සිරිමන‍්තපඤ‍්හො අට‍්ඨකථා

සිරිමන්‍ද ප්‍රශ්නය

උදුම්බරා දේවිය වනාහි අනිත් අය පණ්ඩිතයන් නිසා ප්‍රශ්නය අවබෝධ කරගත් බව දැන රජු විසින් වෙනසක් නොකරන්නා මෙන් පස්දෙනාටම සමව සත්කාර කළේය. මාගේ කණිටු බෑයාට විශේෂ සැලකිල්ලක් කරන්නට වටනේ යැයි රජු සමීපයට ගොස් විචාළේය. දේවයිනි! ඔබට කවුරුන් විසින් ප්‍රශ්නය කියන ලද්දේ ද? සොඳුර, පණ්ඩිතයන් පස්දෙනා විසින් දේවයිනි! සතරදෙනාම ඒ ප්‍රශ්නය ඔහු නිසා (පණ්ඩිතයන් නිසා) දැනගත්හ. සොඳුර, මම නොදනිමි. මහරජ! ඔබතුමන් කුමක් දන්නේ ද? පණ්ඩිතයෝ වනාහි මේ මෝඩයන් නොනසත්වා’යි ඔවුන්ට ප්‍රශ්නය ඉගැන්වූහ. ඔබතුමා සියල්ලන්ටම සමාන සැලකිලි දක්වයි. මෙය අයුතුය. පණ්ඩිතයන්ට විශේෂයක් කළ යුතුය. රජු තමා නිසා ඔවුන් ප්‍රශ්නය දැනගත් බව පණ්ඩිතයන් නොකියූ බවත් කියා පණ්ඩිතයන් කෙරෙහි සතුටුව අතිරේක ලාභසත්කාර කරනු කැමැත්තේ මෙසේ සිතීය. වේවා! මගේ පුත්‍රයාගෙන් එක ප්‍රශ්නයක් අසා එය කියන ලද කල්හි මහා සත්කාර කරන්නෙමි. හෙතෙම ප්‍රශ්නය සිතන්නේ සිරිමන්ද ප්‍රශ්නය ගැන සිතීය. සිතා එක් දිනක් පණ්ඩිතයන් පස්දෙනා සේවයට පැමිණ සුවසේ සිටිය කල්හි සේනකගෙන් ප්‍රශ්නය විචාරමියි කීවිට දේවයන් වහන්ස! අසන්න යැයි කීය. රජතුමා සිරිමන්ද ප්‍රශ්නයේ පළමු ගාථාව කීය.

සේනකය! ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වූ සම්පත්තියෙන් තොර වූත් සම්පත්තියෙන් යුත් ප්‍රඥාවෙන් තොරවූත් යන මේ දෙදෙනා අතුරින් නුවණැත්තෝ කවරකු උතුම්කොට සලකන්නාහුදැයි මෙහි අර්ථය විචාරමි.

එහි කමෙත්‍ථ සෙය්‍යො මේ දෙදෙනා අතර කවර පණ්ඩිතයෙක් උතුම්දැයි කියත්ද?

මේ ප්‍රශ්නය වනාහි සේනකයන්ගේ පරපුරෙන් ආ එකකි. ඔහු විසින් වහාම මෙසේ කීය.

මහරජ! නුවණ ඇත්තෝද නුවණ නැත්තෝද ශිල්ප හදාළ අයද ශිල්ප නොහදාළ අයද උසස් ජාති ඇත්තෝද හීන ජාති ඇත්තෝද සම්පත් ඇත්තාගේ මෙහෙකරුවෝ වෙත්. මේ කරුණු දැක මම නුවණැත්තේ හීනයයිද සම්පත්තියෙන් යුක්ත වූයේ උතුම්යයි ද කියමි.

එහි පඤ්ඤො නිහීනො යනු ප්‍රඥාවන්තයා පහත්ය. ඉසුරු ඇත්තා උතුම්ය.

රජු ඔහුගේ වචනය අසා ඉතිරි තුන්දෙනා නොවිමසාම පිරිසේ නවකයා ලෙස සිටියා වූ මහෞෂධ පණ්ඩිතයන්ට කීය.

මහා ප්‍රාඥ වූ සියළු ධර්ම දක්වා වූ මහෞෂධය! තොපගෙන් අසමි. අඥාන වූ එහෙත් සම්පත් ඇත්තා වූ ද ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වූ එහෙත් අල්ප සම්පත් ඇත්තා වූ ද දෙදෙනා අතුරෙන් කවරෙක් උතුම්දැයි නුවණැත්තෝ කියත් ද?

එහි කෙවල ධම්මදස්සී සියළු ධර්මය දකින්නා වූ.

ඉක්බිති මහා සත්ත්වයන් වහන්සේ එසේම් මහරජතුමනි, අසන්න යැයි කීවේය.

මෙලොව සම්පත් උතුම්ය කියා සලකන බාලයා පව්කම් කරයි. මෙලොව දක්නා වූ පරලොව නොදක්නා වූ අඥානයා දෙලොවින්මැ පරාද වෙයි. මේ කාරණය දැක නුවණැත්තේ ශ්‍රේෂ්ඨ යැයිද යසසින් යුක්ත වූ ඥානයෙන් හීන වූයේ ශ්‍රේෂ්ඨ නොවේයැයි මම කියමි.

එහි ඉධමේව යනු මේ ලෝකයෙහි මේ සැපසම්පත්ම මට ශ්‍රේෂ්ඨ යැයි හඟින්නා වූ. කලිමග්ගහෙසී බාලයා ඉසුරු මදයෙන් පව්කොට නිරයාදියෙහි උපදින්නේ නැවත එයින් අවුත් පහත් කුලවල දුකට පත්වී උපදින්නේ මෙලොවත් පරලොවත් යන උභය ලෝකයේම පරාජයට පත්වෙයි. මම මේ කරුණ ද දැක දැන ප්‍රඥා සම්පන්න වූ තැනැත්තා උතුම්ය. පොහොසත් වුවත් මෝඩ නම් උතුම් නොවේයැයි කියමි.

මෙසේ කී කල්හි රජු සේනක දෙස බලා මහෞෂධයන් ප්‍රඥාවන්තයා වට උතුම් යයි කියන්නේ නොවේදැයි කීය. මහරජතුමනි! මහෞෂධ තෙමේ බාලයා අද ද ඔහුගේ මුවින් කිරි සුවඳ හමයි. මොහු කුමක් දන්නේදැයි කියා මේ ගාථාව කීය.

මේ ශිල්ප ශාස්ත්‍රයන්ගෙන් භෝග නොලැබේ. ඥාතීහුද නොවෙත්. ශරීර අවකාශයෙක්ද නොවේ. කෙළතොලු වැ සුව විඳින ගෝරිමන්ද සිටාණන් බැලුව මැනවි. ශ්‍රීකාන්තාව ඔහුව ඇසුරු කරයි. මේ දැක නුවණැත්තා ශ්‍රේෂ්ඨ නොවෙයි. සම්පත් ඇති අඥානයා උතුම්යයි කියමි.

එහි එළ මූගං වැගිරෙන කෙළ ඇති මුව. ගොරිමන්‍ද ඔහු වනාහි ඒ නගරයේම අසූ කෝටියක් සම්පත් ඇති සිටුවරයාය. විරූපීය. ඔහුට පුත්‍රයෙක් නැත. දුවක් නැත. කිසි ශිල්පයක් නොදනී. කථා කරනවිට ඔහුගේ කට දෙකෙළවරින් කෙළ වැගිරෙයි. දෙවඟනන් බඳු කාන්තාවෝ දෙදෙනෙක් සියළු අබරණින් සැරසී පිපුණු නිලුපුල් ගෙන දෙපසට වී ඒ කෙළ නිලුපුල්වලින් පිසදමා ඒ මල් ඉවත දමත්. සුරාසොඬහු අවන්හළට පැමිණ නිලුපුල්වලින් වැඩක් ඇති කල්හි ඔහුගේ ගේදොරකඩට ගොස් ස්වාමීනි! ගොරිමන්ද සිටුතුමාණනි යි කියත්. ඔහු ඔවුන්ගේ හඬ අසා සුළං කවුළුව ළඟ සිට කිම දරුවෙනි. කියා අසයි. ඉක්බිති ඔහුගේ මුවින් කෙළ වැගිරෙයි. ඒ ස්ත්‍රීහු එය නිලුපුල්වලින් පිසදමා නිලුපුල් ඇතුල් වීදියට විසිකරත්. සුරා ධූර්තයෝ ඒවා රැගෙන ජලයේ දමා සෝදා පැළඳගෙන අවන්හළට පිවිසෙත්. මෙබඳු සිරි සම්පත් ඇත්තේ විය. සේනක තෙමේ ඒ උදාහරණය ගෙනහැර දක්වමින් මේ ගාථාව කීය.

එය අසා රජතෙමේ, දරුවෙනි! මහෞෂධ පඬිතුමා කෙබඳු කෙනෙක්දැයි කීය. පණ්ඩිතයෝ, දේවයන් වහන්ස, සේනක කුමක් දනීද? බත්ඇට විසුරුවන ලද තැනක සිටින කාකයකු මෙන් ද දීකිරි බීමට පටන්ගත් සුනඛයකු මෙන් යසසම පතයි. හිසට වදින මහා මුගුර නොදකී. දේවයන් වහන්ස, මෙය අසන්නැයි මේ ගාථාව කීය.

අල්ප ප්‍රාඥයා ඉසුරු සුවය ලැබ එහි ඇලේ. දුක්ඛ ස්පර්ශයෙන් අතිශය මුලාවට පැමිණේ. ආගන්තුක සුව දුකින් පහස්නා ලද්දේ අව්වෙහි ලූ මසකු සෙයින් සැලේ. මම මේ කරුණ දැක නුවණැත්තේම උතුම් වේ. ඉසුරුමත් බාලයා උතුම් නොවේයයි සිතමි.

එහි සුඛං යනු යසඉසුරු සැප ලබා බාලයා මජ්ජති ප්‍රමාද වෙයි. ප්‍රමාදී පුද්ගලයා පව් කරයි. දුක්ඛෙන යනු කායික හා චෛතසික දුකින් ආගන්තුනා අධ්‍යාත්මිකව නොව සත්ත්වයන්ගේ සැපය ද දුක ද ආගන්තුකය. නිත්‍ය වශයෙන් පවත්නා එකක් නොවේ. සම්මෙති ජලයෙන් උඩට ගෙන අව්වෙහි තබන ලද මත්ස්‍යයකු මෙන් වෙහෙසේ යන අර්ථයි.

එය අසා රජු ආචාර්යයෙනි, කෙසේදැයි ඇසීය. සේනක තෙමේ දේවයන් වහන්ස! මොහු කුමක් දනීද? මනුෂ්‍යයන් පිළිබඳව කවර කතාද? වනයේ හටගත් වෘක්‍ෂය පවා ඵල ඇත්තේම පක්‍ෂීහු සේවනය කරත්යැයි මේ ගාථාව කීය.

වනයෙහි මිහිරි ඵලයන්ගෙන් යුක්ත වූ වෘක්‍ෂය හාත්පසැ යම්සේ පක්‍ෂීහු හැසිරෙත්ද එසේම ආඪ්‍ය වූ ධනයෙන් හා භෝගයෙන් යුක්ත පුද්ගලයාද ධනය නිසා බොහෝදෙන සේවනය කරති. මේ කරුණු දැක මම ප්‍රඥා ඇත්තා හීනය. යසස් ඇත්තේම උතුම්මැයි කියමි.

එහි බහුජ්ජනො යනු බොහෝ ජනයා.

ඒ අසා රජු දරුවෙනි, කෙසේදැයි ඇසීය. පණ්ඩිතයා මේ මහා උදර ඇත්තා කුමක් දනීද? දේවයනි! අසන්න යැයි මේ ගාථාව කීය.

බලවත් වූ බාලයා යහපත් නොවේ. හේ සැහැසිකමින් ධනය ලබයි. වැළපෙන්නා වූ ඒ මෝඩයාව මහා නිරයට පමුණුවත්. මම මේ කරුණ දැක නුවණැත්තේම උතුම් වෙයි. ඉසුරුමත් බාලයා උතුම් නොවේයයි කියමි.

එහි සාහසං යනු සැහැසිකමෙන් සාහසික ක්‍රියාවක් කොට ජනයා පීඩාකොට ධනය ලබයි. ඉක්බිති ඔහුව නරපල්ලෝ හඬන්නා වූ මෝඩයාව බලවත් වූ වේදනා ගෙනදෙන නිරයට පමුණුවත්.

නැවත සේනක තෙමේ, රජු විසින් සේනකය කෙසේදැයි කී කල්හි ගාථාව කීය.

යම්සේ කුඩා නදීහු මහා ගංගාව කරා ගලාබසිත්ද ඒ සියල්ලෝ පෙර නම්ගොත් හැරදමත්. ගඟ මුහුදට වදනා කල්හිද කලින් පැවැති නම් නොපැනෙයි. ඒකාන්තයෙන් ලෝවැස්සෝ සම්පත්තිය පිහිටකොට ඇත්තාහ. මම මේ කරුණ [missing trans] නුවණැත්තෝ නිහීනය. සම්පත් ඇත්තේම උතුම්යැයි කියමි.

එහි නජ්ජො පහතට නැඹුරුව ගලන. අඩුම තරමින් දියකඳුරක් සඳහා. ජහන්ති ගංගා යන සංඥාව ලබත්. තම තමන්ගේ නාමගෝත්‍ර අත්හරිත්. නඛායතෙ යනු ඒ ගංගාව සමුද්‍රයට වැටෙන්නේ නොපෙනී යයි. සමුද්‍ර යන නම ම ලබයි. එපරිද්දෙන් මහා ප්‍රාඥයාද යසඉසුරු ලබා නොවැටහේ. පෙනී නොසිටියි. සමුද්‍රයට වැටුණු ගංගාව මෙන් වන්නේය යන අර්ථයි.

නැවත රජු පණ්ඩිතයෙනි, කෙසේදැයි ඇසීය. හෙතෙම මහරජ, අසන්න යයි කියා මේ ගාථා දෙක ප්‍රකාශ කළේය.

තෙපි යම් මේ මහා සාගරයක් ගැන කීහුද? එයට අප්‍රමාණ කාලයක් මුළුල්ලේ නදීහු ගලා බසිත්. ඒ සාගරය නිරතුරු මහත් වූ රළවේග ඇත්තේය. එහෙත් මහසයුර වෙරළ නොඉක්මවයි.

එබැවින් බාලයාගේ කථා ප්‍රාඥයා නොඉක්මවයි. කිසිකලෙකත් සම්පත්තිය ප්‍රඥාව ඉක්මවා නොයයි. මම මේ කරුණු දැකැ ප්‍රාඥයාම උතුම් වෙයි. ඉසුරුමත් බාලයා උතුම් නොවේයයි කියමි.

එහි යමෙතමක්ඛා නුඹ මේ යමක් කියන්නෙහිද? අසංඛ ගණන් කළ නොහැකි කාලයක්. වෙලංග අච්චති විශාල වේගයක් ඇතිව නමුත් රැළපන්ති දහසක් උඩට ඔසවා නමුත් වෙරළ ඉක්මවා යාමට අපොහොසත් වෙයි. එහි වෙරළට පැමිණ සියළු රළගෙඩි බිඳී යයි. එවම්පි යනු බාලයා කියූ දේ එපරිද්දෙන් ප්‍රඥාවන්තයාව ඉක්මවා යාමට නොහැකි වෙයි. ඒ වෙත පැමිණ බිඳී යයි. පඤ්ඤං න අච්චෙති සෞභාග්‍ය වනාහි ප්‍රඥාවන්තයාව නොඉක්මවයි. කිසිම අර්ථානර්ථයක උපන්නා වූ සැක ඇත්තේ ප්‍රඥාවන්තයාගේ පාමුලදී විනිශ්චයක් ලබන්නේය යන අර්ථයි.

ඒ අසා රජු සේනක කෙසේදැයි ඇසීය. හෙතෙම රජතුමනි, අසන්න යැයි මේ ගාථාව කීය.

කාය ආදියෙහි සංයමයක් නැත්තේද ඉසුරුමත් තැනැත්තේ අධිකරණයේ සිටියේ අනුන්ගේ අර්ථය ප්‍රකාශ කෙරෙයි. ඥාති මධ්‍යයේදී ඔහුගේ මැ වචනය පිළිගැනෙයි. එය සම්පත්තියම කරවයි. ප්‍රඥාව නොවේ. මම මේ කරුණ දැක නුවණැත්තේ හීනය. යසස් ඇත්තේම උතුම් වන්නේ යැයි සිතමි.

එහි අසඤ්ඤතොචෙපි යනු භවභෝග සම්පත් ඇත්තේ නමුදු කායාදියෙන් අසංයත වූයේ - දුස්සීල වූයේ. සන්තානගතො විනිශ්චයෙහි පිහිටා අනුන්ට යහපත කියා දෙයි. ඒ විනිශ්චය මණ්ඩලයෙහි මහා පිරිස් පිරිවරා ගත්තහුට බොරු කියා ස්වාමියා අස්වාමියා කරන ඔහුගේ ඒ වචනය නැගී සිටියි. එසේ සම්පත් රහිතද කෙරේ. ප්‍රඥාව නොවේ. ඒ නිසා ප්‍රඥාව නිහීනය. සම්පත්ම ශ්‍රේෂ්ඨයයි කියයි.

නැවත රජු විසින් කිම දරුවෙනි කියා කී කල්හි පණ්ඩිතයෝ, දේවයන් වහන්ස! අසන්න. බාල වූ සේනකයා කුමක් දනීදැයි කියා මේ ගාථාව කීය.

මන්දප්‍රාඥ වූ බාලයා තමා හෝ අනුන් හෝ උදෙසා බොරු කියයි. සබා මැද නින්දා ලබන හෝ පරලොවැ දුගතිගාමී වෙයි. මම මේ කරුණ දැක නුවණැත්තේම උතුම් වන්නේය. ඉසුරුමත් බාලයා උතුම් නොවන්නේයැයි කියමි.

ඉක්බිති සේනක මේ ගාථාව කීය.

සහල් නැළියක් පමණකුදු නැති නිර්ධන දිළින්දා මහ නුවණැත්තේ ඉදින් යම් අර්ථයක් කියන්නවුන් ඔහුගේ ඒ වචනය නෑයන් මැද නො නැඟෙන්නේය. සෞභාග්‍යය ද නුවණැත්තාට නැත. මම මේ කරුණ දැක නුවණැත්තේ නිහීනය. ඉසුරුමත් තැනැත්තේම උතුම් වන්නේයයි කියමි.

එහි අත්‍ථම්පි ඉදින් කාරණයක් කියයි. ඤාතිමජ්ඣෙ පිරිස මැද පඤ්ඤාණවතො මහරජතුමනි! ඤාණවන්තයාටද සිරිභෝග සම්පත් ලවා ප්‍රකෘතියෙන් විද්‍යමාන වූ ශ්‍රී සම්පත්තියක් නැත. එයද ඔහු ළඟ හිරු උදාවනවිට කණාමැදිරියකු මෙන් ක්‍ෂය වී යන්නේයයි දක්වයි.

නැවත රජු විසින් කෙසේද දරුවෙනි කියා ඇසූ කල්හි පණ්ඩිතයෝ, සේනකයන් කුමක් දන්නේද, මෙලොව පමණක් බලයි. පරලොව ගැන නොබලයි කියා මේ ගාථාව කීය.

තමාගේ හෝ අනුන්ගේ හෝ ප්‍රයෝජනය උදෙසා නුවණැත්තේ බොරු නොකියයි. හේ සභා මධ්‍යයෙහි පූජිත වෙයි. පරලොවද සුගතිගාමී වෙයි. මම මේ කරුණු දැක නුවණැත්තේම උතුම් වන්නේය. ඉසුරුමත් බාලයා උතුම් නොවන්නේයයි මම කියමි.

ඉක්බිති සේනක තෙමේ මේ ගාථාව කීය.

ඇත් ගව අස් යන සත්ත්වයෝ ද මාණික්‍ය කුණ්ඩලාභරණයෝ ද සමෘද්ධිමත් කුලයන්හි කාන්තාවෝද ඉසුරුමත් නොවූ සියල්ලෝ ද ඉසුරුමත් තැනැත්තාටම උපභෝග පිණිස පවත්නාහ. මම මේ කරුණ දැක ප්‍රාඥයා නිහීනයැ. ඉසුරුමත් තැනැත්තේම උතුම් වන්නේ යයි කියමි.

එහි ඉද්ධස්ස යනු භවභෝග සම්පත් ඇත්තාට අනිද්ධිමන්තො හුදෙක් ඒ ස්ත්‍රීහුද ඉක්බිති සියළු ඉසුරුමත් නොවූ සත්ත්වයෝ ද ඔහුට සේවය පිණිස වෙත්.

ඉක්බිති පණ්ඩිතයා මොහු කුමක් දන්නේ ද කියා එක් කරුණක් ගෙනහැර දක්වමින් මේ ගාථාව කීය.

අසංවිහිත කර්මාන්ත ඇති දුෂ්ට මන්ත්‍රණයෙන් යුත් මන්ත්‍රීන් ඇති දුෂ්ප්‍රාඥ බාලයා උරගයකු පැරණි හැව හරණා සේ ශ්‍රී කාන්තාව අත්හරියි. මම මේ කරුණ දැක නුවණැත්තේම උතුම් වන්නේය. ඉසුරුමත් බාලයා උතුම් නොවන්නේ යයි කියමි.

එහි සිරි ජහන්ති යන පදයට චේතිය ජාතකයෙන් අර්ථ වර්ණනා කළ යුතුයි.

ඉක්බිති සේනක තෙමේ රජු විසින් කෙසේදැයි කී කල්හි, රජතුමනි, මේ ලාබාල තරුණයා කුමක් දනීද, අසන්නයැයි පණ්ඩිතයන් නූගතකු කරන්නෙමියි සිතා මේ ගාථාව කීය.

ස්වාමීනි! පණ්ඩිත වූ අපි පස්දෙන, සියල්ලෝම වැඳගෙන ඔබ වෙත එළඹියෙමු. භූතයන්ට අධිපති වූ ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා සේ ඔබ අප මැඩගෙන ඉසුරුමත්ව සිටින්නෙහිය. මේ කරුණු දැක මම ප්‍රාඥයා හීනය. ඉසුරුමත් තැනැත්තේම උතුම් වන්නේයැයි කියමි.

මෙය අසා රජු, සේනකයන් විසින් මනා ලෙස කරුණු ඉදිරිපත් කරන ලදී. කිම මාගේ පුත්‍රයා මොහුගේ වාද බිඳ දමා වෙන කරුණක් ඉදිරිපත් කරන්නට හැකිවන්නේද කියා සිතා පණ්ඩිතයෙනි. කෙසේද කියා ඇසීය. මේ කාරණයෙහිලා සේවකයන් විසින් ගෙනෙන ලද වාද කරුණු බිඳ දමන්ට බෝධිසත්ත්වයන් හැර වෙන කෙනෙක් සමත් නොවන්නේය. ඒ නිසා මහාසත්ත්වයන් වහන්සේ තමන්ගේ ඤාණ බලයෙන් ඔහුගේ වාද බිඳ හෙළන්නේ මහරජතුමනි! මේ බාලයා කුමක් දනීද? කීර්තියම බලයි. ප්‍රඥාවගේ විශේෂත්වයක් නැත. මහරජතුමනි, අසන්න යැයි කියා මේ ගාථාව කීය.

නුවණැත්තන් විසින් කළයුතු යමක් උපන් කල්හි ඉසුරුමත් බාල තෙමේ නුවණැත්තාගේ ගැත්තකු බවට පත්වෙයි. නුවණැත්තා දක්‍ෂ ලෙසින් යමක් සංවිධානය කෙරේද එහිලා අඥානයා මහත් සේ මුළාවට පත්වෙයි. මම මේ කරුණු දැක නුවණ ඇත්තේ ම උතුම් වන්නේය. ඉසුරුමත් බාලයා උතුම් නොවන්නේ යයි කියමි.

එහි අත්‍ථෙසු යනු කටයුතුවල. සංවිධෙති පිළියෙල කරයි.

මෙසේ සිනේරු පර්වත පාදයෙන් ස්වර්ණමය වැලි මතුකරන්නාක් මෙන් ගගන තලයෙහි පූර්ණ චන්ද්‍රයාව මතුකරන්නාක් මෙන් කරුණු දැක්වීය. මෙසේ මහාසත්ත්වයන් ප්‍රඥාවේ බලය පෙන්වා කී කල්හි රජු සේනකගෙන් ඇසීය. කෙසේද සේනකයිනි! හැකිනම් පිළිතුරක් දෙන්න. ඔහු ගබඩාවෙහි තබන ලද ධනයක් මෙන් උගත් දෙය අවසන් කර ප්‍රතිභානයෙන් තොර වූයේ නිහඬ වූයේ සිතිවිලි සිතමින් හුන්නේය. එසේ නමුත් ඔහු වෙනත් කරුණක් ගෙනහැර දක්වන්නේ ද ගාථා දහසකින්වත් මේ ජාතක කථාව නිමාවන්නේ නැත. යමෙක් ඔහු නොවැටහී සිටිය කාලයෙහි ගැඹුරු ජලකඳක් හෙලන්නාක් මෙන් මහා සත්ත්වයන් වහන්සේ තවදුරටත් ප්‍රඥාවම වර්ණනා කරමින් මේ ගාථාව කීය.

ඒකාන්තයෙන් සත්පුරුෂයන් විසින් නුවණම පසස්නා ලද්දේය. සම්පත්ති අන්‍ධබාල මනුෂ්‍යයෝ ඇලුණාහු වෙති. එහෙයින් ශ්‍රීකාන්ත තොමෝ ඔවුන් කැමැති වෙයි. බුද්ධිමතුන්ගේ ඥානය අසමාන වන්නේය. ශ්‍රී තොමෝ කවර කලෙකත් ප්‍රඥා ඇත්තහු ඉක්ම නොයයි.

එහි සතං යනු බුද්ධාදී සත්පුරුෂයන්ට භොගරතා යනු මහරජ! යම්හෙයකින් අඳබාල මිනිස්සු භවභෝග සම්පන්හි ඇලුනාහු ද ඒ නිසා ඔවුන්ගේ ශ්‍රී කාන්තාව නම් වූ යසස පණ්ඩිතයන් විසින් ගරහන ලදී. භිස ජාතකයෙන් වර්ණනා කළ යුතුයි. බුද්ධානං යනු ඤාණ වෘද්ධයන්ට කදාචි කිසියම් කාලයකදී ඤාණවන්තයාව ශ්‍රීදේවිය ඉක්මවා නොයන්නේය දේවයන් වහන්ස!

එය අසා රජු ප්‍රශ්න විසඳීම පිළිබඳව මහාසත්ත්වයන්ට සතුටුව ඝන වර්ෂාවක් වසින්නාක් මෙන් මහාසත්ත්වයන් වහන්සේව ධනයෙන් පූජා කරන්නේ ගාථාව කීය.

නිවැරදි සේ ධර්මය දක්වා වූ මහෞෂධ පණ්ඩිතය! අපි යමක් විචාළමෝ නම් අපට එය කීවහුය. ප්‍රශ්න විසඳීම පිළිබඳව සතුටු වූ මම ගවයන් දහසක් ද හස්තිරාජයකු ද ආජානේය අශ්වයන් යෙදූ මේ රථ දසයද ගම්වර සොළසක්ද තොපට දෙමි.

එහි උසභඤ්චනාගං ඒ ගවයන් දහසම වෘෂභයකු කොට අලංකාර ලෙස සරසන ලද පිටට නැගිය යුතු හස්තිරාජයකු ද දෙමියි සියල්ල දෙවාපීය.

විසිවෙනි නිපාතයේ සිරිමන්ද ප්‍රශ්නය නිමියේ ය.