2. නිද‍්දෙසවාරවණ‍්ණනා අට‍්ඨකථා
2. නිද්දේස වාර වර්ණනාව
එවං උද‍්දිට‍්ඨෙ හාරාදයො නිද‍්දිසිතුං “තත්‍ථ සඞ‍්ඛෙපතො”තිආදි ආරද‍්ධං. තත්‍ථ තත්‍ථාති තස‍්මිං උද‍්දෙසපාඨෙ. සඞ‍්ඛෙපතො නෙත‍්ති කිත‍්තිතාති සමාසතො නෙත‍්තිප‍්පකරණං කථිතං. හාරනයමූලපදානඤ‍්හි සරූපදස‍්සනං උද‍්දෙසපාඨෙන කතන‍්ති. එත්‍ථ ච හාරනයානං –
මෙසේ උදෙසූ කල්හි හාරාදිය නිර්දේශ කරන්නට තත්‍ථ සංඛෙපතො යන ආදිය ආරබ්ධය. එහි තත්‍ථ යනු ඒ උද්දේස පාඨයෙහිය. සංඛෙපතො නෙත්තිකිත්තිතා යනු කෙටියෙන් නෙත්තිප්පකරණය කියන ලදී යනුයි. හාර නය මූල පදයන්ගේ ස්වරූපය දැක්වීම උද්දේස පාඨයෙන් කරන ලදී. මෙහිදී ද නාරනයාදියේ :-
සාමඤ්ඤතො විසෙසෙන, පදත්‍ථො ලක්ඛණං කමො; එත්තාවතා ච හෙත්‍වාදී, වෙදිතබ‍්බා හි විඤ්ඤුනා.
සාමඤ්ඤතො විසෙසෙන පදත්‍ථො ලක්ඛණං කමො, එත්තාවතා ච හෙත්‍වාදී වෙදිතබ්බානි විඤ්ඤුනා
පදාර්ථය, ලක්‍ෂණය, ක්‍රමය හේත්‍වාදී ප්‍රමාණය, සාමාන්‍ය වශයෙන් ද විශේෂ වශයෙන් ද නුවණැත්තා විසින් දතයුතුය.
තෙසු අවිසෙසතො විසෙසතො ච හාරනයානං අත්‍ථො දස‍්සිතො. ලක‍්ඛණාදීසු පන අවිසෙසතො සබ‍්බෙපි හාරා නයා ච යථාක‍්කමං බ්‍යඤ‍්ජනත්‍ථමුඛෙන නවඞ‍්ගස‍්ස සාසනස‍්ස අත්‍ථසංවණ‍්ණනලක‍්ඛණා. විසෙසතො පන තස‍්ස තස‍්ස හාරස‍්ස නයස‍්ස ච ලක්ඛණං නිද‍්දෙසෙ එව කථයිස‍්සාම. කමාදීනි ච යස‍්මා නෙසං ලක‍්ඛණෙසු ඤාතෙසු විඤ‍්ඤෙය්‍යානි හොන‍්ති, තස‍්මා තානිපි නිද‍්දෙසතො පරතො පකාසයිස‍්සාම.
ඒවායින් අවිශේෂ වශයෙන් ද විශේෂ වශයෙන් ද හාර නය ආදියේ අර්ථය දක්වන ලදි. ලක්‍ෂණාදියෙහි වනාහි අවිශේෂ වශයෙන් සියලුම හාරයෝ ද න්‍යායයෝ ද පිළිවෙලින් ව්‍යඤ්ජනාර්ථ මුඛයෙන් නවංග සාසනයේ අර්ථ සංවර්ණන ලක්‍ෂණයයි. විශේෂ වශයෙන් වනාහි ඒ ඒ හාරයේ ද න්‍යායයේ ද ලක්‍ෂණ නිද්දේසයේදීම ප්‍රකාශ කරන්නෙමු. ක්‍රමාදිය ද යම්හෙයකින් ඒවායේ ලක්‍ෂණ දත්කල්හි දැනගත යුතු වෙත්. එහෙයින් ඒවා ද නිද්දේසයට පසු ප්‍රකාශ කරන්නෙමු.