පුච‍්ඡාවිභාගො
පුච‍්ඡාවිභාගො
පුච්ඡාවිභාගය
1. කිං තෙ දිට‍්ඨන‍්ති කතමා පුච‍්ඡා, කින‍්ති තෙ දිට‍්ඨන‍්ති කතමා පුච‍්ඡා, කදා තෙ දිට‍්ඨන‍්ති කතමා පුච‍්ඡා, කත්‍ථ තෙ දිට‍්ඨන‍්ති කතමා පුච‍්ඡා :
1. “තොප විසින් කුමක් දක්නාලද ද” යනු කවර පිළිවිසීමෙක් ද, “තොප විසින් කෙසේ, දක්නා ලද ද” යනු කවර පිළිවිසීමෙක් ද, “තොප විසින් කවර දා දක්නා ලද ද” යනු කවර පිළිවිසීමෙක් ද “තොප විසින් කො තන්හි දක්නා ලද ද” යනු කවර පිළිවිසීමෙක් ද යත්:
2. කිං තෙ දිට‍්ඨන‍්ති වත්‍ථුපුච‍්ඡා. විපත‍්තිපුච‍්ඡා. ආපත‍්තිපුච‍්ඡා. අජ‍්ඣාචාරපුච‍්ඡා.
2. “තොප විසින් කුමක් දක්නාලද ද” යනු: වස්තුපෘච්ඡා යැ වීපත්තිපෘච්ඡා යැ ආපත්තිපෘච්ඡා යැ අජ්ඣාචාරපෘච්ඡා යි.
වත්‍ථුපුච‍්ඡාති : අට‍්ඨන‍්නං පාරාජිකානං වත්‍ථුපුච‍්ඡා. තෙවීසසඞ‍්ඝාදිසෙසානං වත්‍ථුපුච‍්ඡා, ද‍්වෙ අනියතානං වත්‍ථුපුච‍්ඡා, ද‍්වෙ චත‍්තාළීසනිස‍්සග‍්ගියානං වත්‍ථුපුච‍්ඡා, අට‍්ඨාසීතිසතපාචිත‍්තියානං වත්‍ථුපුච‍්ඡා, ද‍්වාදසපාටිදෙසනීයානං වත්‍ථුපුච‍්ඡා, දුක‍්කටානං වත්‍ථුපුච‍්ඡා, දුබ‍්භාසිතානං වත්‍ථුපුච‍්ඡා.
වස්තුපෘච්ඡා නම්; අට පරිජි පිළිබඳ (වරදට හේතු වූ) වස්තුපෘච්ඡා යැ, තෙවීසි සඟ වෙසෙසුන් පිළිබඳ වස්තුපෘච්ඡා යැ, දෙ අනියත පිළිබඳ වස්තුපෘච්ඡා යැ, දෙසාළිස් නිසඟි පිළිබඳ වස්තුපෘච්ඡා යැ, එක්සිය අටාසූවක් පචිති පිළිබඳ වස්තුපෘච්ඡා යැ, දොළොස් පිළිදෙස්නීන් පිළිබඳ වස්තුපෘච්ඡා යැ, දුකුළා පිළිබඳ වස්තුපෘච්ඡා යැ, දුබැසි පිළිබඳ වස්තුපෘච්ඡා යි.
විපත‍්තිපුච‍්ඡාති : සීලවිපත‍්ති පුච‍්ඡා, ආචාරවිපත‍්තිපුච‍්ඡා, දිට‍්ඨිවිපත‍්තිපුච‍්ඡා, ආජීවවිපත‍්තිපුච‍්ඡා.
විපත්තිපෘච්ඡා නම්: ශීලවීපත්තිපෘච්ඡා යැ, ආචාරවිපත්තිපෘච්ඡා යැ, දෘෂ්ටිවීපත්තිපෘව්ඡා යැ, ආජීවවිපත්තිපෘච්ඡා යි.
ආපත‍්ති පුච‍්ඡාති : පාරාජිකාපත‍්තිපුච‍්ඡා, සඞ‍්ඝාදිසෙසාපත‍්තිපුච‍්ඡා, ථුල‍්ලච‍්චයාපත‍්තිපුච‍්ඡා, පාචිත‍්තියාපත‍්තිපුච‍්ඡා, පාටිදෙසනීයාපත‍්තිපුච‍්ඡා, දුක‍්කටාපත‍්තිපුච‍්ඡා, දුබ‍්භාසිතාපත‍්තිපුච‍්ඡා.
ආපත්තිපෘච්ඡා නම් පාරාජිකාපත්තිපෘච්ඡා යැ, සඞ්ඝයාදිසේසාපත්තිපෘච්ඡා යැ. ථුල්ලච්චයාපත්තිපෘච්ඡා යැ, පාචිත්තියාපත්තිපෘච්ඡා යැ, පාටිදේසනීයාපත්තිපෘච්ඡා යැ. දුක්කටාපත්තිපෘච්ඡා යැ, දුඛභාසිතාපත්තිපෘච්ඡා යි.
අජ‍්ඣාචාරපුච‍්ඡාති : ද‍්වයංද‍්වයසමාපත‍්තිපුච‍්ඡා.
අජ්ඣාචාරපෘච්ඡා නම් (මෙවුන්දම් සෙවීම පිණිස) ද්වයංද්වයසමාපත්තිපෘච්ඡා යි.
3. කින‍්ති තෙ දිට‍්ඨන‍්ති : ලිඞ‍්ගපුච‍්ඡා, ඉරියාපථපුච‍්ඡා, ආකාරපුච‍්ඡා, විප‍්පකාරපුච‍්ඡා.
3. “තොප විසින් කෙසේ දක්නාලද ද” යනු: ලිඞ්ගපෘච්ඡා යැ, ඊර්‍ය්‍යාපථපෘච්ඡා යැ, ආකාරපෘච්ඡා යැ, විප්‍රකාරපෘච්ඡයා යි.
ලිඞ‍්ගපුච‍්ඡාති : දීඝං වා රස‍්සං වා කණ‍්හං වා ඔදාතං වා.
ලිඞ්ගපෘච්ඡා නම්: දිගුබව හෝ ලුහුඬුබව හෝ කළුබව හෝ එළලුබව හෝ යැ.
ඉරියාපථපුච‍්ඡාති : ගච‍්ඡන‍්තං වා ඨිතං වා නිසින‍්නං වා නිපන‍්නං වා.
ඊර්‍ය්‍යාපථපෘච්ඡා නම්: යන්නහු හෝ සිටියහු හෝ හුන්නහු හෝ හොත්තහු හෝ යැ.
ආකාරපුච‍්ඡාති : ගිහීලිඞ‍්ගෙ වා තිත්‍ථියලිඞ‍්ගෙ වා පබ‍්බජිතලිඞ‍්ගෙ වා.
ආකාරපෘච්ඡා නම්: ගිහිලිඞ්ගයෙහි හෝ තිත්‍ථියලිඞ්ගයෙහි හෝ පබ්බජිත ලිඞ්ගයෙහි හෝ යැ.
විප‍්පකාරපුච‍්ඡාති : ගච‍්ඡන‍්තං වා ඨිතං වා නිසින‍්නං වා නිපන‍්නං වා.
විප්‍රකාරපෘච්ඡා නම්: යන්නහු හෝ සිටියහු හෝ හුන්නහු හෝ හොත්තහු හෝ යි.
4. කදා තෙ දිට‍්ඨන‍්ති : කාලපුච‍්ඡා, සමයපුච‍්ඡා, දිවසපුච‍්ඡා, උතුපුච‍්ඡා.
4. “තොප විසින් කවරදා දක්නා ලද ද” යනු: කාලපෘච්ඡා යැ, සමයපෘච්ඡා යැ, දිවසපෘච්ඡා යැ, ඍතුපෘච්ඡා යි.
කාලපුච‍්ඡාති : පුබ‍්බන‍්හකාලෙ වා මජ‍්ඣන‍්තිකකාලෙ වා සායන‍්හකාලෙ වා.
කාලපෘච්ඡා නම්: පූර්‍වාහ්ණකාලයෙහි හෝ මද්ධ්‍යාහ්නකාලයෙහි හෝ සායාහ්නකාලයෙහි හෝ යැ.
සමයපුච‍්ඡාති : පුබ‍්බන‍්හසමයෙ වා මජ‍්ඣන‍්හිකසමයෙ වා සායන‍්හසමයෙ වා.
සමයපෘච්ඡා නම් පූර්‍වාහ්ණකාලයෙහි හෝ මද්ධ්‍යාහ්නසමයෙහි හෝ සායාහ්නසමයෙහි හෝ යැ.
දිවසපුච‍්ඡාති : පුරෙභත‍්තං වා පච‍්ඡාභත‍්තං වා රත‍්තිං වා දිවා වා කාළෙ වා ජුණ‍්හෙ වා.
දිවසපෘච්ඡා නම්: පෙරබතැ හෝ පසුබතැ හෝ රාත්‍රිය හෝ දාවල හෝ අවපස හෝ පුරපස හෝ යැ.
උතුපුච‍්ඡාති : හෙමන‍්තෙ වා ගිම‍්හෙ වා වස‍්සානෙ වා.
ඍතුපෘච්ඡා නම්: හේමන්තයෙහි හෝ ගිම්හානයෙහි හෝ වස්සානයෙහි හෝ යි.
5. කත්‍ථ තෙ දිට‍්ඨන‍්ති : ඨානපුච‍්ඡා, භූමිපුච‍්ඡා, ඔකාසපුච‍්ඡා, පදෙසපුච‍්ඡා.
5. “තොප විසින් කොතන්හි දක්නාලද ද” යනු: ස්ථානපෘච්ඡා යැ, භූමිපෘච්ඡා යැ, අවකාශපෘච්ඡා යැ, ප්‍රදේශපෘච්ඡා යි.
ඨානපුච‍්ඡාති : භූමියා වා පඨවියා වා ධරණියා වා ජගතියා වා.
ස්ථානපෘච්ඡා නම් බිමැ හෝ පොළොවෙහි හෝ දෙරණෙහි හෝ මිහිපිට හෝ යැ.
භූමිපුච‍්ඡාති : භූමියා වා පඨවියා වා පබ‍්බතෙ වා පාසාණෙ වා පාසාදෙ වා.
භූමිපෘච්ඡා නම්: බිමැ හෝ පොළොවෙහි හෝ පව්වෙහි හෝ පහණෙහි හෝ පහයෙහි හෝ යැ.
ඔකාසපුච‍්ඡාති : පුරත්‍ථිමෙ වා ඔකාසෙ පච‍්ඡිමෙ වා ඔකාසෙ උත‍්තරෙ වා ඔකාසෙ දක‍්ඛිණෙ වා ඔකාසෙ.
අවකාශපෘච්ඡා නම්: පූර්‍වදිග අවකාශයෙහි හෝ පශ්චිමදිග අවකාශයෙහි හෝ උත්තරදිග අවකාශයෙහි හෝ දක්‍ෂිණදිග අවකාශයෙහි හෝ යැ.
පදෙසපුච‍්ඡාති : පුරත්‍ථිමෙ වා පදෙසෙ පච‍්ඡිමෙ වා පදෙසෙ උත‍්තරෙ වා පදෙසෙ දක‍්ඛිණෙ වා පදෙසෙ‘ති.
ප්‍රදේශපෘච්ඡා නම්: පෙරදිග පෙදෙසැ හෝ පැසුළුදිග පෙදෙසැ හෝ උතුරුදිග පෙදෙසැ හෝ දකුණුදිග පෙදෙසැ හෝ යි.
මහාසඞ‍්ගාමො නිට‍්ඨිතො.
මහාසංග්‍රාමය නිමි.
තස‍්සුද‍්දානං:
එහි නාමාවලිය:
1. වත්‍ථු නිදානං ආකාරො පුබ‍්බාපරං කතාකතං, කම‍්මාධිකරණඤ‍්චෙව සමථො ඡන්‍දගාමි ච.
1. වස්තු යැ නිදාන යැ ආකාර යැ පුබ්බාපර යැ කතාකත යැ කම්ම යැ අධිකරණ යැ සමථ යැ ඡන්‍දගාමී යැ.
2. දොසා මොහා භයා චෙව සඤ‍්ඤා නිජ‍්ඣාපනෙන ච, පෙක‍්ඛා පසාදෙ පක‍්ඛොම‍්හි සුත ථෙරතරෙන ච.
2. දෝසගාමී යැ මෝහගාමී යැ භයගාමී යැ සඤ්ඤාපනීය යැ නිජ්ඣාපනීය යැ පෙක්ඛනීය යැ පසාදනීය යැ ලද්ධපක්ඛ යැ බහුස්සුත යැ ථේරතර යැ.
3. අසම‍්පත‍්තඤ‍්ච සම‍්පත‍්තං ධම‍්මෙන විනයෙන ච, සත්‍ථුස‍්ස සාසනෙනාපි මහාසඞ‍්ගාමඤාපනාති.
3. අසම්පත්ත යැ සම්පත්ත යැ ධම්ම - විනය සත්‍ථුසාසන යැ යන මෙයින් ද මහාසඞ්ග්‍රාමය හැඳින් වේ.