5. චුන්‍දසුත‍්තවණ‍්ණනා අට‍්ඨකථා

5. චුන්ද සූත්‍ර වර්ණනාව

පුච්ඡාමි මුනිං පහූතපඤ්ඤං යනු චුන්‍ද සූත්‍රයයි. එය දේශනා කිරීමට හේතු වූ කරුණ කුමක්ද? තම අදහස පරිදි, අනුන්ගේ අදහස පරිදි, අදාල තැනට ගැළපෙන පරිදි, විමසීමකට පිළිතුරු ලෙස යන සිවු ආකාරයෙන් වූ (දහම් දෙසුම් අනුව) කෙටියෙන් සඳහන් කළොත්, මෙම සූත්‍රය විමසූ කරුණකට පිළිතුරකි. සවිස්තරව දක්වතොත් මෙසේය. එක් කලක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මල්ල ජනපදයෙහි චාරිකා කරද්දී, බොහෝ පැවිදි පිරිසක් සමග පාවා නුවර වැඩ විසූහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පාවා නුවර චුන්‍ද නම් ලෝකුරු පුතුගේ අඹවනයෙහි වෙසෙති. ‘ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හැඳ පා සිවුරු ගෙන, බික්සඟන සමග චුන්‍ද නම් ලෝකුරු පුතුගේ නිවසට වැඩියහ. පැමිණ පනවන ලද අසුනෙහි වැඩහුන්හ’ යනුවෙන් මෙතැන් පටන් (උදාන) සූත්‍රයෙහි සඳහන් අයුරින්ම විස්තර කළ යුතුය.

මෙසේ බික්සඟන හා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි කල චුන්‍ද ලෝකුරු පුතු උන්වහන්සේලා මනාව වළඳවමින්, එළවළු හොදි ආදිය සඳහා රත්රන් බඳුන් පිළිගැන්වීය. (මේ පිළිබඳ) සිකපද පනවා නොතිබූ බැවින්, ඇතැම් හිමිවරු රන් බඳුන් පිළිගත්හ. ඇතැම් හිමිවරු නොපිළිගත්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ එකම බඳුන ගලින් කරන ලද පාත්‍රයයි. ඒ හැර වෙනත් බඳුනක් බුදුවරු පරිහරණය නොකරති. එහිදී එක් පවිටු මහණෙක්, සොර සිතින් තමන්ට ලබාදුන් දහසක් අගනා රන් බඳුන යතුරු බහාලූ පසුම්බියෙහි තැබුවේය. වළඳා අත සෝදා සිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නමස්කාර කරන චුන්‍ද, බික්සඟන දෙස බලන විට ඒ මහණ දැක, නොදුටුවාක් මෙන්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහිත්, තෙරුන් වහන්සේලා කෙරෙහිත් ඇති ගරුසරු බව නිසාත්, මිසදිටුවන්ට දොස් නොනැගීම පිණිසත් කිසිවක් නොපැවසීය. චුන්‍ද සවස් කාලයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, ‘පැවිදි වූවන් සංවර විය යුතු නොවෙත්ද? නැතහොත් බිඳුනු සංවරය ඇත්තේ මෙබඳු පැවිද්දන් දැ’යි පුච්ඡාමි මුනිං යනුවෙන් විමසීය.

පුච්ඡාමි විමසීම් තුන් ආකාරය. ඒ පිළිබඳව, නොදුටු දෙයක් එළිදරව් කරගැනීම ආදී ලෙසින් නිද්දෙසයෙහි දක්වා ඇති පරිදි වේ. මෙහිදී මුනි යන වචනයට ‘මොන යනු නුවණට කියයි, යහපත් දැකීම ආදිය තියුණු නුවණින් දැකීමෙන් යුතු වූයේ ‘මොන බවට පත්’ - නුවණැති බවට පත් මුනිවරයා මේ, කය පිළිබඳ නුවණින් දැනීම ආදී ලෙස එය තුන් ආකාරය. ‘මේ එහි සඳහන්ව ඇති පරිදි කෙටියෙන් දැක්වීමයි. පුච්ඡාමී අවසර ලබා ගැනීම පිණිස, මුනිං මුනිවරයාණෙනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ඇමතීමයි. පහූත පඤ්ඤං ආදිය තුති වචනයි. අගය කිරීමයි. එහි පහූත පඤ්ඤං - මහත් නුවණැති බවයි. දැනීම කෙළවර කොට ඇති බැවින් බුදුරදුන්ගේ නුවණෙහි පිරිපුන් බව දතයුතුය. ඉති චුන්‍දො කම්මාර පුත්තො මෙය ධනිය සූත්‍රයෙහි කියන ලද පරිදිය. මෙයින් පසු එපමණ කරුණු නොදක්වා, කලින් විස්තර වූ කරුණු අත්හැර සඳහන් නොකළ කරුණු දක්වන්නෙමි.

බුද්ධං තුන් බුදුවරුන් අතුරෙන් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ, ධම්මස්සාමි මගපල දහම උපදවන ලද බැවින්, පුතකුට පියකු මෙන්, සිප්හල් ආදියට ගුරුවරයෙකු මෙන්, දහමට හිමිකරු වූ, දහමට ඉසුරු වූ දහමෙහි රජ වූ දහමෙහි වසඟයෙහි පවත්නා වූ යන තේරුමයි. මෙසේ ද කියන ලදී.

‘බමුණ, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, නොතිබූ මගක් සකස් කරන ලදහ. හඳුනා නොගත් මගක් හඳුන්වා දෙමින්, නොකියූ මගක් පහදා දෙමින්, ඒ මග දන්නා වූ, එහි නුවණැති වූ, එම මගෙහි සමත්කම් දැක්වූ සේක. දැන් උන්වහන්සේගේ සව්වෝද ඒ මග අනුගමනය කරති.’

වීත්තණ්හං කාම, භව, විභව තණ්හා දුරු කරන ලද, දීපදුත්තමං දෙපා ඇත්තවුන් අතුරෙන් උතුම්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙපා ඇතියවුන් අතුරෙන් පමණක් උතුම් නොවේ. යම්තාක් හිඳ නොමැති හෝ හැඟීම් රහිත (බ්‍රහ්මාදීන්) දක්වාම ඒ සියල්ලන්ටම වඩා උතුම්ය. එමෙන්ම සියළුම ලෝකවාසීනට වඩා උසස්ම යැයි දැක්වීමට දෙපා ඇත්තවුන් අතුරෙන් උතුම්ම යැයි කියති. දෙපා ඇත්තවුන් අතර, උසස් වූ සක්විති රජු, පසේ බුදුවරුන් උපදනා බැවින් ඔවුන් අතුරෙන් ද, හැමදෙනාටම වඩා උසස්ම යැයි කියන ලදී. සාරථීනං පවරං හසුරුවයි, හසුරුවන්නා යන තේරුමෙන් සාරථි ය. ඇතුන් හික්මවන්නන් ආදීනට සමාන වදනකි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සියළු කෙලෙසුන් දමනය කරන ලද බැවින්, මිනිසුන් ඇතුන් ආදීන්ද හික්මවීමට හැකියාව ඇති බැවින්, ඔවුන්ටද වඩා උසස් වෙති. එහෙයින් කියන ලදී -

‘මහණෙනි, ඇතුන් හික්මවන, ඇතුන් හසුරුවන්නෙක්, නැගෙනහිර දිසාවට හෝ බටහිර දිසාවට හෝ උතුරු දිසාවට හෝ දකුණු දිසාවට හෝ එවන් එක් දිසාවකට දුවයි ද, මහණෙනි, අසුන් දමනය කරන්නෙක් එම ගවයන් හික්මවන්නෙක්...... දුවයිද, මිනිසුන් දමනය කරන, හික්මවන, තථාගත අරහත් සම්මා සම්බුදුවරයාණන් විසින් (සත්වග හික්මවමින්, හසුරුවමින්) අට දිසාවටම යොමුවෙති. රූපී (ලොවෙහි) රූ දකී. මේ එක් දිසාවකි. දැනීම් විරහිතව, ඒ බව දන්නා සමවතට පැමිණ වාසය කරයි. මේ අටවන දිසාවයි’ යනුවෙන්.

කතී විස්තර සහිතව තේරුම විචාරීමයි. ලොකෙ ජීව ලෝකයෙහි සමණ යනුවෙන් විචාරීමට අදාල වන කරුණ දක්වයි. ඉංඝ - පවසන ලෙස හඟවන නිපාත පදයකි. තදිංඝ එය කියනු මැන. බ්‍රෑහි කියනු මැන, පවසනු මැනවි.

මෙසේ කී කල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, චුන්‍ද ලෝකුරු පුතු විසින්, හිමියනි, කුසලය කුමක්ද? අකුසලය කුමක්ද? ආදී ලෙසින් ගිහි ජීවිතයට අදාල පැනයක් නො අසා, මහණකමට අදාල පැනයක් විචාරනු ද විමසා බලනවිට, ‘ඒ පාපී පැවිද්ද නිසා මෙසේ අසන’ බව දැන, වහරට අනුව මහණකු නොවන අයුරු චතුරො සමණා යැයි වදාළහ. චතුරො යනු ගණනින් දැක්වීමයි. (සිවු ආකාරයැයි කීහ). සමණා මේ වචනයෙන් ඇතැම්විට භාග්‍යවතුන් වහන්සේද, තීර්ථකයන් හඳුන්වනු ලබති. ‘බොහෝ මහණ බමුණන්ගේ ඒ ඒ වත් පුදුම එළවන සුළු යහපත් දේය’ යානා තානි පුථු සමණ බ්‍රාහ්මණනං වතකුතුහලමංගලානි’ යැයි එසේ දැක්වේ. ඇතැම්විට පොදු ජනතාව මෙසේ කියනු ඇත. ‘මහණෙනි, මහණුන් මහණුන් ලෙස ඔබලා ජනයා හඳුන්වයි’ ‘සමණ සමණති වො භික්‍ඛවෙ ජනො සඤ්ජානාති’ ‘මහණෙනි, පළමු මහණ ද මේ සසුනෙහිමය. දෙවන මහණද මේ සාසනයෙහිය.’ ‘ඉධෙව භික්‍ඛවෙ සමණෙ ඉධ දුතියො සමණෙ’ එයින් මගපල ලැබීම පිණිස දහමෙහි හික්මෙන අරුතින් යෙදේ. ඇතැම්විටක කෙලෙසුන් දුරුකරන ලද උතුමන් හැඳින්වීමටද ‘ආසවානං ඛයා සමණො හොති’ යැයි සමණ වචනය සඳහන්ය. තවත් තැනක තමන් වහන්සේ ගැන දැක්වීමටද සමාන වචනයක් ලෙස ‘සමණෙති, භික්‍ඛවෙ තථාගතස්සෙතං අධිවචනං’ යොදති. මෙහි පද තුනකින්, උතුම් සිල්වත් මගපල නොලත් සියල්ලන් ද, සිවුවන පදයෙන් නියම පැවිදි දිවිය නොවූවත්, හිස බූ ගා කහවතක් කරෙහි දැමූ, නමින් පමණක් සමණයෙකැයි වහරට අනුව සැළකෙන බැවින්, චතුරො සමණ යැයි කීහ. න පඤ්චමත්‍ථි මේ දහම් විනයෙහි නමින් පමණක් හඳුන්වන හෝ, මහණකු නොවී හැඳින්වීමක් ලෙස හෝ පස්වැනි මහණ කෙනෙකු නැත.

තෙ තෙ ආවිකරොමි ඒ මහණුන් සිවුදෙනා ගැන ඔබට පැහැදිලි කරමි. සක්‍ඛි පුට්ඨො හමුවී විමසන ලද්දෙ, මග්ගජිනො මගපලයෙන් සියළු කෙලෙස් පරදවන ලදැයි යන තේරුමයි. මග්ග දෙසකො අනුන්ට ඒ මග පෙන්වාදෙන මග්ගෙ ජීවති (සතරමග සතර පලයෙහි) හික්මෙන්නා වූ සත් කොටසම ලොවුතුරා බවට පත්වුවත්, (රහත් පලය ලබන තෙක්) මුළුමනින් ගමන් මග අවසන් නොකරයි. මගපල නොලත් සිල්වත් ජනයා ලෝකයෙහි (සසර) ගමන් මගෙහිම ජීවත් වෙයි. (සසර සැරිසරයි) ඔවුන් ලොවුතුරා මග නිමිතිකොට කටයුතු කරත්ද මගෙහි ජීවත් වෙතියි දතයුතුය. යො ච මග්ගදුසී සිල්වත් නොවූ මිසදිටු තැනැත්තෙකු නොමග පිළිවෙතෙහි හැසිරීම මග අපිරිසිදු කරන්නේ යැයි තේරුමයි.

මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, ‘මේ මග දිනූ තැනැත්තාය, මේ මග පෙන්වාදෙන තැනැත්තාය, මේ මග ජීවත්වන තැනැත්තාය, මේ මග අපිරිසිදු කරන තැනැත්තා යැයි කෙටියෙන් පෙන්වා දුන්විට, එය වටහාගත නොහැකි වූ චුන්‍ද කං මග්ගජිනං යනුවෙන් ඇසීය. එම ගාථාවෙහි මග්ගෙ ජීවති මෙ ඒ මගෙහි ජීවත්වන තැනැත්තා ගැන මට බ්‍රෑහි පුට්ඨො වදාළ මැනවි. ඉතිරි කරුණු පැහැදිලිය.

මීළඟට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමණ හතරදෙනා ගැන ගාථා හතරකින් පෙන්වා දෙමින් යො තිණ්ණකථංකතො යැයි කීහ. එහි තිණ්ණකථංකතො විසල්ලො යන්න උරග සූත්‍රයෙහි සඳහන් වූ පරිදිය. වෙනස් මෙයයි. යම් හෙයකින් මේ ගාථාවෙහි මග්ගජිනො යැයි සමණයෙකු වූ බුදුරදුන් වහන්සේ අදහස් කරන ලද්දේද (බුද්ධ සමණ) ඒ අනුව සියල්ල දන්නා නුවණින් සැක දුරු කිරීමට සුදුසු සියළු කරුණු මනාව දත් බැවින්ද සැකයෙන් වෙන්වී ඇතැයි දතයුතුය. පෙර කියන ලද පරිදි, සැක දුරු කරන ලද මුත්, සෝවාන් පල ලද්දෝ, පසේ බුදුබවට පත්වූවෝ, සකෘදාගාමි බවෙහි හෝ, බුදුබවට අදාලව ලබන ලද නුවණ අනුව ඒ ඒ ආකාරයෙන් සැක දුරු කරති. (බුදු බව ලත් බැවින්) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මුළුමනින්ම සැක දුරුකරන ලදහ. නිබ්බාණභිරතො නිවණෙහි ඇලුණේ, පල සමවත් ලෙසින් හැමකල්හිම, නිවණට නැඹුරු සිත ඇතැයි යන අරුතයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එබඳු වෙති.

‘අග්ගිවෙස්සන, ඒ මම ඒ කතාව අවසානයෙහි, මුලින්ම වූ ඒ සමාධි නිමිත්තෙහි මමම සිත පිහිටුවමි. එක්තැන් කර ගනිමි. රඳවා තබා ගනිමි’යි

අනනුගිද්ධො කිසියම් දෙයක් පිළිබඳව ආසාවෙන්, ගිජුබවෙන් නොඇලෙයි. ලොකස්ස සදෙවකස්ස නෙතා කෙලෙස් දුරුවෙන අයුරින් දහම් දෙසා පාරායණ, මහාසමය ආදී නොයෙක් දේශනාවලදී අපමණ දෙවි මිනිසුන්ට සිවුසස් අවබෝධයට මගපෙන්වා දෙමින් දෙවියන් සහිත ලෝකයා නිවණට යොමු කරවමින්, සසරින් එතර කරනු ලබන බැවින්, එතරට පමුණුවනු ලබන්නේය යන තේරුමයි. තාදී (ඉහත) කියන ලද පරිදි (අට) ලෝදහම්හි වෙනස් නොවන, කම්පා නොවන යන අදහසයි. ඉතිරි කරුණු පැහැදිලිය.

මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මග ජයගෙන යන්නට මහණ වූ බුදුවරයා දක්වා මීළඟට කෙලෙස් නැතිකරන ලද මහණ ගැන කරුණු පහදමින්, පරමං පරමන්ති යැයි වදාළහ. පරමං නම් නිවනය. සියළුම කරුණකින්ම උතුම් යන අදහසයි. පරමන්ති යොධ ඤත්‍වා යම් කෙනෙක් ඒ උතුම් බව දැන මෙම සසුනෙහි විමසුම් නුවණ මෙහෙයා, අක්‍ඛති, විභජති ඉධෙව ධම්මං නිවන තමා විසින් අවබෝධ කරන ලද බැවින්, අනුන්ටද ‘මේ නිවන’ යැයි මගපිළිවෙත විස්තර කොට දක්වයි. ‘මේ සිවු ආකාර වූ සිහිය පිහිටුවා ගන්නා අයුරුය, මේ අරි අටැඟි මගයැ’යි අවබෝධ කරගත හැකි නුවණැත්තන්ට මේ දෙආකාරයටම කෙටියෙන් පෙන්වා දෙයි. නුවණ මෙහෙයවිය හැකි තැනැත්තන්ට වැඩියෙන් කරුණු සවිස්තරව බෙදා දක්වයි. මෙසේ පහදා දෙමින්, කරුණු බෙදා පැහැදිලි කරමින්ද ‘මේ දහම මෙම සසුනෙහි මිස වෙනත් බාහිර සසුනෙක නැතැ’යි සීහනාද දෙමින් පහදයි. අක්‍ඛති විභජති ඉධෙව ධම්මං යැයි එහෙයින් කීහ. තං කංඛච්ඡිදං මුනිං අනෙජං මෙබඳු සිව්සසු දැනවෙන - අවබෝධ වන තම දේශනයෙන් අනුන්ගේ සැක දුරුවීමෙන් සැක පහව යයි. උසස් හික්මීමෙන් යුතු මුනිවරයා ‘එජා’ යැයි කියන ලද තණ්හාව නැති කළ බැවින් ‘අනෙජ’ නම් වේ - දුතියං භික්‍ඛුනමාහු මග්ගදෙසි යැයි

මේ ගාථාවෙන් මෙසේ උතුම් මග පහදා දෙන්නෙක් හා සමාන වේ. ලියකියවිලි කියවන රාජදූතයෙකු මෙන්, තම සසුන පවත්වාගෙන යමින් සසුන බබුළුවයිද, මග්ගදෙසී යැයි රහත් සමණයෙකුද පෙන්වා දී මීළඟට මගපිළිවෙතෙහි හික්මෙන සමණයාද සිල්වත්, මගපල නොලත් සමණයාද සඳහන් කරමින් යො ධම්මපදෙ යන ගාථාව වදාළහ. එහි පද විස්තර පැහැදිළිය. මේ තේරුම් දැක්වීමයි. යො නිවන් දහම දෙන ලද, ධම්මපදෙ අන්ත දෙකම හැර, දේශනා කරන ලද බැවින් හෝ ඒ ඒ පුද්ගල අදහස් අනුව හෝ සිහිය පිහිටුවා ගැනීම ආදී ලෙස, නොයෙක් ආකාරයෙන් දේශනා කරන ලද පරිදි සුදෙසිතෙ, මගෙහි මනාව පිළිපන් බැවින් මග්ගෙ ජීවති වේ. සිල සංවරයෙන් යුතු වූයේ සංයතො, කය ආදී (දොරටු) මනාව පිහිටුවා ගත් (මනාව හික්මවා ගෙන) බැවින් සිහියෙන් යුතුව සතිමා ඉතාම සුළු වරදක් වුව සිදු නොවී නිවරද බැවින්, කොටස් ලෙසින්ද පැමිණ අවබෝධය සඳහා වන කරුණු තිස්හතක්, අනවජ්ජපදානි (යැයි දැක්වෙයි) කෙලෙස් දුරුවන අයුරු නුවණින් දැනගැනීමේ පටන් භාවනාවෙහි ඇසුර ලබන්නේ, එහි යෙදෙන්නේ සෙවමානො එබඳු මහණ භික්‍ඛූනං තතියං මග්ගජීවිං යැයි ආහු කීහ.

මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ ගාථාවෙන් මග්ගජීවිං යනුවෙන් ‘සෙඛ, සීලවන්ත පුථුජ්ජන සමණ ගැන පෙන්වා දී දැන්, හිස බූ ගෑ කහවතක් කරෙහි දැරූ නමට පමණක් හඳුන්වන මහණකු ගැන ඡදනං කත්‍වා යනුවෙන් කීහ. එම ගාථාවේ ඡදනං කත්‍වාන යනු සුදුසු ලෙස පැවිද්දෙකු යැයි හැඟවෙන ආකාරයට, හඳුනාගැනීමට හැකි පරිදි පැවිදි ලකුණු දරා, සුබ්බතා බුදු පසේබුදු සව්වන්ගේ සොඳුරු පිළිවෙත් කියනු ලැබේ. පක්‍ඛන්‍දි ඉදිරියට පනින ඇතුලට පිවිසෙන්නා යන අරුතය. සිල්වත් නොවූ තැනැත්තා තම දුසිල් බව වසාගනු පිණිස, තණකොළ ආදියෙන් අසූචි වසාලන්නා සේ මනා පැවතුම් ඇති බව ආවරණය කොට, ‘මමත් පැවිද්දෙක්මි’යි පැවිදි පිරිස මැදට පිවිසෙයි. ලාභ හෙවත් ලැබුනු දේවල් බෙදා දෙන කල්හී ‘මෙපමණ වස් ඇති පැවිද්දා මෙපමණ ගතයුතුය. මා මෙපමණ වස් ඇතියෙමි’යි ලබාගැනීමට ඉදිරියට පැන එයි. ඡදනං කත්‍වාන සුබ්බතානං පක්‍ඛන්‍දි යැයි එහෙයින් කියන ලදී. කැත් කුල ආදී කුල සතරෙන් ලද පැහැදීමට නුසුදුසු වන පිළිවෙතින් කිලිටි වේ යැයි කුල දූසකො වේ. පගබ්භො අට ආකාර වූ කයෙහි උඩඟු බවින්, සතර ආකාර වූ වචනය නිසා වන උඩඟු බවෙන්, නොයෙක් ලෙසින් වන සිතෙහි උඩඟු බවින් යුතු යැයි තේරුමයි. මේ මෙහිදී කෙටියෙන් සඳහන් කිරීමයි. වැඩි විස්තර මෙත්ත සූත්‍රයෙහිදී කියමු.

තමා කරන දෙය සඟවන ලෙස කටයුතු කරන කපටි බවින් යුතු වූයේ මායාවී, සීලයෙන් හික්මුණු බවක් නැති, සංවරය නොමැති බැවින් අසංයතො වේ. හරයක් නැති කතාබහ පලාපො, ඇතුලත සහල් ඇටය නැති වුවත්, දහයියා පොත්ත නිසා වී ඇටය මෙන් දක්නා සේ, ඇතැම් කෙනෙක් ඇතුලතින් සීලාදී හරවත් ගුණදහම් නැතිවද, බාහිරව, හික්මුණු සිල්වතුන් සේ කය වසා පොරවා සමණ වෙස් ගෙන පෙන්වයි. ඒ මහණ හරයක් නොමැති බැවින් පලාපො යැයි කියනු ලැබේ. ආනාපාන සූත්‍රයෙහිදී ‘මහණෙනි, පලාප බවින් තොරය. මහණෙනි, පලාප බවින් තොර වූ මේ පිරිස පිරිසිදුය. හරවත් බවෙහි පිහිටියේ යැයි ‘අපලාපායං භික්‍ඛවෙ පරිසා, නිප්පලාපායං භික්‍ඛවෙ, පරිසා සුද්ධා සාරෙ පතිට්ඨිතා’ වදාළහ. මෙසේ මගපල නොලද යහපත් තැනැත්තාද පලාප යැයි කියන ලදී. කපිල සූත්‍රයෙහිදී ‘නියම අයුරින් මහණකු නොවී මහණකැයි සිතන බොල් අදහස පලවා හරිවු ‘තතො පලාපෙ වාහෙථ, අස්සමණෙ සමණමානිනො’ - මෙසේ (මහණදමින්) පැරදුන තැනැත්තාටද පලාපො යැයි කියා ඇත. පතිරූපෙන චරං ස මග්ගදුසී ඒ යහපත් හික්මුණු බව සෙවනක් කොට හැසිරෙන තැනැත්තෙකු වෙත්ද, ‘මොහු කැලයෙහි වාසය කරන්නෙකි, ගස්මුල්හි වසන්නෙකි, කසළ ගොඩවලින් සොයාගත් රෙදිවලින් සකස් කරගත් සිවුරු දරන්නෙකි. පිණ්ඩපාතයෙන් යැපෙන්නෙකි. අල්ප දිවිපෙවතක් ගතකරන, ලද දෙයින් සෑහීමට පත්වන්නෙකි යැයි ජනතාව දනී. මෙසේ මහණකමට සුදුසු පිළිවෙත පිටතට පෙනෙන පරිදි යහපත් හැසිරීම ඇතත්, නිසි ලෙස එසේ නොහැසිරෙන ඒ තැනැත්තා තමාගේ ලොවුතුරු මගටද, අනුන්ගේ යහපත් මගටද කෙලෙසන බැවින් මග කිලුටට පත් කරන්නේ යැ’යි දතයුතුය.

මෙසේ මේ ගාථාවෙන් මග කිලිටි කරන්නේ යැයි දුසිල් යැයි හඳුන්වනු ලබන මහණකු දක්වා, දැන් ඒ මහණුන් එකිනෙකට නොගැලපෙන බව සඳහන් කරමින්, එතෙ ච පටිවිජ්ඣි යැයි කීහ. එහි අරුත මෙසේය. එතෙ සතරාකාර වූ මහණුන් ගැන ඉහත කියන ලද කරුණු අනුව පටිවිජ්ඣි දැනගත්තේය, වටහා ගත්තේය. යො ගහට්ඨො කැත් කුල හෝ බමුණකු හෝ වෙනත් කිසියම් කුලයකට අයත් තැනැත්තෙක්, මේ මහණුන් සතරදෙනාගේ ගති ලකුණු ඇසූ පමණින්ම සුතවා එම ලකුණුම බුද්ධාදී උතුමන්ගෙන් අසන ලද, බැවින්, අරියසාවකො ඒ සමණුන්ම මේ මේ ලකුණුවලින් හඳුනාගැනීමෙන් සපඤ්ඤො මේ පසුව කියන ලද මග කිලිටි කරන්නා, අනික් සමණයන්ද සබ්බෙ නෙතා දිසාති ඤත්‍වා ඉති දිස්වා මෙසේ පව් කරන්නා වූද එම පවිටු මහණ දැක, එයින් අදහස් කරන්නේ මෙම කරුණය. ඇසූ පිරූ තැන් ඇති තෙරුවන් සරණ ගිය යම් නුවණැති ගිහියෙක් ඒ අයුරින් මුළුමනින්ම දැනගනී. තසස ඒ නුවණින්, සියල්ලන්ම එසේ නොවී වාසය කරති’යි දැන, න හාපෙති සද්ධා මෙසේ පව්කම් කරන පවිටු මහණකු දැක සැදැහැ බව (සිතින්) ඉවත් නොකරයි. නොනසයි.

මෙසේ මේ ගාථාවෙන් ඒ ඒ වෙනස් බව දක්වා, එසේ දුටුවද, මෙබඳු නොවේ යැයි දන්නා වූ උතුම් - අරිය සාවකයා අගයමින් කථං හි දුට්ඨෙන යැයි කීහ. එහි අරුත් සබඳතාව නම්, මෙසේ ඇසූ පිරූ තැන් ඇති කරුණු දන්නා අරියසාවකයාට, එබඳු එක් පවිටු දෙයක් කරන්නකු දැකද, සියල්ලන්ම එසේ නොවන බව දැනගනී. ඊට හේතු කවරේද? කථං හි දුට්ඨෙන අසම්පදුට්ඨං සුද්ධං අසුද්ධෙන සමං කරෙය්‍ය එහි අදහස නම් දහම් අසා පුරුදු, තෙරුවන් සරණ ගිය නුවණැති සාවකයෙක්, දුසිල් වූ, කිලිටි පිළිවෙතින් යුතු, අපිරිසිදු කය වචන හැසිරීමෙන් යුතු යැයි හඳුන්වනු ලබන මහණකු සහ අනෙක් පිරිසිදු මහණුන් සමග කෙසේනම් සමාන කෙරෙත්ද? සමං කරෙය්‍ය සූත්‍ර දේශනය අවසානයෙහි චුන්‍ද උපාසක මග හෝ පලයක් හෝ ලද බව නො කියැවේ. ඔහුගේ සැක දුරුවීම පමණක් ඉටුවීය.

චුන්‍ද සූත්‍ර විස්තරය නිමි.