සෙදමොචනගාථා
සෙදමොචනගාථා
සෙදමොචනගාථා
1. අසංවාසො භික‍්ඛූහි ච භික‍්ඛුනීහි ච සම‍්භොගො එකච‍්චො තහිං න ලබ‍්භති, අවිප‍්පවාසෙන අනාපත‍්ති, පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
1. භික්‍ෂූන් හා ද භික්‍ෂුණීන් හා ද පොහෝ පවුරුණු ආදි සංවාස නැත්තෙක් වෙයි. ඔහු කෙරෙහි සමහර (අකැප) සම්හොගයෙක් නො ලැබේ. සහාගාරයෙය්‍යාවෙන් ද ඇවැත් නො වේ. මේ ප්‍රශ්නය විනයඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය ලදරු පුතු හා මවු මෙහෙණ සඳහා යැ.)
2. අවිස‍්සජ‍්ජියං අවෙභඞ‍්ගියං පඤ‍්ච වුත‍්තා මහෙසිනා, විස‍්සජ‍්ජෙන‍්තස‍්ස පරිභුඤ‍්ජන‍්තස‍්ස අනාපත‍්ති පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
2. මහර්ෂි වූ බුදුරජුන් විසින් වියදම් නොකට යුතු වූ ද නො බෙදිය යුතු වූද ගරු බඩු පසෙක් වදාරණ ලදහ. ඒ බඩු වියදම් කරන්නාහට පරිභෝග කරන්නාහට ද ඇවැත් නො වේ. මේ ප්‍රශ්නය විඥයන් විසින් සිතන ලදි. (භයෙහි සෙනසුන් රැක්ම පිණිස නො ගරු බඩු වියදම් කොට වැළඳීම නිදොස් බව දක්වනු සඳහා යැ.)
3. දස පුග‍්ගලෙ න වදාමි එකාදස විවජ‍්ජිය, බුඩ‍්ඪං වන්‍දන‍්තස‍්ස ආපත්ති පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා
3. (අවන්‍දිය) දශපුද්ගලයන් ද නො කියමි. එකොළොස් වර්‍ජනීය පුද්ගලයන් ද නො කියමි. වැඩිමහලු මහණහු වඳින්නහුට ඇවැත් වේ. මේ ප්‍රශ්නය විඥයන් විසින් සිතන ලදි. (සෙලු මහණ සඳහා යැ.)
4. න උක‍්ඛිත‍්තකො න ච පන පාරිවාසිකො, න සඞ‍්ඝභින‍්නො න ච පන පක‍්ඛසඞ‍්කන‍්තො, සමානසංවාසකභූමියා ඨිතො කථන‍්නුසික‍්ඛාය අසාධාරණො සියා පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
4. උඛෙව්නීකම් කරණලදුයෙක් නො වෙයි. පිරිවෙස් වසන්නෙත් නො වෙයි. සඞ්ඝභේද කළේත් නො වෙයි. තීර්‍ත්‍ථකායතනයකට ගියේත් නො වෙයි. සමාන සංවාසක භූමියෙහි මැ සිටියේ ශික්‍ෂාවෙන් කෙසේ නම් අසමාන වන්නේ ද? මේ ප්‍රශ්නය විඥයින් විසින් සිතන ලදි. (කරනැවෑමි විරු මහණහු ක්‍ෂුර භාණ්ඩ පරිහරණය නොලැබීම සඳහා යැ.)
5. උපෙති ධම‍්මං පරිපුච‍්ඡමානො කුසලං අත්‍ථූපසඤ‍්හිතං, න ජීවති න මතො න නිබ‍්බුතො තං පුග‍්ගලං කතමං වදන‍්ති බුද‍්ධා පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
5. අර්‍ත්‍ථයෙන් යුක්ත වූ කුශලධර්‍මයන් පිළිවිසිමින් පිරිසට එළැඹෙන්නේත් වේ. හෙ ජීවත් වන්නේ නො වෙයි. මළේත් නො වෙයි. පිරිනිවියේත් නො වෙයි. බුදුවරයෝ ඒ පුඟුලා කවරෙකැයි වදාරත් ද? මේ ප්‍රශ්නය විඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය නිර්මිත බුදුන් සඳහා යැ.)
6. උබ‍්භක‍්ඛකෙ න වදාමි අධො නාභිං විවජ‍්ජිය මෙථුනධම‍්මපච‍්චයා කථං පාරාජිකො සියා; පඤ‍්හා මෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
6. අකු ඇටයෙන් මත්තෙහි ද, නැබින් යට ද (මෙවුන් දමක් ගැණ) නො කියමි. ඒ දෙපස හැර මෙවුන්දම් හේතුවින් කෙසේ පරිජි වන්නේ ද? මේ ප්‍රශ්නය විඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය කවන්‍ධයා සඳහා යැ.)
7. භික‍්ඛු සඤ‍්ඤාචිකාය කුටිං කරොති, අදෙසිතවත්‍ථුකං පමාණාතික‍්කන‍්තා, සාරම‍්භං අපරික‍්කමනං අනාපත‍්ති පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
7. මහණ තමා ඉල්වා ගත් උපකරණයෙන් නො දෙසූ කුටිවාස්තු ඇති පමණ ඉක්ම වූ උවදුරු සහිත වූ උපචාර, රහිත වු කිළියක් කෙරේ. (ඔහුට එයින්) ඇවැත් නො වේ. මේ ප්‍රශ්නය විඥයන් , විසින් සිතන ලදි. (මෙය තණ සෙවෙනි කළ කිළිය සඳහා යැ.)
8. භික‍්ඛු සඤ‍්ඤාචිකාය කුටිං කරොති දෙසිතවත්‍ථුකං පමාණිකා, අනාරම‍්භං සපරික‍්කමනං ආපත්ති පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
8. මහණ තමා ඉල්වා ගත් උපකරණයෙන් දෙසන ලද කුටිවාස්තු ඇති ප්‍රමාණවත් වූ උවදුරු රහිත වූ උපචාර සහිත වූ කිළියක් කෙරේ. (මේ හේතුවෙන් ඔහුට) ඇවැත් වේ. මේ ප්‍රශ්නය විඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය ධනිය තෙරුන්ගේ කිළිය වැනි සියල්ල මැටිමුවා කිළිය සඳහා යැ.)
9. න කායිකං කඤ‍්චි පයොගමාචරෙ න චාපි වාචාය පරෙ භණෙය්‍ය, ආපජ‍්ජෙය්‍ය ගරුකං ඡෙජ‍්ජවත්‍ථුං පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
9. කායික වූ කිසියම් ප්‍රයෝගයකුත් නො කරන්නේ ය. වචනයෙන් අනුන්ට කිසිවකුත් නො කියන්නේ ය. (එහෙත්) ගරුක වූ පරිජි ඇවතට පැමිණෙන්නේ ය. මේ ප්‍රශ්නය විඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය වජ්ජපටිච්ඡාදක මෙහෙණ සඳහා යැ).
10. න කායිකං වාචසිකඤ‍්ච කිඤ‍්චි මනසාපි සන‍්තො න කරෙය්‍ය පාපං, සො නාසිතො කින‍්ති සුනාසිතො භවෙ පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
10. සත්පුරුෂ තෙමේ කයින් ද, වචනයෙන් ද පවක් නො කරන්නේ ය. සිතිනුදු කිසි පවක් නො කරන්නේ ය. නසන ලද හෙතෙමේ කුමක් හෙයින් මොනවට නසන ලද්දේ වන්නේ ද, මේ ප්‍රශ්නය විඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය පණ්ඩකාදි එකොළොස් අභව්‍ය පුද්ගලයන් සඳහා යැ).
11. අනාලපන‍්තො මනුජෙන කෙනචි වාචා ගිරං නො ච පරෙ භණෙය්‍ය, ආපජ‍්ජෙය්‍ය වාචසිකං න කායිකා පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
11. කිසියම් මිනිසක්හු සමඟ කථා නො කරන්නේ කිසි වචනයක් මෙරමාහට නො බණන්නේ ද වෙයි. එහෙත් කායද්වාරික නො වූ වාග්ද්වාරික ඇවැතකට පැමිණෙන්නේ ය. ම ප්‍රශ්නය විඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය පොහෝගෙයි සාපත්තික වැ තුෂ්ණිම්භූත වන මහණහු සඳහා යැ).
12. සික‍්ඛාපදා බුද‍්ධවරෙන වණ‍්ණිතා සඞ‍්ඝාදිසෙසා චතුරො භවෙය්‍යුං ආපජ‍්ජෙය්‍ය එකපයොගෙන සබ‍්බෙ පඤ‍්හා මෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
12. බුදුරජුන් විසින් වර්‍ණනා කරණ ලද (පණවන ලද) සඟවෙසෙස් සිකපදයෝ සතරෙක් වන්නාහ. ඒ සියල්ලට එක් පියොවින් අවදනේ ය. මේ ප්‍රශ්නය විඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය අරුණෝද්ගමනයෙහි අන් ගමකට ඇතුළත් නදියක පරතෙරට පැමිණි මෙහෙණහු සඳහා යැ)
13. උභො එකතො උපසම‍්පන‍්නා උභින‍්නං හත්‍ථතො චීවරං පටිග‍්ගණ‍්හෙය්‍ය, සියා ආපත‍්තියො නානා පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
13. දෙදෙනෙක් එක් එක් පක්‍ෂයෙන් උපසපන් වූහ. ඒ දෙදෙනාගේ අතින් යමෙක් සිවුරක් පිළිගන්නේ නම්, (ඔහුට) වෙන් වෙන් ඇවැත් වන්නේ ය. මේ මේ ප්‍රශ්නය විඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය ඒකතෝ උපසම්පන්න මෙහෙණන් දෙදෙනකු සඳහා යැ).
14. චතුරො ජනා සංවිධාය ගරුභණ‍්ඩං අවාහරුං, තයො පාරාජිකා එකො න පාරාජිකො, පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
14. සතර දෙනෙක් (ඔවුනොවුන්ට) විධාන කොට ගෙණ ගරු බඩුවක් සොරා ගත්හ. (ඔවුනතුරෙන්) තිදෙනෙක් පරිජි වූහ. එකෙක් පරිජි නො වීය. මේ ප්‍රශ්නය විඥයන් විසින් (මෙය සාහත්‍ථික ආණත්තික භේදයෙන් කියන ලදි.)
15. ඉත්‍ථි ච අබ‍්භන‍්තරෙ සියා භික‍්ඛු ච බහිද‍්ධා සියා, ඡිද‍්දං තස‍්මිං ඝරෙ නත්‍ථි මෙථුනධම‍්මපච‍්චයා, කථං පාරාජිකො සියා පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
15. ස්ත්‍රියක් තොමෝත් ඇතුළු ගෙයි වන්නී ය. මහණෙක් තෙමේත් ගෙයින් පිටත වන්නේ ය. ඒ ගෙයි සිදුරෙක් නැත. (එසේ කල්හි) මෙවුන්දම් හේතුවෙන් කෙසේ පරිජි වන්නේ ද, මේ ප්‍රශ්නය විඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මේ ගෙය පිළියෙන් කළ බැවිනි.)
16. තෙලං මධුං ඵාණිතඤ‍්චාපි සප‍්පිං සාමං ගහෙත්‍වාන නික‍්ඛිපෙය්‍ය අවීතිවත‍්තෙ සත‍්තාහෙ, සති පච‍්චයෙ පරිභුඤ‍්ජන‍්තස‍්ස ආපත්ති පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
16. තෙල් යැ, මී යැ, උක්පැණි යැ, ගිතෙල් යැ, යන මේ ද්‍රව්‍යයන් තෙමේ පිළිගෙන තබන්නේ ය. සත් දින ඉකුත් නො වූ කල්හි ම ප්‍රයෝජනයක් ඇති කල්හි වළඳන්නහුට ඇවැත් වේ. මේ ප්‍රශ්නය විඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය ලිඟු පෙරැළි වූවන් සඳහා යැ.)
17. නිස‍්සග‍්ගියෙන ආපත්ති සුද‍්ධකෙන පාචිත‍්තියං, ආපජ‍්ජන‍්තස‍්ස එකතො පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
17. නිසඟි පචිති ඇවැතට ද, ශුද්ධ පචිති ඇවැතට ද එකවට පැමිණෙන්නේ වන්නේ ය. මේ ප්‍රශ්නය විඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය සඟසතු සිවුරුවලින් එකවර දෙකක් ගන්නා මහණ සඳහා යැ).
18. භික‍්ඛූ සියා වීසතියා සමාගතා කම‍්මං කරෙය්‍යුං සමග‍්ගසඤ‍්ඤිනො, භික‍්ඛු සියා ද‍්වාදසයොජනෙ ඨිතො කම‍්මඤ‍්ච තං කුප‍්පෙය්‍ය වග‍්ගපච‍්චයා. පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
18. භික්‍ෂුහු විංශති වර්‍ග වූවාහු රැස්වන්නාහු ය. සමග්‍ර සංඥා ඇත්තාහු සඞ්ඝ කර්‍මය කරන්නාහ. මහණෙක් දොළොස් යොදුනෙක්හි සිටියේ වන්නේ ය. වර්‍ග හේතුවෙන් ඒ කර්‍මය ද කෝප්‍ය වන්නේ ය. මේ ප්‍රශ්නය විඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය බාරාණසී ආදිය වැනි විශාල නගරයන්හි ග්‍රාමසීමාව සඳහා කියන ලදී.)
19. පදවීතිහාරමත‍්තෙන වාචාය භණිතෙන ච, සබ‍්බානි ගරුකානි සප‍්පටිකම‍්මානි, චතුසට‍්ඨි ආපත‍්තියො ආපජ‍්ජෙය්‍ය එකතො පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
19. පදවීතිහාර මාත්‍රයෙන් ද, වචනයෙන් කියූ පමණින් ද ප්‍රතිකර්‍ම සහිත වූ සියලුම සූසැටක් ගරු ඇවැතුන්ට එකවර පැමිණෙන්නේ ය. මේ ප්‍රශ්නය විනයඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය සඤ්චරිත්තය සඳහා කියන ලදි.)
20. නිවත්‍ථො අන‍්තරවාසකෙන, දිගුණං සඞ‍්ඝාටිපාරුතො සබ‍්බානි තානි නිස‍්සග‍්ගියානි හොන‍්ති පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
20. අඳනා සිවුරෙන් හඳනා ලද්දේ සඟළ සිවුර උතුරුසඟසිවුර හා එක්කිරීමෙන් ද්විගුණ කොට පොරෝනා ලද්දේ (ඒ තුන් සිවුර කයින් වෙන් වූයේ) ඒ සියලු සිවුරු නිසඟි වෙත්. මේ ප්‍රශ්නය විනයඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය නො නෑ මෙහෙණක ලවා සිවුරු දෙවීම සඳහා කියන ලදි.)
21. න චාපි ඤත‍්ති න ච පන කම‍්මවාචා න චෙහි භික‍්ඛූති ජිනො අවොච සරණගමනම‍්පි න තස‍්ස අත්‍ථි, උපසම‍්පන‍්නො උපසම‍්පදා චස‍්ස අකුප‍්පා පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
21. ඤත්තිය ද නැත. කර්‍මවාක්‍යය ද නැත. සර්‍වඥ තෙමේ “එව මහණ යි” නො වදාළේ ය. ඔහුට සරණාගමනෝපසම්පදාව ද නැත. (එහෙත්) උපසපන් යැ. ඔහුගේ උපසම්පදාව ද අකෝප්‍ය වේ. මේ ප්‍රශ්නය විනයඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මහාපජාපති ගොතමියගේ අෂ්ටගුරුධර්‍ම ප්‍රතිග්‍රහණ උපසම්පදාව සඳහා කියන ලදි.)
22. ඉත්‍ථිං හනෙ න මාතරං පුරිසඤ‍්ච න පිතරං, හනෙය්‍ය අනරියං මන්‍දො තෙන චානන‍්තරං ඵුසෙ, පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
22. ස්ත්‍රියක නසන්නේ ය. (එහෙත්) මව නො වෙයි. පුරුෂයකුදු නසන්නේ ය. (එහෙත්) පියා නො වෙයි. අඥානපුද්ගල තෙමේ මෙසේ ආර්‍ය නො වූ ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයකු හෝ නසන්නේ ය. ඒ නැසීම් හේතුවෙන් ආනන්තර්‍ය්‍යකර්‍මය ස්පර්‍ශ කරන්නේ ය. මේ ප්‍රශ්නය විනයඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය කර්‍මවිපාක හේතුවෙන් ලිඞ්ග පරිවර්‍තනයෙන් ස්ත්‍රී වූ පියා ද පුරුෂ වූ මව ද නසන්නහු සඳහා කියන ලදි.)
23. ඉත්‍ථිං හනෙ ච මාතරං පුරිසඤ‍්ච පිතරං හනෙ, මාතරං පිතරං හන‍්ත්‍වා න තෙනානන‍්තරං ඵුසෙ; පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
23. මව වූ ස්ත්‍රිය ද නසන්නේ ය. පිය වූ පුරුෂයා ද නසන්නේ ය. මෙසේ මව ද පියා ද නසා ඒ කර්‍මය හේතුකොට ගෙණ ආනන්තර්‍ය්‍ය කර්‍මය ස්පර්‍ශ නො කරන්නේ ය. මේ ප්‍රශ්නය විනයඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය මිනිස් වැ සිට තිරිසන් වූ දෙමවුපියන් නසන්නවුන් සඳහා කියන ලදි.)
24. අචොදයිත්‍වා අසාරයිත්‍වා අසම‍්මුඛීභූතස‍්ස කරෙය්‍ය කම‍්මං, කතඤ‍්ච කම‍්මං සුකතං භවෙය්‍ය කාරකො ච සඞ‍්ඝො අනාපත‍්තිකො සියා පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
24. චෝදනා නො කොට සිහි නො කරවා හමු නොවුවහුට කර්‍මය කරන්නේ ය කරණ ලද කර්‍මය මොනවට කරණ ලද වන්නේ ය. කාරක සඞ්ඝ තෙමේ ද ආපත්ති රහිත වන්නේ ය. මේ ප්‍රශ්නය විනයඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය දූතයකු ලවා උපසපන් කරවීම සඳහා කියන ලදි.)
25. චොදයිත්‍වා සාරයිත්‍වා සම‍්මුඛීභූතස‍්ස කරෙය්‍ය කම‍්මං කතඤ‍්ච කම‍්මං අකතං භවෙය්‍ය කාරකො ච සඞ‍්ඝො සාපත‍්තිකො සියා පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
25. චෝදනා කොට සිහි කරවා හමුවූවහුට කර්‍මය කරන්නේ ය. කරණ ලද කර්‍මය ද නො කරණ ලද වන්නේ ය. කාරකසඞ්ඝ තෙමේ ද ආපත්ති සහිත වේ. මේ ප්‍රශ්නය විනයඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය පණඩකාදීන්ගේ උපසම්පදාව සඳහා කියන ලදි.)
26. ඡින්‍දන‍්තස‍්ස ආපත්ති ඡින්‍දන‍්තස‍්ස අනාපත‍්ති, ඡාදෙන‍්තස‍්ස ආපත්ති ඡාදෙන‍්තස‍්ස අනාපත‍්ති; පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
26. රුක් ඈ සිඳින්නහුට ඇවැත් වේ. කෙස් ඈ සිඳින්නහුට ඇවැත් නො වේ. (ඇවැත් ඈ) වසන්නහුට ඇවැත් වේ. (ගේදොර) වසන්නහුට ඇවැත් නො වේ. මේ ප්‍රශ්නය විනයඥයන් විසින් සිතන ලදි.
27. සච‍්චං භණන‍්තො ගරුකං මුසා ච ලහු භාසතො, මුසා භණන‍්තො ගරුකං සච‍්චඤ‍්ච ලහු භාසතො; පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
27. සත්‍යය කියන්නේ ගරු ඇවැතට පැමිණෙයි, බොරු කියන්නහුට ලුහු ඇවැත් වෙයි, බොරු කියන්නේ ගරු ඇවැතට පැමිණෙයි, සත්‍යය කියන්නහුට ලුහු ඇවැත් වේ. මේ ප්‍රශ්නය විනයඥයන් විසින් සිතන ලදි.
28. අධිට‍්ඨිතං රජනාය රත‍්තං කප‍්පකතම‍්පි සත‍්තං, පරිභුඤ‍්ජන‍්තස‍්ස ආපත්ති පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
28. ඉටන ලද්දා වූ ද කැපරඳනින් රඳන ලද්දා වූ ද කප්බින්‍දු තබන ලද්දා වූ ද (සිවුරක්) පිරිබෝ කරන්නහුට ඇවැත් වේ. මේ ප්‍රශ්නය විනයඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය පළමු පරිභෝග කරමින් සිටිය දී නිසඟි වූ සිවුර නො නිසදා පරිභෝග කරන්නහු සඳහා කියන ලදි.)
29. අත්‍ථඞ‍්ගතෙ සූරියෙ භික‍්ඛු මංසානි ඛාදති න උම‍්මත‍්තකො න ච පන ඛිත‍්තචිත‍්තො, න චාපි සො වෙදනාට‍්ටො භවෙය්‍ය න චස‍්ස හොති ආපත්ති, සො ච ධම‍්මො සුගතෙන දෙසිතො පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
29. හිරු අවරට ගිය කල්හි මහණ තෙමේ මස් අනුභව කරයි. උමතුවූවෙක් ද නො වෙයි. පෙරැළි සිතැත්තේ ද නො වෙයි. හෙතෙමේ වේදනායෙන් පෙළුනෙක් ද නො වන්නේ ය. (එහෙත්) ඔහුට ඇවැත් නො වේ. ඒ ධර්‍මය ද බුදුරජුන් විසින් දේශනා කරන ලද්දේ ය. මේ ප්‍රශ්නය විනයඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය වමාරා කන මහණහු සඳහා කියන ලදි.)
30. න රත‍්තචිත‍්තො න ච පන ථෙය්‍යචිත‍්තො න චාපි සො පරං මරණාය චෙතයි, සලාකං දෙන‍්තස‍්ස හොති ඡෙජ‍්ජං පටිග‍්ගණ‍්හන‍්තස‍්ස ථුල‍්ලච‍්චයං පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
30. මෙවුන්දම්රායෙන් රත් වූ සිතැත්තේ නො වෙයි. සොරසිත් ඇත්තේ ද නො වෙයි. හෙතෙමේ මෙරමා නසනු පිණිස ද නො සිතී ය. ලභ දෙන්නහුට පරිජි වෙයි. පිළිගන්නහුට ථුලැසි වේ. මේ ප්‍රශ්නය විනයඥයන් විසින් සිතන ලදි. (සඞ්ඝභේදයෙහි ලහ ගැන්වීම සඳහා කියන ලදි.)
31. න චාපි ආරඤ‍්ඤකං සාසඞ‍්කසම‍්මතං න චාපි සඞ‍්ඝෙන සම‍්මුති දින‍්නා, න චස‍්ස කඨිනං අත්‍ථතං තත්‍ථෙව චීවරං නික‍්ඛිපිත්‍වා ගච‍්ඡෙය්‍ය අඩ‍්ඪයොජනං තත්‍ථෙව අරුණං උග‍්ගච‍්ඡන‍්තස‍්ස අනාපත‍්ති පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
31. සැක සහිත යැ යි සම්මත වූ වනසෙනසුනෙක් ද නො වෙයි. බිඳුනු සඟහු විසින් අවිප්පවාසසම්මුතිය දෙන ලද්දී නො වෙයි. ඒ පුද්ගලයා විසින් කඨිනයෙක් නො අතුරණ ලද්දේ ය. සැක සහිත යැ යි සම්මත වනසෙනසුනක් නො වූ තන්හි ම සිවුර තබා අඩ යොදුනක් තැන් යන්නේ ය. එහි ම අරුණ නගන්නහුට ඇවැත් නො වේ. මේ ප්‍රශ්නය විනයඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය මනාව පිහිටි නුගරුක් වැනි එක් කුලයක් හුගේ රුක්මුල සඳහා කියන ලදි.)
32. කායිකානි න වාචසිකානි, සබ‍්බානි නානාවත්‍ථුකානි, අපුබ‍්බං අචරිමං ආපජ‍්ජෙය්‍ය එකතො, පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
32. කයින් සිදු වෙති. වචනයෙන් සිදු නො වෙති. සියල්ලෝ වෙන් වෙන් වූ වස්තු ඇත්තාහු වෙත්. පෙරැ පසු නො වැ එකවර (සඟවෙසෙස්) අවදනේ ය. මේ ප්‍රශ්නය විනයඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය බොහෝ මාගමුන්ගේ කෙස් හෝ ඇඟිලි හෝ එකට අල්වා සඟවෙසෙස් අවදනහු සඳහා කියන ලදි.)
33. වාචසිකානි න කායිකානි සබ‍්බානි නානාවත්‍ථුකානි, අපුබ‍්බං අචරිමං ආපජ‍්ජෙය්‍ය එකතො පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
33. වචනයෙන් සිදු වෙති. කයින් සිදු නො වෙති. වෙන් වෙන් වූ සියලු ඇවැතුන්ට පෙරැ පසු නො වැ එකවර පැමිණෙන්නේ ය. මේ ප්‍රශ්නය විනයඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය “සබ්බාව තුම්හෙ සිඛරණියෝ “යනාදි විසින් තුළුල් තෙපුල් කියන්නහු සඳහා කියන ලදි.)
34. තිස‍්සිත්‍ථියො මෙථුනං තං න සෙවෙ තයො පුරිසෙ තයො ච අනරියපණ‍්ඩකෙ, න චාචරෙ මෙථුනං බ්‍යඤ‍්ජනස‍්මිං ඡෙජ‍්ජං සියා මෙථුනධම‍්මපච‍්චයා පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
34. මිනිස්, නො මිනිස්, තිරිසන් විසින් ස්ත්‍රීහු තිදෙනෙකි. (ඔවුන් හා) ඒ මෛථුන සේවනය ද නො කරන්නේ ය. මිනිස්, නො මිනිස්, නිරිසත් යන තුන් පුරුෂයන් වෙත ද, උභතෝබ්‍යඤ්ජනකසඞ්ඛ්‍යාත අනාර්‍ය්‍යයන් තිදෙන වෙත ද, පණ්ඩකයන් තිදෙන වෙත ද එළඹ මෙවුන්දම් සෙවුනේ ද නො වෙයි. ලම්බී මුදුපිට්ඨිකාදි අනුලොම් පාරාජික වස්තුවෙහි ද මෙවුන්දම් නො හැසිරෙන්නේ ය. (එහෙත්) මෛථුන ධර්‍ම හේතුවෙන් පරිජි වන්නේ ය. මේ ප්‍රශ්නය විනයඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය අෂ්ට වස්තුක පාරාජිකාව සඳහා කියන ලදි.)
35. මාතරං චීවරං යාචෙ නො ච සංඝස‍්ස පරිණතං, තෙනස‍්ස හොති ආපත්ති අනාපත‍්ති ච ඤාතකෙ; පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
35. මවගෙන් සිවුරක් ඉල්ලන්නේ ය. සඞ්ඝයාහට පිරිනමන ලද්දෙක් ද නො වෙයි. නෑයන් විනවීමෙහි ඇවැත් නො වේ. ඔහුට කවර ශික්‍ෂාපදයෙකින් ඇවැත් වේ ද, මේ ප්‍රශ්නය විනයඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය පිට්ඨිසමය නම් වූ ඉල්මස පසළොස්වක පටන් පොසොන් පසළොස්වක තෙක් සත් මස තුළ වස්සිකසාටික චීවරය පිණිස සතුප්පාදකරණය සඳහා කියන ලදි.)
36. කුද‍්ධො ආරාධකො හොති කුද‍්ධො හොති ගරහියො; අථ කො නාම සො ධම‍්මො යෙන කුද‍්ධො පසංසියො; පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
36. කිපියේ සිත් ගන්නේ වෙයි, කිපියේ ගැරැහියැ යුත්තේ වෙයි, යම් කරුණෙකින් කිපියේ පැසැසිය යුත්තේ වේ ද, වැළිදු එබඳු වූ ඒ ධර්‍මය තෙමේ කවරේ ද? මේ ප්‍රශ්නය විනයඥයන් විසින් සිතන ලදි.
37. තුට‍්ඨො ආරාධකො හොති තුට‍්ඨො හොති ගරහියො, අථ කො නාම සො ධම‍්මො යෙන තුට‍්ඨො ගරහියො පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
37. තුටුවූයේ සිත් ගන්නේ වෙයි, තුටුවුයේ ගැරහිය යුත්තේ වෙයි, යම් කාරණයෙකින් තුටුවූයේ ගැරහිය යුත්තේ වේ ද? වැළිදු ඒ ධර්‍මය තෙමේ කවරේද? මේ ප්‍රශ්නය විනයඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මේ ගාථා දෙක තීර්‍ත්‍ථකයන්ගේ වත කියන ලදි.)
38. සඞ‍්ඝාදිසෙසං ථුල‍්ලච‍්චයං පාචිත‍්තියං පාටිදෙසනීයං, දුක‍්කටං ආපජ‍්ජෙය්‍ය එකතො පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
38. සඟවෙසෙස යැ. ථුලැසි යැ, පචිති ය, පිළිදෙස්නී යැ. දුකුළා යැ යන මේ ඇවැතුන්ට එකවර අවදනේ ය. මේ ප්‍රශ්නය විනයඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය මෙවුන්දම්රායෙන් තෙත් වූ මෙහෙණක් එසේ වූ පිරිමියකු අතින් අහරක් ගෙණ මිනිස්මස් ලුණු පිණි බොජුන් හා සෙසු අකැපමස් හා සමග හනා වළඳා ද, ඇය සඳහා කියන ලදි.)
39. උභො පරිපුණ‍්ණවීසතිවස‍්සා උභින‍්නං එකූපජ‍්ඣායො, එකාචරියො එකා කම‍්මවාචා, එකො උපසම‍්පන‍්නො එකො අනුපසම‍්පන‍්නො පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
39. දෙදෙන ම පිරිපුන් විසි වයස් ඇත්තාහ. දෙදෙනාහට ම එක් ම උපාධ්‍යායයෙක් වෙයි. එක් ම ආචාර්‍ය්‍යයෙක් , වෙයි. එක් ම කර්‍මවාක්‍යයෙක් වෙයි. (එහෙත්) එකෙක් උපසම්පන්න යැ, එකෙක් අනුපසම්පන්න යැ. මේ ප්‍රශ්නය විනයඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය අහස්හි සිටි හෙරණහු සඳහා කියන ලදි.)
40. අකප‍්පකතං නාපි රජනාය රත‍්තං තෙන නිවත්‍ථො යෙන කාමං වජෙය්‍ය, න චස‍්ස හොති ආපත්ති සො ච ධම‍්මො සුගතෙන දෙසිතො පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
40. (යම් සිවුරක්) කප්බින්‍දු නො තබන ලද ද, කැපරඳනින් නො රඳනා ලද ද, ඒ සිවුරෙන් හඳනා ලද්දේ කැමැති තැනකට යන්නේ ද, ඒ මහණහට ඇවැත් නො වේ. ඒ ධර්‍මය තෙමේත් බුදුරජුන් විසින් දෙසන ලද්දේ ය. මේ ප්‍රශ්නය විනයඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය අසිඳගත් සිවුරු ඇති මහණහු සඳහා කියන ලදි.)
41. න දෙති න පටිගණ‍්හාති පටිග‍්ගහො තෙන න විජ‍්ජති, ආපජ්ජති ගරුකං න ලහුකං තඤ‍්ච පරිභොගපච‍්චයා; පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
41. මෙහෙයන තැනැත්තී නො දෙයි. මෙහෙයනු ලැබූ තැනැත්තී මෙහෙයන මෙහෙණ අතින් නො පිළිගණියි. ඒ කාරණයෙන් (මෙහෙයන තැනැත්තිය අතින් මෙහෙයනු ලැබූ මෙහෙණගේ) පිළිගැන්මෙක් නැත. එහෙත් ගරු ඇවැතට පැමිණෙයි. ලුහු ඇවැතට නො පැමිණේ. හෙද පිරිබෝ කිරීම් හේතුවෙනි. මේ ප්‍රශ්නය විනයඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය මෙවුන්දම්රායෙන් තෙත් වූ පිරිමියකු අතින් අහරක් පිළිගැණීමට මෙහෙණක මෙහෙයන මෙහෙණ සඳහා කියන ලදි.)
42. න දෙති න පටිගණ‍්හාති පටිග‍්ගහො තෙන න විජ‍්ජති, ආපජ්ජති ලහුකං න ගරුකං තඤ‍්ච පරිභොගපච‍්චයා; පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
42. තොමෝ නො දෙයි. අන් තැනැත්තිය ද නො පිළිගණියි. ඒ කාරණයෙන් පිළිගැන්මෙක් නැත. එහෙත් ලුහු ඇවැතට පැමිණෙයි, ගරු ඇවැතට නො පැමිණේ. එද පිරිබෝ කිරීම් හේතුවෙනි. මේ ප්‍රශ්නය විනයඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙවුන්දම්රායෙන් තෙත් වූ පිරිමියකු අතින් දියදහැටි පිළිගැණීමට මෙහෙණක මෙහෙයන මෙහෙණ සඳහා කියන ලදි.)
43. ආපජ්ජති ගරුකං සාවසෙසං ඡාදෙති අනාදරියං පටිච‍්ච, න භික‍්ඛුනී නො ච ඵුසෙය්‍ය වජ‍්ජං පඤ‍්හාමෙසා කුසලෙහි චින‍්තිතා.
43. සාවශේෂ වූ ගරු ඇවැතට පැමිණෙයි. අනදරය පිණිස (ඇවැත) සඟවාලයි. ඕ මෙහෙණක් නො වේ. (ඇවැත සැඟවීමෙන්) වරදක් ද නො පහස්නේ යි. මේ ප්‍රශ්නය විනයඥයන් විසින් සිතන ලදි. (මෙය උඛෙව්නීකම් කරණ ලද මහණහු සඳහා කියන ලදි.)
සෙදමොචනගාථා නිට‍්ඨිතා.
සෙදමොචන ගාථා නිමි
තස‍්සුද‍්දානං:
එහි නාමාවලිය:
1. අසංවාසො අවිස‍්සජ‍්ජි දස ච අනුක‍්ඛිත‍්තකො, උපෙති ධම‍්මං උබ‍්භක‍්ඛකං තතො සඤ්ඤාචිකා ච දුවෙ.
අසංවාස යැ, අවිස්සජ්ජික යැ, දස (පුග්ගල) යැ, අනුක්ඛිත්තක උපේතිධම්ම උබ්හක්ඛක තුණ යැ, සඤ්ඤාචිකා දෙක යැ.
2. න කායිකඤ‍්ච ගරුකං කායිකං සුභාසිතං. අනාලපන‍්තො සික්ඛා ච උභො ච චතුරො ජනා.
න කායික ගරුක යැ, න කායික සුභාසිත යැ, අනාලපන්ත යැ. සික්ඛා යැ. උභො යැ, චතුරොජනා යැ.
3. ඉත්‍ථි තෙලඤ‍්ච නිස‍්සග‍්ගි භික‍්ඛු ච පදවීතියො, නිවත්‍ථො ච න ච පඤ‍්ඤත‍්ති න මාතරං පිතරං හනෙ
ඉත්‍ථි යැ, තෙල යැ, නිස්සග්ගිය යැ. හීක්බු යැ, පදවීති යැ. නිවත්‍ථ යැ. න චාපිඤත්තිය න මාතර පිතර යැ, භනෙ යැ.
4. අචොදයිත්‍වා චොදයිත්‍වා ඡින්‍දන‍්තං සච‍්චමෙව ච, අධිට‍්ඨිතඤ‍්චත්‍ථඞ‍්ගතෙ න රත‍්තං න චාරඤ‍්ඤකං.
අචෝදයිත්‍වා යැ, චොදයිත්‍වා යැ, ජින්‍දන්ත යැ, සච්ච යැ, අධිට්ඨිත යැ. අත්‍ථංගත යැ, නරත්ත යැ, න චාපි ආරඤ්ඤක යැ,
5. කායිකා වාචසිකා ච තිස්සිත්ථි චාපි මාතරං, කුද‍්ධො ආරාධකො තුට‍්ඨො සඞ‍්ඝාදිසෙසා ච උභො.
කායිකා යැ. වාචසිකා යැ. තිස්සිත්ථි යැ, මාතර යැ කුද්ධ ආරාධක යැ. තුට්ඨ ආරාධක යැ, සඞ්ඝාදිසේස යැ. උභො යැ.
6. අකප‍්පකතං න දෙති න දෙතාපජ‍්ජතී ගරුං, සෙදමොචනිකා ගාථා පඤ‍්හා විඤ‍්ඤූවීභාවිතාති
අකප්පකත යැ, න දෙති යැ, ආපජ්ජති ගරුක යැ, යන ප්‍රශ්නයෝ විනයඥයන් විසින් ප්‍රකාශ කරණ ලද සෙදමොචනික ගාථාවෝ වෙති.