4. සුන්‍දරිකභාරද‍්වාජ සුත‍්තවණ‍්ණනා අට‍්ඨකථා

4. සුන්දරිකභාරද්වාජ සූත්‍ර වර්ණනාව

එවං මෙ සුතං පූරළාස සූත්‍රයයි. එම සූත්‍රය දේසනා කිරීමට හේතු වූ කරුණ කුමක්ද? භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පසුබත් කිස අවසන බුදු ඇසින් ලොව බලන සේක්, සුන්දරීක භාරද්වාජ බමුණු රහත් ඵලයට පත්වීමේ හේතු සම්පත් දැක, ‘මා එහි ගියවිට ඇතිවන කතා සල්ලාපයෙන් පසු දහම් අසා, ඒ බමුණා පැවිදිව රහත් බවට පත්වන්නේ යැයි දැන, එහි ගොස්, (පිළිසඳර) කතාකොට සූත්‍රය වදාළහ.

එහි එවං මෙ සුතං සංගායනාවට සහභාගී වූ හිමිවරුන්ගේ වචනයි. කිං ජච්චො භවං ආදිය ඒ බමුණාගේ (වචනයි). න බ්‍රාහ්මණෙ නොම්හි ආදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ (වචනයි). ඒ සියල්ල එක්කොට පූරළාස සූත්‍රය යැයි කියනු ලැබේ. සඳහන් නොවූ වචන විස්තර කරන්නෙමි. එහිද අරුත් පැහැදිලි වචන අත නොගසන ලදී. කොසලෙසු - කෝසල ජනපදයෙහි රජකුමරුවෝ, ඔවුන් වසන තැනද කෝසල ජනපදය නමින්ම කියනු ලැබේ. එම කෝසල ජනපදය ගැන ඇතමෙකුගේ අදහස මෙසේය. ‘පෙර මහාපණද රජුගේ පුත් කුමරුවන්, නොයෙක් නොයෙක් රැඟුම් නාටක දැක සිනාවක් පමණකුදු නොකරති’යි ඇසූ රජු, ‘යමෙකු මපුතු සිනහ ගන්වතොත්, ඔහු සියළු අබරණින් අලංකාර කරමි’යි අණ ලැවීය. මහජනයා (තම කටයුතු අත්හැර) නඟුල් ආදිය පසෙක තබා රැස්වෙයි. ඒ මිනිස්සුද තවත් සත් අවුරුද්දක්ම නොයෙක් කවට රැඟුම් ආදිය දැක්වුවත් සිනාගැන්වීමට නොහැකි වූහ. එවිට සක්දෙවිඳු දෙව් නළුවකු යැවීය. ඔහු දිවනාටක, රැඟුම් දක්වා සිනාගැන්වීය. ඉක්බිති ඒ මිනිස්සු තම තමන්ගේ නිවෙස් දෙසට ගියහ. ඔහු ඒ යන අතරේදී, හමුවන සුහද මිතුරන් දැක, එම රැඟුමෙහි (නළුවාගේ) හැකියාව-කුසලතාව කෙබඳුදැ’යි, පිළිසඳර කතා කළහ. එහෙයින් ඒ කුසල යන පදය අනුව එම පෙදෙස ‘කෝසල’ නම් වීයැයි විස්තර කරනු ලැබේ. සුන්‍දරිකාය නදියා තීරෙ සුන්දරිකා නම් වූ ගංතෙරෙහි,

තෙන ඛො පන ඒ වේලාවෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ බමුණා දහමෙහි හික්මවනු කැමතිව, ඒ ගංතෙර, හිස වසා පොරවාගෙන ගසක් මුල හිඳගත් සේ පෙනෙන ඉරියව්වෙන් වැඩ සිටිති. සුන්‍දරික භාරද්වාජො ඒ බමුණාද ඒ ගංතෙරම වාසය කරයි. ගිනි පුදයි. භාරද්වාජො ඔහුගේ පරම්පරාවයි. එහෙයින් එසේ කියනු ලබයි. (පරම්පරා නමින් අමතනු ලබයි.) අග්ගිං ජූහති යාග පූජා පැවැත්වීමේ අදහසින් ගිනි දල්වයි. අග්ගි හුත්තං පරිචරති ගිනිදල්වා, බිලි පිදවිලි ආදියෙන් උතුම් ගිනි දෙවියාට පුද දෙයි. කො නු ඛො ඉමං භව්‍යසෙසං භුඤ්ජෙය්‍ය ඒ බමුණා ගිනි (පිදීමට) ගෙන ඉතිරි වූ කිරිබත් ආදිය දැක, ‘ගින්නෙහි තැබූ කිරිබත් මහා බ්‍රහ්ම විසින් අනුභව කරන ලදී. මෙහි තවත් ඉතිරිව ඇත. ඒ ඉතිරිව ඇති දේ බ්‍රහ්මයාගේ මුවින් උපන් බමුණකුටම දිය හැකිනම්, මගේ පියා සහ පුතුද සතුටුවී, බඹලොවට යන මග හෙළිකරගනු ඇත. එහෙයින් බමුණකු සොයමි’යි සිතුවේය. උට්ඨායාසනා චතුද්දිසා අනුවිලොකෙසි මේ ඉතිරි පූජාව අනුභවයට කවරෙකු සුදුසු වෙත්දැ’යි බමුණකු දැකගනු පිණිස.

අඤ්ඤතරස්මිං රුක්‍ඛමූලෙ ඒ කැලෑගොමුවෙහි සුවිසල් ගසක් මුල, යසීසං පාරුතං හිස සමගම සිරුර පොරවාගෙන, කුමක් නිසා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එසේ කළසේක්ද? ‘නාරයණ’ නම් වූ බලයක් තිබුණද, හිමපතනය සහ සීතල සුළඟ වුව වැළැක්වීමට නොහැකි වීද? මෙයට හේතුවක් ඇත. බුදුවරු හැමවිටම එසේ සිරුර පිළිදැගුම් - රැකගැනීම නොකරත්මය. එහෙත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, ‘බමුණ පැමිණිවිට හිසෙන් සිවුර ඉවත් කරන්නෙමි. ඒ දැක බමුණා කතාබහට එක්වන්නේය. එවිට ඔහුට ඒ කතාබහ අනුව දහම් දෙසන්නෙමි’යි ඊට මග පාදාගනු පිණිස එසේ කළහ. දිස්වාන වාමෙන -පෙ- තෙනුපසංකමි සුන්දරික බමුණා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැක, ‘මේ බමුණා හිස සිට පොරවාගෙන මුළු රැයම කෙලෙස් තවන උත්සාහයෙන් යුතු විය. මොහුට පූජා පැවැත්වීමට පෙර, පැන් පිළිගන්වා, මෙම යාගයේ ඉතිරි පූජා කොටස දෙමි’යි බමුණෙකැයි සිතාම (එතැනට) පැමිණියේය. මුණ්ඩො අයං භවං මුණ්ඩකො අයං භවං හිසෙන් සිවුර ඉවත් කළ පමණින්ම, හිසකෙස් කෙළවර දැක, මුණ්ඩො යැයි කීය. ඉන්පසු තවත් හොඳින් බලද්දී, හිසෙහි මද හෝ සිළු (ගුලි වූ කෙස් කැරළි) නොදැක පහත් ලෙස සිතමින්, මුණ්ඩකො යැයි කීය. ඒ බමුණන්ගේ හැඟීම මෙබඳුය. තතො ව එය දුටුවේ යම් තැනක සිටද, මුණ්ඩාපි හිස මුඩුකර ඇත්තේ කිසියම් හේතුවක් නිසා වෙයි.

න බ්‍රාහ්මණෙ නොම්හී මෙහි න අකුර වැළකීම අදහසින් යෙදේ. නො දැඩිලෙස (අවධාරණයෙන්) වෙන්කොට දැක්වීමෙහි යෙදේ. ‘ඒ හා සමාන නොවේ’- ‘න නො සමං’ ආදී තැන් මෙනි. එම වචනයෙන් තමා මෙන් බමුණකු නොවේ යැයි දක්වයි. න රාජපුත්තො රජ කුලයෙහි නොවේ. න වෙස්සාය නො වෙළඳ කුලයෙහි නොවේ. උද කොචි නොම්හි සුද්ද කුලයට අයත් හෝ සැඩොලෙක් හෝ වෙනත් කිසිවෙක් නොවෙමි. මෙසේ ඒකාන්තයෙන්ම ජාතිවාදී කතා පිළිකෙව් කරයි. කුමක් නිසාද? මහ සයුරට පත් ගංගා මෙන්, පැවිදි වූ කුලපුත්තු මුල් නම්ගොත් අත්හරිති. පහාරාද සූත්‍රය මෙහිලා නිදසුන්ය. මෙසේ කුලවාදය පිළිනොගෙන, තමාගේ නියම තතු එළිදරව් කරමින්, ගොත්තං පරිඤ්ඤාය පුථුජ්ජනානං අකිඤ්චනො මන්ත චරාමි ලොකෙ ආදී ගාථා වදාළහ. කෙසේ මුළුමනින්ම පරම්පරාව දැනගත්තේ යැයි කියයිද? භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තුන් ආකාරයකින් රූපාදී ඛන්‍ධ පහ මැනවින් දත්හ. එසේ දැනගැනීමම පරම්පරාවම දැනගැනීමය. රාග ආදී කෙලෙස් කෙලෙස් නොමැති බැවින් උන්වහන්සේ ‘කිසිවක් නැති’ බවට පත්වූහ. පිළිපැදිය යුතු කරුණු හෝ මන්ත්‍ර දැන, නුවණ මෙහෙයා කායික කටයුතුවල යෙදෙති. එහෙයින් ගොත්තං.....ලොකෙ යැයි කීහ. මන්තා යනුවෙන් නුවණට කියනු ලැබේ. ඒ අනුව හැසිරෙන බැවින්, මන්ත චරාමි ලොකෙ යැයි කීහ. ඡන්‍දස අනුව වචනය කෙටිකොට ඇත.

මෙසේ තමන් ගැන පැහැදිලිකොට, දැන් දළ ජීවිත රටාව බලා, ‘ඇසිය යුතු - නොඇසිය යුතු දේ නොදන්නෙහිදැ’යි බමුණාට දොස් නගන්නා සේ සංඝාටි වාසී... ගොත්ත පඤ්හං යැයි කීහ. කොටස් ලෙසින් කපා සකස් කොට ඇති අදහසින් තුන් සිවුරු මෙහිදී සංඝාටි යැයි සැළකේ. ඇඳ ගනී. හඳී, දරයි යනුවෙන් ඒවා සංඝාටිවාසී වේ. අගහො ගෙයක් නොමැති, ආසාවක් නැති යන අදහසයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩවසන තැන් ලෙස, ජේතවන අරමෙහි මහ සුවඳ කුටිය, ලුණුවරණ ගස්වලින් වටවූ සාලාව, කොහොඹ කුටිය, සඳුන් මාලය නොයෙක් අයුරින් දක්වා ඇත. එය මෙහිදී සැළකීම නුසුදුසුය. නිවුත්ත කෙසො ඉවත් කරන ලද කෙස්, කපන ලද කෙස්රවුල් ඇතැයි කියන ලදී. අභිනිබ්බුතත්තො තැවීම්, සෝකවීම් සමනය කොට, රැකගත් සිතැතිව, අලිප්පමානො ඉධ මානවෙහි උදව් කරගැනීමට ඇති සෙනහස (සෙනෙහස දක්වා වාසි ලබාගැනීම) ඉවත හළ බැවින්, මිනිසුන් සමග නොඇලී, නොගැටී, ඈත්ව තනිව මෙන් සිටිමින්, අකල්ල මං බ්‍රාහ්මණා මෙසේ සඟල සිවුර හැඳ පොරවා.... මිනිසුන් හා නොඇලී වසන, මගෙන්, බමුණ, ඔබ පෙර පැවිදි වූවන් හා සමානකොට නුසුදුසු පරිදි ගොත්ත පඤ්හං පුච්ඡසි සුපුරුදු ලෙස නම්ගොත් අසහි?

මෙසේ කී කල්හි, දොස් නැගීමෙන් නිදහස්වීමට මෙන් බමුණා පුච්ඡන්ති වෙ භො බ්‍රාහ්මණා බ්‍රාහ්මණෙහි සහ බ්‍රාහ්මණෙ නො භවං යැයි කීය. බ්‍රාහ්මණෙ නො බමුණකු නොවේ ද යන අදහසයි. ඒ අනුව කියන ලද්දේ මෙයයි. ‘පින්වත, මම නුසුදුසු ලෙස නොඅසමි. බමුණෝ එක්රැස් වූ විට, අපගේ බමුණු දහමට අනුව, ඔබ බමුණෙක්ද, භාරද්වාජ පරපුරේ නොවේදැයි මෙසේ කුලය, පරම්පරාව විමසති.

මෙසේ කී විට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, බමුණාගේ සිත මොළොක් බවට පත් කිරීමට තමන් පිළිබඳ ඇති තතු පෙන්වා දෙමින්, බ්‍රාහ්මණෙ චෙ ත්‍වං බ්‍රෑසි -පෙ- චතුවීසතක්‍ඛරං යන ගාථාව වදාළහ. එහි අදහස නම්, ‘එසේනම් ඔබ’, ‘මම බමුණෙක්මි’ යැයි (අනිකක්) කියහි, මඤ්ච අබ්‍රාහ්මණං බ්‍රෑසි එහෙයින් පින්වත, (ඔබගෙන්) සාවිත්තිං පුච්ඡාමි තිපදං චතුවීසතක්‍ඛරං එය මට කියව. මෙහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, පරම අරුත වූ, තුන් පිටකයෙහි මුලින්ම ඇති, සියළුම බුදුවරුන් හා මහ රහතුන් විසින් පවසන ලද අරුතින් පිරිපුන්, මැනවින් පිළියෙල වූ බුද්ධං සරණං ගච්ඡාමි, ධම්මං සරණං ගච්ඡාමි, සංඝං සරණං ගච්ඡාමි යන මෙම උතුම් ‘වේදය’ සඳහා විමසති. යම් හෙයකින් බමුණා වෙනත් දෙයක් කියන්නේ නම්, ඒකාන්තයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සෙ ඔහුට ‘බමුණ, (තථාගත) දහම් විනයෙහි ‘වේදය මෙය නොවේ’ යැයි (ඔවුන්ගේ) වේදයෙහි අසාර බව පෙන්වා, (සාර) දහමෙහි පිහිටුවන්නේය. ‘අකුරු විසිහතරකින් යුත් පද තුනක් ඇති වේද වැකිය අසමි’යි තම අදහස ඉටුවන වේදයේ ලකුණු මෙන් හරවත් වූ, ගැඹුරු-උසස් හඬින් නිකුත්වන වචන අසාම, ‘ඒකාන්තයෙන්ම මේ මහණ බමුණු දහමෙහි අවසනටම ගියේය. මම නොදැනුවත්කමින් බමුණකු නොවේ යැයි මොහුට නින්දා කළෙමි, (වේද) මතුරුවල එතරට ගිය මොහු බමුණකුම වේ’ යැයි තීරණය කොට, ‘එසේනම් මොහුගෙන් නොයෙක් යාග කරන අයුරු හා පූජා කළයුතු අයුරු විමසමි’යි කිං නිස්සිතා........ලොකෙ යන සම නොවූ පේළි දෙකකින් යුතු මෙම ගාථා දෙක කීය. එහි අරුත නම්, කිං නිස්සිතා කුමක් අදහස් වේද? පතන්නේ කුමක්ද? ඉසයො ඛත්තියා බ්‍රාහ්මණ, වෙනත් මනුජා දෙවතානං මොවුන් වෙනුවෙන් යඤ්ඤං අකප්පයිංසු යඤ්ඤ මකප්පයිංසු ‘ම’ අකුර වචන සන්‍ධි කිරීමේදී යෙදේ. අකප්පයිංසු සංවිධාන කළහ. පුථු ආහාරපාන දීම ආදියෙන් නොයෙක් ආකාරයෙන් බොහෝ ඉසිවරු, මිනිස්සු, රජවරු, බමුණෝ කුමක් හේතුකොට යාග කළාහුද? කෙසේ ඔවුන්ගේ ඒ කටයුතු ඉටුවේද? යන මේ අදහසින් අසයි.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එම කරුණු පහදමින්, යදන්තගූ වෙදගූ යඤ්ඤකාලෙ යස්සාහුතිං ලභෙ තස්සිජෙඣති බ්‍රෑමි යැයි මේ ඉතිරි පද දෙක වදාළහ. යදන්තගූ යමෙක් කෙළවරට ගියේද ඔ” අකුරට ‘අ’ එක්වීමයි. ‘ද’ කාරය පද සන්‍ධි කිරීමෙහි යෙදේ. ‘අසාධාරණ මඤ්ඤෙසං’ (අන් අයට පොදු නොවූ) මෙබඳු තන්හි ‘ම’ කාරය මෙනි. මේ එහි අරුතයි. යො සසරෙහි තුන්ආකාර වූ දැනීමෙන් - කෙළවරට ගිය බැවින් අන්තගු, සිවු ආකාර වූ මග නුවණ දැනීමෙන් (සිවුසස් මගින් කෙලෙස් වනසා ගිය බැවින් වෙදගු, එම ඉසිවරුන්, මිනිස්, රජුන්, බමුණන් අතුරෙන් යස්ස එක්තරා කෙනෙකුට, යඤ්ඤකාලෙ යම්කිසි ආහාරයක් ලැබුණුවිට යටත් පිරිසෙයින් කැලෑකොළ, මුල්, ගෙඩි ආදී දෙයක් ගෙනැවිත් දුන්විට, ආහුතිංලභෙ එයින් කිසියම් දියයුතු දෙයක් ලැබේට්, තස්ස ඒ යාග කටයුත්ත ඉජෙඣ ඉටුවන්නේය, මහත් පලදායී වන්නේ යැයි බ්‍රෑමි යනුයි.

ඉක්බිති බමුණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ උසස් අදහස් කෙරෙහි යොමුවන, ගැඹුරු, ඉතා මිහිරි වදනින් යුතු ඒ දේසනය අසා සිරුරේ පැහැපත් බවට මෙන්ම, උන්වහන්සේගේ සියළු ගුණසම්පතටද ගරුසැළකිලි දක්වමින්, බොහෝ සතුටට පත්ව, අද්ධා හි තස්සා යන ගාථාව කීය. ඉති බ්‍රාහ්මණෙ යනු සංගීතියට සහභාගී වූ හිමිවරුන්ගේ වචනයි. ඉතිරි වචන බමුණා කී දේය. එහි තේරුම නම්, අද්ධා හි තස්ස මට හුතමිජ්ඣෙ අද මේ දෙනු ලබන දෙය අදහස් ඉටුවන්නේය. මහත් පලදායී වන්නේය. යං තාදිසං වෙදගුං අද්දසාම යම් ලෙසකින් වේදයෙහි පරතෙරට ගිය එබඳු යහපත් කෙනෙකු දුටුවෙමු නම් වේදයෙහි පරතෙර පත් ඒ තැනැත්තා ඔබම මිස වෙනත් කෙනෙකු නොවේ. තුම්හා දිසානං මීට පෙර, එසේ වේදයෙහි කෙළවරට ගිය, අදස්සනෙන අප වැනි බමුණන් පිළියෙල කරන ලද යාගය, අඤ්ඤො ජනො භුඤ්ජති පූරළාසං යාග බත හා කැවුම් (ආදී සියළුම පූජා කරන දේ)

එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, (තවදුරටත්) කරුණු පහදා දෙනවිට බමුණා තමා කෙරෙහි පැහැදෙන අයුරු දැන, දීමට (පූජාව) සුදුසු වන අයුරු මනාව හෙළිවන සේ නොයෙක් ලෙසින් පහදා දෙනු කැමතිව, තස්මාතිහ ත්‍වං යන ගාථාව වදාළහ. එහි අරුත නම්, මා කෙරෙහි යම් ආකාරයෙන් පැහැදුණෙහි නම්, තස්මා ඉහ ත්‍වං බ්‍රාහ්මණා, උපසංකම්ම පුච්ඡා යනුවෙන් තමන් දක්වමින් කීහ. දැන් මෙතැන් සිට අත්‍ථෙන අත්‍ථිකං යන වචන පසු සඳහන් වචනය හා සම්බන්ධ විය යුතුය. අත්‍ථෙනත්‍ථිකො ඔහුට උපකාරයක්, යහපතක් වන දෙයක් ලැබෙන පරිදි කෙලෙස් ගිනි නිවීමෙන් සන්තං තරහ නැමති දුමාරය ඉවතලීමෙන් විධූමං, දුක නැති වීමෙන්, අනීඝං නොයෙක් ආකාර වූ ආසා නොමැති බැවින් නිරාසං අප්පෙවිධ යනු, ඒකාන්තයෙන් මෙහි පිහිටා හෝ මේ සසුනෙහි හෝ, අභිවින්‍දෙ ලබහි, ලඟාකර ගන්නෙහි, සුමෙධං උතුම් නුවණැති, කෙලෙස් ඉවතහළ උතුමන්ට පිදිය යුතු දේ, නැතහොත් - බමුණ ඔබ මා කෙරෙහි යම් ලෙසකින් පැහැදුණෙහි නම්, ඔබ යම්දෙයක් බලාපොරොත්තු වේනම්, පැමිණ විචාරව, කෙලෙස් ගිනි නිවීමෙන් සන්සුන් වූ, තරහ නැමති දුමාරය ඉවතලූ, දුක් නැතිකළ, ආසා රහිත වූ තමන් දක්වමින් මෙසේ නිසැකවම මේ සසුනෙහිම උතුම්, නුවණැති පිදීමට සුදුසු රහතන් වහන්සේ ලබන්නේ යැයි වදාළහ. එහි අදහස මෙසේ දතයුතුය.

ඉක්බිති, බමුණා අනුසාසනය පිළිපදිමින්, යඤ්ඤෙ රතාහං භො ගොතම..... බ්‍රෑහි, මෙ තං යැයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පැවසීය. එහි යඤ්ඤ, යාග දාන එකම තේරුමය. එහෙයින් දීමෙහි රතො අහං කැමැත්ත ඇතත්, දියයුතු ආකාරය කාමො න ජානාමි මෙසේ නොදන්නා මට අනුසාසතු මං භවං පැහැදිලි වන ලෙසට අනුසාසනා කරනු මැනවි. යත්‍ථහුතං ඉජෙඣ බ්‍රෑහි මෙ තං මෙසේ එහි අදහස දතයුතුය. යථාහුතං යයි ද පදයක් ඇත.

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එය පැහැදිලි කරනු කැමතිව, තෙන හි දෙස්සෙසාමි යැයි වදාළහ. අසනු කැමතිව සවන් යොමුකළ බමුණාට අනුසාසනා පිණිස මා ජාති පුච්ඡ යන ගාථාව වදාළහ. පූජා කළ දෙයින්, දෙන ලද දෙයින් මහත් බලාපොරොත්තු ඇතිකර ගන්නෙහි නම්, මා ජාති පුච්ඡි ජාතිය ගැන නොඅසව. පිදීමට සුදුසු තැනැත්තෙකුට දීමේදී ජාතිය හේතුවක් නොවේ. චරණඤ්ච පුච්ජ එහෙත් සීලය ආදී යහගුණ පිළිබඳව - හැසිරීම ගැන අසව, පිදීමට සුදුසු තැනැත්තකුට දීමේදී එය ඇසිය හැකි කැරණකි.

දැන් ඒ කරුණු පැහැදිලි කරමින්, කට්ඨා භවෙ ජායති ජාතවෙදො ආදී ලෙසින් නිදසුන් දැක්වූහ. එයින් අදහස් වන්නේ මෙයයි. දරවලින් ගිනි දැල්විය හැකිය. එම ගින්න සල් වැනි දර කැබලි නොවූවත්, ගින්නෙන් කෙරෙන කටයුත්ත සිදුකරයි. හිණි මං, ඔරු ආදියෙහි ලීවලින්ද ගිනි දැල්වුවත්, (බලාපොරොත්තු වන පරිදි පුද කටයුතු) එයින් සිදු නොකරයි. එහෙත් ගිනිදළු පැතිරිම සිදුවේ. මෙසේම බමුණු ආදී කුලවල ඉපදුණ පමණින් පූජාවට සුදුසු නොවේ. සැඩොල් ආදී කුලවල ඉපදුණත් සුදුසු නොවේ. එසේ වුවත් නීචාකුලීනො උසස් හෝ පහත් හෝ කුල (සම්මත) කෙලෙසුන් නැසූ මුනිවරයා මුනි ධිතිමා හිරි නිසෙධො ආජානීයො හොති උසස් නුවණ ද, ලජ්ජාව මුල්කොට ඇති ගුණසම්පතින්ද ‘උපත ලද’ මේ මුනිවරයා උසස් ලෙසින්ම පූජාවනට සුදුසුය. එතුමා නුවණින්ද, යහගුණෙහිද පිහිටා සිටී. ලජ්ජාවෙන් වැරදි වළක්වයි. ‘ලජ්ජාවෙන් සාන්ත වූ නිවුණු තැනැත්තෝ අයහපත් දේ නොකරති.’ ‘හිරියා හි සන්තා න කරොන්ති පාපං’ යැයි කියන ලදී. එහෙයින් මම ඔබට කියමි -

කුලය නො අසව. දර ඒකාන්තයෙන්ම ගිනි අවුලවයි. සීලාදී හැසිරීම් ගැන අසව. පහත් යැයි සම්මත කුලයේ වුවද, උසස් කුලයෙක වුවද මුනිවරයා ලජ්ජාවෙන් වැරදි වළකාලීමෙන්ද නුවණින් ද ඉතා උසස්ම වෙයි.

මේ කෙටියෙන් සඳහන් කිරීමයි. විස්තර අස්සලායන සූත්‍රය අනුව දතයුතුය.

මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිවුවනක් පිරිසිදු බවින් අනුසාසනා කොට, දැන් යම් තැනක (යාගයක) පිදු දෙයින් අදහස් ඉටුවේද, යම් ආකාරයෙන් යාග කළවිට අදහස් ඉටුවේදැයි පහදා දීමට සච්චෙන දන්තො ආදී ගාථා වදාළහ. එහි සච්චෙන උතුම් ඇත්ත, සිවුසස් දම්, එයට පරම ඇත්ත අවබෝධ කළ තැනැත්තා, එහෙයින් සච්චෙන දන්තො යැයි කීහ. දම්සා උපෙතො ඉඳුරන් දමනය කරන ලද දැමුණු ඉඳුරන්ගෙන් යුතු, වෙදන්තගු වේදයෙහි හෝ කෙලෙස් කෙළවරට පත්ව ලද දැනීමෙන් හෝ, සිවුමග නුවණෙහි කෙළවරට ගියේ වුසිතබ්‍රහ්මචරියො නැවත සසර විසීම නැතිකිරීමට මග බඹසර පිරූ, කාලෙන තම්භි හව්‍ය පවෙච්ඡෙ තමන්ට දීමට දෙයක් ඇති කල පූජා ලැබිය යුතු තැනැත්තා හමුවන කාලයද සළකා (එසේ හමුවූ විට) එබඳු දිය යුතු තැනැත්තාට දියයුතු දෙයක් පිලියෙල වන්නේය.

කාමෙ සැප සම්පත් කැමැති වීමත්, කෙලෙස් වැඩෙන දෙයට කැමැතිවීමත්, සුසමාහිතින්‍ද්‍රියා මනාව තැන්පත් වූ ඉඳුරන් ඇති, සංවර වූ ඉඳුරන් ඇති බව කියන ලදී. චන‍්‍ද්‍රෙව රාහුග්ගහණ පමුත්තා සඳ රාහු ගිලගැනීමෙන් මිදුණ සේ, කෙලෙස් වැසීමෙන් මිදී බොහෝසයින් ආලෝකමවත් වෙති. බබළති. සතා සිහියෙන් යුතු, මමායිතානි ආසා හා දැඩිව ගත් හැඟීම් තුළින් මමය - මාගේ යැයි සැළකීම.

යො කාමෙ හිත්‍වා මෙතැන්සිට තමා පිළිබඳව කියති. කාමෙ හිත්‍වා කෙලෙස් වඩන කැමැත්ත හැර, අභිභුය්‍යචාරී ඒ කැමැත්ත නැති කළ බැවින් සම්පත් ආදියෙහිද කැමැත්ත මැඩපවත්වා හැසිරෙන, ජාතිමරණස්ස අනතං නිවන සඳහා කියන ලදී. වෙදී එය යම් කෙනෙක් තම නුවණ බලයෙන් දැනගත්තේ ද, උදකරහදො වා හිමාලයෙහි පිහිටි අනොතත්ත විල, කණ්ණමුණ්ඩ විල, රථකාර විල, ඡද්දන්ත විල, කුණාල විල, මන්‍දාකිනී විල, සීහප්පපාතක විල යන මහා විල් හත ගිනිවන් හිරු රැසින් තැවුණද උණුසුම් නොවී, නිති සිසිල් වේද, ඒ එක්විලක ජලය මෙන් සිසිල් වූයේ, පරිනිබ්බුත කෙලෙස් දැවිලි රහිත බැවිනි.

සමො සමාන, සමෙහි විපස්සි ආදී බුදුවරු සහ ඒ බුදුවරු මෙන් අවබෝධය ලද බැවින් සම වූ යැයි කියනු ලබති. උන්වහන්සේලා අවබෝධ කළ සියළු කරුණුවලද, අත්හළ යුතු වූ වැරදිවලද කිසිදු වෙනසක් නැත. (අවබෝධයට) පැමිණි මග, ආයුකාලය, කුලය, උස, මහබිනික්මන, දහම් අවබෝධයට ගත් උත්සාහය, සෙවන දුන් බෝධිය හා රැස්මාලාවෙහි නම් වෙනස්කම් ඇත. එසේ උන්වහන්සේලා විසින් අවම ලෙසින් අසංඛෙය්‍ය සතරකුත් කප් සියදහසක් පෙරුම්දම් පුරති. උපරිම කාලය අසංඛෙය්‍ය දහසයකුත් කප් සියදහසකි. මේ වූකලී බුදුවරුන්ගේ අද්ධානවෙමත්තතා නම් වෙයි. ජීවත්වන අඩුම කාලය වසර සියයක් ද ජීවත්වන වැඩිම කාලය වසර සියදහසක් අතර පවත්නා යුගයක බුදුවරු උපදිති. මේ උන්වහන්සේලාගේ ආයුවෙමත්තතා වෙයි. රජකුලයෙහි (කැත්කුල) හෝ බමුණු කුලයෙහි ඉපදීම කුලවෙමත්තතා නම් වේ. වැඩිම උසින් අසූඅට රියනකි. අවම උස පහළොස් රියනක් හෝ දහඅට රියනක් පමණ වෙයි. මෙය පමාණවෙමත්තතා වේ. අහසින් හෝ ඇතුපිටින් හෝ, අසකු පිටින් හෝ රියකින්, දෝලාවකින් හෝ මහබිනික්මන් කරති. විපස්සී, කකුසඳ (බෝසත්වරු) අස්රියෙන් නික්මුණහ. සිඛී, කෝණාගම (බෝසතුන්) ඇතුන් පිටිනි. වෙස්සභූ (බෝසත්) දෝලාවෙනි. කස්සප (බෝසත්) අහසිනි. සැකිමුනි (බෝසත්) අසුපිටිනි. මෙය නෙක්‍ඛම්ම වෙමත්තතා ය. දහම් අවබෝධයට සත්දිනක්, අඩමසක්, එක්මසක්, දෙමසක්, තෙමසක්, හයමසක්, එක් වසරක්, වසර දෙකක්, තුනක්, හතරක්, පහක් හෝ හයක් ගතවේ. පධාන වෙමත්තතා නම් මෙයයි. බෝරුක් ලෙස ඇසතු හෝ නුග හෝ වෙනත් ගසකි. මෙය බොධිවෙමත්තතා ය. බුදුරැස් විහිදීම බඹයක්, බඹ අසූවක් වන අතර, පැහැයෙහි සීමාවක් දැක්විය නොහැකිය. එහි ආලෝකය බඹයක් දුර වුවත්, බඹ අසූවක් වුවත්, හැමටම එක සමානය. අපමණ වූ රැස් දහරා ආලෝකය දුරටද, ළඟටද විහිදෙයි. ගවුවක්, ගවු දෙකක්, යොදුනක්, යොදුන් බොහෝ ගණනක් හෝ සක්වළ කෙළවරටද විහිදේ. මංගල බුදුරදුන්ගේ සිරුරේ පැහැයෙහි ආලෝකය දසදහසක් සක්වළ පැතිර ගියේය. කරුණු මෙසේ වුවද සියළුම බුදුවරුන්ගේ සිත් අදිටන් පරිදි, කැමති පමණ දුරකට පැතිරෙයි. රංසිවෙමත්තතා නම් මේ වෙනස්කම් අට හැර, අවබෝධ කළයුතු සියළුම දෙයෙහිත්, අත්හැර දැමිය යුතු යැයි හෝ, වරද සේ පෙන්වාදෙන කරුණුවල හෝ බුදුවරුන් අතර වෙනස් බවක් නැත. එහෙයින් සමාන යැයි කියනු ලැබේ. මෙසේ ඒ බුදුවරු සමවූවන් හා සමවෙති.

විසමෙහි දූරෙ පසේබුදුවරු පසේබුදුවරුන් හා සමවෙති. අනෙක් සියළු සතුන් හා සම නොවෙති. මුළු දඹදිව මුළුල්ලේම ළංවන සේ, එකට ගෑවෙන සේ පසේ බුදුවරුන් වැඩසිටියද ගුණවලින් එක සම්මා සම්බුදුවරයකු හා සළකන විට දහසයෙන් එක් කොටසක්වත් තරම් නොවේ. එසේනම් (බුදු) සව්වන් පිළිබඳව කවර කතාද? එහෙයින් විසමෙහි දූරෙ යැයි කීහ. තථාගතො හොති වචන දෙක අතර දූරෙ යනුවෙන් (තථාගතො දූරෙ හොති) අනන්ත පඤ්ඤො අපමණ වූ නුවණින්, පොදු මිනිසුන්ගේ නුවණ හා සළකනවිට, සෝවාන් මග ආ තැනැත්තාගේ නුවණ වැඩිය. සෝවාන් බවට පත් තැනැත්තාගේ නුවණ ඊටත් වැඩිය. මෙසේ අරහත් වූවකු දක්වා සළකනවිට, පසේ බුදුවරයකුගේ නුවණ වැඩිය. පසේ බුදුනුවණ හා සළකනවිට තථාගතයන් වහන්සේගේ නුවණ වැඩියැයි නොකිව යුතුය. එහිදී කිවයුත්තේ තථාගත නුවණ පමණ කළ නොහැකි බවයි. එහෙයින් එහි කෙළවරක් දැක්විය නොහැකිය. එහෙයින් අනන්ත පඤ්ඤො යැයි කීහ. අනුපලිත්තො තණ්හා ආසා හා දැඩිව ගත් හැඟීම්වල නොඇළුණු, ඉධ වා හුරං වා මෙලොව හෝ පරලොවෙහි, මේ කරුණුවලින් අදහස් වන්නේ, බුදුවරයකුම හා සම වූ, අන් සියළු දෙනාගේම සමතාවයෙන් ඉතා දුර වූ බවයි. (අසම සම) කවර හෙයින්ද? නුවණින් අපමණ වූ, මෙලොව හෝ පරලොව හෝ කිසිම දෙයක නොඇළුණු, තථාගතයන් වහන්සේ (යාග) බත හා කැවිලි ආදිය පිළිගැනීමට සුදුසු වෙති.

යම්හි න මායා ගාථාව, මෙබඳු මුලා වූ, තරහ ආදී ගතියෙන් යුතු වෙනත් බමුණන්ගේ ද පූජා පිදිය යුත්තේ කවුරුන් වෙතදැයි පවත්නා හැඟීම දුරුකිරීම පිණිස, කියන ලද බව දතයුතුය. අමමො පුද්ගලයා කෙරෙහි වූ ‘මේ මගේය’ යන අදහස නොමැති බවයි.

නිවෙසනං තණ්හා සහ දැඩිව ගත් නොයෙක් හැඟීම්වලින් වෙලුණු, ඒ අනුව මනස තුන් භවයෙහිම ඇලෙයි. එහෙයින් එසේ ඇලී වසන තැන, මනසො යයි කියනු ලබයි. එහිම ඇලී විසීම නිසා එය අත්හැර යාමට නොහැකි බැවින් නිවෙසන යැයිද සඳහන් වෙයි. පරිග්ගහා තණ්හාව හා දැඩිව ගත් හැඟීම්වලින්ම අල්ලාගෙන ඇති බව, කෙචි යහපතෙහි නොපමා වූද, අනුපාදියානො අල්ලා ගන්නා ලද බැඳීම් නැතිකළ බැවින්, ඒ කිසිදු දෙයක් ඇතිකර නොගනිමින්,

සමාහිතො සතරමගෙහි සමාධියෙන් උදතාරී එතර වූයේ, ධම්මඤ්ච අඤ්ඤාසි සියළුම දැනගත යුතු දේ අවබෝධ කළ සේක. පරමාය දිට්ඨියා සියල්ල දන්නා නුවණින්,

භවාසවා ඉපදෙන තැන් පිළිබඳ දැඩි ආසාවෙන් බැඳුණු, සදාකාලිකවම එහි ඇලීමේ රාගයයි. වචී වචන, ඛරා රළු, නපුරු, විධූපිතා දවන ලද, අත්‍ථගතා නසන ලද්දේය, නැතිකරන ලද, න සන්ති දවන ලද බැවින් ද නසන ලද බැවින්ද න සන්ති යන්න මේ වචන දෙකටම යෙදිය යුතුය. සබ්බධී සියළු රූපාදී සමූහය සහ ඇස ආදී ආයතන කෙරෙහි,

මානසතෙතසු මානයෙන් එල්ලී සිටින, දුක්‍ඛං පරිඤ්ඤාය සසර දුක තුන් ආකාර වූ පිරිසිඳ දැනීමෙන්, සඛෙත්තවත්‍ථු හේතුව සහ පලය සහිත, කෙලෙස් පිරි කටයුතු සඳහා කියන ලදී.

ආසං අනිස්සායා තණ්හාවෙහි නොඇලී, විවෙකදස්සී නිවන දුටු, පරවෙදියන්ති අන් තැනැත්තන්ටද දැනගැනීමට සැලසිය යුතුය. දිට්ඨිමුපාතිවත්තො සැටදෙකක් වූ මිසදිටු බව ඉක්මවූයේ, ආරම්මණ හේතු, නැවත භවයක ඉපදීමට හේතු ගැන කියන ලදී.

පරොවරා අනුන්, තමන් - යහපත් අයහපත් හෝ වෙනත් බාහිර හෝ තමා පිළිබඳ, සමෙච්ච නුවණින් මනාව අවබෝධකොට, ධම්මා රූපාදී සමූහය හා ඇස් ආදී ආයතනයන්හි ගතිසොබාව, උපාදානක්‍ඛයෙ විමුත්තො නිවන කෙරෙහි, නිවන හේතුකොට, කෙලෙසුන්ගෙන් මිදුණු, නිවන් අරමුණෙහි කෙලෙසුන්ගෙන් මිදෙනු ලැබූ තේරුමයි.

සංයොජනඤ්ජාති ඛයන්ත දස්සී සසර බැඳීම් නසන දැක්ම හෝ ඉපදීම නැතිකිරීම දකින, සංයෝජන නැසීමෙන්, සෝපාදිසෙස නිවනත්, ඉපදීම නැතිකිරීමෙන් අනුපාදිසෙස නිවනත් කියන ලදහ. නැතිකිරීම, මුළුමනින්ම නසන ලද, තේරුමට සමාන වදනකි. අනුනාසික ලොපයයි. විවෙකජං පීතිසුඛං ආදී තැන්වල එසේ නොවීය. යොපානුදී යම් කෙනෙක් දුරුකරත්ද රාගපථං රාග අරමුණු හෝ රාගයම හෝ, රාගයද දුගතියට මාවත බැවින් රාගපථො යැයි කියනු ලැබේ. කම්මපථො යන්න මෙනි. සුද්ධො නිද්දොසො විමලො අකාචො කය හැසිරවීම් ආදියෙන් පිරිසිදුව, මේ මිනිසුන් රාගයෙන් වැරදි කරන, තරහව නිසා වැරදි කරන, මුළාවෙන් වැරදි කරති’යි කියනු ලබයි. ඒ වැරදි නැතිකරන ලදින් නිදොස්ය. අටආකාර වූ අපිරිසිදු බවින් තොරවීමෙන් ඉතා පිරිසිදුය. කෙලෙස් කිලුටෙන් තොරවූ බැවින්, පලුදු රහිත බැවින් කාචො යැයි කියයි. යම්ලෙසකින් පිරිසිදුව, වැරදි රහිත වේද, ඒ වැරදි සහගත නොවීමෙන් ඉතා පිරිසිදු බවද, පිටතද අපිරිසිදු බව නොමැති හෙයින් පලුදු රහිතය. අපිරිසිදු බවින් යුතු සකාචො වේ. එසේ අති පිරිසිදු බැවින් අපරාධ නොකරයි. එහෙයින් අකාච වේ. අපරාධ කටයුතුවලදී වැනසීම, නැසීම ආදිය කරන හෙයින්ද කාචො යයි කියනු ලබයි.

අත්තනා අත්තානං නානුපස්සති නුවණ පෙරදැරි වූ සිතින් මනාව බලමින්, තමන්ගේ රූපාදි සමූහයෙහි (සිරුරෙහි) මමායනය පෙරටුව ගත් දෙයක් සේ නොදකී. හුදෙක් රූප-වේදනා ආදී සමූහයන්ගේ එකතුවක් ලෙසම දකී. තමා ගැනම, තමාගේම යනුවෙන් හඳුනාගන්නා තැනැත්තාට ඇත්තටම (ඒ සිතන ආකාරයෙන්) දැඩිව අල්ලාගන්නා හැඟීම් හටගනී. එසේ නොකොට තමා ගැන තමාගේ යන අදහසින් නොබලමින්, හුදෙක්ම නුවණ මෙහෙය සිරුර පිළිබඳව සළකා බලයි. මග්ග සමාධියෙන් සමාහිතො කයෙන් කෙරෙන කටයුතුවල ඇද බවක් නොමැතිවීම උජ්ජුගතො, ලෝ දහමෙහි කම්පා නොවීම ඨිතත්තො, එජා නම් වූ තණ්හාවද, කෙලෙස් උල් පහද, බුදුරජාණන් වහන්සේ ආදී කොට ඇති සැක අටද නොමැති බැවින් අනෙජො, අඛිලො, අකංඛො

මුලාවට කරුණු වන, මුලාවට හේතුවන හෙයින් මොහන්තරා සියළුම කෙලෙස්වලට එය සමාන වචනයකි. සබ්බෙසු ධම්මෙසු ච ඤාණදස්සී සියල්ල දන්නා නුවණින් අවබෝධ කරන ලද, ඒ සියළු දෙයම දන්නා නුවණයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එය පසක් කළහ. ලැබගත්හ. අවබෝධ කොට විසූහ. එබැවින් සියළුම දතයුතු දේ නුවණින් දක්නා ලද්දේ යැයි කියනු ලැබේ. සම්බොධි අරහත් බවයි. අනුත්තරං පසේ බුදුවරුන් හා මගපල ලද සවුවනට වඩා උසස් වූ, සිවං බිය නැති, උවදුරු රහිත, අසිරිමත් වූ, යක්‍ඛස්ස තැනැත්තාගේ, සුද්ධී සුපිරිසිදු බව, මුළාවට පත් නොවීමෙන්, සියළු වැරදි සිදුනොවන බැවින්ද, එයින් සසර ගොඩනගන හේතුද නැතිකරන බැවින්ද, උතුම් සම්බුදු බවට පත්වී, මෙයින් මතු ඉවත හළයුතු හෝ ලබාගත යුතු දෙයක් නැත. එපමණකින් මිනිසාගේ සුපිරිසිදුතාව වදාළහ.

මෙසේ වදාළ කල බමුණා බොහෝ සතුටට පත්ව, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි පැහැදුනු බව පළකරමින් හුතඤ්ච මය්හං යන ගාථාව කීය. එහි තේරුම නම්, ‘ඇත්ත හෝ බොරු හෝ නොදැන පෙරදී මම බ්‍රහ්ම උදෙසා ගිනි පුදමින් යාගපූජා කිරිමෙහි යෙදුණෙමි. යුතඤ්ච මය්හං හුතමත්‍ථු සච්චං අද මේ පූජා කිරීමෙහි තේරුමත්, ඇත්තක් ඇතැයි (වැටහී) එය පිළිගන්නා ලෙස ඉල්ලයි. යං තාදිසං වෙදගුනං අලත්‍ථං පූජා පිළිගැනීම දන්නා සුදුසුම තැනැත්තකු මෙතැනදීම ලැබීමි. බ්‍රහ්මාහි සක්‍ඛී ඔබ බ්‍රහ්ම බවම පැහැදිලිය. පතිගණ්හාතු මෙ භගවා පිළිගෙන, භුඤ්ජතු මෙ භගවා පූරළාසං ඒ කිරිබත් ආදී යුගයෙහි ඉතිරි දේ පිළිගන්වමින් කීය.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කසීභාරද්වාජ සූත්‍රයෙහි දැක්වූ පරිදි (ගාථාභිගීතං) ඒ ගාථා දෙක වදාළහ. එවිට බමුණා ‘මේ තැනැත්තා තමාගෙන් (ඒ පූජා) ලැබීමට කැමති නොවේ. ගුණින් පිරිපුන්, උසස්, සැකය නැතිකළ, කෙලෙසුන් නසන ලද වෙනත් කෙනෙකු වෙනුවෙන් ආහාර පානයෙන් උවටැන් කරන සේ කියතැ’යි මෙසේ ගාථාවේ අදහස නොසළකා, එය දැනගනු කැමතිව සාධාහං භගවා යන ගාථාව කීය. සාධු යනු ඉල්ලීමක් කරන අරුත් ඇති නිපාතයකි. තථා ඔබ පැවසූ පරිදි, විජඤ්ඤං දැනගන්නේ නම්, යං (පූජාවක් සේ) දිය යුතු දෙයට සුදුසු, යඤ්ඤකාලෙ පරියෙසමානො උවටැන් කරන්නේය. (ගරු සැළකිලි කරන්නේය යනුවෙන් ඉතිරි පාඨයක්ද වේ. පප්පුය්‍ය පැමිණ, තව සාසනං ඔබතුමන්ගේ අවවාදය, ‘භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ඔබගේ අවවාදය මට දැනගත හැකිවන පරිදි පැහැදිළි කරන්නේ නම් යහපති, මා වැනි කෙනෙකු පූජා කරන ආහාරය අනුභව කරන්නේ නම්, යාග පවත්වන වේලාවෙහි උවටැන්, ගරු සැළකිලි දක්වමි. ඔබ අනුභව නොකරන්නෙහි නම්, මේ පූජා පිරිනැමීමට සුදුසු එබඳු කෙනෙකු පෙන්වා දෙනු මැනවි’ යැයි මේ අදහස අනුව කියන ලදී.

එවිට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, එසේ වීමට සුදුසු කෙනෙකු ගැන පැහැදිලිව පෙන්වා දෙමින් සාරම්භා යස්ස ආදී ගාථා තුනක් වදාළහ. සීමන්තානං විනෙතාරං යහපත් දිවිපැවැත්ම සඳහා වූ යම් සීමා සියල්ලම කෙළවරකොට, අවසන් කරන ලද බැවින්, සීමන්තා යැයි කෙලෙස් ලෙස කියනු ලැබේ. එයින් හික්මවනු ලබන, සීමන්තා යනු බුදුවරයකු විසින් හික්මවනු ලබන මගපල ලබන්නන් සහ සෙසු ජනයා, මෙසේ සෙඛ - පුථුජ්ජන ලෙස බුදු නුවණින් හික්මවිය හැකි අදහස ඇතමෙක හඟිති. ජාතිමරණං කොවිදං ඉපදීම මෙසේ ඇතිවෙයි. මෙසේ මරණය වේ යැයි දක්නා හැකියාව ඇති, මොනෙය්‍ය සම්පන්නං තියුණු නුවණින් යුතු, කයෙහි උසස් හික්මීමෙන් යුතු, භුකුටිං විනයිත්‍වාන ඇතැම් අනුවණ තැනැත්තෝ යම් දෙයක් ඉල්ලා සිටින කෙනෙකු දැක, බැම හකුළුවා නොකැමැත්ත දක්වති. එසේ නොකොට සතුටු මුහුණින් යුතුව යන අදහසයි. පඤ්ජලිකා අත්මුදුන් දී,

අනතුරුව, සුන්‍දරික භාරද්වාජ බමුණා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට තුති පැසසුම් කරමින් බුද්ධො භවං යන ගාථාව කීය. ආයොගො දිය යුතුය. දිය යුතු දේ ගැන සුදුසු සේ සැළකිය යුතුය. මෙයින් පසු මුල් ගාථාවල විස්තර නො වූ වචන කසීභාරද්වාජ සූත්‍ර විස්තරවල කියා ඇති පරිදි දැනගත හැකි බැවින් මෙහි විස්තර නොකරන ලදී.

පූරළාස සූත්‍ර විස්තරය නිමි.