6. පරාභවසුත‍්තවණ‍්ණනා අට‍්ඨකථා

6. පරාභව සූත්‍ර වර්ණනාව

එවං මෙ සුතං යනු පරාභව සූත්‍රයයි. එය දේශනා කිරීමට හේතු වූ කරුණ කුමක්ද? ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මංගල සූත්‍රයෙන් මිනිසුන්ගේ දියුණුවද සැප ලබන මගද ලෙස එක් කොටසක් පමණක් පවසන ලදී. පිරිහෙන කරුණු පෙන්වා දී නැත. මිනිසුන් පිරිහී, විපතට පත්ව වැනසෙන හේතු විමසන්නෙමු නම් මැනවැ’යි මංගල සූත්‍රය ඇසූ දෙවියන්ට සිතුණි. ඉක්බිති, මංගල සූත්‍රය දේශනා කරන ලද දිනට පසුදින දස දහසක් සක්වළ දෙවියෝ පිරිහීමට හේතු අසනු කැමතිව, මෙම එකම සක්වළෙහි රැස්ව, එක හිසකේ අගක තරම් තැනක දහසක්, විස්සක් තිහක්, හතළිහක්, පනහක්, හැටක්, හැත්තෑවක්, අසූවක් සියුම් රූ මවාගෙන, සියළු දෙව් බඹ මිනිසුන්ගේ සිරියාවද තේජසද වඩාත් මැඩලමින්, පිරිහීමට හේතු අසනු පිණිස, පනවන ලද උතුම් අසුනෙහි වැඩසිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිවරා සිටියහ. එහිදී සක්දෙවිඳුගෙන් අණ ලද එක්තරා දෙව්පුතෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් පිරිහීමේ කරුණු විචාළේය. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඇසූ දෙයට පිළිතුරු ලෙසින් මෙම සූත්‍රය දේශනා කළහ.

එහි එවං මෙ සුතං යයි ගරුකටයුතු ආනන්ද හිමි විසින් කියන ලදී. පරාභවන්තං පුරිසං යනුවෙන් කරුණු ඇතුළත් එක් ගාථාවක් කියන ලද්දේ දෙව් පුතු විසිනි. සුවිජානො භවං හොති ආදී ලෙස එක් ගාථාවක් අතර ඇති ගාථා මෙන්ම අවසාන ගාථාවද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරන ලදී. ඒ සියල්ල එක්කොට පරාභව සූත්‍රය යැයි කියනු ලැබේ. එවං මෙ සුතං ආදී තන්හි කිවයුතු සියළු කරුණු මංගල සූත්‍ර විස්තරයෙහිදී කියමු.

පරාභවන්තං පුරිසං යන්නෙහි පරාභවන්තං පිරිහීමට විනාශයට තේරුමයි. පුරිසං කිසියම් පුද්ගලයෙකු පිළිබඳ දැනගැනීමට, මයං පුච්ඡාම ගොතමං අනෙක් දෙවියන් සමග තමන් දක්වමින් අවසර ලබාගැනීමට ඒ දෙව්පුතු ‘ගොතම’ යන පරම්පරා නමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අමතයි. භගවන්තං පුට්ඨුමාගම්ම’ අපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් විමසන්නෙමු’යි ඒ ඒ සක්වළින් පැමිණියෙමු යන තේරුමයි. එයින් (උන්වහන්සේට ඇති) ඇල්ම ආදරය දැක්වෙයි. කිං පරාභවතො මුඛං එසේ පැමිණි අපට මිනිසාගේ පිරිහීමට හේතු මොනවාද? පිරිහීමට පිවිසෙන දොරටු මොනවාද? පිරිහීමේ මුල කුමක්ද? ඒ කරුණු මොනවාද? ඒ ආකාරයෙන් අපි මිනිසා පිරිහෙන අයුරු දැනගන්නෙමු යන තේරුමයි. පරාභවන්තං පුරිසං එසේ කියන ලද පිරිහීමට පත්වන මිනිසාට ඊට මුල්වන කරුණු විමසයි. පිරිහෙන කරුණු දැනගත් විට, ඒ කරුණු සමානකොට, පිරිහෙන කිසියම් මිනිසකු ගැන වටහා ගැනීමට හැකිවෙයි.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එම කරුණු පහදා දීමේ පහසුව සළකා ඊට වෙනස්වන කරුණුවලට පුද්ගලයකු යොමුවන අයුරු සුවිජානො භවං යන ගාථාවෙන් (මුලදී) පැවසූහ. එහි තේරුම මෙසේය. භවං (ගුණ දහම් වැඩෙන, නොපිරිහෙන මිනිසා, සුවිජානො හොති පහසුවෙන්, නිසැකවම මනාව දැනගැනීමට හැකිවේ. යම් කෙනෙක් පිරිහීමට පත්වේද, පරාභවො ඔහු පිරිහෙයි. වැනසෙයි. ඔබලා මිනිසා පිරිහීමට පිවිසෙන දොරටු මගෙන් විමසුවෙහු නම්, එය ද සුවිජානො ඒ කෙසේ ද? ඒ තැනැත්තා ධම්මකාමො භවං හොති (නොපිරිහෙන තැනැත්තා) දසකුසල දහමෙහි යෙදීමට කැමති වෙයි. සතුටු වෙයි. අසයි. පිළිපදියි. ඔහු ඒ පිළිවෙත දැක, දැනගත යුතු දේ මැනවින් දැනගත්තේය. අනෙක් තැනැත්තා ධම්මදෙස්සී පරාභවො ඒ යහපත් දහමට රුචි නොකරයි. කැමති නොවෙයි. බලාපොරොත්තු නොවෙයි නො අසයි. පිළිනොපදී. ඒ දුසිරිත් පිළිවෙත දැකීමටත්, ඇසීමටත් (ලැබෙන අතර) පහසුවෙන් දැනගත යුතු බැවින් සුවිජානො නම් වෙයි. මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ (දියුණුවට) සතුරු වන කරුණු දක්වමින්ද, දහමට කැමති සැටිද වැටහෙන අයුරු පෙන්වා දුන් බව දතයුතුය.

ඉක්බිති ඒ දේවතාවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ දෙයට සතුටුව ඉතිහෙතං යන ගාථාව කීය. එහි තේරුම මෙසේය. ඉති හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරන ලද පරිදි, එසේම එතං විජානාම පිළිගනිමු, දරාගනිමු. පඨමො සො පරාභවො ඒ යහපත් දහමෙහි දොස් දැකීම, රුචි නොවීම පළමු පිරිහීමේ ලකුණයි. අප පිරිහීමට පිවිසෙන දොරටු දැනගැනීමට පැමිණියෙමු ද, ඒවා අතරින් මෙය එක් පිරිහීමේ හේතුවකැයි කියන ලද පරිදිය. එහි කරුණු තවත් විස්තර කළොත්, එය පිරිහීමට හේතුවේ යනුවෙන් පරාභවො කුමකින් පිරිහෙත්ද, ඒ පිරිහීමට හේතුවන කරුණකි. ඒ එකම වචනය වුවත් (පරාභව) ඊට නොයෙක් වෙනස් කරුණු ඇත. එහෙත් පරාභවො යන වචනය හෝ පරාභවතො මුඛං යන්නෙහි වෙනසක් නැත. මෙසේ පිරිහීමට හේතුවන එක් කරුණක් දනිමුයැයි බොහෝ සතුටුව, තවදුරටත් දැනගනු කැමතිව, දුතියං භගවා බ්‍රෑහි, කිං පරාභවතො මුඛං යැයි කීය. මෙයින් පසු තතියං චතුත්‍ථං ආදී වචනවලදී මේ අයුරින්ම අරුතද, වියරණයද (වාර ගණන තුන්වන, සතරවන ආදී සේ) දතයුතුය.

යම් ලෙසකින් (පොදුවේ) මිනිසුන් ඒ ඒ පිරිහෙන කරුණුවලින් යුතු වෙත් ද, ඉන් එක් අයෙකු පිරිහීමට හේතු වන සියළුම කරුණු අනුගමනය නොකරනු ඇත. එමෙන්ම සියළුම දෙනා පිරිහෙන එකම කරුණින්ද යුතු නොවේ. එහෙයින් මිනිසුන් පිරිහීමට පත්වන ඒ ඒ කරුණු දැක්වීමට අසන්තස්ස පියා හොන්ති ආදී ලෙසින් පුද්ගලයාට තීරණය කළ හැකි පරිදි නොයෙක් අයුරින් පිරිහෙන කරුණු වදාළ බව දතයුතුය.

මෙය එහි කෙටියෙන් සඳහන් කිරීමයි. අසන්තො නම් සාමයික ගුරුවරුන් ලෙස සිටි (පූරණ කස්සප ආදී) හයදෙනා එමෙන්ම, අසංවර වූ කය, වචන, සිත මෙහෙයවන කටයුතු කරන වෙනත් පිරිස්ය. ඔවුහු අසන්තො අස්ස පියා හොන්ති සුනක්ඛත්ත ආදීන් හා අචේලක කෝරක්ඛත්තිය ආදීන් මෙන්, සන්තො නම්, බුදුවරුන්, පසේ බුදුවරුන් හා (අරිය) සාවකවරුන්, කය, වචන, සිත සංවරව කටයුතු කරන වෙනත් පිරිස්, සන්තෙ න කුරුතෙ පියං ඒ බුද්ධාදී යහපත් උතුමන්ට තමන්ගේ කැමැත්තක්, මනාපයක් නොපෙන්වයි, හික්මවීම් ලෙසින් මෙහිදී වචන වෙනසක් කරන ලදැයි දතයුතුය. නැතහොත් සන්තෙ න තුරුතෙ එබඳු යහපත් තැනැත්තන් ඇසුරු නොකරයි යන තේරුමයි. යම්සේ රජෙකු ඇසුරු කිරිමෙන් (රජුගේ) අදාල කටයුතු පිළියෙල කිරීමේදී අරුත් දැක්වීමට පකුරුතෙ යැයි යෙදුම ගැන බස්වහර ගැන වියත්හු කථාකරති. පියං කැමතිවෙමින්, සතුටුවෙමින්, තුටුවෙමින් යැයි තේරුමයි. අයහපත් දහම නම් සැටදෙකක් වූ මිසදිටු අදහස් හෝ දස අකුසල්ය. අසතං ධම්මං රොචෙති එබඳු දේ කැමති වෙයි. බලාපොරොත්තු වෙයි. අයහපත් පුද්ගලයන්ට කැමතිවීම, යහපත් පුද්ගලයන්ට කැමති නොවීම, අයහපත් පුද්ගලයන්ගේ අයහපත් කටයුතුවලට කැමතිවීම යැයි, මේ ගාථාවෙහි තුන්ආකාර වූ පිරිහෙන කරුණු කියන ලදී. මේ කරුණුවලින් යුතු තැනැත්තා පිරිහෙයි, පිරිහීමට පත්කරනු ලබයි. මේ ජීවිතයෙහිදී හෝ පරලොව ජීවිතය හෝ දියුණුවකට නොපැමිණෙයි. එහෙයින් පිරිහීමේ පිවිසුම් දොරටුව යැයි කියනු ලැබේ. මෙහි විස්තර, ‘අසෙවනා ච බාලානං......... යන ගාථාවෙහිලා කියමු.

නිද්දාසීලී නම්, යම් තැනැත්තකු යමින් ද, හිඳින විටදී ද, සිටගෙනද, ඇඳෙහි ද නිදාගනු ලබන්නේමය. සභාසීලි නම්, පිරිසක් හා එක්ව, දොඩමළු වීමෙහි යෙදීමයි. අනුට්ඨාතා, උත්සාහයෙහි බලවත් බවක් නැතිව, උත්සාහයෙන් කටයුතු නොකරන බවයි. කිසියම් විටකදී වෙනත් කෙනෙකුන් විසින් දොස් නගනු ලැබූ කල්හි ගිහියෙක් නම්, ගිහි ජීවිතයට අදාල කටයුතුවලදී ද, පැවිද්දෙක් නම්, පැවිදි බවට අදාල කටයුතුවලදීද උනන්දු නොවෙති. අලසො යනු සහජයෙන්ම කම්මැලිව, තදින්ම කම්මැලි බවෙහිම ඇලී, කුසීතවම, සිටිතැනම සිටියේ වෙයි. හිඳිනා තැන හිඳින්නේමය. තම උත්සාහයෙන් වෙනත් ඉරියව්වකට හෝ නොයයි. පෙර, කැලයෙහි ගිනි හටගත් විට, එතැනින් ඉවත්ව පලා නොයන කම්මැලියා මෙහිලා නිදසුන්ය. මෙය කලකිරීමෙන් ඇතිවන දෙයකි. ඒ අනුව, ලාමක වීමද ඒ තැනැත්තා කම්මැලියෙක්ම වේ යැයි දතයුතුය. රියට කොඩිය මෙන්ද ගින්නට දුම මෙන්ද තරහ බව (පැහැදිලිව) හඳුනාගත හැකිවීම කොධපඤ්ඤාණො නම් වෙයි. නිති තරහව චරිතයෙහි අංගයක් කොටගත් ඉක්මණින් කෝපවන (එයින් පෑරෙන) තුවාලයක් වන් සිත් ඇති තැනැත්තා මෙබඳුය. මෙම ගාථාවෙහි නිදනසුළු බව, දොඩමළු වීමේ ඇළුණු බව, උත්සාහ නොවීම, කුසීත බව හා කෝපය යන කරුණු පහ පිරිහෙන පිවිසුම් දොරටු ලෙස කියන ලදී. මේ කරුණුවලින් යුතු ගිහියෙක් නම්, ගිහි ජීවිතයට අදාල කටයුතුද, පැවිද්දෙක් නම්, පැවිදි දිවියෙහිද දියුණුවක් නොලබන්නේය. හුදෙක්ම පිරිහීමට පත්වෙයි. පිරිහේමය. එහෙයින් පරාභවතො මුඛං යැයි කියනු ලැබේ.

මාතා යනු බිහිකරන තැනැත්තිය යැයි දතයුතුය. පිතා යනු බිහිකරන තැනැත්තාය. ඡිණ්ණකං සිරුරෙහි බර ලිහිල්වීම හෙවත් වයස්ගත වීමය. ගතයොබ්බනං යොවුන් බව ඉක්මවා අවුරුදු අසූවක් හෝ අනූවක්ව තම කටයුතු කරගැනීමට නොහැකි බව. පහු සන්තො (තමන්ට) යම් දෙයක් කරගැනීමට හැකියාව ඇති, ඉසුරුමත්, සැපසේ ජීවත්වන, න භරති - ආහාරපාන ලබා දී රැකබලා නොගනී. මේ ගාථාවෙන් මව්පියන්ට, ඇඳුම් පැලඳුම්, ආහාර, බෙහෙත් ආදිය නොදී, උවටැන් නොකිරීම, එක් පිරිහෙන පිවිසුම් දොරටුවක් ලෙස වදාරන ලදී.

‘තාය නං පාරිචරියාය මාතාපිතුසු පණ්ඩිතා ඉධ චෙව නං පසංසන්ති පෙච්ච සග්ගෙච මොදති’

යනුවෙන් මව්පියන්ට ගරු සත්කාරයෙහි, උවටැන් කිරීමෙහි ඵලවිපාක කියන ලදී. ‘එසේ හුදෙක්ම මවුපියන්ට සත්කාර නොකොට වෙන කවරකුට කරන්නේදැ’යි අපහාසයට ද දොස් නැගීමට ද දුගතියට ද පත්ව, පිරිහෙයි. යහපත් පලවිපාක නොපැමිණෙයි. එහෙයින් පරාභවතො මුඛං යැයි කියනු ලැබේ.

පව් බැහැර කරන ලද බැවින් බ්‍රාහ්මණ පව් සංසිඳවන බැවින් සමණං, බමුණු කුලයෙන් පැවත ඒමද බ්‍රාහ්මණං පැවිදි බවට පත්වූවන් සමණං, එමෙන්ම අඤ්ඤං වාපි යම්කිසි ඉල්ලනු ලබන දෙයක්, මුසාවාදෙන වඤ්චෙති ‘කියනු මැනව, හිමියනි’, යැයි සිවුපසය පවරා දී, එසේ ඉල්ලා ගැනීමෙන් හෝ දැනගෙන, පසුව අඩුවෙන් දී ඔහුට ඇතිකරන ලද ඒ බලාපොරොත්තුව - ආසාව - ඉටු නොවන පරිදි මුළාකොට රවටා බොරු කියයි. මේ ගාථාවෙන් මහණ බමුණන් ආදීන් බොරුවෙන් රැවටීම එක් පිරිහෙන පිවිසුම් දොරටුවක් සේ කියන ලදී. මේ ආකාර වූ තැනැත්තා මෙම ජීවිතයෙහි අපහාසයටත්, මරණින් පසු දුගතියටත්, සැප ඇති තැනක උපත ලදොත්, අදහස් වූ පරිදිම විපතටද පැමිණේ. එසේ හෙයින් කියන ලදී -

‘සිල් වරදවා ගත් දුසිල්වතා ගැන නරක, අයහපත් රාවයක් පැතිරේ’ යැයි

එසේම,

‘මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුතු තැනැත්තා, ගෙනෙන ලද බර බිම තබනනා සේ, (මරණින් මතු) නිරයට යයි. ඒ කරුණු සතර කවරේද? බොරු කීම....’ ආදී ලෙසින් වදාරා ඇත.

එසේම,

සාරිපුත්තය, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් කෙනෙක් පැවිද්දකු හෝ බමුණකු වෙත එළඹ, ‘කියන්න, හිමියනි, යැයි සිවුපසය දෙන බව කියා, ඒ පවරන ලද යම් දෙයක් නොදෙයි ද, ඔහු මියගොස් මේ මිනිස් බවයම ලබයිද, යම් පමණකට වෙළඳ කටයුතු ආදියෙහි යෙදෙයිද, එයම ඔහුගේ අත්පාදිය කැපීමේ (විපතට) පත්වෙයි. සාරිපුත්තය, යමෙක් යම් දෙයකින් මහණ බමුණන් පවරා (දෙන බව දන්වා) එය අදහස් කළ පරිදි නොදෙයිද, ඔහු මියගොස් මිනිසත් බව ලබයිද, යම් දෙයක් වෙළඳ කටයුතුවල යොදවයිද, එය අදහස් කළ පරිදි සිදුනොවේ’ යැයි (වදාළහ.)

මෙසේ නින්දා අපහාසයට පැමිණෙමින් පිරිහීමට පත්වේමය. එහෙයින් පරාභවතො මුඛං යැයි කියන ලදී.

පහූත විත්තො බොහෝ රන් රිදී මුතු මැණික් ඇති, සහිරඤ්ඤො කහවණු සහිත, සභොජනා නොයෙක් පිසන ලද හොදි, එළවළු ආදී රසමසවුළු සමග බොජුනින්, එකො භුඤ්ජති සාදුනී රසවත් හොඳ ආහාර තම පුතුන්ට ද නොදී සැඟව හිඳ අනුභව කරයි. තනිවම රසවත් ආහාර අනුභව කරයි. මේ ගාථාවෙන්, ආහාරයෙහි ගිජුබවත්, ආහාරයෙහි මසුරු බවත් එක් පිරිහීමේ පිවිසුම් දොරටුවක් සේ කියන ලදී. මෙබඳු තැනැත්තා නින්දාව දුරු කරන්නට මෙන් සැප නොලබා දුකට පත්වෙමින් පිරිහේමය. එහෙයින් පරාභවතො මුඛං යැයි කියන ලදී. කියා ඇති පරිද්දෙන්, සියළු කරුණු සූත්‍රය අනුසාරයෙන් යොදාගත යුතුය. බොහෝ විස්තර සඳහන් කොට (අටුවාව විසාල වේයයි) බියෙන්, මෙතැන් සිට, මෙතෙක් අනුගමනය කළ පිළිවෙල නොදක්වා තේරුම පමණක්ම කියමු.

ජාතිත්‍ථද්ධො නම් යමෙකු ‘මම උපතින් උසස්වෙමි’යි උඩඟු බවක් උපදවාගෙන, එයින් ඔද වැඩිව, සුළං පිරුණ මයිනහමක් මෙන් පිම්බී. කිසිම කෙනෙකුට හිස නොනමයි. ධනගොත්තත්‍ථද්ධෙසු මේ ගැනද එසේ සඳහන් වූ අයුරු සළකා ගතයුතුයි. සඤ්ඤාතිං අති මඤ්ඤෙ සැකිකුල විඩූඩභ මෙන් තම නෑදෑයින් ද උපතින් පහත්කොට සිතයි. ‘මේ තැනැත්තා බැගෑපත් වන දිළින්ඳෙකි, දුප්පතෙකි’ යැයි පොහොසත්කම අනුව, තමාට වඩා පහත්කොට සිතයි, ‘ඒ නෑදැයින් තම පිරිහීම කැමති වෙති’යි කතාබහක්වත් නොකරයි, මෙම ගාථාවෙන් කරුණු සතරක් වුවත්, (මානය) එකම අරමුණ සේ සළකා පිරිහීමේ එක් කරුණක් ලෙස පෙන්වයි.

ඉත්‍ථි ධුත්තො ගැහැණුන් කෙරෙහි ඇලුනේ, තමා සතුව ඇති සියළු දෙයම වෙනත් ගැහැණියක වසඟයට ගනී. සබඳතා ඇතිකර ගනී. එමෙන්ම තමාට අයත් සියල්ල උකසට තබා හෝ රහමෙර පානයෙහි (මත්කුඩු, මත්පෙති වැනි දෑ) ලොල්වූයේ සුරාධුත්තො වේ. ඇඳිවත හෝ උකසට තබා දූකෙළියෙහි, සූදු ආදියෙහි යෙදුනේ අක්‍ඛධුත්තො වේ. මේ කරුණු තුනෙන් කිසියම් (වාසිදායක) දෙයක් ලැබුවේද, එය වැනසීමට, විපතට පත්වීම ලද්ධං ලද්ධං විනාසෙති යැයි දතයුතුය. මෙසේ කටයුතු කරන තැනැත්තා පිරිහේමය. මේ ගාථාවෙන් ඒ පිළිබඳව පිරිහීමේ පිවිසුම් දොරටු තුනක් කියන ලදී.

සෙහි දාරෙහි තමන්ගේ බිරිඳගෙන්, යමෙකු තම බිරියගෙන් අසන්තුට්ඨො සතුටු නොවී, සෑහීමකට පත් නොවී වෙසියාසු පදිස්සති එසේම පරදාරෙසු ඔහු යම් ගණිකාවනට ධනය දීමෙන් ද අනුන්ගේ බිරියන් ඇසුරෙන්ද රජුගෙන් දඬුවම් ලැබීම ආදියෙන් (නීතිය මගින් වැරැදිවලට දඬුවම් ලැබීමෙන්) පිරිහේමය. ඒ අනුව මේ ගාථාවෙන් පිරිහීමේ පිවිසුම් දොරටු දෙකක් කියන ලදී.

අතීතයොබ්බනො යොවුන් බව ඉක්මවූ අවුරුදු අසූවක් හෝ අනූවක් වූ ආනෙති ගෙන එයි. තිම්බරුත්‍ථනිං තිඹිරිඵල වන් පියයුරු ඇති යොවුන් දැරියක් තස්සා ඉස්සා න සුපති ඒ නව යොවුන් දැරිය එබඳු මහල්ලෙකු සමග ආලවන්ත බවක් හෝ ලිංගික ඇසුරද කැමති නොවන්නීය. වෙනත් තරුණයන් විසින් ඈ නොපැතිය යුතුයැයි, ඉරිසියාවෙන් ඇය රැකගැනීමට අවදියෙන් සිටී. ඔහු කාමුක රාගී බවින්ද, ඉරිසියාවෙන්ද දැවෙමින් (ආදායමක් ගෙන දෙන) බාහිර කටයුත්තක හෝ නොයෙදෙමින් පිරිහේමය. මෙසේ ඔහු ඉරිසියාවෙන් නිදිවැරීම එක් පිරිහීමේ පිවිසුම් දොරටුවක් ලෙස කියන ලදී.

සොණ්ඩිං යනු මාළු-මස්, මත්වන දේවලට ඇලී. ගිජුවීමයි. විකිරණිං ඒ සඳහා ධනය පස් මෙන් විසිරුවා නැතිකරන සුළු, පුරිසං වා පි තාදිසං එබඳු තැනැත්තෙකු, ඉස්සරියස්මිං ඨාපෙති (අධිපති බව තහවුරු කරන අදාල) සංකේත, සලකුණු (සීල් තැබීමේ උපකරණ යතුරු ආදී) මුද්දක් වැනි දේ භාර දී ගෙදරක හෝ ආදායම් ලබන කටයුත්තක හෝ වෙළහෙළඳාම් ව්‍යාපාර ආදියෙහි මුලින් සඳහන් නාස්තිකාර ගති ඇති අයෙකු මුල්තැන තබයිද, ඔහු ඒ වරදින් ධනය නැතිකර ගැනීමෙන් පිරිහේමය. ඒ අනුව එබඳු වූවකු ඉසුරු තන්හි, අධිපති බවට පත්කිරීම පිරිහීමේ, එක් දොරටුවක් ලෙස කියන ලදී.

අප්පභොගො රැස් කරගන්නා ලද සම්පත් යොදවා නැවත ආදායමක් ලබා නොගැනීමයි. මහා තණ්හො දැඩිව සම්පත් ලබාගැනීමේ ආසාවෙන් යුතු ලද යම් දෙයකින් සෑහීමට පත්නොවී, ඛත්තියෙ ජායතෙ කුලෙ කැත් කුලයෙහි (රජ කුලයෙහි) ඉපිද සොච රජ්ජං පත්‍ථයති ඔහු ඒ සා බලවත් තණ්හාවෙන් යුතුව වැරදි ආකාරයෙන්, වැරදි වැඩ පිළිවෙලින් තම උරුම වූ දේ හෝ, නොලැබෙන අනුන්ට අයත් රජකම බලාපොරොත්තු වෙයි. ඔහු මෙසේ පතමින්, යම් ආකාරයෙන් තමාට අයිති ඉතා අඩු සම්පත් යුද භටයන් ආදීනට දී රජබවට පත් නොවීමෙන් පිරිහේමය. මෙම ගාථාවෙන් එබඳු කෙනෙකු රජකම පැතීම එක් පිරිහීමට පිවිසුම් දොරටුවක් ලෙස කියන ලදී.

මෙයින් පසුවද, ඒ දේවතාවා ‘දහතුන්වන පිරිහීමට හේතුවන කරුණ, භාග්‍යවතුන් වහන්ස වදාළ මැනව, සියදහස් වන කරුණ වදාළ මැනව’යි විචාරන්නේ නම්, එපමණම කරුණු පහදා දෙන්නේය. ඒ දේවතාවා ‘මේ කරුණු ඇසීමෙන් (තවදුරටත්) කිනම් පලයක්ද? මෙහි එකක්වත් දියුණුවට අදාළ බවක් නැතැ’යි ඒ පිරිහීමේ පිවිසුම් දොරටු ගැන ඇසීම (මින් ඉදිරියට) පලක් නැතැයි මෙපමණ කරුණු අසා පසුතැවිලිව නිහඬව හුන්නේය. එහෙයින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ දේවතාවාගේ අදහස දැන, දෙසුම නිමා කෙරෙමින් එතෙ පරාභවෙ ලොකෙ යන මේ ගාථාව වදාළහ.

එම ගාථාවෙහි පණ්ඩිතො මනා විමසුම් බවින් කටයුතු කරන තැනැත්තකු සමවෙක්‍ඛියා නුවණැසින් පිරික්සා, අරියො මගද, පලයද (හෙවත් නිවනද) නොලදත්, මෙම පිරිහීමේ පිවිසුම් දොරටු යැයි කියන ලද දෙයින් වැළකෙත් නම් විපත් නොපවතී යනුවෙන් ‘අනයෙන ඉරීයති අරියො’ වෙයි. ඒ දැකීමෙන්ද, නුවණින් ද පිරිහීම දැක ඒවායෙහි නොයෙදීමෙන් දස්සන සම්පන්නො, සලොකං භජතෙ සිවං ඔහු සැනසිලිදායී, රැකවරණ බඳු, උවදුරු නැති දෙව්ලොව ඇසුරු කරයි. ඇලෙයි, පැමිණේ යැයි කියන ලදී. දෙසුම අවසන්හි, පිරිහීමේ පිවිසුම් අසා සංවේගයට පත්ව, නුවණින් මෙනෙහි කොට සෝවාන්, සකදාගාමී, අනාගාමි ඵලයට පත් දේවතාවෝ මෙතෙකැයි පමණ කළ නොහැකි වූහ. එසේ හෙයින් කියන ලදී.

‘මහාසමය සුත්තෙ ච අථො මංගල සුත්තකෙ සමචිත්තෙ රාහුලොවාදෙ ධම්මචක්කෙ පරාභවෙ

දෙවතාසමිතී තත්‍ථ අප්පමෙය්‍යා අනප්පිකා ධම්මාභිසමයො චෙත්‍ථ ගුණනාතො අසංඛියො’

පරාභව සූත්‍ර විස්තරය නිමි.