සාසඞ‍්කසික‍්ඛාපදං
5. 3. 9.
5. 3. 9.
සාසඞ‍්කසික‍්ඛාපදං
සාසඞ්ක ශික්‍ෂාපදය
1. තෙන සමයෙන බුද‍්ධො භගවා සාවත්‍ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ‍්ඩිකස‍්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භික‍්ඛූ වුත්‍ථවස‍්සා ආරඤ‍්ඤකෙසු සෙනාසනෙසු විහරන‍්ති. කත‍්තිකචොරකා භික‍්ඛූ “ලද‍්ධලාභා”ති පරිපාතෙන‍්ති. භගවතො එතමත්‍ථං ආරොචෙසුං. අථ ඛො භගවා එතස‍්මිං නිදානෙ එතස‍්මිං පකරණෙ ධම‍්මිං කථං කත්‍වා භික‍්ඛූ ආමන‍්තෙසි: “අනුජානාමි භික‍්ඛවෙ ආරඤ‍්ඤකෙසු සෙනාසනෙසු විහරන‍්තෙන තිණ්ණං චීවරානං අඤ්ඤතරං චීවරං අන්තරඝරෙ නික‍්ඛිපිතු”න‍්ති.
1. එසමයෙහි භාග්‍යවත් බුදුරජානන් වහන්සේ සැවැත්නුවර ජේතවන නම් වූ අනේපිඬුසිටුහුගේ අරම්හි වැඩ වෙසෙති. තවද එසමයෙහි භික්‍ෂූහු වැස නිමවූ වස් ඇතියාහු වනසෙනසුන්හි වෙසෙති. ඉල්මස සොරු “භික්‍ෂූහු ලද ලාභ ඇත්තාහු යයි” උවදුරු කෙරෙති. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙපවත් සැළ කළාහුය. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ නිදානයෙහි මේ කරුණෙහි, දැහැමි කථා වදාරා භික්‍ෂූන් ඇමතූ සේක. “මහණෙනි වනසෙනසුන්හි වසන්නහු විසින් තුන් සිවුරෙන් එක්තරා සිවුරක් ඇතුළුගම තබන්නට අනුදනිමි”යි.
2. තෙන ඛො පන සමයෙන භික‍්ඛූ භගවතා අනුඤ‍්ඤාතං ආරඤ‍්ඤකෙසු සෙනාසනෙසු විහරන‍්තෙන තිණ්ණං චීවරානං අඤ්ඤතරං චීවරං අන්තරඝරෙ නික‍්ඛිපිතුන‍්ති” තෙ තිණ්ණං චීවරානං අඤ්ඤතරං චීවරං අන්තරඝරෙ නික‍්ඛිපිත්‍වා අතිරෙකඡාරත‍්තං විප‍්පවසන‍්ති. තානි චීවරානි නස‍්සන‍්තිපි ඩය‍්හන‍්තිපි විනස‍්සන‍්තිපි උන්‍දූරෙහිපි ඛජ‍්ජන‍්ති. භික‍්ඛූ දුච‍්චොලා හොන‍්ති ලූඛචීවරා. භික‍්ඛූ එවමාහංසු: “කිස‍්ස තුම‍්හෙ ආවුසො දුච‍්චොලා ලූඛචීවරා”ති. අථ ඛො තෙ භික‍්ඛූ භික‍්ඛූනං එතමත්‍ථං ආරොචෙසුං. යෙ තෙ භික‍්ඛූ අප‍්පිච‍්ඡා තෙ උජ‍්ඣායන‍්ති ඛීයන‍්ති විපාචෙන‍්ති: “කථං හි නාම භික‍්ඛූ තිණ්ණං චීවරානං අඤ්ඤතරං චීවරං අන්තරඝරෙ නික‍්ඛිපිත්‍වා අතිරෙකඡාරත‍්තං විප‍්පවසිස‍්සන‍්තී”ති.
2. එසමයෙහි භික්‍ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වනසෙනසුන්හි වසන්නහු විසින් තුන් සිවුරෙන් එක්තරා සිවුරක් ඇතුළුගම තබන්නට අනුදන්නා ලදැ’යි තුන් සිවුරෙන් එක්තරා සිවුරක් ඇතුළුගම තබා අයිරා සරැයක් වෙන්ව වෙසෙති. ඒ සිවුරු නැසෙති. වැනසෙති. දැවෙති. මීයන් විසිනුදු කනු ලැබෙති. මහණහු දිරූ සිවුරුපිළි ඇත්තාහු, රළු සිවුරු ඇත්තාහු වෙත්. භික්‍ෂූහු මෙසේ කීහ. “ඇවැත්නි, තෙපි කුමක් හෙයින් දිරූ සිවුරුපිළි ඇත්තාහු රළුසිවුරු ඇත්තහුදැ”යි. එකල්හි ඒ භික්‍ෂූහු භික්‍ෂූන්ට මෙපවත් දැන්වූහ. යම් අපිස් මහණ කෙනෙක් වෙද්ද ඔහු හෙලා දකිති. නුගුණ පවසති. දොස් පතුරුවත්. “කෙසේ නම් මහණහු තුන් සිවුරෙන් එක්තරා සිවුරක් ඇතුළුගම තබා අයිරා සරැයක් වෙන්ව වෙසෙද්දැ”යි.
3. අථ ඛො තෙ භික‍්ඛූ භගවතො එතමත්‍ථං ආරොචෙසුං. “සච‍්චං කිර භික‍්ඛවෙ භික‍්ඛූ තිණ්ණං චීවරානං අඤ්ඤතරං චීවරං අන්තරඝරෙ නික‍්ඛිපිත්‍වා අතිරෙකඡාරත‍්තං විප‍්පවසන‍්තී”ති? “සච‍්චං භගවා” විගරහි බුද‍්ධො භගවා: කථං හි නාම තෙ භික‍්ඛවෙ මොඝපුරිසා තිණ්ණං චීවරානං අඤ්ඤතරං චීවරං අන්තරඝරෙ නික‍්ඛිපිත්‍වා අතිරෙකඡාරත‍්තං විප‍්පවසිස‍්සන‍්ති. නෙතං භික‍්ඛවෙ අප‍්පසන‍්නානං වා පසාදාය -පෙ- එවඤ‍්ච පන භික‍්ඛවෙ ඉමං සික‍්ඛාපදං උද‍්දිසෙය්‍යාථ:”
3. ඉක්බිති ඒ භික්‍ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙපවත් සැළ කළහ. “සැබෑද මහණෙනි, භික්‍ෂූහු තුන් සිවුරෙන් එක්තරා සිවුරක් ඇතුළුගම තබා අයිරා ‘සරැයක් වෙන්ව වෙසෙත්ල’යි. “සැබව, භාග්‍යවතුන් වහන්ස”. භාග්‍යවත් බුදුරජාණන් වහන්සේ ගැරහූ සේක: “මහණෙනි, ඒ තුච්ඡපුරුෂයෝ, කෙසේ නම් තුන් සිවුරෙන් එක්තරා සිවුරක් ඇතුළුගම තබා අයිරා සරැයක් වෙන්ව වුසූහු ද. මහණෙනි, තෙල නො පහන්වූවන්ගේ පැහැදීම පිණිස හෝ නො වෙයි. ... මහණෙනි, මෙසේ මේ සිකපදය උදෙසවු:
“උපවස්සං ඛො පන කත්තිකපුණ්ණමං යානි ඛො පන තානි ආරඤ‍්ඤ කානි සෙනාසනානි සාසඞ‍්කසම‍්මතානි සප‍්පටිභයානි, තථාරූපෙසු භික්ඛු සෙනාසනෙසු විහරන්තො ආකඞ‍්ඛමානො තිණ්ණං චීවරානං අඤ්ඤතරං චීවරං අන්තරඝරෙ නික්ඛිපෙය්ය. සියා ච තස්ස භික‍්ඛුනො කොචිදෙව පච්චයො තෙන චීවරෙන විප්පවාසාය, ඡාරත‍්තපරමං තෙන භික්ඛුනා තෙන චීවරෙන විප්පවසිතබ්බං. තතො චෙ උත්තරිං විප්පවසෙය්ය, අඤ්ඤත්ර භික්ඛුසම්මුතියා, නිස‍්සග‍්ගියං පාචිත‍්තියන‍්ති.”
“වස් වැස හිල් මැදි පොහොය තෙක් සැක සහිතයයි සම්මත වූ බිය සහිත වූ වනසෙනසුන් කෙනෙක් වෙද්ද, එබඳු සෙනසුන්හි වසන මහණ තෙමේ කැමැත්තේ නම් තුන් සිවුරෙන් එක්තරා සිවුරක් ඇතුළුගම තබන්නේ ය. ඒ මහණහට ඒ සිවුරෙන් වෙන්ව විසීමට කිසි හේතුවක් ඇත්තේ නම් එ මහණ විසින් උඩත් පිරිසෙයින් සරැයක් කල් ඒ සිවුරෙන් වෙන්ව විසිය යුතුයි. ඉදින් ඉන් මත්තෙහි භික්‍ෂූසම්මතියෙන් තොරව වෙන්ව වසන්නේ නිසඟිපචිති වේ” යයි.
4. උපවස්සං ඛො පනාති වුත්‍ථවස‍්සානං.
4. උපවස්සං පන ඛො යනු: විසූවස් ඇතියනට.
කත‍්තිකපුණ‍්ණමන‍්ති කත‍්තිකචාතුමාසිනී වුච‍්චති.
කත්තිකපුණ්ණමං යනු: හිල්මස පණුරැසිය කියනු ලැබේ..
යානි ඛො පන තානි ආරඤ්ඤකානි සෙනාසනානීති ආරඤ‍්ඤකං නාම සෙනාසනං පඤ‍්චධනුසතිකං පච‍්ඡිමං.
යානි ඛො පන තානි ආරඤ්ඤකානි සේනාසනානි යනු: දුනු පන්සියක් වූ පැසුළු සෙනසුන ආරණ්‍යක නමි.
සාසඞ‍්කං නාම: ආරාමෙ ආරාමූපචාරෙ චොරානං නිවිට‍්ඨොකාසො දිස‍්සති. භුත‍්තොකාසො දිස‍්සති. ඨිතොකාසො දිස‍්සති. නිසින‍්නොකාසො දිස‍්සති. නිපන‍්නොකාසො දිස‍්සති.
සාසඞ්ක නම්: අරම්හි ද අරම් උවසරෙහි ද සොරුන් පිවිසි තැන දක්නා ලැබෙ යි. අනුභව කළ තැන දක්නා ලැබෙයි. සිටි තැන දක්නා ලැබෙයි. හුන් තැන දක්නා ලැබෙයි. හොත් තැන දක්නා ලැබෙයි.
සප‍්පටිභයං නාම: ආරාමෙ ආරාමූපචාරෙ චොරෙහි මනුස‍්සා හතා දිස‍්සන‍්ති. විලුත‍්තා දිස‍්සන‍්ති. ආකොටිතා දිස‍්සන‍්ති.
සප්පටිභය නම්: අරම්හි ද අරම් උවසරෙහි ද සොරුන් විසින් නසන ලද මිනිස්සු දක්නා ලැබෙති. පැහැර ගන්නා ලදහු දක්නා ලැබෙති. පෙළන ලද්දාහු දක්නා ලැබෙති.
තථාරූපෙසු භික්ඛු සෙනාසනෙසු විහරන‍්තොති එවරූපෙසු භික්ඛු සෙනාසනෙසු විහරන්තො.
තථාරූපෙසු භික්ඛු සේනාසනේසු විහරන්තො යනු: එබඳු සෙනසුන්හි වසන මහණ තෙමේය.
ආකඞ‍්ඛමානොති ඉච‍්ඡමානො.
ආකඞ්ඛමානෝ යනු: කැමැතිවන්නේ.
තිණ්ණං චීවරානං අඤ්ඤතරං චීවරන‍්ති සඞ‍්ඝාටිං වා උත‍්තරාසඞ‍්ගං වා අන‍්තරවාසකං වා.
තිණ්ණං චීවරානං අඤ්ඤතරං චීවරං යනු: සඟළ හෝ පොරෝණය හෝ අඳනය හෝ යි.
අන්තරඝරෙ නික‍්ඛිපෙය්‍යාති සමන‍්තා ගොචරගාමෙ නික්ඛිපෙය්ය.
අන්තරඝරෙ නික්ඛිපෙය්ය යනු: හාත්පසැ ගොදුරුගමෙහි තබන්නේය.
සියා ච තස්ස භික‍්ඛුනො කොචිදෙව පච්චයො තෙන චීවරෙන විප‍්පවාසායාති සියා පච්චයො සියා කරණීයං.
සියා ච තස්ස භික්ඛුනෝ කෝචිදේව පච්චයො තෙන චීවරෙන විප්පවාසාය යනු: හේතුවක් වේ නම්, කටයුත්තක් වේ නම්.
ඡාරත‍්තපරමං තෙන භික්ඛුනා තෙන චීවරෙන විප‍්පවසිතබ‍්බන‍්ති ඡාරත‍්තපරමතා විප්පවසිතබ්බං.
ජාරත්තපරමං තෙන භික්ඛුනා තෙන චීවරෙන විප්පවසිතබ්බං යනු: උඩත් පිරිසෙයින් සරැයක් වෙන්ව විසිය යුතුයි.
අඤ්ඤත්ර භික‍්ඛුසම‍්මුතියාති ඨපෙත්‍වා භික‍්ඛුසම‍්මුතිං.
අඤ්ඤත්ර භික්ඛුසම්මුතියා යනු: භික්ඛුසම්මුතිය හැර.
තතො චෙ උත‍්තරි විප‍්පවසෙය්‍යාති සත‍්තමෙ අරුණුග‍්ගමනෙ නිස‍්සග‍්ගියං හොති. නිස‍්සජිතබ‍්බං සඞ‍්ඝස‍්ස වා ගණස‍්ස වා පුග‍්ගලස‍්ස වා. එවඤ‍්ච පන භික‍්ඛවෙ නිස‍්සජිතබ‍්බං: “ඉදං මෙ භන‍්තෙ චීවරං අතිරෙකඡාරත‍්තං විප‍්පවුත්‍ථං අඤ්ඤත්ර භික්ඛුසම්මුතියා නිස‍්සග‍්ගියං. ඉමාහං සඞ‍්ඝස‍්ස නිස‍්සජාමී”ති - දදෙය්‍යාති - දදෙය්‍යුන‍්ති - ආයස‍්මතො දම‍්මී”ති.
තතො චෙ උත්තරිං විප්පවසෙය්ය යනු: සත්වන අරුණ නැගෙත්ම නිසඟි වෙයි. සඟනට හෝ ගණයාට හෝ පුඟුලාට නිසැජිය යුතුය. මහණෙනි, මෙසේ නිසදිය යුතු. “වහන්ස මගේ මේ සිවුර භික්‍ෂුසම්මතියෙන් තොරව අයිරා සරැයක් වෙන්ව වසන ලද්දේ නිසැඟි විය. මෙය මම් සඟනට නිසජමි යි, ... දෙන්නේ යයි ... දෙන්නාහ යි ... ආයුෂ්මත්හට දෙමි”යි.
5. අතිරෙකඡාරත‍්තෙ අතිරෙකසඤ‍්ඤී විප‍්පවසති අඤ්ඤත්ර භික්ඛුසම්මුතියා, නිස‍්සග‍්ගියං පාචිත‍්තියං. අතිරෙකඡාරත‍්තෙ වෙමතිකො විප‍්පවසති අඤ්ඤත්ර භික්ඛුසම්මුතියා, නිස‍්සග‍්ගියං පාචිත‍්තියං. අතිරෙකඡාරත‍්තෙ ඌනකසඤ‍්ඤී විප‍්පවසති, අඤ්ඤත්ර භික්ඛුසම්මුතියා, නිස‍්සග‍්ගියං පාචිත‍්තියං. අප‍්පච‍්චුද‍්ධටෙ පච‍්චුද‍්ධටසඤ‍්ඤී -පෙ- අවිස‍්සජ‍්ජිතෙ විස‍්සජ‍්ජිතසඤ‍්ඤී, අනට‍්ඨෙ නට‍්ඨසඤ‍්ඤී, අවිනට‍්ඨෙ විනට‍්ඨසඤ‍්ඤී, අදඩ‍්ඪෙ දඩ‍්ඪසඤ‍්ඤී, අවිලුත‍්තෙ විලුත‍්තසඤ‍්ඤී විප‍්පවසති අඤ්ඤත්ර භික්ඛුසම්මුතියා, නිස‍්සග‍්ගියං පාචිත‍්තියං.
5. අතිරේක සරැයක් ඇතියෙහි අතිරේක ය යන සන් ඇතියේ භික්‍ෂුසම්මුතියෙන් තොරව වෙන් ව වෙසේ නම් නිසඟිපචිති වෙයි. අතිරේක සරැයක් ඇතියෙහි විමති ඇතියේ භික්‍ෂුසම්මුතියෙන් තොරව වෙන් ව වෙසේ නම් නිසඟිපචිති වෙයි. අතිරේක සරැයක් ඇතියෙහි උනුසන් ඇතියේ භික්‍ෂුසම්මුතියෙන් තොරව වෙන් ව වෙසේ නම් නිසඟිපචිති වෙයි. නොපසුදුළෙහි පසුදුළැයි සන් ඇතියේ ... නොවිසඳන ලද්දෙහි විසඳන ලදැයි සන් ඇතියේ ... නොනැසුනෙහි නැසිනැයි සන් ඇතියේ, නො වැනැසුනෙහි වැනසිනැයි සන් ඇතියේ, නොදැවුනෙහි දැවිනැයි සන් ඇතියේ, නො පැහැර ගන්නා ලදුයෙහි පැහැර ගන්නා ලදැයි සන් ඇතියේ, භික්‍ෂුසම්මුතියෙන් තොරව වෙන්ව වෙසේ නම් නිසඟිපචිති වේ.
6. නිස‍්සග‍්ගියං චීවරං අනිස‍්සජිත්‍වා පරිභුඤ‍්ජති, ආපත‍්ති දුක‍්කටස‍්ස. ඌනකඡාරත‍්තෙ අතිරෙකසඤ‍්ඤී, ආපත‍්ති දුක‍්කටස‍්ස. ඌනකඡාරත‍්තෙ වෙමතිකො, ආපත‍්ති දුක‍්කටස‍්ස. ඌනකඡාරත‍්තෙ ඌනකසඤ‍්ඤී, අනාපත‍්ති.
6. නිසැඟි වූ සිවුර නො නිසජා වළඳා නම් දුකුළාඇවැත් වෙයි. උනු සදවසක් ඇතියෙහි අතිරේක ය යන සන් ඇතියේ දුකුළාඇවැත් වෙයි. උනු සදවසක් ඇතියෙහි විමති ඇතියේ දුකුළාඇවැත් වෙයි. උනු සදවසක් ඇතියෙහි උනුසන් ඇතියේ ඇවැත් නැති.
7. අනාපත‍්ති ඡාරත‍්තං විප‍්පවසති, ඌනකඡාරත‍්තං විප‍්පවසති, ඡාරත‍්තං විප‍්පවසිත්‍වා පුන ගාමසීමං ඔක‍්කමිත්‍වා වසිත්‍වා පක‍්කමති, අන‍්තොඡාරත‍්තං පච‍්චුද‍්ධරති, විස‍්සජ‍්ජෙති, නස‍්සති, විනස‍්සති, ඩය‍්හති, අච‍්ඡින්‍දිත්‍වා ගණ‍්හන‍්ති, විස‍්සාසං ගණ‍්හන‍්ති, භික්ඛුසම්මුතියා, උම‍්මත‍්තකස‍්ස, ආදිකම‍්මිකස‍්සාති.
7. සරැයක් වෙන්ව වෙසේ නම්, උනු සරැයක් වෙන්ව වෙසේ නම්, සරැයක් වෙන්ව වැස යලි ගම් ඉමට බැස වැස නික්මේ නම්, ඇතුළු සදවසැ පසුදුරා නම්, විසදා නම්, නැසේ නම්, වැනසේ නම්, දැවේ නම්, අසිඳ ගණිත් නම්, විස්වසින් ගණිත් නම්, භික්‍ෂුසම්මතියෙන් වෙන්ව වෙසේ නම්, උමතුවූවහුට, ආදිකම්මිකයාට ඇවැත් නැති යි.
සාසඞ‍්කසික‍්ඛාපදං නිට‍්ඨිතං.
සාසඞ්ක ශික්‍ෂාපදය නිමි.