1. විතක‍්කසුත‍්තවණ‍්ණනා අට‍්ඨකථා

1. විතර්‍ක සූත්‍ර වර්ණනාව

සතරවන වර්ගයේ පළමු සුත්‍රයෙහි අකුසලා විතක්කා යනු අදක්‍ෂ බැවින් උපන් විතර්ක, මිථ්‍යා විතර්ක යන අර්ථයි. අනවඤ්ඤත්ති පටිසංයුත්තො යන මෙහි ‘අනවඤ්ඤත්ති’ යනු අනුන්ගෙන් අවඥාවක් නැති බව තමා ගැන පිළිකුල් නොකරන බව, නින්ද නො ලබන බව, ‘අහෝ, අන් අය මට අවමන් නොකරන්නාහු නම් යනුවෙන් මෙසේ පැවති කැමැත්තෙන් යුක්ත වූ, ඒ අවඥාවක් නැති බව පිළිබඳව යෙදුනා වූ, මිශ්‍ර වූ හෝ එය නිමිති කොට පැවති විතරකය අනවඤ්ඤත්ති පටිසංයුත්ත විතර්කයයි. එහෙයින් අනිත් ගිහියෝ ද පැවිද්දෝ ද කෙසේ නම් මා පහත්කොට නො පිළිගන්නාහුදැයි යනුවෙන් සම්භාවනා (ගරුකිරීම) ලබාගැනීමේ කැමැත්තෙන් ආසාවෙහි පිහිටා පැවති විතර්කයට මේ වචනයකි. ලාභ-සක්කාර-සිලොක පටිසංයුත්තො යනු සිවුරු ආදිය ලැබීම ද සත්කාරය ද කීර්ති ශබ්දය ද අරමුණුකිරීම් වශයෙන් යෙදුණු පරානුද්දයතා පටිසංයුත්තො යනු අනුන් කෙරෙහි ඇති දයානුකම්පාවේ මුවාවෙන් (ප්‍රතිරූපයෙන්) උපන් ගේහසිත ප්‍රේමයෙන් යුක්තවූ.

‘සංසට්ඨො විහරති රාජූහි රාජමහා මච්චෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි ගහපතිකෙහි තිත්‍ථියෙහි තිත්‍ථිය සාවකෙහි - සහනන්‍දී, සහසෝකී, සුඛිතෙසු සුඛිතො දුක්‍ඛිතෙසු දුක්‍ඛිතො, උප්පන්තෙසු කිච්චකරණීයෙසු අත්තනො වොයාගං ආපජ්ජිතා’ ‘රජවරුන් සමග, රජමහ ඇමතියන් සමග, බමුණන් සමග, ගෘහපතියන් සමග, තීර්ථකයන් සමග, තීර්ථක ශ්‍රාවකයන් සමග ඇලීගැලී වාසය කරයි. ඔවුන් සමග සතුටු වෙයි. ඔවුන් සමග ශෝක වෙයි. ප්‍රීතිමත් අවස්ථාවලදී ප්‍රීතිවෙයි. දුක් සහගත අවස්ථාවලදී දුක්වෙයි. වැඩකටයුතු ඇතිකල්හි තමා ඒවායෙහි යෙදෙයි’ යන මෙය ඒ සඳහා කියන ලදී.

ගාථාවන්හි - අනුන්ගෙන් අවඥා නොලබනු කැමති බවෙන් යුක්ත වූ පුද්ගලයා අනවඤ්ඤත්ති සංයුත්තො නම් වෙයි. මොහුගේ ගෞරවය ලාභසත්කාර කෙරෙහිය ධර්මය කෙරෙහි නොවේ යන අරුතින් ලාභසක්කාර ගාරවො නම් වෙයි. සැපදුක් දෙකෙහි දී (තමා) සමග වන්නාහු යන අරුතින් අමච්චා නම් වෙයි. මිතුරන් සමාන උපස්ථායකයෝ, ගෙහසිත ප්‍රේම වශයෙන් ඔවුන් සමග සතුටුවන ස්වභාවය ඇත්තේ සහනන්‍දී අමච්චෙහි නම් වෙයි. මෙයින් අනුන් කෙරෙහි ඇති දයානුකම්පාවේ මුවාවෙන් උපන් ගේහසිත ප්‍රේමයෙන් යුක්ත වූ විතර්කය දක්වයි. ආරා සංයොජනක්‍ඛයා යනු මේ විතර්ක තුනෙන් මැඩගත්තා වූ පුද්ගලයා සංයෝජනයන් දුරුකිරීම වූ අර්හත්වයෙන් දුරෙහිය. ඔහුට ඒ අර්හත්වය දුලභය යන අර්ථයි.

පුත්තපසුං යනු පුතුන් ද සිවුපාවුන් ද, මෙහි ‘පුත්ත’ ශබ්දයෙන් බිරිඳ ආදියත් ‘පසු’ ශබ්දයෙන් අශ්වයන්-ගවයන් කෙත්-වතු ආදියත් ඇතුළත් කරන ලදී. විවාහෙ යනු විවාහ කරවීමෙහි, මෙයින් ආවාහයත් ගන්නා ලදී. සංගහානි යනු ලබාගැනීමයි. පිරිකර ලබාගැනීම යන අර්ථයයි. සන්‍ථවාදී යනුවෙන් ද කියති. මිතුරන් ඇසුරුකිරීම යන අර්ථයයි. හැමතන්හි ‘හිත්‍වා’ යනු සම්බන්ධයි. භබ්බො සො තාදිසො භික්‍ඛූ යනු ඒ භික්‍ෂුව කියන ලද සියලු කෙලෙස් දුරුකොට ශාස්තෲන් වහන්සේ දේශනා කරන ලද යහපත් ප්‍රතිපත්තියෙන් දැකිය යුතු බැවින් එබඳු වූ, සසර භය දකින්නේය යන අරුතින් භික්ඛු නම් වේ. උත්තමං සම්බොධිං අර්හත්වයට පත්වන්නට සුදුසුය.

පළමු සූත්‍රයයි.

2. සත්කාර සූත්‍ර වර්ණනාව

දෙවන සූත්‍රයෙහි - සක්කාරෙන යනු සත්කාරයට හේතු වූ දෙයින්. නැතහොත් ‘සක්කාරෙන’ යනු සත්කාර හේතුවෙන් හෝ සත්කාරයට හේතු වූ මුල් කාරණයෙන්. සත්කාරය නිසා මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෝ ලාමක අදහස් ඇත්තාහු, ආසාවෙන් යුක්ත වූවාහු කැමති හැසිරීමෙහි සිට සත්කාර උපදවන්නෙමුයි නොයෙක් ආකාර නුසුදුසු වැරදි සෙවීම්වලට පැමිණ මෙලොවින් චුත වූවාහු අපායවල උපදිති. අන් අය කැමති පරිදි සත්කාර ලබා එය නිමිතිකොට මානයට - මදයට මසුරුකමට ආදී වශයෙන් ප්‍රමාදයට පැමිණ මෙලොවින් චුත වූවාහු අපායවල උපදිති. ‘සක්කාරෙන අභිභූතා පරියාදින්න චිත්තා’ යන්න ඒ සඳහා කියන ලදී. එහි අභිභූතා යනු මැඩගත්. පරියාදින්නචිත්තා යනු ක්‍ෂය කර ගන්නා ලද සිත් ඇති, කැමති හැසිරීමෙන් ද මාන-මද ආදියෙන් ද ක්‍ෂයවීමට පත්කරන ලද කුසල සිත් ඇති. නැතහොත් ‘පරියාදින්නචිත්තා’ යනු හාත්පසින් ඇදගන්නා ලද සිත් ඇති, කියන ලද ආකාර ඇති අකුසල කොටසින් කුසල සිතේ හටගැනීම නොවේ ද එසේ හාත්පසින් ගන්නා ලද චිත්ත සන්තාන ඇති යන අර්ථයි. අසක්කාරෙන යනු තමා කෙරෙහි පවතින අසත්කාර හේතුවෙන් හෝ අසත්කාරයට හේතුවන මුල් කාරණය වන මාන ආදියෙන් අනුන් විසින් පිළිකුල් කොට පරිභවකොට සක්කාරෙන අසක්කාරෙන ච යනු යම්කිසි පුද්ගලයන් විසින් පවත්වන ලද සත්කාරයෙන් ද යම්කිසි පුද්ගලයන් විසින් පවත්වන ලද අසත්කාරයෙන් ද, යම්කිසි පුද්ගලයන් විසින් පළමුව සත්කාර කරන ලද්දාහු වී ඔවුන් විසින්ම ශ්‍රද්ධාව නැති බව ආදිය දැන පසුව සත්කාර නොකරන ලද්දාහු වෙති. එබඳු අය සඳහා ‘සක්කාරෙන ච අසක්කාරෙන ච’ යනුවෙන් කියන ලදී.

එහි සත්කාරයෙන් මැඩගත් දෙව්දත් ආදී අය නිදසුන් ලෙස දැක්විය යුතුය. මේ කාරණය

ඵලං වෙ කදලිං හන්ති ඵලං වෙළුං ඵලං නළං සක්කාරො කාපුරිසං හන්ති ගබ්හො අස්සතරිං යථා

සත්පුරුෂයන් කෙරෙහි කරන ලද අසත්කාරයෙන් මැඩගත් දණ්ඩකී රජ කාලිංග රජ, මෙජ්ඣ රජ ආදීහු නිදසුන් ලෙස දැක්විය යුතුය. මේ කාරණය (මෙසේ) කියන ලද්දේය -

කිසං හි වච්ඡං අවකිරිය දණ්ඩකී උච්ඡින්නමූලො සජනො සරට්ඨො කුක්කුලනාමෙ නිරයම්හි පච්චති තස්ස පුලිංගානි පතන්ති කායෙ

යො සඤ්ඤතෙ පබ්බජිතෙ අවඤ්චයී ධම්මං භණන්තෙ සමණෙ අදූසකෙ තං නාලිකීරං සුනඛා පරත්‍ථ සංගම්ම ඛාදන්ති විඵන්‍දමානං

උපහච්ච මානං මෙජ්ඣො මාතංගස්මිං යස්සසිනෙ සපාරිසජ්ජො උච්ජින්නො මෙජ්ඣරඤ්ඤං තදා අහු

සත්කාරයෙන් ද අසත්කාරයෙන් ද මැඩගත්තා වූ අන්‍ය තීර්ථක (නිගණ්ඨ) නාථපුත්ත ආදී අය නිදසුන් ලෙස දැක්විය යුතුය.

ගාථාවන්හි උභයං යනු සත්කාරයෙන් ද අසත්කාරයෙන් ද යන දෙකින් සමාධි න විකම්පති යනු නො සෙල්වෙයි. එකඟ බවෙන්ම සිටියි. කවරෙකුගේ (සමාධිය) නො සෙල්වෙයි ද? අප්පමාණ විහාරිනො යනු යම් කෙනෙක් ප්‍රමාණකර ධර්ම වූ රාගාදිය මනාව ප්‍රහීණ වූ බැවින් අප්‍රමාණවිහාරී වූ රහතන් වහන්සේ නමක් වෙත් ද උන්වහන්සේගේ යයි කීහ. උන්වහන්සේ (අට) ලෝදහමින් කම්පා නොවෙති. සුඛුමදිට්ඨි විපස්සකං යනු ඵලසමාපත්ති ලැබීම සඳහා සියුම්ව දකින ප්‍රඥාවෙන් නිතර පවත්වන ලද විදර්ශනාව ඇති බැවින් සුඛුමදිට්ඨි විපස්සක නම් වේ. උපාදානක්‍ඛයාරාමං යනු සතර උපාදානයන්ගේ ක්‍ෂය වීම වූ අවසානය වූ අර්හත්ඵලයට මොහුගේ ඇලීම (ආරමිතබ්බං) යන අරුතින් උපාදානක්‍ඛයාරාම නම් වේ. ඉතිරිය කියන ලද අයුරින් දත යුතුය.

දෙවන සූත්‍රයයි.

3. දෙවශබ්ද සූත්‍ර වර්ණනාව

තුන්වන සූත්‍රයෙහි දෙවෙසු යනු අරූපාවචර දෙවියන් ද අසඤ්ඤ දෙවියන් ද හැර අනිත් උත්පත්ති දෙවියන් අතර. දෙවසද්දා යනු දෙවියන්ගේ ප්‍රීතිය පළකරන ශබ්ද. නිච්ඡරන්ති යනු ඔවුනොවුන් අල්ලාප සල්ලාප වශයෙන් පවත්වති. සමයාසමයං උපාදාය යනු කලින් කල සලකා බලා මේ අදහස කියන ලද්දේ වෙයි. යම්කලෙක සිටියා වූ ඒ දෙවියෝ ඒ කාලයට පැමිණ ඔහු දකින්නාහ, එතැන් පටන් ඒ සපැමිණි කාලයට අවුත්. ‘සමයං සමයං උපාදාය’ යනුවෙන් ද ඇතැමෙක් කියති. ඒ වචනවල ඇත්තේ ඒ ඒ කාලය සලකා යන අර්ථයි.

යස්මිං සමයෙ යනු යම්කලෙක්හි (එනම්) ‘අට්ඨිකංඛලූපමා කාමා’ ‘කාමයෝ ඇටසැකිල්ලකට බඳු උපමා ඇත්තෝය’ යනාදියෙන් ද ‘සම්බාධො ඝරාවාසො’ ‘ගිහිගෙයි වාසය බාධා සහිතය’ යනාදියෙන් ද කාමයන්හි ද ගිහිගෙයි වාසයෙහි ද ආදීනව (දොස්) ද එයට විරුද්ධ පක්‍ෂයෙන් කාමයන්ගෙන් නික්මීමේ අනුසස් ද මැනවින් දක්නා ලද්දේ වේද ඒ කාලයෙහි. එකල්හි ඒකාන්තයෙන් පැවිද්ද පිණිස ඔහුගේ සිත නැමෙයි. අරියසාවකො යනු ආර්ය වූ භාග්‍යවත් වූ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයා, ශ්‍රාවකභාවයට එළඹෙනු කැමති තැනැත්තා නැතහොත් නොවරදවාම ආර්ය ශ්‍රාවකයෙක් වන තැනැත්තා, අන්තිම භවික ශ්‍රාවක වූ බෝධිසත්ත්වයා සඳහා මේ ආරම්භයයි. කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්‍වා යනු කෙසේද රැවුල් ද බූගා දමා, ඉවත්කොට. කාසායානි වත්‍ථානි අච්ඡාදෙත්‍වා යනු කහටින් සායම් පෙවූ බැවින් කාසායානි කසාවත්, බඹසර හැසිරෙන්නවුන්ට සුදුසු වස්ත්‍ර හැඳ පොරවා. අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය චෙතෙති යනු ගිහිගෙයින් නික්ම අනගාරික පැවිද්දට පත්වන්නෙමියි පැවිද්ද පිණිස සිතයි, කල්පනා කරයි, පැවිදි වෙයි යන අර්ථයි. මෙහි ගිහිගෙට (ගිහි ජීවිතයට = අගාරයට) යහපත් වූ ගොවිතැන් වෙළඳාම් ආදී කටයුතු ‘අගාරි’ යයි කියනු ලැබේ. එය ද පැවිද්දෙහි නැත. එහෙයින් පැවිද්ද ‘අනගාරිය’යි දතයුතුය.

මාරෙන යනු කෙලෙස් මාරයා සමග. සංගාමාය චෙතෙති යනු යුද පිණිස සිතක් උපදවයි. මාරයා පරාජය කිරීමට යුද ඇඳුම් ඇඳගනී. යම් හෙයකින් මෙසේ පිළපදින පුද්ගලයාට දේවපුත්ත මාරයා ද අනතුරු කිරීම පිණිස උපක්‍රම කරයි. එහෙයින් ‘මාරෙන’ යන මෙහි දේවපුත්‍ර මාරයා සමග ද යන අර්ථය දතයුතුය. මේ මාරයා ඔහුගේ බලාපොරොත්තු විනාශ කරන්නේමය. යම්හෙයකින් පැවිදි වූ දිනයේ පටන් හෝ හිස රැවුල් බෑමේ පටන් හෝ සිල් සමාදන් වෙමින් පිරිසිදු කරමින් සමථ විදර්ශනාවන්හි ක්‍රියා කරමින් සුදුසු පරිදි තදංග ප්‍රහාණ, විෂ්කම්භන ප්‍රහාණයන්ගේ වශයෙන් ක්ලේශ මාරයා හෙළාදමයි. ප්‍රහාරයක් නැති බැවින් යුද්ධ කිරීමක් නම් නැත. එහෙයින් ‘මාරෙන සද්ධිං සංගාමාය චෙතෙති’ ‘මාරයා සමග යුද පිණිස සිතයි’ යනුවෙන් කියන ලදී.

සත්තන්නං යනු කොටස් වශයෙන් සතක්. ප්‍රභේද වශයෙන් ඒවා වනාහි තිස්හතක් වෙයි. කෙසේද? ‘සතර සතිපට්ඨාන, සතර සම්‍යක්පධාන, සතර සෘද්ධිපාද, පංච ඉන්‍ද්‍රිය, පංචබල, සත්තබොජ්ඣංග, ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය’ යනුයි. මෙසේ ප්‍රභේද වශයෙන් තිස්හත් ආකාර ද සතිපට්ඨානාදී කොටස් වශයෙන් හතක්ම වේ යයි ‘සත්තන්නං’ යනුවෙන් කියන ලදී. බොධිපක්‍ඛියානං යනු අවබෝධ කරන අර්ථයෙන් බෝධි යනුවෙන් ලබන ලද නම් ඇති ආර්ය පුද්ගලයාගේ මාර්ගඥානයට හෝ (බෝධි) පක්‍ෂයෙහි වූයේ = බෝධිපක්‍ඛියානං, බෝධි කොටසෙහි වූ යන අර්ථයි. ‘බෝධි පක්ඛිකානං’ යනු ද පාඨයකි. බෝධි පක්‍ෂයෙහි ඇති හෝ බෝධි පක්‍ෂයෙහි යෙදුනා වූ යන අර්ථයි. භාවනානුයොග මනුයුත්තො යනු විදර්ශනාවට උත්සාහකොට ආර්යමාර්ග භාවනාවෙහි යෙදුනේ. විදර්ශනා කරන මොහොතෙහි සතිපට්ඨානාදිය පරියායෙන් (අප්‍රධාන වශයෙන්) බෝධිපක්ඛිය නමි. (සෝවාන් ආදී) මාර්ගයට පත්වන මොහොතෙහි ඒවා වනාහි නිප්පරියායෙන් (ප්‍රධාන වශයෙන්) බෝධිපක්ඛිය නම් වෙයි.

ආසවානං ඛයා යනු කාම ආසව ආදී සියලු ආශ්‍රවයන්ගේ ගෙවීයාමෙන්, ආශ්‍රවයන් ගෙවුණු කල්හි සියලු කෙලෙස් ගෙවුනේම වෙයි. එයින් අර්හත් මාර්ගය කියන ලද්දේ වෙයි. අනාසවං යනු ආශ්‍රව රහිත. චෙතො විමුත්තිං පඤ්ඤා විමුත්තිං යන මෙහි ‘චෙතො’ යන වචනයෙන් අර්හත්ඵල සමාධිය ද පඤ්ඤා යන වචනයෙන් එය (ඒ සමාධිය) සමග යෙදුණු ප්‍රඥාව ද කියන ලදී. එහි සමාධිය රාගයෙන් මිදුණු බැවින් චෙතො විමුක්ති යයි ද ප්‍රඥාව අවිද්‍යාවෙන් මිදුණු බැවින් පඤ්ඤා විමුත්ති යයි ද දතයුතුය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් -

‘යො හිස්ස භික්‍ඛවෙ සමාධි, තදස්ස සමාධින්‍ද්‍රියං, යා හිස්ස භික්‍ඛවෙ පඤ්ඤා, තදස්ස පඤ්ඤින්‍ද්‍රියං. ඉති ඛො භික්‍ඛවෙ රාග විරාගා චෙතො විමුත්ති, අවිජ්ජා විරාගා පඤ්ඤා විමුත්ති’ ‘මහණෙනි. ඔහුගේ යම් සමාධියක් ඇද්ද එය ඔහුගේ සමාධින්‍ද්‍රියයි. මහණෙනි, ඔහුගේ යම් ප්‍රඥාවක් ඇද්ද එය ඔහුගේ පඤ්ඤින්‍ද්‍රියයි. මහණෙනි, මෙසේ රාගයේ නො ඇල්මෙන් චෙතො විමුත්තිය ද අවිද්‍යාවේ නො ඇලීමෙන් පඤ්ඤා විමුත්තිය ද වේ.

එහෙත් මෙහි සමථ ඵලය චෙතො විමුත්තිය, විදර්ශනා ඵලය පඤ්ඤා විමුත්තියයි දතයුතුය. දිට්ඨෙව ධම්මෙ යනු මේ ආත්මභාවයෙහිම. සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්‍වා යනු තමා විසින්ම අති විශිෂ්ට ප්‍රඥාවෙන් ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කොට අනුන්ගේ කියමනක් පිළිනොගෙන දැන. උපසම්පජ්ජ විහරති යනු පැමිණ සම්පාදනය කොට වාසය කරයි. තමෙව සංගාමසීසං අභිවිජිය අජ්ඣාවසති යනු මාරයා පරාජය කොට දිනන ලද ජයග්‍රහණය ඇති බැවින් ඔහු විසින් කරන ලද සංග්‍රාමය නම් වූ ආර්ය මාර්ගයේ ශීර්ෂය වූ අර්හත්ඵල සමාපත්තිය වූ ප්‍රධාන ස්ථානය මැඩගනිමින් වාසය කරයි. සමවදියි යන අර්ථයමය. මේ දේව ශබ්ද දක්නා ලද සත්‍ය ඇති දෙවියන් කෙරෙහි පවතී. විශේෂයෙන් සුද්ධාවාස දෙවියන් කෙරෙහි යයි දතයුතුය.

ගාථාවන්හි - මහන්තං යනු ශීලාදී ගුණ මහත් බැවින් මහත් වූ වීතසාරදං යනු ඇලීම ඇතිකරන කෙලෙසුන්ගේ අභාවයෙන් පහ වූ ඇල්ම ඇති, පහවූ මකු බව ඇති (පහවූ අසතුටු සිත් ඇති) පුරිසාජඤ්ඤ යනු අශ්ව ආදීන් කෙරෙහි අශ්ව ආජානීය සතුන් මෙන් පුරුෂයන් අතර ආජානීය වූ උත්තම පුරුෂයන් වහන්ස, දුජ්ජය මජ්ජගු බොහෝ ජනයා විසින් දිනන්නට නොහැකි වූ ක්ලේශ වාහිනිය අභිභවනය කළහ. මැඩගත්හ. ‘අජ්ජයී’ යනුවෙන් ද කියති. දිනුවේය යන අර්ථයි. ජෙත්‍වාන මච්චුනො සෙනං විමොක්‍ඛෙන අනාවරං යනු තුන් ලෝකයෙහි පැතිරීම් වශයෙන් ද (කෙලෙස්) එක්දහස් පන්සියයක් ආදිය විභාග (බෙදීම්) වශයෙන්ද මහත් බැවින් අන්‍යයන් විසින් වළක්වාලීමට, ප්‍රතික්‍ෂේප කිරීමට නොහැකි බැවින් ද මාරයාගේ වැළැක්විය නොහැකි කෙලෙස් මරසෙනඟ විමෝක්‍ෂ වූ ආර්ය මාර්ගයෙන් දිනා ඔබවහන්සේ දිනීමට අපහසු වූ මරසෙනග දිනූ සේක් ද, ඒ ඔබවහන්සේට, නමො තෙ පුරිසාජඤ්ඤ ‘පුරුෂ ශ්‍රේෂ්ඨය, ඔබවහන්සේට නමස්කාර වේවා’ යනු සම්බන්ධ වෙයි.

ඉති යනු කියන ලද ආකාරයෙන්. හි යනු නිපාත මාත්‍රයකි. එතං පත්තමානසං අවබෝධ කරන ලද අර්හත්වය ඇති ක්‍ෂීණාශ්‍රවයන් වහන්සේට දෙවතා නමස්සන්ති මෙසේ කියන ලද අර්ථයම නිගමන වශයෙන් දක්වයි. නැතහොත් ‘ඉති’ යනු මේ කාරණයෙන්, ඒ කාරණය නම් කුමක් ද? මාරසේනාව (පරාජය කිරීමෙන් ලත්) ජයග්‍රහණයෙන් පැමිණි අර්හත්වය ඇති. මේ කාරණයෙන් මෙසේ දෙවිවරු නමස්කාර කරති යන අර්ථයි. දැන් ඒ කාරණය ඵල වශයෙන් දක්වන්නට තං හි තස්ස න පස්සන්ති යෙන මච්චුවසං වජෙ යනුවෙන් කියන ලදී. එහි අර්ථය යම්හෙයකින් ඒ ශ්‍රේෂ්ඨ පුරුෂයා පිළිබඳව සොයන දෙවිවරු යම් කරුණක් කරණකොට උන්වහන්සේ මාරයාගේ වසඟයට යත්ද එබඳු අනුමත වූ කරුණක් නො දකිත් ද එහෙයින් විශුද්ධි දෙවිවරු නුඹවහන්සේට නමස්කාර කරති.

තුන්වන සූත්‍රයයි.