් ද?” යි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට තෙල පවත් සැළ කෙළේය. “මහණ, තෝ කෙබඳු සිතැත්තෙහි” ද? “භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මම නහමක් උතුරු මිනිස්දම් එළවා දක්වනු රිසියෙමි”යි, මහණ, නහමක් හුවා දක්වන රිසියහුට ඇවැත් නො වේ. (15)
13. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ‍්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික‍්ඛූ එතදවොචුං: “අත්‍ථායස‍්මතො උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මො”ති? “ආරාධනීයො ඛො ආවුසො ධම‍්මො ආරද‍්ධවිරියෙනා”ති. තස‍්ස කුක‍්කුච‍්චං අහොසි. භගවතො එතමත්‍ථං ආරොචෙසි. -පෙ- “අනාපත‍්ති භික්ඛු අනුල‍්ලපනාධිප‍්පායස‍්සාති. (16)
13. එසමයෙහි එක්තරා මහණෙක් ගිලන් වෙයි. භික්‍ෂූහු ඒ මහණහට මෙසේ කීහ: “ආයුෂ්මත්හට උතුරුමිනිස්දම් ඇද්ද”යි. ඇවැත්නි, උතුරුමිනිස්දම ඇරඹූ වෙර ඇත්තහු විසින් ඇරැයිය හැක්කේ ය. ඒ මහණහට කුකුස් විය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට තෙල පවත් සැළ කළේය. ... මහණ, නහමක් උතුරුමිනිස්දම් එළවා දක්වන රිසියහුට ඇවැත් නො වේ. (16)
14. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ‍්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික‍්ඛූ එතදවොචුං: “මා ඛො ආවුසො භායී”ති. “නාහං ආවුසො මච‍්චුනො භායාමී”ති. තස‍්ස කුක‍්කුච‍්චං අහොසි -පෙ- අනාපත‍්ති භික්ඛු අනුල‍්ලපනාධිප‍්පායස‍්සාති. (17)
14. එසමයෙහි එක්තරා මහණෙක් ගිලන් වෙයි. භික්‍ෂූහු ඒ මහණහට මෙය කීහ: ‘ඇවැත, නොබා’යි. ‘ඇවත, මම මරුට නොබාමි’ යි. ඒ මහණහට කුකුස් විය. මහණ, අනුල්ල පනාධිප්‍රාය ඇතියහුට ඇවැත් නො වේ. (17)
15. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ‍්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික‍්ඛූ එතදවොචුං: “මා ඛො ආවුසො භායී”ති. “යො නූනාවුසො, විප‍්පටිසාරී අස‍්ස, සො භායෙය්‍යා”ති. තස‍්ස කුක‍්කුච‍්චං අහොසි -පෙ- “අනාපත‍්ති භික්ඛු අනුල‍්ලපනාධිප‍්පායස‍්සාති. (18)
15. එසමයෙහි එක්තරා මහණෙක් ගිලන් වෙයි. භික්‍ෂූහු ඒ මහණහට මෙය කීහ: ‘ඇවැත, නොබා’ යි. ‘ඇවැත්නි, යමෙක් ඒකාන්තයෙන් විපිළිසරවන්නේ නම් හෙතෙමේ බන්නේය’යි. ඒ මහණහට කුකුස් විය. ... මහණ, නහමක් හුවා දක්වන රිසියහුට ඇවැත් නො වේ. (18)
16. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ‍්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික‍්ඛූ එතදවොචුං: “අත්‍ථායස‍්මතො උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මො”ති. “ආරාධනීයො ඛො ආවුසො ධම‍්මො සම‍්මාපයුත‍්තෙනා”ති. තස‍්ස කුක‍්කුච‍්චං අහොසි. භගවතො එතමත්‍ථං ආරොචෙසි -පෙ- අනාපත‍්ති භික්ඛු අනුල‍්ලපනාධිප‍්පායස‍්සාති. (19)
16. එසමයෙහි එක්තරා මහණෙක් ගිලන් වෙයි. භික්‍ෂූහු ඒ මහණහට මෙය කීහ: “ආයුෂ්මත්හට උතුරුමිනිස්දම් ඇද්ද” යි. “ඇවැත්නි, උතුරු මිනිස්දම මනා පිළිවෙතෙහි යෙදුනහු විසින් ඇරයිය හැක්කේ ම ය.” ඒ මහණහට කුකුස් විය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට තෙල පවත් සැළ කළේය. –පෙ– මහණ, අනුල්ලපනාධිප්‍රාය ඇතියහුට ඇවැත් නො වේ. (19)
17. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ‍්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික‍්ඛූ එතදවොචුං: “අත්‍ථායස‍්මතො උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මො”ති. “ආරාධනීයො ඛො ආවුසො ධම‍්මො ආරද‍්ධවිරියෙනා”ති. තස‍්ස කුක‍්කුච‍්චං අහොසි. භගවතො එතමත්‍ථං ආරොචෙසි -පෙ- අනාපත‍්ති භික්ඛු අනුල‍්ලපනාධිප‍්පායස‍්සාති. (20)
17. එසමයෙහි එක්තරා මහණෙක් ගිලන් වෙයි. භික්‍ෂූහු ඒ මහණහට මෙය කීහ: ‘ආයුෂ්මත්හට උතුරුමිනිස්දම් ඇද්ද’ යි. ‘ඇවැත්නි, ඇරඹු වෙර ඇත්තහු විසින් උතුරුමිනිස්දම් ඇරයිය හැක්කේ ම ය’. ඒ මහණහට කුකුස් විය. –පෙ– මහණ, අනුල්ලපනාධිප්‍රාය ඇතියහුට ඇවැත් නො වේ. (20)
18. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ‍්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික‍්ඛූ එතදවොචුං: “අත්‍ථායස‍්මතො උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මො”ති. “ආරාධනීයො ඛො ආවුසො ධම‍්මො යුත‍්තයොගෙනා”ති. තස‍්ස කුක‍්කුච‍්චං අහොසි. -පෙ- අනාපත‍්ති භික්ඛු අනුල‍්ලපනාධිප‍්පායස‍්සාති. (21)
18. එසමයෙහි එක්තරා මහණෙක් ගිලන් වෙයි. භික්‍ෂූහු ඒ මහණහට මෙය කීහු: ‘ආයුෂ්මත්හට උතුරුමිනිස්දම් ඇද්ද’ යි. ඇවැත්නි, උතුරුමිනිස්දම් භාවනාවෙහි යෙදුනහු විසින් ඇරැයිය හැක්කේ ම ය. ඒ මහණහට කුකුස් විය –පෙ– මහණ, අනුල්ලපනාධිප්‍රාය ඇතියහුට ඇවැත් නො වේ. (21)
19. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ‍්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික‍්ඛූ එතදවොචුං: “කච‍්චාවුසො, ඛමනීයං, කච‍්චි යාපනීය”න‍්ති? “නාවුසො සක‍්කා යෙන වා තෙන වා අධිවාසෙතු”න‍්ති. තස‍්ස කුක‍්කුච‍්චං අහොසි. -පෙ- අනාපත‍්ති භික්ඛු අනුල‍්ලපනාධිප‍්පායස‍්සාති. (22)
19. එසමයෙහි එක්තරා මහණෙක් ගිලන් වෙයි. භික්‍ෂූහු ඒ මහණහට මේ කීහු: ‘ඇවැත, කිම, ඉවසිය හැකිද’යි, කිම? යැපිය හැකිද’ යි. ඇවැත්නි, යම්තමකු විසින් ඉවසන්නට නොහැකිය. ඒ මහණහට කුකුස් විය. ... මහණ, අනුල්ලපනාධිප්‍රාය ඇතියහුට ඇවැත් නො වේ. (22)
20. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ‍්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික‍්ඛූ එතදවොචුං: “කච‍්චාවුසො ඛමනීයං කච‍්චි යාපනීය”න‍්ති? “නාවුසො සක‍්කා පුථුජ‍්ජනෙන අධිවාසෙතු”න‍්ති. තස‍්ස කුක‍්කුච‍්චං අහොසි. -පෙ- “කිඤ‍්චිත‍්තො ත්‍වං භික‍්ඛූති? “උල‍්ලපනාධිප‍්පායො අහං භගවා”ති. “අනාපත‍්ති භික්ඛු පාරාජිකස‍්ස; ආපත‍්ති ථුල‍්ලච‍්චයස‍්සාති. (23)
20. එසමයෙහි එක්තරා මහණෙක් ගිලන් වෙයි. භික්‍ෂූහු ඒ මහණහට මෙය කීහ: ඇවැත්නි, කිම, ඉවසිය හැකි ද, කිම, යැපියහැකි ද’යි. ඇවැත්නි, පුහුදුන් විසින් ඉවසන්නට නො හැකිය. ඒ මහණහට කුකුස් විය. ... ‘මහණ, තෝ කෙබඳු සිතැත්තෙහි ද?යි භාග්‍යවතුන් වහන්ස, උල්ලපනාධිප්‍රාය ඇතියෙමියි, මහණ, පරිජිඇවැත් නො වේ. ථුලැසිඇවැත් වේ. (23)
21. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ‍්ඤතරො බ්‍රාහ‍්මණො භික‍්ඛූ නිමන‍්තෙත්‍වා එතදවොච: “ආයන‍්තු භොන‍්තො අරහන‍්තො”ති. තෙසං කුක‍්කුච‍්චං අහොසි, “මයඤ‍්චම‍්හ අනරහන‍්තො. අයඤ‍්ච බ්‍රාහ‍්මණො අම‍්හෙ අරහන‍්තවාදෙන සමුදාචරති. කථන‍්නුඛො අම‍්හෙහි පටිපජ‍්ජිතබ‍්බ”න‍්ති? භගවතො එතමත්‍ථං ආරොචෙසුං. -පෙ- අනාපත‍්ති භික‍්ඛවෙ පසාදභඤ‍්ඤෙති. (24)
21. එසමයෙහි එක්තරා බමුණෙක් භික්‍ෂූන් පවරා මෙය කීය: “භවත් රහත්හු වඩිත්වා”යි. ඒ භික්‍ෂූන්ට කුකුස් විය. අපි වනාහි නො රහතුම්හ. මේ බමුණු තෙමේ අපට අරහන්තවාදයෙන් ව්‍යවහාර කෙරෙයි. අප විසින් කෙසේ පිළිපැදිය යුතු ද? භාග්‍යවතුන් වහන්සේට තෙල පවත් සැළ කළහ. ... මහණෙනි, පහන් සිතින් බිණීමෙහි ඇවැත් නො වේ. (24)
22. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ‍්ඤතරො බ්‍රාහ‍්මණො භික‍්ඛූ නිමන‍්තෙත්‍වා එතදවොච: “නිසීදන‍්තු භොන‍්තො අරහන‍්තො”ති. -පෙ- “භුඤ‍්ජන‍්තු භොන‍්තො අරහන‍්තො”ති. -පෙ- “තප‍්පන‍්තු භොන‍්තො අරහන‍්තො”ති. -පෙ- “ගච‍්ඡන‍්තු භොන‍්තො අරහන‍්තො”ති. තෙසං කුක‍්කුච‍්චං අහොසි: මයඤ‍්චම‍්හ අනරහන‍්තො . අයඤ‍්ච බ්‍රාහ‍්මණො අම‍්හෙ අරහන‍්තවාදෙන සමුදාචරති. කථන‍්නුඛො අම‍්හෙහි පටිපජ‍්ජිතබ‍්බන‍්ති. භගවතො එතමත්‍ථං ආරොචෙසුං. -පෙ- අනාපත‍්ති, භික‍්ඛවෙ, පසාදභඤ‍්ඤෙති. (25-28)
22. එසමයෙහි එක්තරා බමුණෙක් භික්‍ෂූන් පවරා මෙය කීහ. “භවත් රහත්හු වැඩ හිඳින සේක්වා” යි ... “භවත් රහත්හු වළඳන සේක්වා” යි ... “භවත් රහත්හු තෘප්ත වෙත්වා” යි ... “භවත් රහත්හු යන සේක්වා” යි. ඒ භික්‍ෂූන්ට කුකුස් විය. අපි වනාහි නො රහතුම්හ. මේ බමුණුතෙමේ අපට අරහත්වාදයෙන් කථා කරයි. අප විසින් කෙසේ නම් පිළිපැදිය යුතුද’ යි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙපවත් සැළ කළාහුය. ... මහණෙනි, පහන් සිතින් බිණීමෙහි ඇවැත් නො වේ. (25-28)
23. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ‍්ඤතරො භික්ඛු අඤ‍්ඤතරස‍්ස භික‍්ඛුනො උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මං උල‍්ලපති. සොපි එවමාහ: “මය‍්හම‍්පි ආවුසො ආසවා පහීනා”ති. තස‍්ස කුක‍්කුච‍්චං අහොසි. -පෙ- ආපත‍්තිං ත්‍වං භික්ඛු ආපන‍්නො පාරාජිකන‍්ති. (29)
23. එසමයෙහි එක්තරා මහණෙක් එක්තරා මහණකුට උතුරුමිනිස්දම් පවසයි. හෙ තෙමේ ද මෙසේ කීය: “ඇවැත, මාගේ ද ආශ්‍රවයෝ ප්‍රහීණයහ” යි, ඒ මහණහට කුකුස් විය. ... මහණ, තෝ පරිජිඇවැත් අවන්නෙහි ය. (29)
24. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ‍්ඤතරො භික්ඛු අඤ‍්ඤතරස‍්ස භික‍්ඛුනො උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මං උල‍්ලපති. සොපි එවමාහ: “මය‍්හම‍්පි ආවුසො එතෙ ධම‍්මා සංවිජ‍්ජන‍්තී”ති. තස‍්ස කුක‍්කුච‍්චං අහොසි. -පෙ- “ආපත‍්තිං ත්‍වං භික්ඛු ආපන‍්නො පාරාජිකන‍්ති. (30)
24. එසමයෙහි එක්තරා මහණෙක් එක්තරා මහණකුට උතුරුමිනිස්දම් පවසයි. හෙ තෙමේ ද මෙසේ කීය: “ඇවැත, මාගේ ද තෙලෙ උතුරුමිනිස්දම් විද්‍යාමාන වේ” යි. ඒ මහණහට කුකුස් විය. ... මහණ, තෝ පරිජිඇවැත් අවන්නෙහි ය. (30)
25. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ‍්ඤතරො භික්ඛු අඤ‍්ඤතරස‍්ස භික‍්ඛුනො උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මං උල‍්ලපති. සොපි එවමාහ: “අහම‍්පාවුසො, තෙසු ධම‍්මෙසු සන්‍දිස‍්සාමි”ති. තස‍්ස කුක‍්කුච‍්චං අහොසි. -පෙ- “ආපත‍්තිං ත්‍වං භික්ඛු ආපන‍්නො පාරාජිකන‍්ති. (31)
25. එසමයෙහි එක්තරා මහණෙක් එක්තරා මහණකුට උතුරුමිනිස්දම් පවසයි. හෙ තෙමේ ද මෙසේ කීය. “ඇවැත, මම ද තෙල උතුරුමිනිස්දම්හි පැණෙන්නෙමි”යි ඒ මහණහට කුකුස් විය. ... මහණ, තෝ පරිජිඇවැත් අවන්නෙහි ය. (31)
26. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ‍්ඤතරං භික‍්ඛුං ඤාතකා එතදවොචුං: “එහි භන‍්තෙ අගාරං අජ‍්ඣාවසාති.” “අභබ‍්බො ඛො ආවුසො මාදිසො අගාරං අජ‍්ඣාවසිතු”න‍්ති. තස‍්ස කුක‍්කුච‍්චං අහොසි. -පෙ- “අනාපත‍්ති භික්ඛු අනුල‍්ලපනාධිප‍්පායස‍්සාති. (32)
26. එසමයෙහි එක්තරා මහණකුට නෑයෝ මෙය කීහු: “වහන්ස, එනු මැනව. ගිහිගෙයි වසනු මැනව. ඇවැත්නි, මා වැන්නෙක් ගිහිගෙයි වසන්නට නුසුදුසු වෙයි. ඒ මහණහට කුකුස් විය. ... මහණ, අනුල්ලපනාධිප්‍රාය ඇතියහුට ඇවැත් නො වේ. (32)
27. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ‍්ඤතරං භික‍්ඛුං ඤාතකා එතදවොචුං: “එහි භන‍්තෙ, කාමෙ පරිභුඤ‍්ජා”ති. “ආවටා මෙ ආවුසො, කාමා”ති. තස‍්ස කුක‍්කුච‍්චං අහොසි. -පෙ- අනාපත‍්ති, භික්ඛු අනුල‍්ලපනාධිප‍්පායස‍්සාති. (33)
27. එසමයෙහි එක්තරා මහණකුට නෑයෝ මෙය කීහු: “වහන්ස, එනු මැනව. පස්කම් සැප අනුභව කරව” යි. “ඇවැත්නි, මට කාමයෝ ඇවුරුණහ” යි, ඒ මහණහට කුකුස් විය. ... මහණ, අනුල්ලපනාධිප්‍රාය ඇතියහුට ඇවැත් නො වේ. (33)
28. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ‍්ඤතරං භික‍්ඛුං ඤාතකා එතදවොචුං: “අභිරමසි භන‍්තෙ”ති. “අභිරතො අහං ආවුසො පරමාය අභිරතියා”ති. තස‍්ස කුක‍්කුච‍්චං අහොසි. ‘යෙ ඛො තෙ භගවතො සාවකා තෙ එවං වදෙය්‍යුං: අහඤ‍්චම‍්හි න භගවතො සාවකො, කච‍්චි නු ඛො අහං පාරාජිකං ආපත‍්තිං ආපන‍්නො”ති. භගවතො එතමත්‍ථං ආරොචෙසි. “කිංචිත‍්තො ත්‍වං භික‍්ඛූ?”ති “අනුල‍්ලපනාධිප‍්පායො අහං භගවා”ති. අනාපත‍්ති භික්ඛු අනුල‍්ලපනාධිප‍්පායස‍්සාති. (34)
28. එසමයෙහි එක්තරා මහණකුට නෑයෝ මෙය කීහු: “වහන්ස, අභිරමණය කරව” යි. “ඇවැත්නි, මම උතුම් අභිරතියෙහි ඇලුනෙම් වෙමි” යි ඒ මහණහට කුකුස් විය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ යම් ඒ සව්වෝ වෙද්ද, ඔවුහු මෙසේ කියන්නාහුය. මම ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සව්වෙක් නො වෙමි. කිම? “මම පරිජිඇවැත් අවන්නෙම් දෝ” යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙ පවත් සැළ කළේ ය. මහණ තෝ කෙබඳු සිතැත්තෙහි ද? භාග්‍යවතුන් වහන්ස, “මම අනුල්ලපනාධිප්‍රාය ඇතියෙමි” යි. මහණ, අනුල්ලපනාධිප්‍රාය ඇතියහුට ඇවැත් නො වේ. (34)
29. තෙන ඛො පන සමයෙන සම‍්බහුලා භික‍්ඛූ කතිකං කත්‍වා අඤ‍්ඤතරස‍්මිං ආවාසෙ වස‍්සං උපගච‍්ඡිංසු: “යො ඉමම‍්හා ආවාසා පඨමං පක‍්කමිස‍්සති, තං මයං අරහාති ජානිස‍්සාමා”ති. අඤ‍්ඤතරො භික්ඛු මං අරහාති ජානන‍්තූති තම‍්හා ආවාසා පඨමං පක‍්කමි. තස‍්ස කුක‍්කුච‍්චං අහොසි. -පෙ- ආපත‍්තිං ත්‍වං භික්ඛු ආපන‍්නො පාරාජිකන‍්ති. (35)
29. එසමයෙහි බොහෝ භික්‍ෂූහු කතිකා කොට එක්තරා ආවාසයෙක්හි වස් විසූහ. යමෙක් මේ අවසින් පළමුව බැහැර යන්නේ ද “ඔහු රහතෙකැයි අපි දැන ගන්නමු” යි, එක්තරා මහණෙක් “මා රහතෙකැයි දැන ගණිත්වා” යි ඒ අවසින් පළමුව නික්මුනි. ඒ මහණහට කුකුස් විය. ... මහණ, තෝ පරිජිඇවැත් අවන්නෙහි ය. (35)
30. තෙන සමයෙන බුද‍්ධො භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්‍දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස‍්මා ච ලක‍්ඛණො ආයස‍්මා ච මහාමොග‍්ගල‍්ලානො ගිජ‍්ඣකූටෙ පබ‍්බතෙ විහරන‍්ති. අථ ඛො ආයස‍්මා මහාමොග‍්ගල‍්ලානො පුබ‍්බණ‍්හසමයං නිවාසෙත්‍වා පත‍්තචීවරමාදාය යෙනායස‍්මා ලක‍්ඛණො තෙනුපසඞ‍්කමි, උපසඞ‍්කමිත්‍වා ආයස‍්මන‍්තං ලක‍්ඛණං එතදවොච: “ආයාමාවුසො ලක‍්ඛණ, රාජගහං පිණ‍්ඩාය පවිසිස‍්සාමා”ති. “එවමාවුසො”ති ඛො ආයස‍්මා ලක‍්ඛණො ආයස‍්මතො මහාමොග‍්ගල‍්ලානස‍්ස පච‍්චස‍්සොසි.
30. එසමයෙහි භාග්‍යවත් බුදුරජානන් වහන්සේ රජගහනුවර කලන්‍දකනිවාප නම් වූ වේළුවනාරාමයෙහි වසන සේක. එසමයෙහි ආයුෂ්මත් ලක්‍ෂණ තෙරණුවෝ ද, ආයුෂ්මත් මහමුගලන් තෙරණුවෝ ද ගිජුකුළු පව්වෙහි වෙසෙත්. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මහමුගලන් තෙරණුවෝ පෙරවරු වේලෙහි හැඳ පෙරව පා සිවුරු ගෙන ආයුෂ්මත් ලක්‍ෂණ තෙරුන් වෙත එළඹියහ. එළඹ ආයුෂ්මත් ලක්‍ෂණ තෙරුණුවන්ට මෙය කීහ: “ඇවැත් ලක්‍ෂණය, යම්හ. රජගහනුවරට පිඬු පිණිස පිවිසෙන්නම්හ”යි. “ඇවැත්නි, එසේ” යි ආයුෂ්මත් ලක්‍ෂණ තෙමේ ආයුෂ්මත් මහමුගලන් තෙරණුවන්ට පිළිවදන් දුනි.
31. අථ ඛො ආයස‍්මා මහාමොග‍්ගල‍්ලානො ගිජ‍්ඣකූටා පබ‍්බතා ඔරොහන‍්තො අඤ‍්ඤතරස‍්මිං පදෙසෙ සිතං පාත්‍වාකාසි. අථ ඛො ආයස‍්මා ලක‍්ඛණො ආයස‍්මන‍්තං මහාමොග‍්ගල‍්ලානං එතදවොච: “කො නු ඛො ආවුසො මොග‍්ගල‍්ලාන, හෙතු කො පච‍්චයො සිතස‍්ස පාතුකම‍්මායා”ති? “අකාලො ඛො ආවුසො ලක‍්ඛණ, එතස‍්ස පඤ‍්හස‍්ස, භගවතො මං සන‍්තිකෙ එතං පඤ‍්හං පුච‍්ඡා”ති.
31. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මහ මුගලන් තෙරණුවෝ ගිජුකුළුපව්වෙන් බස්නාහු එක්තරා පෙදෙසක දී සිනා පහළ කළහ. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ලක්‍ෂණ තෙමේ ආයුෂ්මත් මහමුගලන් තෙරණුවන්ට මෙය කීය: ඇවැත්, මුගලන, සිනා පහළ කිරීමට හේතු කවරේ ද? ප්‍රත්‍යය කවරේ දැ යි? ඇවැත් ලක්ඛණය, තෙල පැනයට කල් නො වේ ම ය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සමීපයෙහි දී මාගෙන් තෙල පැනය විචාරව’යි.
32. අථ ඛො ආයස‍්මා ච ලක‍්ඛණො ආයස‍්මා ච මහාමොග‍්ගල‍්ලානො රාජගහෙ පිණ‍්ඩාය චරිත්‍වා පච‍්ඡාභත‍්තං පිණ‍්ඩපාතපටික‍්කන‍්තා යෙන භගවා තෙනුපසඞ‍්කමිංසු. උපසඞ‍්කමිත්‍වා භගවන‍්තං අභිවාදෙත්‍වා එකමන‍්තං නිසීදිංසු. එකමන‍්තං නිසින‍්නො ඛො ආයස‍්මා ලක‍්ඛණො ආයස‍්මන‍්තං මහාමොග‍්ගල‍්ලානං එතදවොච: “ඉධායස‍්මා මහාමොග‍්ගල‍්ලානො ගිජ‍්ඣකූටා පබ‍්බතා ඔරොහන‍්තො අඤ‍්ඤතරස‍්මිං පදෙසෙ සිතං පාත්‍වකාසි. කො නු ඛො ආවුසො මොග‍්ගල‍්ලාන, හෙතු කො පච‍්චයො සිතස‍්ස පාතුකම‍්මායා”ති? “ඉදාහං ආවුසො ගිජ‍්ඣකූටා පබ‍්බතා ඔරොහන‍්තො අද‍්දසං අට‍්ඨිකසඞ‍්ඛලිකං වෙහාසං ගච‍්ඡන‍්තිං. තමෙනං ගිජ‍්ඣාපි කාකාපි කුලලාපි අනුපතිත්‍වා අනුපතිත්‍වා ඵාසුලන‍්තරිකාහි විතුදන‍්ති. සා සුදං අට‍්ටස‍්සරං කරොති. තස‍්ස මය‍්හං ආවුසො එතදහොසි: “අච‍්ඡරියං වත භො අබ‍්භුතං වත භො, එවරූපොපි නාම සත‍්තො භවිස‍්සති, එවරූපොපි නාම යක‍්ඛො භවිස‍්සති, එවරූපොපි නාම අත‍්තභාවපටිලාභො භවිස‍්සතී”ති. භික‍්ඛූ උජ‍්ඣායන‍්ති, ඛීයන‍්ති, විපාචෙන‍්ති: “උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මං ආයස‍්මා මහාමොග‍්ගල‍්ලානො උල‍්ලපතී”ති.
32. ඉක්බිති ඇවැත් ලක්‍ෂණ තෙරණුවෝ ද, ඇවැත් මහමුගලන් තෙරණුවෝ ද රජගහනුවර පිඬු පිණිස හැසිර පසුබත් කල පිඬු සිඟීමෙන් පෙරළා ආවාහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹියාහු ය. එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසෙක හුන්නාහු ය. එකත්පසෙක හුන් ආයුෂ්මත් ලක්‍ෂණ තෙරණුවෝ ආයුෂ්මත් මහමුගලන් තෙරණුවන්ට මෙය කීහ: මෙහි ආයුෂ්මත් මුගලන් තෙරණුවෝ ගිජුකුළු පව්වෙන් බස්නාහු එක්තරා පෙදෙසක දී සිනා පහළ කළහ. ඇවැත් මුගලන සිනා පහළ කිරීමට හේතු කවරේ ද? ප්‍රත්‍යය කවරේ ද? ඇවැත්නි, මම මෙහි ගිජිකුළු පව්වෙන් බස්නෙම් අහසින් ගමන් කරණ ඇට සැකිල්ලක් දුටිමි. එය ගිජුලිහිණියෝ ද, කවුඩෝ ද උකුස්සෝ ද, ලුහුබැඳ ලුහුබැඳ ඉළ ඇට අතරෙන් විනිවිද යෙත්. ඒ ඇටසැකිල්ල බැගෑහඬ කරයි. ඇවැත්නි, ඒ මට මේ සිත විය: “පින්වත, ඒකාන්තයෙන් ආශ්චර්‍ය්‍යයෙකි. අද්භූතයෙකි. මෙබඳු නම් සත්ත්‍වයෙක් වන්නේ ද? මෙබඳු නම් යක්‍ෂයෙක් වන්නේ ද? මෙබඳු නම් අත්බැව් පිළිලැබුවෙක් වන්නේ ද” යි. භික්‍ෂූහු අවමන් කෙරෙත්. අයුණු කියත්. නුගුණ පතුරුවත්: “ආයුෂ්මත් මහමුගලන් තෙරණුවෝ උතුරුමිනිස්දම් දක්වති” යි.
33. අථ ඛො භගවා භික‍්ඛූ ආමන‍්තෙසි: “චක‍්ඛුභූතා වත භික‍්ඛවෙ සාවකා විහරන‍්ති, ඤාණභූතා වත භික‍්ඛවෙ සාවකා විහරන‍්ති. යත්‍ර හි නාම සාවකො එවරූපං ඤස‍්සති වා, දක‍්ඛති වා, සක‍්ඛිං වා කරිස‍්සති. පුබ‍්බෙව මෙ සො භික‍්ඛවෙ සත‍්තො දිට‍්ඨො අහොසි. අපිචාහං න ව්‍යාකාසිං. අහඤ‍්චෙතං ව්‍යාකරෙය්‍යං, පරෙ ච මෙ න සද‍්දහෙය්‍යුං. යෙ මෙ න සද‍්දහෙය්‍යුං, තෙසං තං අස‍්ස දීඝරත‍්තං අහිතාය දුක‍්ඛාය. එසො භික‍්ඛවෙ සත‍්තො ඉමස‍්මිංයෙව රාජගහෙ ගොඝාතකො අහොසි. සො තස‍්ස කම‍්මස‍්ස විපාකෙන බහූනි වස‍්සානි බහූනි වස‍්සසතානි බහූනි වස‍්සසහස‍්සානි බහූනි වස‍්සසතසහස‍්සානි නිරයෙ පච‍්චිත්‍වා තස‍්සෙව කම‍්මස‍්ස විපාකාවසෙසෙන එවරූපං අත‍්තභාවප‍්පටිලාභං පටිසංවෙදෙති. සච‍්චං භික‍්ඛවෙ මොග‍්ගල‍්ලානො ආහ. අනාපත‍්ති භික‍්ඛවෙ මොග‍්ගල‍්ලානස‍්සාති. (36)
33. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්‍ෂූන් ඇමතූ සේක. “මහණෙනි, ඒකාන්තයෙන් සව්වෝ ඇස් ඇති ව වෙසෙත්. මහණෙනි, ඒකාන්තයෙන් සව්වෝ නුවණ ඇති ව වෙසෙත්. යම් හෙයකින් ශ්‍රාවක තෙමේ මෙ බන්දක් දන්නේ හෝ දක්නේ හෝ සාක්‍ෂ්‍යය හෝ කරන්නේ ද, මහණෙනි, පෙර ම මා විසින් ඒ සත්ත්‍වතෙමේ දක්නා ලද්දේ විය. එතකුදු වුවත් මම එය ප්‍රකාශ නො කළෙමි. මම තෙල කරුණ ප්‍රකාශ කෙළෙම් නම් අන්‍යයෝ මාගේ වචනය නො අදහන්නාහු ය. යම් කෙනෙක් මාගේ වචනය නො අදහන්නාහු ද ඔවුන්ට එය දිගුකලක් අහිත පිණිස දුක් පිණිස වන්නේය. මහණෙනි, මේ සත්ත්‍ව තෙමේ මේ රජගහනුවර ම ගෝඝාතකයා විය. හෙ තෙම් ඒ කර්‍ම විපාකයෙන් බොහෝ අවුරුදු ගණන් බොහෝ අවුරුදු සියගණන් බොහෝ අවුරුදු දහස් ගණන්, බොහෝ අවුරුදු සුවහස් ගණන් නරකයෙහි පැසී ඒ කර්‍මයාගේ ම ශේෂ වූ විපාකයෙන් මෙබඳු අත්බැව් ලැබීමක් විඳියි. මහණෙනි, මුගලන් තෙමේ සත්‍යයක් කියයි. මහණෙනි, මුගලනට ඇවැත් නැති.” (36)
34. ඉදාහං, ආවුසො ගිජ‍්ඣකූටා පබ‍්බතා ඔරොහන‍්තො අද‍්දසං මංසපෙසිං වෙහාසං ගච‍්ඡන‍්තිං. තමෙනං ගිජ‍්ඣාපි කාකාපි කුලලාපි අනුපතිත්‍වා අනුපතිත්‍වා විතච‍්ඡෙන‍්ති විරාජෙන‍්ති. සා සුදං අට‍්ටස‍්සරං කරොති -පෙ- එසො භික‍්ඛවෙ සත‍්තො ඉමස‍්මිංයෙව රාජගහෙ ගොඝාතකො අහොසි. -පෙ- (37)
34. මහණෙනි, මම මෙහි ගිජුකුළුපව්වෙන් බස්නෙම් අහසින් ගමන් කරණ මස්වැදැල්ලක් දිටිමි. ගිජුලිහිණියෝ ද, කවුඩෝ ද, උකුස්සෝ ද, පැන පැන එය කඩා ගෙන කත්, ඉරා කත්. ඒ මස්වැදැල්ල බැගෑහඬ කෙරෙයි. ... මහණෙනි, තෙල සත්ත්‍ව තෙමේ මේ රජගහනුවර ම ගෝඝාතකයෙක් විය. (37)
35. ඉදාහං ආවුසො ගිජ‍්ඣකූටා පබ‍්බතා ඔරොහන‍්තො අද‍්දසං මංසපිණ‍්ඩං වෙහාසං ගච‍්ඡන‍්තං. තමෙනං ගිජ‍්ඣාපි කාකාපි කුලලාපි අනුපතිත්‍වා අනුපතිත්‍වා විතච‍්ඡෙන‍්ති විරාජෙන‍්ති. සො සුදං අට‍්ටස‍්සරං කරොති -පෙ- එසො භික‍්ඛවෙ සත‍්තො ඉමස‍්මිංයෙව රාජගහෙ සාකුණිකො අහොසි. -පෙ- (38)
35. ඇවැත්නි, මම මෙහි ගිජුකුළුපව්වෙන් බස්නෙම් අහස යන පිඬක් දිටිමි. ඒ මස් පිඩ ගිජුලිහිණියෝ ද, කවුඩෝ ද උකුස්සෝ ද තුඩින් සිඳිත්. කඩත්. ඒ මස් පිඬ බැගෑ හඬ කෙරෙයි. ... මහණෙනි, තෙල සත්ත්‍ව තෙමේ මේ රජගහනුවර ම ලිහිණි වැද්දෙක් විය. (38)
36. ඉදාහං ආවුසො ගිජ‍්ඣකූටා පබ‍්බතා ඔරොහන‍්තො අද‍්දසං නිච‍්ඡවිං පුරිසං වෙහාසං ගච‍්ඡන‍්තං, තමෙනං ගිජ‍්ඣාපි කාකාපි කුලලාපි අනුපතිත්‍වා අනුපතිත්‍වා විතච‍්ඡෙන‍්ති විරාජෙන‍්ති. සො සුදං අට‍්ටස‍්සරං කරොති -පෙ- එසො, භික‍්ඛවෙ, සත‍්තො ඉමස‍්මිංයෙව රාජගහෙ ඔරබ‍්භිකො අහොසි -පෙ- (39)
36. ඇවැත්නි, මම මෙහි ගිජුකුළුපව්වෙන් බස්නෙම් අහස යන සිවිනැති පුරුෂයකු දිටිමි. ඒ මේ පුරුෂයා ගිජු ලිහිණියෝ ද කවුඩෝ ද උකුස්සෝ ද පැන පැන තුඩින් සිඳිත්. කඩත්. ඒ පුරුෂ තෙමේ බැගෑහඬ කරයි. ... මහණෙනි, තෙල සත්ත්‍ව තෙමේ මේ රජගහ නුවර ම එළුවන් මරන්නෙක් විය. (39)
37. ඉධාහං ආවුසො ගිජ‍්ඣකූටා පබ‍්බතා ඔරොහන‍්තො අද‍්දසං අසිලොමං පුරිසං වෙහාසං ගච‍්ඡන‍්තං. තස‍්ස තෙ අසී උප‍්පතිත්‍වා උප‍්පතිත්‍වා තස‍්සෙව කායෙ නිපතන‍්ති. සො සුදං අට‍්ටස‍්සරං කරොති -පෙ- එසො භික‍්ඛවෙ සත‍්තො ඉමස‍්මිංයෙව රාජගහෙ සූකරිකො අහොසි. -පෙ- (40)
37. ඇවැත්නි, මම මෙහි ගිජුකුළුපව්වෙන් බස්නෙම් අහස යන අසිලොම් පුරුෂයකු දිටිමි. ඔහුගේ අසීහු නැඟි නැඟී ඔහුගේ ම සිරුරැ හෙත්. හෙතෙමේ බැගෑහඬ කෙරෙයි. ... මහණෙනි, තෙල සත්ත්‍ව තෙමේ මේ රජගහ නුවර ම ඌරන් මරන්නෙක් විය. (40)
38. ඉදාහං ආවුසො ගිජ‍්ඣකූටා පබ‍්බතා ඔරොහන‍්තො අද‍්දසං සත‍්තිලොමං පුරිසං වෙහාසං ගච‍්ඡන‍්තං. තස‍්ස තා සත‍්තියො උප‍්පතිත්‍වා උප‍්පතිත්‍වා තස‍්සෙව කායෙ නිපතන‍්ති. සො සුදං අට‍්ටස‍්සරං කරොති -පෙ- එසො භික‍්ඛවෙ සත‍්තො ඉමස‍්මිංයෙව රාජගහෙ මාගවිකො අහොසි. -පෙ- (41)
38. ඇවැත්නි, මම මෙහි ගිජුකුළුපව්වෙන් බස්නෙම් අහස යන සැත්ලොම් පුරුෂයකු දිටිමි. ඔහුගේ ඒ සැත්හු නැඟි නැඟී ඔහුගේ ම සිරුරැ හෙත්. ඒ පුරුෂ තෙමේ බැගෑහඬ කෙරෙයි. ... මහණෙනි, තෙල සත්ත්‍ව තෙමේ මේ රජගහනුවර ම මුව වැද්දෙක් විය. (41)
39. ඉදාහං, ආවුසො, ගිජ‍්ඣකූටා පබ‍්බතා ඔරොහන‍්තො අද‍්දසං උසුලොමං පුරිසං වෙහාසං ගච‍්ඡන‍්තං. තස‍්ස තෙ උසූ උප‍්පතිත්‍වා උප‍්පතිත්‍වා තස‍්සෙව කායෙ නිපතන‍්ති. සො සුදං අට‍්ටස‍්සරං කරොති -පෙ- එසො භික‍්ඛවෙ සත‍්තො ඉමස‍්මිංයෙව රාජගහෙ කාරණිකො අහොසි. -පෙ- (42)
39. ඇවැත්නි, මම මෙහි ගිජුකුළුපව්වෙන් බස්නෙම් අහස යන උසුලොම් පුරුෂයකු දිටිමි. ඔහුගේ ඒ ශරයෝ නැඟි නැඟී ඔහුගේ ම සිරුරැ හෙත්. හෙ තෙමේ බැගෑහඬ කෙරෙයි. ... මහණෙනි, තෙල සත්ත්‍ව තෙමේ මේ රජගහනුවර ම කම්කටුලු කොට මරන්නෙක් විය. (42)
40. ඉදාහං ආවුසො ගිජ‍්ඣකූටා පබ‍්බතා ඔරොහන‍්තො අද‍්දසං සූචිලොමං පුරිසං වෙහාසං ගච‍්ඡන‍්තං. තස‍්ස තා සූචියො උප‍්පතිත්‍වා උප‍්පතිත්‍වා තස‍්සෙව කායෙ නිපතන‍්ති. සො සුදං අට‍්ටස‍්සරං කරොති -පෙ- එසො, භික‍්ඛවෙ, සත‍්තො ඉමස‍්මිංයෙව රාජගහෙ සාරථිකො අහොසි. -පෙ- (43)
40. ඇවැත්නි, මම මෙහි ගිජුකුළුපව්වෙන් බස්නෙම් අහස යන හිඳිලොම් පුරුෂයකු දිටිමි. ඔහුගේ ඒ හිඳිහු නැඟි නැඟී ඔහුගේ ම සිරුරැ හෙත්. හෙ තෙමේ බැගෑහඬ කෙරෙයි. ... මහණෙනි, තෙල සත්ත්‍ව තෙමේ මේ රජගහනුවර ම අසුන් හික්මවන්නෙක් (වධකයෙක්) විය. (43)
41. ඉදාහං ආවුසො ගිජ‍්ඣකූටා පබ‍්බතා ඔරොහන‍්තො අද‍්දසං සූචිලොමං පුරිසං වෙහාසං ගච‍්ඡන‍්තං. තස‍්ස තා සූචියො සීසෙ පවිසිත්‍වා මුඛතො නික‍්ඛමන‍්ති, මුඛෙ පවිසිත්‍වා උරතො නික‍්ඛමන‍්ති, උරෙ පවිසිත්‍වා උදරතො නික‍්ඛමන‍්ති, උදරෙ පවිසිත්‍වා ඌරූහි නික‍්ඛමන‍්ති, ඌරූසු පවිසිත්‍වා ජඞ‍්ඝාහි නික‍්ඛමන‍්ති, ජඞ‍්ඝාසු පවිසිත්‍වා පාදෙහි නික‍්ඛමන‍්ති. සො සුදං අට‍්ටස‍්සරං කරොති -පෙ- එසො භික‍්ඛවෙ සත‍්තො ඉමස‍්මිංයෙව රාජගහෙ සූචකො අහොසි. -පෙ- (44)
41. ඇවැත්නි, මම මෙහි ගිජුකුළුපව්වෙන් බස්නෙම් අහස යන හිඳිලොම් පුරුෂයකු දිටිමි. ඔහුගේ ඒ හිඳිහු හිස පිවිස මුවින් නික්මෙත්. මුවෙහි පිවිස ලයෙන් නික්මෙත්. ලෙහි පිවිස කුසෙන් නික්මෙත්. කුස පිවිස වටොරින් නික්මෙත්. වටොර පිවිස කෙණ්ඩාවලින් නික්මෙත්. කෙණ්ඩාහි පිවිස පා වලින් නික්මෙත්. හේ තෙමේ බැගෑ හඬ කෙරෙයි. ... මහණෙනි, තෙල සත්ත්‍ව තෙමේ මේ රජගහ නුවර ම පිසුනු කියන්නෙක් විය. (44)
42. ඉදාහං ආවුසො ගිජ‍්ඣකූටා පබ‍්බතා ඔරොහන‍්තො අද‍්දසං කුම‍්භණ‍්ඩං පුරිසං වෙහාසං ගච‍්ඡන‍්තං. සො ගච‍්ඡන‍්තොපි තෙව අණ‍්ඩෙ ඛන්‍ධෙ ආරොපෙත්‍වා ගච‍්ඡති, නිසීදන‍්තොපි තෙස‍්වෙව අණ‍්ඩෙසු නිසීදති. තමෙනං ගිජ‍්ඣාපි කාකාපි කුලලාපි අනුපතිත්‍වා අනුපතිත්‍වා විතච‍්ඡෙන‍්ති විරාජෙන‍්ති. සො සුදං අට‍්ටස‍්සරං කරොති -පෙ- එසො භික‍්ඛවෙ සත‍්තො ඉමස‍්මිංයෙව රාජගහෙ ගාමකූටො අහොසි. -පෙ- (45)
42. ඇවැත්නි, මම මෙහි ගිජුකුළුපව්වෙන් බස්නෙම් අහස යන කුම්භාණ්ඩ පුරුෂයකු දිටිමි. හෙ තෙමේ යමින් ද එම අණ්ඩයන් කොන්දෙහි නගා ගෙණ යෙයි. හිඳින්නේ ද එම අණ්ඩයන්හි හිඳියි. එය ගිජුලිහිණියෝ ද කවුඩෝ ද උකුස්සෝ ද තුඩින් සිඳිත්. කඩත්. හේ තෙමේ බැගෑහඬ කෙරෙයි. ... මහණෙනි, තෙල සත්ත්‍ව තෙමේ මෙම රජගහනුවර කුළු විනිසකරුවෙක් විය. (45)
43. ඉදාහං ආවුසො ගිජ‍්ඣකූටා පබ‍්බතා ඔරොහන‍්තො අද‍්දසං පුරිසං ගූථකූපෙ සසීසකං නිමුග‍්ගං -පෙ- එසො භික‍්ඛවෙ සත‍්තො ඉමස‍්මිංයෙව රාජගහෙ පාරදාරිකො අහොසි. -පෙ-(46)
43. ඇවැත්නි, මම මෙහි ගුජුකුළුපව්වෙන් බස්නෙම් අසුචි වළක හිස තෙක් ගැලුණු පුරුෂයකු දිටිමි. ... මහණෙනි, තෙල සත්ත්‍ව තෙමේ මෙම රජගහනුවර පරඹුවන් සෙවුනෙක් විය. (46)
44. ඉදාහං ආවුසො ගිජ‍්ඣකූටා පබ‍්බතා ඔරොහන‍්තො අද‍්දසං පුරිසං ගූථකූපෙ සසීසකං නිමුග‍්ගං උභොහි හත්‍ථෙහි ගූථං ඛාදන‍්තං -පෙ- එසො භික‍්ඛවෙ සත‍්තො ඉමස‍්මිංයෙව රාජගහෙ දුට‍්ඨබ්‍රාහ‍්මණො අහොසි. සො කස‍්සපස‍්ස සම‍්මාසම‍්බුද‍්ධස‍්ස පාවචනෙ භික‍්ඛුසඞ‍්ඝං භත‍්තෙන නිමන‍්තෙත්‍වා දොණියො ගූථස‍්ස පූරාපෙත්‍වා කාලං ආරොචාපෙත්‍වා එතදවොච: අතො භොන‍්තො යාවදත්‍ථං භුඤ‍්ජන‍්තු චෙව හරන‍්තු චා”ති. -පෙ- (47)
44. ඇවැත්නි, මම මෙහි ගිජුකුළුපව්වෙන් බස්නෙම් අසුචි වළක හිස තෙක් ගැලුණු දෙ අතින් බුදින පුරුෂයකු දිටිමි. ... මහණෙනි, තෙල සත්ත්‍ව තෙමේ මෙම රජගහ නුවර දුෂ්ට බ්‍රාහ්මණයෙක් විය. හෙ තෙමේ කසුප් සම්බුදුන්ගේ සස්නෙහි බික්සඟන බතින් පවරා අසුචියෙන් ඔරු පුරවා කල් දන්වා මෙය කීය. “පින්වත්හු මින් ඇතිතාක් බුදිත්වා” ගෙණ යෙත්වා” යි. (47)
45. ඉදාහං ආවුසො ගිජ‍්ඣකූටා පබ‍්බතා ඔරොහන‍්තො අද‍්දසං නිච‍්ඡවිං ඉත්‍ථිං වෙහාසං ගච‍්ඡන‍්තිං. තමෙනං ගිජ‍්ඣාපි කාකාපි කුලලාපි අනුපතිත්‍වා අනුපතිත්‍වා විතච‍්ඡෙන‍්ති විරාජෙන‍්ති. සා සුදං අට‍්ටස‍්සරං කරොති -පෙ- එසා භික‍්ඛවෙ ඉත්‍ථි ඉමස‍්මිංයෙව රාජගහෙ අතිචාරිනී අහොසි. -පෙ- (48)
45. ඇවැත්නි, මම මෙහි ගිජුකුළුපව්වෙන් බස්නෙම් අහස යන සිවිනැති අඟනක් දිටිමි. ඇය ගිජුලිහිණියෝ ද කවුඩෝ ද උකුස්සෝ ද තුඩින් සිඳිත්. කඩත්. ඕ බැගෑපත්ව හඬයි. ... මහණෙනි, තෙල අඟන මෙම රජගහනුවර හිමියා ඉක්ම යන්නියක් වූවා ය. (48)
46. ඉදාහං ආවුසො ගිජ‍්ඣකූටා පබ‍්බතා ඔරොහන‍්තො අද‍්දසං ඉත්‍ථිං දුග‍්ගන්‍ධං මඞ‍්ගුලිං වෙහාසං ගච‍්ඡන‍්තිං. තමෙනං ගිජ‍්ඣාපි කාකාපි කුලලාපි අනුපතිත්‍වා අනුපතිත්‍වා විතච‍්ඡෙන‍්ති විරාජෙන‍්ති. සා සුදං අට‍්ටස‍්සරං කරොති -පෙ- එසා භික‍්ඛවෙ ඉත්‍ථි ඉමස‍්මිංයෙව රාජගහෙ ඉක‍්ඛණිකා අහොසි. -පෙ- (49)
46. ඇවැත්නි, මම මෙහි ගිජුකුළුපව්වෙන් බස්නෙම් අහස යන පිළිකුල් දුගඳ හමන අඟනක් දිටිමි. ඇය ගිජුලිහිණියෝ ද කවුඩෝ ද උකුස්සෝ ද තුඩින් සිඳිත්. කඩත්. ඕ බැගෑපත්ව හඬයි. ... මහණෙනි, තෙල අඟන මෙම රජගහනුවර යක්දැස්සක් වූවා ය. (49)
47. ඉදාහං ආවුසො ගිජ‍්ඣකූටා පබ‍්බතා ඔරොහන‍්තො අද‍්දසං ඉත්‍ථිං උප‍්පක‍්කං ඔකිලිනිං ඔකිරිනිං වෙහාසං ගච‍්ඡන‍්තිං. සා සුදං අට‍්ටස‍්සරං කරොති -පෙ- එසා භික‍්ඛවෙ ඉත්‍ථි කාලිඞ‍්ගස‍්ස රඤ‍්ඤො අග‍්ගමහෙසී අහොසි. සා ඉස‍්සාපකතා සපත‍්තිං අඞ‍්ගාරකටාහෙන ඔකිරි. -පෙ- (50)
47. ඇවැත්නි, මම ගිජුකුළුපව්වෙන් බස්නෙම් දැඩි ගින්නෙන් පැලහුනු තෙත බස්නා, ගිනි අඟුරෙන් ගැවසුනු, අඟනක් දිටිමි. ඕ බැගෑපත්ව හඬයි. ... මහණෙනි, තෙල අඟන කලිඟු රජහුගේ අගමෙහෙසිය වූවාය. ඕ තොමෝ ඉසි සිතින් මඬනා ලද්දී සපත්නියක මත අඟුරු කබලක් හෙළූ ය. (50)
48. ඉදාහං ආවුසො ගිජ‍්ඣකූටා පබ‍්බතා ඔරොහන‍්තො අද‍්දසං අසීසකං කවන්‍ධං වෙහාසං ගච‍්ඡන‍්තං. තස‍්ස උරෙ අක‍්ඛීනි චෙව හොන‍්ති මුඛඤ‍්ච. තමෙනං ගිජ‍්ඣාපි කාකාපි කුලලාපි අනුපතිත්‍වා අනුපතිත්‍වා විතච‍්ඡෙන‍්ති විරාජෙන‍්ති. සො සුදං අට‍්ටස‍්සරං කරොති -පෙ- එසො භික‍්ඛවෙ සත‍්තො ඉමස‍්මිංයෙව රාජගහෙ හාරිකො නාම චොරඝාතකො අහොසි. -පෙ- (51)
48. ඇවැත්නි, මම මෙහි ගිජුකුළුපව්වෙන් බස්නෙම්, අහස යන හිස සුන් කවන්‍ධයකු දිටිමි. ඔහුගේ ලෙහි නෙත් ද මුව ද වෙත්. ඔහු ගිජුලිහිණියෝ ද කවුඩෝ ද උකුස්සෝ ද තුඩින් සිඳිත්. කඩත්. හෙ තෙමේ බැගෑපත්ව හඬයි. ... මහණෙනි, තෙල සත්ත්‍ව තෙමේ මෙම රජගහනුවර හාරික නම් චෝරඝාතකයෙක් විය. (51)
49. ඉදාහං ආවුසො ගිජ‍්ඣකූටා පබ‍්බතා ඔරොහන‍්තො අද‍්දසං භික‍්ඛුං වෙහාසං ගච‍්ඡන‍්තං. තස‍්ස සඞ‍්ඝාටිපි ආදිත‍්තා සම‍්පජ‍්ජලිතා සජොතිභූතා, පත‍්තොපි ආදිත‍්තො සම‍්පජ‍්ජලිතො සජොතිභූතො, කායබන්‍ධනම‍්පි ආදිත‍්තං සම‍්පජ‍්ජලිතං සජොතිභූතං, කායොපි ආදිත‍්තො සම‍්පජ‍්ජලිතො සජොතිභූතො. සො සුදං අට‍්ටස‍්සරං කරොති -පෙ- එසො භික‍්ඛවෙ භික්ඛු කස‍්සපස‍්ස සම‍්මාසම‍්බුද‍්ධස‍්ස පාවචනෙ පාපභික‍්ඛු අහොසි. -පෙ- (52)
49. ඇවැත්නි, මම මෙහි ගිජුකුළුපව්වෙන් බස්නෙම් අහස යන මහණකු දිටිමි. ඔහුගේ සඟළ ද ඇවිලින, දිලිසින, ගිනිදැල් සහිතය. පය ද ඇවිලින, දිලිසින, ගිනිදැල් සහිතය. කාබාන ද ඇවිලින, දිලිසින, ගිනිදැල් සහිතය. කය ද ඇවිලින, දිලිසින, ගිනිදැලින් ද වෙළුනේ ය. හෙ තෙමේ බැගෑපත්ව හඬයි. ... මහණෙනි, තෙල මහණ තෙමේ කසුප් සම්බුදුන්ගේ සස්නෙහි පවිටු මහණෙක් විය. (52)
50. ඉදාහං ආවුසො ගිජ‍්ඣකූටා පබ‍්බතා ඔරොහන‍්තො අද‍්දසං භික‍්ඛුනිං -පෙ- අද‍්දසං සික‍්ඛමානං -පෙ- අද‍්දසං සාමණෙරං -පෙ- අද‍්දසං සාමණෙරිං වෙහාසං ගච‍්ඡන‍්තිං. තස‍්සා සඞ‍්ඝාටිපි ආදිත‍්තා සම‍්පජ‍්ජලිතා සජොතිභූතා, පත‍්තොපි ආදිත‍්තො සම‍්පජ‍්ජලිතො සජොතිභූතො, කායබන්‍ධනම‍්පි ආදිත‍්තං සම‍්පජ‍්ජලිතං සජොතිභූතං, කායොපි ආදිත‍්තො සම‍්පජ‍්ජලිතො, සජොතිභූතො. සා සුදං අට‍්ටස‍්සරං කරොති. තස‍්ස මය‍්හං ආවුසො එතදහොසි: “අච‍්ඡරියං වත භො, අබ‍්භුතං වත භො, එවරූපොපි නාම සත‍්තො භවිස‍්සති, එවරූපොපි නාම යක‍්ඛො භවිස‍්සති, එවරූපොපි නාම අත‍්තභාවප‍්පටිලාභො භවිස‍්සතී”ති. භික‍්ඛූ උජ‍්ඣායන‍්ති ඛීයන‍්ති විපාචෙන‍්ති: උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මං ආයස‍්මා මහාමොග‍්ගල‍්ලානො උල‍්ලපතීති.
50. ඇවැත්නි, මම මෙහි ගිජුකුළුපව්වෙන් බස්නෙම් මෙහෙණක දිටිමි. ... සික්ඛමානාවක දිටිමි. ... හෙරණකු දිටිමි. “අහස යන හෙරැණියක දිටිමි. ... ඇගේ සඟළ ද, ඇවිලින, දිලිසින, ගිනිදැලින් වෙළුනාය. පය ද ඇවිලින, දිලිසින, ගිනිදැලින් වෙළුනේ ය. කාබාන ද ඇවිලින, දිලිසින, ගිනිදැලින් වෙළුනේ ය. කය ද ඇවිලින, දිලිසින, ගිනිදැලින් වෙළුනේ ය. ඕ බැගෑපත්ව හඬයි. ඇවැත්නි, ඒ මට මෙබඳු සිතෙක් විය. පින්වත, පුදුමයකි. පින්වත, නොවූ විරූවකි. මෙබඳු සත්ත්‍වයෙක් නම් වන්නේය. මෙබඳු යක්‍ෂයෙක් වන්නේය. මෙබඳු අත්බව් ලැබුවෙක් නම් වන්නේ” යි. භික්‍ෂූහු අවමන් කෙරෙත්, අයුණු කියත්, නුගුණ පතුරුවත්: “ආයුෂ්මත් මහමුගලන් තෙරණුවෝ උතුරුමිනිස්දම් එළවා දක්වති” යි.
අථ ඛො භගවා භික‍්ඛූ ආමන‍්තෙසි. චක‍්ඛුභූතා වත භික‍්ඛවෙ සාවකා විහරන‍්ති, ඤාණභූතා වත භික‍්ඛවෙ සාවකා විහරන‍්ති, යත්‍ර හි නාම සාවකො එවරූපං ඤස‍්සති වා දක‍්ඛති වා සක‍්ඛිං වා කරිස‍්සති. පුබ‍්බෙව මෙ සා භික‍්ඛවෙ සාමණෙරී දිට‍්ඨා අහොසි, අපිචාහං න බ්‍යාකාසිං. අහඤ‍්චෙතං බ්‍යාකරෙය්‍යං, පරෙ ච මෙ න සද‍්දහෙය්‍යුං, යෙ මෙ න සද‍්දහෙය්‍යුං, තෙසං තං අස‍්ස දීඝරත‍්තං අහිතාය දුක‍්ඛාය. එසා භික‍්ඛවෙ සාමණෙරී කස‍්සපස‍්ස සම‍්මාසම‍්බුද‍්ධස‍්ස පාවචනෙ පාපසාමණෙරී අහොසි. සා තස‍්ස කම‍්මස‍්ස විපාකෙන බහූනි වස‍්සානි බහූනි වස‍්සසතානි බහූනි වස‍්සසහස‍්සානි බහූනි වස‍්සසතසහස‍්සානි නිරයෙ පච‍්චිත්‍වා තස‍්සෙව කම‍්මස‍්ස විපාකාවසෙසෙන එවරූපං අත‍්තභාවප‍්පටිලාභං පටිසංවෙදෙති. සච‍්චං භික‍්ඛවෙ මොග‍්ගල‍්ලානො ආහ. අනාපත‍්ති භික‍්ඛවෙ මොග‍්ගල‍්ලානස‍්සාති. (53-56)
ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්‍ෂූන් ඇමතූ සේක. මහණෙනි, සව්වෝ ඇස් ඇති ව නුවණැති ව වෙසෙත්. යම් කලෙක සව්වෙක් මෙබන්දක් දැනගන්නේ හෝ වේ ද දන්නේ හෝ වේ ද පසක් කරන්නේ හෝ වේ ද මහණෙනි, පෙර ම මා විසින් ඒ හෙරැණි තොමෝ දක්නා ලද්දී ය. එහෙත් මම එය නො පැවැසීමි. මම එය පවසන්නෙම් නමුදු අන්‍යයෝ මබස නො හදහන්නාහු ය. යම් කෙනෙක් මබස නො හදහන්නාහු නම් ඔවුන්ට දිගුකලක් අවැඩ පිණිස දුක් පිණිස වන්නේ ය. මහණෙනි, තෙල හෙරැණි තොමෝ කසුප් සම්බුදුන්ගේ සස්නෙහි පවිටු හෙරණ විය. ඕ තොමෝ බොහෝ ගණන් අවුරුදු බොහෝ සියගණන් අවුරුදු බොහෝ දහස් ගණන් අවුරුදු බොහෝ සුවහස් ගණන් අවුරුදු නිරයෙහි පැසී ඒ කර්‍මයාගේ විපාක ශේෂවීමෙන් මෙබඳු ආත්මභාවයක් ලබයි. මුගලන් තෙමේ සැබවක් කීය. මහණෙනි, මුගලන්හට ඇවැත් නැත. (53-56)
51. අථ ඛො ආයස‍්මා මහාමොග‍්ගල‍්ලානො භික‍්ඛූ ආමන‍්තෙසි: යතායං ආවුසො තපොදා සන්‍දති, සො දහො අච‍්ඡොදකො සීතොදකො සාතොදකො සෙතකො සුප‍්පතිත්‍ථො රමණීයො පහූතමච‍්ඡකච‍්ඡපො චක‍්කමත‍්තානි ච පදුමානි පුප‍්ඵන‍්තීති. භික‍්ඛූ උජ‍්ඣායන‍්ති ඛීයන‍්ති විපාචෙන‍්ති, කථං හි නාම ආයස‍්මා මහාමොග‍්ගල‍්ලානො එවං වක‍්ඛති. “යතායං, ආවුසො තපොදා සන්‍දති, සො දහො අච‍්ඡොදකො සීතොදකො සාතොදකො සෙතකො සුප‍්පතිත්‍ථො රමණීයො පහූතමච‍්ඡකච‍්ඡපො චක‍්කමත‍්තානි ච පදුමානි පුප‍්ඵන්”ති. “අථ ච පනායං තපොදා කුථිතා සන්‍දති. උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මං ආයස‍්මා මහාමොග‍්ගල‍්ලානො උල‍්ලපති”ති. භගවතො එතමත්‍ථං ආරොචෙසුං: “යතායං භික‍්ඛවෙ තපොදා සන්‍දති, සො දහො අච‍්ඡොදකො සීතොදකො සාතොදකො සෙතකො සුප‍්පතිත්‍ථො රමණීයො පහූතමච‍්ඡකච‍්ඡපො, චක‍්කමත‍්තානි ච පදුමානි පුප‍්ඵන‍්ති, අපිචායං භික‍්ඛවෙ තපොදා ද‍්වින‍්නං මහානිරයානං අන‍්තරිකාය ආගච‍්ඡති, තෙනායං තපොදා කුථිතා සන්‍දති. සච‍්චං භික‍්ඛවෙ මොග‍්ගල‍්ලානො ආහ. අනාපත‍්ති භික‍්ඛවෙ මොග‍්ගල‍්ලානස‍්සා”ති. (57)
51. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මහමුගලන් තෙරණුවෝ භික්‍ෂූන් ඇමතූහ: ඇවැත්නි, මේ තපෝදා නදිය යම් තැනක පටන් ගලා බසී ද, ඒ විල පහන් දිය ඇත්තකි. සිහිල් දිය ඇත්තකි. මිහිරි දිය ඇත්තකි. පිරිසිදු වූවකි. මනා තොටු ඇත්තකි. සිත්කලු වූවකි. බොහෝ මස් කැසබුවන් ඇත්තකි. රියසක් සා පියුම් පිපෙයි කීහ. “කෙසේ නම් ආයුෂ්මත් මහමුගලන් තෙමේ මෙසේ කියන්නේ ද”යි, භික්‍ෂූහු අවමන් කෙරෙත්, අයුණු කියත්, නුගුණ පතුරුවත්: ඇවැත්නි, මේ තපෝදානදිය යම් තැනක පටන් ගලා බසී ද, ඒ විල පහන් දිය ඇත්තකි. සිහිල් දිය ඇත්තකි, මිහිරි දිය ඇත්තකි, පිරිසිදු වූවකි. මනා තොටු ඇත්තකි. සිත්කලු වූවකි. බොහෝ මස් කැසබුවන් ඇත්තකි. රියසක් සා පියුම් පිපේය” යි. එහෙත් මේ තපෝදා නදිය කැකෑරී ගලා බසී. ආයුෂ්මත් මහමුගලන් තෙමේ උතුරුමිනිස්දම් එළවා දක්වයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙ පවත් සැළ කළාහු ය. මහණෙනි, මේ තපෝදානදිය යම් තැනක පටන් ගලා බසී ද, ඒ තපෝදා විල පහන් දිය ඇත්තකි. සිහිල් දිය ඇත්තකි. මිහිරි දිය ඇත්තකි. පිරිසිදු දිය ඇත්තකි. මනා තොටු ඇත්තකි. සිත්කලු වූවකි. බොහෝ මස් කැසුබුවන් ඇත්තකි. රියසක් සා පියුම් පිපෙයි’. මහණෙනි, එතකුදු වුවත් මේ තපෝදානදිය මහ නිරය දෙකකට මැදිව ගලා එයි. එහෙයින් මේ තපෝදානදිය කැකෑරී ගලයි. මහණෙනි, මුගලන් තෙමේ සැබවක් කීය. මහණෙනි, මුගලන්හට ඇවැත් නො වේ. (57)
52. තෙන ඛො පන සමයෙන රාජා මාගධො සෙනියො බිම‍්බිසාරො ලිච‍්ඡවීහි සද‍්ධිං සඞ‍්ගාමෙන‍්තො පභග‍්ගො හොති. අථ රාජා පච‍්ඡා සෙනං සඞ‍්කඩ‍්ඪිත්‍වා ලිච‍්ඡවයො පරාජෙසි, සඞ‍්ගාමෙ ච නන්‍දී චරති “රඤ‍්ඤා ලිච‍්ඡවී පභග‍්ගා”ති. අථ ඛො ආයස‍්මා මහාමොග‍්ගල‍්ලානො භික‍්ඛූ ආමන‍්තෙසි “රාජා ආවුසො ලිච‍්ඡවීහි පභග‍්ගො”ති. භික‍්ඛූ උජ‍්ඣායන‍්ති ඛීයන‍්ති විපාචෙන‍්ති: “කථං හි නාම ආයස‍්මා මහාමොග‍්ගල‍්ලානො එවං වක‍්ඛති” “රාජා ආවුසො ලිච‍්ඡවීහි පභග‍්ගො”ති. සඞ‍්ගාමෙ ච නන්‍දී චරති රඤ‍්ඤා ලිච‍්ඡවී පභග‍්ගා”ති. උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මං ආයස‍්මා මහාමොග‍්ගල‍්ලානො උල‍්ලපතීති. භගවතො එතමත්‍ථං ආරොචෙසුං. “පඨමං භික‍්ඛවෙ රාජා ලිච‍්ඡවීහි පභග‍්ගො. අථ රාජා පච‍්ඡා සෙනං සඞ‍්කඩ‍්ඪිත්‍වා ලිච‍්ඡවයො පරාජෙසි. සච‍්චං භික‍්ඛවෙ මොග‍්ගල‍්ලානො ආහ. අනාපත‍්ති භික‍්ඛවෙ මොග‍්ගල‍්ලානස‍්සාති. (58)
52. එසමයෙහි මගධාධිපති සේනා ඇති බිම්සර රජ තෙමේ ලිච්ඡවීන් සමග යුද කරන්නේ බිඳී ගියේ වෙයි. ඉක්බිති රජ තෙමේ යලිත් සෙනග රැස් කොට ගෙණ ලිච්ඡවීන් පැරද විය. රජහු විසින් ලිච්ඡවීහු පරදවන ලදහයි ජය බෙරය පැතිරෙයි. එකල්හි ආයුෂ්මත් මහමුගලන් තෙරණුවෝ භික්‍ෂූන් ඇමතූහ. “ඇවැත්නි, රජ තෙමේ ලිච්ඡවීන් විසින් පරදවන ලද්දේ” යි. “කෙසේ නම් ආයුෂ්මත් මහමුගලන් තෙරණුවෝ මෙසේ කියන්නාහුද” යි. භික්‍ෂූහු අවමන් කෙරෙත්. අයුණු කියත්. නුගුණ පතුරුවත්. “ඇවැත්නි, රජ තෙමේ ලිච්ඡවීන් විසින් පරදවන ලද්දේය”යි. යුදබිමෙහි ද රජු විසින් ලිච්ඡවීහු පරදවන ලද්දාහු යි ජය බෙර පැතිරේ. ආයුෂ්මත් මහමුගලන් තෙරණුවෝ උතුරුමිනිස්දම් ඔසවා දක්වති” යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙ පවත් සැළ කළාහු ය. මහණෙනි, පළමුකොට රජ තෙමේ ලිච්ඡවීන් විසින් පරදවන ලද්දේ ය. ඉක්බිති රජ තෙමේ යලිත් සෙනඟ රැස් කොට ලිච්ඡවීන් පැරැද වීය. මහණෙනි, මුගලන් තෙමේ සැබවක් කීය. මහණෙනි, මුගලන්හට ඇවැත් නො වේ. (58)
54. අථ ඛො ආයස‍්මා මහාමොග‍්ගල‍්ලානො භික‍්ඛූ ආමන‍්තෙසි. ඉදාහං ආවුසො සප‍්පිනිකාය නදියා තීරෙ ආනෙඤ‍්ජං සමාධිං සමාපන‍්නො නාගානං ඔගය‍්හ උත‍්තරන‍්තානං කොඤ‍්චං කරොන‍්තානං සද‍්දං අස‍්සොසින‍්ති. භික‍්ඛූ උජ‍්ඣායන‍්ති ඛීයන‍්ති විපාචෙන‍්ති: “කථං හි නාම ආයස‍්මා මහාමොග‍්ගල‍්ලානො ආනෙඤ‍්ජං සමාධිං සමාපන‍්නො සද‍්දං සොස‍්සති. උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මං ආයස‍්මා මහාමොග‍්ගල‍්ලානො උල‍්ලපතී”ති. භගවතො එතමත්‍ථං ආරොචෙසුං. “අත්‍ථෙසො භික‍්ඛවෙ සමාධි, සො ච ඛො අපරිසුද‍්ධො. සච‍්චං භික‍්ඛවෙ මොග‍්ගල‍්ලානො ආහ. අනාපත‍්ති භික‍්ඛවෙ මොග‍්ගල‍්ලානස‍්සා”ති. (59)
54. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මහමුගලන් තෙරණුවෝ භික්‍ෂූන් ඇමතූහ. “ඇවැත්නි, මම මෙහි සප්පිනිකා ගං තෙර නො සැලෙන සිවු වන සමවතට සමවන්නෙම් ගඟට බැස එතරවන කුඤ්චනාද කරණ ඇතුන්ගේ හඬ ඇසීමි” යි. “කෙසේ ශබ්දයක් අසන්නේ ද, භික්‍ෂූහු අවමන් කෙරෙත්. අයුණු කියත්. නුගුණ පතුරුවත්. “කෙසේ නම් ආයුෂ්මත් මහමුගලන් තෙමේ නො සැලෙන සිවුවන සමවතට සමවන්නේ අසා ද, ආයුෂ්මත් මහමුගලන් තෙමේ උතුරුමිනිස්දම් දක්වා” යි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙ පුවත සැළ කළාහු ය. මහණෙනි, එබඳු සමාධියෙක් ඇත. හෙ ද වනාහි නොපිරිසුදු ය. මහණෙනි, මුගලන් තෙමේ සැබවක් කීය. මහණෙනි, මුගලන්හට ඇවැත් නො වේ. (59)
55. අථ ඛො ආයස‍්මා සොභිතො භික‍්ඛූ ආමන‍්තෙසි: “අහං ආවුසො පඤ‍්චකප‍්පසතානි අනුස‍්සරාමී”ති. භික‍්ඛූ උජ‍්ඣායන‍්ති ඛීයන‍්ති විපාචෙන‍්ති: “කථං හි නාම ආයස‍්මා සොභිතො එවං වක‍්ඛති: අහං ආවුසො පඤ‍්චකප‍්පසතානි අනුස‍්සරාමී”ති. “උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මං ආයස‍්මා සොභිතො උල‍්ලපතී”ති. භගවතො එතමත්‍ථං ආරොචෙසුං. “අත්‍ථෙසා භික‍්ඛවෙ සොභිතස‍්ස, සා ච ඛො එකායෙව ජාති. සච‍්චං භික‍්ඛවෙ සොභිතො ආහ. අනාපත‍්ති භික‍්ඛවෙ සොභිතස‍්සාති. (60)
55. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් සෝභිත තෙරණුවෝ භික්‍ෂූන් ඇමතූහ. “ඇවැත්නි, පන්සිය කපක් සිහිකරමි” යි. භික්‍ෂූහු අවමන් කෙරෙත්, අයුණු කියත්, නුගුණ පතුරුවත්, “කෙසේ නම් ආයුෂ්මත් සෝභිත තෙමේ මෙසේ කියා ද, “ඇවැත්නි, මම පන්සිය කපක් සිහි කරමි” යි. “ආයුෂ්මත් සෝභිත තෙමේ උතුරුමිනිස්දම් දක්වා” යි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙ පවත් සැළ කළාහු ය. මහණෙනි, සෝභිතහට එබඳු සමවතෙක් ඇත. හෙ ද වනාහි එක ම ජාතියකි. මහණෙනි, සෝභිත තෙමේ සැබවක් කීය. මහණෙනි, සෝභිතහට ඇවැත් නො වේ. (60)
චතුත්‍ථපාරාජිකං සමත‍්තං.
සිවුවන පරිජිය නිමි.
උද‍්දිට‍්ඨා ඛො ආයස‍්මන‍්තො චත‍්තාරො පාරාජිකා ධම‍්මා, යෙසං භික්ඛු අඤ‍්ඤතරං වා අඤ‍්ඤතරං වා ආපජ‍්ජිත්‍වා න ලභති භික‍්ඛූහි සද‍්ධිං සංවාසං, යථා පුරෙ තථා පච‍්ඡා පාරාජිකො හොති අසංවාසො. තත්‍ථායස‍්මන‍්තෙ පුච‍්ඡාමි කච‍්චිත්‍ථ පරිසුද‍්ධා? දුතියම‍්පි පුච‍්ඡාමි කච‍්චිත්‍ථ පරිසුද‍්ධා? තතියම‍්පි පුච‍්ඡාමි කච‍්චිත්‍ථ පරිසුද‍්ධා? පරිසුද‍්ධෙත්‍ථායස‍්මන‍්තො, තස‍්මා තුණ‍්හි. එවමෙතං ධාරයාමීති.
ආයුෂ්මත්නි, සිවුපරිජිඇවැත් උදෙසන ලදී. මහණ තෙමේ යම් ඒ ඇවැත් අතුරෙන් එක්තරා එක්තරා ඇවැතකට පැමිණ පියවි භික්‍ෂූන් සමග සහවාසය නො ලබා ද, පෙර ගිහිකල යම්සේ ද පසුවත් එසේ ම පැරදුනේ සංවාස රහිතයෙක් වෙයි. එහි ලා ආයුෂ්මතුන් විචාරමි: කිම පිරිසිදු වහු ද? දෙවනුවත් විචාරමි: කිම පිරිසිදු වහු ද? තෙවනුවත් විචාරමි: කිම පිරිසිදු වහු ද? ආයුෂ්මත්හු පිරිසිදු වහු ය. එහෙයින් නිහඬ ය. මේ පිරිසිදු බව මෙසේ දරමි.
පාරාජිකං නිට‍්ඨිතං.
සිවුපරිජි නිමි.
තස‍්සුද‍්දානං:
එහි උද්දානය මෙසේයි:
මෙථුනාදින‍්නදානඤ‍්ච මනුස‍්සවිග‍්ගහුත‍්තරි, පාරාජිකානි චත‍්තාරි ඡෙජ‍්ජවත්‍ථු අසංසයාති.
මෙථුනය, අදින්නාදානය, මනුස්සවිග්ගහය, උත්තරිමනුස්සධම්මය යන පරිජි සතරකි. ඔවුහු නිසැකයෙන් ඡේද්‍යවස්තූහු ය.
පාරාජිකකණ‍්ඩො නිට‍්ඨිතො.
පාරාජිකකාණ්ඩය නිමි.