2. පුචිමන්‍දවග‍්ගො
2. පුචිමන්ද වර්‍ගය
548. උට‍්ඨෙහි චොර කිං සෙසි කො අත්‍ථො සුපිනෙන තෙ, මා තං ගහෙසුං රාජානො ගාමෙ කිබ‍්බිසකාරකං.
548. චෞරය නැගිටුව. කුමට වැදහෙයි ද? වැදහීමෙන් තට කවර ප්‍රයෝජනයෙක් ද? ගමෙහි දරුණුකම් කළ තා රජදරුවෝ අල්ලා නො ගනිත්වා.
549. යන‍්නු චොරං ගහෙස‍්සන‍්ති ගාමෙ කිබ‍්බිසකාරකං, කිං තත්‍ථ පුචිමන්‍දස‍්ස වනෙ ජාතස‍්ස තිට‍්ඨතො.
549. ගමෙහි දරුණුකම් කළ සොරා අල්ලා ගනිති. යන යමෙක් වේ ද (එයින්) වනයෙහි ඉපිද සිටිනා වූ කොහොඹ ගසට එහි ලා කුමක් වේ ද?
550. න ත්‍වං අස‍්සත්‍ථ ජානාසි මම චොරස‍්ස චන‍්තරං, චොරං ගහෙත්‍වා රාජානො ගාමෙ කිබ‍්බිසකාරකං අප‍්පෙන‍්ති නිම‍්බසූලස‍්මිං තස‍්මිං මෙ සඞ‍්කතෙ මනො.
550. අස්වත්‍ථය, මාගේ ද සොරාගේ ද අතර (වෙනස) ඔබ නො දන්නෙහි ය. ගමේ අපරාධ කළ සොරහු රජදරුවෝ ගෙන කොහොඹ උලෙහි තබත්. මාගේ සිත එකරුණෙහි ලා සැක කෙරේ.
551. සඞ‍්කෙය්‍ය සඞ‍්කිතබ‍්බානි රක‍්ඛෙය්‍යානාගතං භයං, අනාගතභයා ධීරො උභො ලොකෙ අවෙක‍්ඛතී’ති.
551. සැක කටයුත්තන් සැක කරන්නේ යැ. නො පැමිණි බිය රක්නේ යැ. අනාගත භය හේතු කොටගෙන ප්‍රාඥයා දෙලොව බලයි.
1. පුචිමන්‍දජාතකං.
1. පුචිමන්ද ජාතක යි.
552. අපි කස‍්සපමන්‍දියා යුවා සපති හන‍්ති වා, සබ‍්බන‍්තං ඛමතෙ ධීරො පණ‍්ඩිතො තං තිතික‍්ඛති.
552. කාශ්‍යපය, ළදරුවා ළදරු බව නිසා බැණීම හෝ පහර දීම හෝ කෙරෙයි. ඒ සියල්ල නුවණැත්තා ඉවසයි. පණ්ඩිතයා එය කමා කෙරෙයි.
553. සචෙපි සන‍්තො විවදන‍්ති ඛිප‍්පං සන්‍ධීයරෙ පුන, බාලා පත‍්තාව භිජ‍්ජන‍්ති න තෙ සමථමජ‍්ඣගු.
553. ඉදින් (වනාහි) සත්පුරුෂයෝ විවාද කෙරෙත් නමුදු, වහා එකතු වෙති. නැවත බාලයෝ (මැටි) පාත්‍ර මෙන් බිඳෙති. ඔවුහු සන්හිඳීමට නො පැමිණෙති.
554. එතෙ භූය්‍යො සමායන‍්ති සන්‍ධි තෙසං න ජීරති, යො චාධිපන‍්නං ජානාති යො ච ජානාති දෙසනං.
554. යමෙක් තමා මැඩගෙන උපන් ද්වේෂය දනී ද, යමෙක් වරද දෙසීම පිළිගන්නා සේ දනි. මොවුහු නැවත එකතු වෙති. ඔවුන්ගේ මිතුරුකම නො නැසේ.
555. එසො හි උත‍්තරිතරො හාරවාහො ධුරන්‍ධරො, යො පරෙසාධිපන‍්නානං සයං සන්‍ධාතුමරහතී’ති.
555. යමෙක් ද්වේෂයෙන් දූෂිත වූ මෙරමාගේ සන්‍ධානය කරන්නට (සමගි කරන්නට) තෙමේ සුදුසු වේ ද මෙතෙම වනාහි උත්තරීතර වෙයි. භාරෝද්වහනය කරන්නේ ද වේ. ධුරන්‍ධර ද වෙයි.
2. කස‍්සපමන්‍දියජාතකං.
2. කස්සපමන්‍දිය ජාතක යි.
556. යො තෙ හත්‍ථෙ ච පාදෙ ච කණ‍්ණනාසඤ‍්ච ඡෙදයි, තස‍්ස කුජ‍්ඣ මහාවීර මා රට‍්ඨං විනස‍්සා ඉදං.
556. මහාවීරයාණෙනි, යමෙක් ඔබගේ අත් පා කන් නාසා කැප්පී ද ඔහුට කිපෙන්නේ මැනැවි. මේ රට විනාස නො කරව.
557. යො මෙ හත්‍ථෙ ච පාදෙ ච කණ‍්ණනාසඤ‍්ච ඡෙදයි, චිරං ජීවතු සො රාජා න හි කුජ‍්ඣන‍්ති මාදිසා.
557. යමෙක් මගේ අත් පා කන් නාසා කැප්පී ද ඒ රජ සැරදේවා! මා වැන්නෝ නො කිපෙත්.
558. අහූ අතීතමද‍්ධානං සමණො ඛත‍්තිදීපනො, තං ඛන‍්තියායෙව ඨිතං කාසිරාජා අඡෙදයි.
558. අතීත කාලයේ ඉවැසීමේ අගය ප්‍රකාශ කරන ශ්‍රමණයෙක් විය. ඉවැසීමේ ම පිහිටි ඔහු කසී රජ ඡේදනය කරවී.
559. තස‍්ස කම‍්මස‍්ස ඵරුසස‍්ස විපාකො කටුකො අහු, යං කාසිරාජා වෙදෙසි නිරයම‍්හි සමප‍්පිතො’ති.
559. නිරයේ පිහිටි (හෙවත් උපන්) කසීරජ යම් දුකක් වින්දේ ද එය කර්‍කශ විය. එය පරුෂ වූ ඒ කර්‍මයාගේ විපාක යි.
3. ඛන‍්තිවාදිජාතකං.
3. ඛන්තිවාදී ජාතක යි.
560. දුජ‍්ජීවිතං අජීවිම‍්හ යෙ සන‍්තෙ න දදම‍්හසෙ, විජ‍්ජමානෙසු භොගෙසු දීපං නාකම‍්හ අත‍්තනො.
560. යම්බඳු අපි වස්තු විද්‍යමාන කල්හි නො දුන්නමෝ ද එහෙයින් භෝග ඇති කල්හි තමහට ප්‍රතිෂ්ඨාවක් නො කළමෝ ද මෙසේ නපුරු ජීවිකාවෙන් ජීවත් වූම්හ.
561. සට‍්ඨි වස‍්සසහස‍්සානි පරිපුණ‍්ණානි සබ‍්බසො, නිරයෙ පච‍්චමානානං කදා අන‍්තො භවිස‍්සති.
561. සර්‍වප්‍රකාරයෙන් අවුරුදු හැටදහසෙක් පිරිණි. නිරෑහි පැසෙන (අපට) කවදා (මේ දුකේ) කෙළවරෙක් වේ ද?
562. නත්‍ථි අන‍්තො කුතො අන‍්තො න අන‍්තො පතිදිස‍්සති, තදා හි පකතං පාපං මමං තුය‍්හඤ‍්ච මාරිසා.
562. නිදුකාණෙනි, මා විසිනු දු තා විසිනු දු එකල්හි බොහෝ පාපකර්‍ම කරන ලද. මේ දුකෙහි කෙළවරෙක් නැත. කවර අවසානයෙක් ද? කෙළවරෙක් නො පැනේ.
563. සොහං නූන ඉතො ගන‍්ත්‍වා යොනිං ලද‍්ධාන මානුසිං, වදඤ‍්ඤූ සීලසම‍්පන‍්නො කාහාමි කුසලං බහු’න‍්ති.
563. ඒ මම මින් (සැව) ගොස් මිනිස් දිවියක් ලදින් ත්‍යාගශීලි වූයෙම් සිල්සපන් වූයෙම් ඒකාන්තයෙන් බොහෝ කුසල් කෙරෙමි.
4. ලොහකුම‍්භිජාතකං.
4. ලෝහකුම්භි ජාතක යි.
564. ඵරුසා වත තෙ වාචා මංසං යාචනකො අසි, කිලොමසදිසී වාචා කිලොමං සම‍්ම දදාමි තෙ.
564. යහළුව ඉල්ලන්නෙක් වෙහි. එකැතින් ඔබේ වචන පරුෂ ය. තොපගේ වචන දළබුවට (ශරීරයේ කොටසක්) සමාන ය. එහෙයින් තොපට දළබුව දෙමි.
565. අඞ‍්ගමෙතං මනුස‍්සානං භාතා ලොකෙ පවුච‍්චති, අඞ‍්ගස‍්ස සදිසී වාචා අඞ‍්ගං සම‍්ම දදාමි තෙ.
565. ලෝකයේ මනුෂ්‍යයන්ට සහෝදරයා යන මේ සම්මුතිය (ශරීරයේ) අංගයකැ යි කියනු ලැබේ. මිතුර තොපගේ වචන අංග සමාන ය. එහෙයින් තොප ශරීරාංගයක් දෙමි.
566. තාතාති පුත‍්තො වදමානො කම‍්පෙති හදයං පිතු, හදයස‍්ස සදිසී වාචා හදයං සම‍්ම දදාමි තෙ.
566. පුතා පියාය යි කියන්නේ පියාගේ හදවත කම්පා කෙරේ. තොපගේ තෙපුල් හදවතට සමාන ය. (කථාව මිහිරි ය.) එහෙයින් තොපට හෘදයමාංශය දෙමි.
567. යස‍්ස ගාමෙ සඛා නත්‍ථි යථාරඤ‍්ඤං තථෙව තං, සබ‍්බස‍්ස සදිසී වාචා සබ‍්බං සම‍්ම දදාමි තෙ’ති.
567. යමකුගේ ගමෙහි මිතුරෙක් නැද්ද. ඒ මිතුරන් නැති ගම අරණ්‍යයක් වැනි ය. තොපගේ මධුර වචන තමා සතු සියලු වස්තුවට සමාන ය. එහෙයින් සියලු මස් ගැල ම තොපට දෙමි.
5. මාංසජාතකං.
5. මාංශ ජාතක යි.
568. සත‍්ත මෙ රොහිතා මච‍්ඡා උදකා ථලමුබ‍්භතා, ඉදං බ්‍රාහ‍්මණ මෙ අත්‍ථි එතං භුත්‍වා වනෙ වස.
568. බමුණ, දියෙන් ගොඩ ලූ රේමස්හු සත් දෙනෙක් ඇත. මේ මත්ස්‍යාහාර අනුභව කොට වනයෙහි වාස කරව.
569. දුස‍්ස මෙ ඛෙත‍්තපාලස‍්ස රත‍්තිභත‍්තං අපාහතං, මංසසූලා ච ද‍්වෙ ගොධා එකඤ‍්ච දධිවාරකං; ඉදං බ්‍රාහ‍්මණ මෙ අත්‍ථි එතං භුත්‍වා වනෙ වස.
569. අපට නුදුරෙහි තෙල කුඹුරු රක්නහුට රෑබතට ගෙනා පැලහූ මස්හුල් දෙකක් ද තලගොයෙක් ද දීකිරි කළයෙක් ද ඇත. මෙය වළඳා වෙනෙහි වසන්න.
570. අම‍්බපක‍්කොදකං සීතං සීතච‍්ඡායංමනොරමං. ඉදං බ්‍රාහ‍්මණ මෙ අත්‍ථි එතං භුත්‍වා වනෙ වස.
570. බමුණ, ඉදුණු අඹ පලයෙක් ද සිහිල් දිය ද මනරම් සිහිල් සෙවණ ද මට ඇත. මෙය වළඳා වෙනෙහි වාස කරව.
571. න සසස‍්ස තිලා අත්‍ථි න මුග‍්ගා නපි තණ‍්ඩුලා, ඉමිනා අග‍්ගිනා පක‍්කං මමං භුත්‍වා වනෙ වසාති.
571. සාවකුට තල නැත. මුං සහල් නැත. මේ ගින්නෙන් පැලැහුණු මා වළඳා වෙනෙහි වාසය කරව.
6. සසජාතකං.
6. සස ජාතක යි.
572. මතමතමෙව රොදථ න හි තං රොදථ යො මරිස‍්සති, සබ‍්බෙව සරීරධාරිනො අනුපුබ‍්බෙන ජහන‍්ති ජීවිතං.
572. මළහු මළහු ගෙනැ ම හඬවු. යමෙක් මියයන්නේ ද ඒ මරණනියතය ගැනැ නො හඬවු. සිරුරු දරන හැමදෙනම අනුක්‍රමයෙන් තම තමන්ගේ දිවි හරනාහු වෙති.
573. දෙවමනුස‍්සා චතුප‍්පදා පක‍්ඛිගණා උරගා ච භොගිනො. සම‍්හි සරීරෙ අනිස‍්සරා රමමානාව ජහන‍්ති ජීවිතං.
573. දෙවිමිනිස්හු ද සිවුපාවෝ ද පක්‍ෂි සමූහයා ද භොග ඇත්තෝ ද සිය සිරුරෙහි ආධිපත්‍යය නැති ව තමතමන් උපන් අත්බැව්හිත් ඇලුම් ඇති ව දිවි හරනාහු වෙති.
574. එවඤ‍්චලිතං අසණ‍්ඨිතං සුඛදුක‍්ඛං මනුජෙසු අපෙක‍්ඛිය, කන්‍දිතරුදිතං නිරත්‍ථකං කිං වො සොකගණාභිකිරරෙ.
574. මෙසේ තුන් භවයෙහි නිශ්චලතාවක් සංස්ථානයක් නැතියෙන් සලිත වූ නො පිහිටි සැපදුක් මනුෂ්‍යයන් කෙරෙහි අපේක්‍ෂා කොට ගෙන හැඬීම වැලපීම නිරර්‍ත්‍ථක ය. ශෝක රාශීහු තොප කුමට මැඩපියද්ද?
575. ධුත‍්තා සොණ‍්ඩා අකතා බාලා සූරා අයොගිනො, ධීරං මඤ‍්ඤන‍්ති බාලොති යෙ ධම‍්මස‍්ස අකොවිදාති.
575. ධූර්‍තවූ ලොල් වූ සිප්සතර පුරුදු නො කළා වූ මෝඩ වූ නො කටයුත්තෙහි ශූර වූ, ධර්‍මයෙහි අදක්‍ෂ වූ යම් කෙනෙක් වෙද්ද ඔව්හු මා මෝඩයෙකැ යි සිතති.
7. මතරොදනජාතකං.
7. මතරෝදන ජාතක යි.
576. යන‍්තං වසන‍්තසමයෙ කණවෙරෙසු භානුසු, සාමං බාහාය පීළෙසි සා තං ආරොග්‍යමබ්‍රවි.
576. වසන්ත කාලයේ රක්ත වර්‍ණය ඇති කණේරු වෙනෙහි දී ඔබ සාමා නමැති යම් ස්ත්‍රියක් බාහුයෙන් පෙළී ද ඕ තොමෝ තොපට අරෝග බව කිව.
577. අම‍්භො න කිර සද‍්ධෙය්‍යං වාතො පබ‍්බතං වහෙ, පබ‍්බතඤ‍්චෙ වහෙ වාතො සබ‍්බම‍්පි යඨවිං වහෙ; යත්‍ථ සාමා කාලකතා සා මං ආරොග්‍යමබ්‍රවි.
577. පින්වත, සුළඟ පර්‍වතයක් (තණපතක් සේ) පා කර හරින්නේ නම් එය විශ්වාස කළ නො හේ ම ය. ඉදින් සුළඟ පර්‍වතයක් පා කරා නම් පොළොව ද පා කරයි. යම් තැනෙකැ සාමා මරණයට පත් වූ ද ඕතොමෝ මට අරෝග බව කිව යනු දු නො විය හේ මැ යි.
578. න චෙව සා කාලකතා න ච සා අඤ‍්ඤමිච‍්ඡති, එකභත‍්තා කිර සාමා තමෙව අභිකඞ‍්ඛති.
578. සාමා කලුරිය නො කළා ය. ඕ තොමෝ අනිකකු නො කැමැත්තී ය. ඒකභක්තික වූ සාමා තොප ම පතන්නී ය.
579. අසන්‍ථුතං මං චිරසන්‍ථුතෙන නිමීනි සාමා අධුවං ධුවෙන, මයාපි සාමා නිමිනෙය්‍ය අඤ‍්ඤං ඉතො අහං දූරතරං ගමිස‍්සන‍්ති.
579. සාමා සංසර්‍ගයක් නො කළා වූ අස්ථිර වූ මා දිගු කලක් සංසර්‍ග කළ ස්ථිර සැමියාගෙන් පිරිවට (හුවමාරු) කළා සාමා මා කරණකොටගෙන ද අනෙකකු පිරිවට ගන්නී ය. මම මෙතැනිනුත් ඉතා ඈතට යන්නෙමි.
8. කණවෙරජාතකං.
8. කණවේර ජාතක යි.
580. සුසුඛං වත ජීවාමි ලභාමි චෙව භුඤ‍්ජිතුං පරිපන්‍ථෙ ච තිට‍්ඨාමි කානු භන‍්තෙ ගතී මම.
580. ස්වාමීනි, ඒකාන්තයෙන් ඉතා සුවසේ ජීවත් වෙමි. කෑම ද ලබමි. එහෙත් උපද්‍රවයෙහි සිටිමි. මට කවර පිහිටක් ද?
581. මනො චෙ තෙ න පනමති පක‍්ඛී පාපස‍්ස කම‍්මුනො, අව්‍යාවටස‍්ස භද්‍රස‍්ස න පාපමුපලිප‍්පති.
581. පක්‍ෂිය, තොපගේ සිත පාපක්‍රියාවට නො නැමේ. පාප කර්‍මයෙහි නො යෙදෙන යහපත් පැවතුම් ඇති තොපට පාපය නො ඇලේ. (හෙවත් පාපයක් නැත).
582. ඤාතකො නො නිසින‍්නොති බහු ආගච‍්ඡතෙ ජනො, පටිච‍්ච කම‍්මං ඵුසති තස‍්මිං මෙ සඞ‍්කතෙ මනො.
582. අපේ නෑයෙක් හුන්නේ යයි බොහෝ දෙනා (පක්‍ෂීහු) එති. මා නිසා ප්‍රාණඝාත අකුශලය ලබයි. මගේ සිත (මේ කරුණෙහි ලා) සැක කෙරේ.
583. පටිච‍්ච කම‍්මං න ඵුසති මනො චෙ නප‍්පදුස‍්සති, අප‍්පොස‍්සුක‍්කස‍්ස භද්‍රස‍්ස න පාපමුපලිප‍්පතී’ති.
583. ඉදින් තොපගේ සිත අදූෂිත නම් (වධක චේතනා නැති නම්) තා නිසා ප්‍රාණඝාත කර්‍මය සිදු නො වේ. පාපකර්‍මයට උත්සාහ රහිත වූ පැවැත්ම ඇතියාට පාපය නො ඇලේ. (හෙවත් පාපය සිදු නො වේ.)
9. තිත‍්තිරජාතකං.
9. තිත්තිර ජාතක යි.
584. සුච‍්චජං වත නච‍්චජි වාචාය අදදං ගිරිං, කිම‍්හි තස‍්සං චජන‍්තස‍්ස වාචා අදද පබ‍්බතං.
584. වචනමාත්‍රයෙන් දිය හැකි ව තිබියදී ද දෙන්නට පිළිවන් දෙය ඒකාන්තයෙන් නුදුන්නේ ය. වචනමාත්‍රයෙන් රන්මුවා පව්ව දෙන ඔහුට කවර හානියක් ද? එහෙත් වචනමාත්‍රයෙන් නුදුන්නේ ය.
585. යං හි කයිරා තං හි වදෙ යං න කයිරා න තං වදෙ, අකරොන‍්තං භාසමානං පරිජානන‍්ති පණ‍්ඩිතා.
585. යමක් කරන්නේ ද එය කියන්නේ ය. යමක් නො කරන්නේ ද එය නො කියන්නේ ය. දානාදි පුණ්‍යක්‍රියා නො කරන බොරු කියන්නවුන් පඬිවරු දැනගනිත්.
586. රාජපුත‍්ත නමො ත්‍යුත්‍ථු සච‍්චෙ ධම‍්මෙ ඨිතොවසි, යස‍්ස තෙ ව්‍යසනං පත‍්තො සච‍්චස‍්මිං රමතෙ මනො.
586. රාජපුත්‍රය, සත්‍යවචනයෙහි ද ස්වාභාවධර්‍මයෙහි ද පිහිටි යම්බඳු ඔබ විපතට පැමිණියේ වුව ද (ඔබේ) සිත සත්‍යකතායෙහි ම ඇලේ. එහෙයින් තොපට නමස්කාර වේවා.
587. යා දළිදදී දළිද‍්දස‍්ස අඩ‍්ඪා අඩ‍්ඪස‍්ස කිත‍්තිමා, ස හිස‍්ස පරමා භරියා සහිරඤ‍්ඤස‍්ස ඉත්‍ථියොති.
587. යම් ස්ත්‍රියක් දිළිඳු සැමියාට දිළිඳු බිරිඳ වී ද ධනවත් සැමියාට ධනවත් බිරිඳ වී ද කීර්තිය ඇති ඕ තොමෝ මොහුගේ උතුම් වූ බිරිඳ ය. රන්රුවන් ආදි ඉසුරු ඇතියහුට ස්ත්‍රීහු වෙති. (ඒ ආශ්චර්‍ය්‍ය නො වේ.)
10. සුච‍්චජජාතකං.
10. සුච්චජ ජාතක යි.
පුචිමන්‍දවග‍්ගො දුතියො
දෙවෙනි පුචිමන්ද වර්‍ග යි.
තස‍්සුද‍්දානං:
එහි උද්දාන:
අථ චොරසකස‍්සපඛන‍්තිවරො දුජ‍්ජිවිතතා ච වරාඵරුසා, අථ සසමතඤ‍්ච වසන‍්තසුඛං සුච‍්චජං වත නච‍්චජිතා ච දස.
සොරකු සඳහන් කරන පුචිමන්ද ජාතක යැ, කස්සපමන්‍දිය ජාතකය, සහිත උතුම් ක්‍ෂාන්තිවාදී ජාතක යැ, දුට්ඨ ජීවිත ඇති ලෝහකුම්භි ජාතක යැ, පරුෂාදී වචන ඇති මංස ජාතක යැ, යළි සස ජාතක හා (මතංච) මත රෝදන ජාතකය ද වසන්ත සමය කියන කණවේර ජාතක යැ, (සුඛං) තිත්තිර ජාතක යැ, සුච්චජ ජාතකයෙන් දසය වේ.